Skip to main content

Full text of "Historia ecclesiastica variis colloquiis digesta : ubi pro theologiae candidatis res praecipuae ... collocantur Volume 5"

See other formats 


> 


n 


J 


HISTORIA 

ECGLESIASTIGA 

VARUS  COLLOQUIIS  DIGESTA 

V  B  l 

PRO  THEOLOGl^  GANDIDATIS 

^s  fr<ecipux  ,  non  folum  adHifloriam  ,  fed  etiam  ad 

Dogmata,  Criticam ,  Chronologiam  ,  <&  EccleftiS 

Difciplinam  pertinentes,fer  breves  Interroga" 

tionesy  &  B^fponfiones  perfiringuntur , 

C^  inpnectaro  ordine  ceUocantur . 

TOMUS  Q^UINTUS 

Comple<aens  duo  Ecclefiae  fxcuh 

Decimum  tertium,  &  Decimum 

quartum . 

^   'V    C    T    O    II   E 

FR.  IGNATIO  HIACYNTHQ 

AMAT   DE   GRAVfiSON 

Sacra:  Facultatis  Parifienfis  Dodorc,  SiCollegH 
Cafanatenfis  Theologo,Orci.  Fratrum  Piaii, 

&:t  '^'^  '^M&^ 

^"^4f^^^^*^ROMM    MDCCXIX.  ClitjhnAJ 

Apud  Francifcum  Gonzagam. 

SVl'£IHOiiVM    PEIIMISSV, 


•\^. 


."^■i^ 


I 


NOS  FR.  ANTONINUS 

C   L   O   C   H   E 

Sacrae  Theologi»  Profefror,ac  totius  Ordinis 

Fratrum  Prsedicatorum  humilis  Magi- 

Aer  Generalis  Sc  fervus  falutem  • 

TEnore  praefentium  noftrique  audoritate  OfBcii  li- 
centiam  facimus  Reverendo  admodumPatri  Fra-^ 
tri  Ignatio  Hiacyntho  Amat  de  Gravefon  in  Sacra  Fa- 
cultate  Parifienfi  Dodori  ac  in  Collegio  Cafanatenfi 
Conventus  Sanftjc  Mariae  fuper  Minervam  de  Urbe 
Theologo  9  Provinciae  noftrae  Provinciae  Alumno  ty- 
pis  edendi  Opus  in  plures  Tomos  diftributum ,  cui  ti-J 
tulus  eft :  HJftona  Ecclefiaftka  variis  Colloqmis  digS'^. 
fta  ,  iyc.  dummodo  prius  approbatum  fiierit  a  duobus 
Ordinis  noftri  in  Theologia  Magiftris ,  &  aliis  fervati& 
de  jure  fervandis  •  In  quorum  fidem  &c.  Datum  Ro- 
mx  in  Conventu  noftro  Sandtae  Maria^  fuper  Miilert 
vam  die  8.  Martii  iji/, 

Fr.  Antoninus  Clocha 

Magifter  Ordini#* 
Loco  t  Sigllli. 

Fr.  Bemardus  i'Arcft  MaglficTf 

R^SiItT.M.79- 


Dllobus  verbis  comprehendi  potefi:  munus  ejus , 
qui  lucubrationibus  fuis  de  litteraria  republica 
quam  optime  iiudet  promereri  :  Videndum  enim  eft  , 
quid  doceat ,  &  quomodo.  Prius  illud  eam  vim  ha- 
bet ,  curandum  tfft  ei ,  primiim  ut  vera  doceat ;  Tum 
utpropria  ejus  argumenti ,  in  quo  verfatur ,  aut  certe 
cum  co  quod  agitur ,  conjunda  &  cohaerentia .  Modus 
autcm  pulchre  fcribendi  is  eft ,  ut  perfpicud  fcribat  , 
quod  duabus  rebus  conficitur ,  ordine ,  &  genere  fer- 
monis  ad  res  enodandas  &  enucleandas  accommodato. 
Haec  omniaqui  praeftet,  ut  in  fcribendo  &  vera  tradat, 
&  pertinentia  ad  argumentum  quod  verfat ,  &  ea  di- 
flinguatjUt  fuo  quodque  loco  digerat  ac  coilocet ,  & 
verbis  propriis ,  fignificantibus,  ab  eorum  qui  pure  ac 
nitid^  loquuntur  confuetudine  haud  abhorrentibus  , 
ei  ego  nihil  omnino  ad  eximii  authoris  laudem  deeffc 
ftatuo  5  digniffimumque  efle  puto  ,  cujus  honeftiilimos 
conatus  ,  &  itiduftriam  ad  prasclara  tendentem  bono- 
rum  omnium  perpctuus  applaufus  approbatioque  co- 
xnitetur  •  Has  boni  Scriptoris  partes  implet  Rev.  P# 
Fr*  I^natius  Hyachithus  A?mt  De  Gravefon  ,  Sacrs  Fa- 
cultatis  Parifienfis  Do6ior ,  Coilegii  Cafanatenfis 
Theologus,  t&  Hiftorioe  Ecclefiafticx  variis  Colloquiis 
digeftje  Author .  Unde  poft  anteriorum  voIuminuHL^ 
Commendationem  noftram  ,  hoc  quod  faiftoriam 
Saeculorum  XIIL  &  XIV.  compleditur ,  dignum  om- 
nino  public^  luce  ,  kc  eruditorum  cognitione  judico  , 
ciim  nihil  in  eo  nec  a  reda  fide  ,  nec  a  bonis  moribus 
alienum  fit ,  fed  totum  variae ,  recotiditseque  eruditio- 
nis  plenum  ,  multamque  praeferat  verborum  elegan- 
tiam  ,  ^  rerum  copiam  •  Datum  Romae  vi.  Kalendas 
Ofibobris  anno  17 19.  in  Coflventu  iandtic  Marix  fu- 
per  Minervam . 

Fr.  Antoniui  Bardon  in  Sacra  Facultate  Pari^ 
.penfi  Do&or  Thcologm^  ^  Catcdraticus  Ca^ 
faniitcnfis ,  Ordinis  Ff^  Fradicatorum . 


SUpremi  O^dinis  noftri  Archimandritat  mandatls  ob- 
tequuturus,  ijuintum  Hidoriae  Ecclefialtiea;  Volu- 
men  i  Clarjffimo  Viro  Fr.  Ignatlo  Hiac^ntho  Amat  Dc 
Gravefon,  Sacra^  Facultatis  Parifienfis  Dbdore,&  Gol-^ 
legii  Cafanatenfis  Theologo  elucubratum  y  dat^  operi 
perluftrayi .  Quo  quidem  in  Opere  ,  tantum  abcft  y  ut 
quidpiam  offenderim  ,  quo.d  five  Ariftarchi  grave  fu-* 
percilium  ,  fivc  mordacem  Zoili  linguam  pertimefcat, 
ut  potiiis  omnia,quae  ad  exadam  accuratamque  decimi 
tertii,  &  decimi  quarti  Eccleli»  Saeculorum  Hiftoriac 
notitiam  faciunt»  pracclaro  certi  ordine  digeftapofita- 
que  invenerim .  Iftud  praeterea  in  pracftantiffimo  Gon«^ 
cinnacore,tum  olim  ,  tiim  prxfertim  impraefentiarum 
haud  fcmel  obfervavi,quod  meo  equidem  judicio  vel 
maximam  laudem  promereatur:  Isfcilic^tinterobfcu- 
ritatem  &  prolixitatem  incedcns,  atq;  Regiam  captans 
viam,claritatem  Gum  brevitate  fumm^  prudenti^,fum- 
moque  ftudio  componit :  id  quod  Ledorem  ,  mirum 
quantum  rapiat ,  neminem  latere  puto .  Nam  ,  ut  pul- 
chre  monet  Hugo  d  SanBo  ViBore:  ledio  duobus  mo- 
dis  animo  faftidium  ingerere  folet ,  &  affligere  fpiri- 
tum  .  Et  qualitatc ,  videlicet ,  fi  obfcurior  fuerit :  & 
quantitate ,  fi  prolixior  extiterit .  In  quo  utroque  ma- 
gno  uti  moderaminc  oportet :  ne  quod  ad  refedtionem 
quaefitum  eft ,  fumatur  ad  fufFocationem .  Quocirca  , 
ciim  Opus  hujufmodi  nihil  demiim  contineat ,  quod 
fanx  do^trinae  dogmatibus,  &  Chnftianaj  Morajis  do- 
cumentis  nonfit  confentaneum  ,ut  in  Theatrum  licte- 
rarium  prodeat,  dignumomnind  cenfeo.  Datum  Ro- 
mae  in  Conventu  Sandae  Mariae  fuper  Minervam^  , 
die  2  5.Septcmbris,  Anni  17 19. 

/t.  Patrkius  Plof?J?et  Ordinis  Praiicatorwm, 
Sacra  Facultatii  Parijienfis  DoEtor ,  6*  CoU 
Ugii  Caj0natenjii  Thsologus  i 


IMPRIMATVRy 

Si  videbitur  Reverendiffimo  Patri  Magiftro 
SacriPalatii  Apoftolici. 

T.Eplfcopm  Heraclt£  Vkesgerens» 


APPROBATIO 

D.  LEANDRI  DE  PORZIA 

Abbatis  Sadrenfis . 

Ordinis  SanSli  BenediPa^  Sac.Indicis  Congregatiouis 
Confultoris  y  necnon  S.  Ojficii  Qualificatoris . 

T  UiTu  Reverendifs.P.Gregorii  Selleri  Sac.Pal.  Apoft. 
J  Magiftri  perlegi  librum  infcriptum  :  Hifloria  Ec- 
'ckfiaflica  &c.  Tomus  Quintus  :  Cumque  illum  inve- 
nerimquolibetnomine,laude5&  publicaluce  dignif- 
limum,  ideo  cenfeo  typis  vulgandum,  ut  ex  hoc  Ope- 
re  litteraria  Refp.ejuscommodi  acceflionem  percipiat, 
quod  ex  aliis  a  celeberrimo  Authore  exaratis  &  edi- 
tishucufque  percepit .  Romae  ex  iEdibus  Sancti  Cal- 
lifti  die  26.  Septembris  anno  17 19. 

D^  Lcandcr  dc  Porzia  Ahb*  Sadrcnfis  Congr.Cofin. 


IMPRIMATVR, 

Fr.  Gregorius  Selleri  Ordinis  Prsedicatorum 
Sacri  Palatii  Apoftolici  Magifter . 

IN- 


I  N  D  E  X 

COLLOQUIORUM 

Quae  continentur 
INHOC  QUINTO  TOMO. 

COLLOQyiA 

In  Hiftoriam  Ecclefiafticam  Saecu- 
lorum  XIII.  &  XIV. 

COLLOQUIUM   l. 

DE/larUjJeu  loco ,  quo  erant  res  Ecclefta 
Saculh  XIII.  &  XIV,  thm  In  Oricme^ 
quam  in  Occidente  fub  Impcratoribm ,  ^ 
jPrincipibus  Chrifiianis ,  pag- 5. 

COLLOQUIUM   II. 

In  quo  texitur  Series  Epifcoporum ,  qui  Illu- 
Jlriores  Ecclefia  Sedes  Saculis  XIII.  (^ 
XIV.  tenuerunt .  7^ . 

COLLOQUIUM  IH. 

De  Harefibus  &  Controverfiis  ^qua  Saculis 
XIII.  (^  XIV,  enatafunt  in  Ecclefia.  171. 

COL- 


COLLOQUIUM   IV. 

De  Cmcillh  thm  Oecumenich  ,  quam  Natlo- 
naUhus  ,  in  quihusglifcentes  Saculis  XIII. 
(^XIV.  Harefes  fuerunt  damnat^c  ^  &* 
refituta  efi  Ecclefia  Difciplina  •         2  5 1  • 

COLLOQJJIUM   V^ 

De  Viris  Illujlrihus  ,  qui  ioBrina  ,  vita-^ 
que  SanBimoniaScccula  Ecckjia^  XIII.  d^ 
XlV.illuftrarunt .  3^7 

COLLOQUIUM  VL 

De  Dodirina  Fidel ,  de  Difciplina  thm  EccJe- 
fiajiica  y  quam  Monaficay  df^  de  Ethices 
Chrijliana  DoBrina ,  qUiC  Sceculis  XII L 
&  XIV*  in  Ecclefia  ohtinuit .  47 1» 


^^ 


HISTO- 


HISTORIA 

ECCLESIASTICA 

Sa^culorum  XIII.  a^  XIV. 

Varii^  Colloquiis  digejia^ 

IsTORiAM  Ecclefiafticaiu-ji 
Sa?cuIorum  XIII.  &  XIV.  con* 
tiaua  ferie  dcfcribemus,  quia 
Hcclefia  ia  utroque  Sceculo 
graviffimis  turbis  atque  diu- 
turnis  bellis  miferum  in  mo- 
dum  fuit  funeftata .  At  enim, 
S^culo  decimotcrtio  occafio- 
nc  diflidiorum^quse  Romanos 
Pontificcs  inter  &  Imperatores  non  raro  cmerfe- 
runt ,  duse  in  Italia  infenfiflimaj  excitatae  funt  fa- 
diones,  videlicet  Gibdlinorum ,  qui  ab  Imperatori- 
bus  ftabant,  &  Guelphonm,  qui  obtentu  tuendi  jura 
Pontificum  accrrim^  decertabant .  Hx  duas  arma- 
tx  fadiones  tot  clades ,  funera ,  perfidias ,  parrici- 
dia,  &  facrilegia  invexerunt ,  ut  tota  Itafix  facies 
fuorum  difcerpta  manibus  ^  fuis  convulfa  fedibus  , 
&  populorum  mutuis  ccedibus  in  fe  irrucntium-j 
ubique  fanguine  ir^undata  cerneretur  •  Nec  minus 
Ecclcfia?  fatalis  fuit  gravis  illa  dilfenfio,  quas  eo- 
dem  SseculoXIII.  Bonifdcium  J^III.  Pontificem  Ma- 
ximum  inter  &  Pbilippum  pulchrum  Galliarum  Re-^ 
gem  veiiementer  cxarfit^ut  nihil  in  prsefentia  dicam 
Tom.F.  A  dc 


%  HlSTORIA 

dc  Vefferis  Siculis  ,  feu  de  occulta  illa  ,  &  poft  ho- 
minum  memoriam  crudeliflima  confpiratione ,  qua 
Siculi  ofto  millia  Gallorum  inermium ,  nihilquo 
minus  cogitantium  dic  xxx.  menfis  Martii  ,  in 
quam  co  anno,  feu  mcclxxxii.  incidit  Domini- 
ca  Rcfurrcaio  ,  abique  ulio  aetatis  ,  fcxusve  difcri- 
mine,  immaniter  trucidarunt,  &  Siculas  mulieresi 
qua^  dc  Gallis  concepcrant ,  plufquam  Scythica 
barbarie  exenterarunt,  ut,  excuflrs  earum  foetibus> 
nihilprorfus  Francici  fcminis  in  Siciliafuperefl*et/ 
Tot  turbas  Sxculo  XIII.  excitatas  cumularunt  Hx- 
refeon  proccll»,  quibus  jaaata  eft  Ecclefia  ,  pr^^i- 
pue  Albigenfium,  quibelloflammaque  inCatholi- 
cosatrociterfaevientes,nonnifi  bello  facrojac  mul- 
torum  profufo  fanguine  in  ordinem  redigi,atque^ 
penitus  exterminari  potuerunt .  His  haud  leviori- 
bus  malis  &  calamitatibus  fequenti  Sasculo ,  feu 
decimoquarto,  exagicata  eft  Ecclefia .  Romanse  fi- 
quidem  Sedis  pcr  Clementem  V.  Pontificem  Maxi- 
mum  in  Gallias  translatio  ,  quam  Itali  appeJiavere 
Babylomcam,  quod  LXX.  annos  duravent ,  Orbem 
Chriftianum  conturbavit .  Acceflit  infuper  Italo- 
rum  difcordia  concitata  Florentinorum  diflidus  , 
Longobardorum  Regulorum  bellis  ,  Ludovici  Ba- 
H)ari  Imperatoris  Schifmate ,  l?etri  de  Corbaria  ,  feu 
de  Corvario  Francifcani  Antipap^  intrufione,Gibel- 
linorum  &  Guelphorum  faftionibus  ,  Ochami  tu* 
multibus,  Beguardorum ,  Beguinarum,  &  y^vicleffiiia-  j 
rwwexitiofispeftibus,  quibus  tandem  cumulum-i 
omnium  malorum  addidit  nefandum  illud  Schifma^ 
per  quod  poft  morte  Cregorii  XI.  Papas  Chriftianus 
Orbis  fubinccrto  Capite  per  quadraginta  annos 
divi:us  eft ,  uao  videlicct  Pontiiice  Roma? ,  alterc 

Ave- 


ECCLESIASTIGA.  3 

Avcnione  fedente .  In  tam  alto  tot  bellorum ,  Hx- 
refum,  difcriminumq;pelago  Ecclefia  Sasculis  XIII. 
&  XIV.  variis  fuit  agitata  procellis,&  tantum  non 
fludibus  operta,  nunquam  tamen  divina  opitulaa- 
te  providentia  demerfa  eil ,  fed  potiiis  eo  magis 
emicuit  Summorum  Pontificum,  Pafl:orum,  &  Do- 
Sorum  in  remigando  labor ,  quo  proximius  pcri- 
culum  imminebat.  Sa^vas  beliorum  tempefl:ates  ia 
optatam  tranquillitatem  convertit  Deus  Optimus 
Maximus .  Obortas  Hserefcs  Romani  Poatifices  iti 
Conciliis,  Dodores  fuis  eruditis  Operibus,&  Prin- 
cipes  Chriftiani  facris  bellis  feliciter  obtriverunt . 
Poftrcmo ,  acceflit  ad  fidel  viftoriam  &  fidelium.-» 
blamen  pietas  in  Occidente  renovata  per  nqvos 
religiofos  Ordines ,  qui  in  hoaorem  Dei  &  firmif- 
imum  Ecclefiae  praefidium  ScECulis  XIH.^  &  XIV. 
:xcitati,  collapfjim  vit«  Regularis  difciplinam  ,  & 
roIidampictateminCIauftris  jam  ipsa  fenec^uto 
abantem  repararunt,  quorum  ingentes  frudus  noa 
blum  in  Sandis  Thoma  ^quinate  ,  &  Bonaventura, 
iliisque  Lun^inibu^  claruerunt,  verum  etiara  in  tu- 
:andis  ,  ac  vindic^dis  Sedis  Apoftolico?  juribus 
laud  parvo  adjumento  fuerunt .  Hxc  omnia  ,  quar 
id  Hiftoriam  Sasculorum  XIII*  &  XIV,  fpedant  , 
Dtevitate  cum  claritate  conjundajjuxta  methoduni 
lobis  a  principio  pra^fcriptam  in  fex  Colloquiis  ex- 
I  pendemus,  &  in  his  nihil,  quod  ad  Sana;^  Ecclefi^ 
3ublicam  adminiitrationem,  dogmata  &  difcipli- 
um  pertinet ,  omittemus  ;  nullam  Hserefim,  nulla 
i  ^onciliaGeneralia,  Nationalia ,  aut  Provinciali^ 
•1  ntafta  rclinquemus ;  Romanorum  Pontificum  ,  ac 
^i  ^r^cipuarumEcrcIefixSedium  Epifcopornm,  ncc- 
Vioalmpemoruig  cuoj  Qrientis ,  tum  Qccidentis , 

A    2  &R€- 


4  H  I   S   T   O   R   1   A 

&  Rcgum  Chriftianorum  fuccefliones  ac  nobiliora 

gefta  rcferemus  ;  illuftriorum  Virorum  Opera  ,  & 

Ordinum  Regularium  inftitutioncs  atque  in  Ec- 

clefiam  promcrita  indicabimus;  uno  verbo.omnia, 

quse  ia  Hiftoria  utriufque  Sarculi  vel  fcitu  utilia,  vel 

ledu  dele(%abilia  exiftimabimus  ,  fummatim  attin-* 

gemus  in  noftris  Colloquiis ,  in  quorum  primo 

oftendemus,quo  loco  Sarculis  XIII.  &  XIV.  eflenc 

res  Ecclefia?  tam  in  Oriente  ,  quam  iii  Occidentcj> 

fub  Imperatoribus  &  Principibus  Chriftianis .  In 

altero  dabimus  {eriem  Epifcoporum,  qui  illuftrio- 

res  Ecclefiae  Sedes  tenuerunt .  In  tertio  recenfebi- 

mus  Harrefes,  quas  Saeculis  XIII.  &  XIV.  ex  orco 

prodicrunt,  &  Ecclefiam  infeftarunt.  In  quarto 

diflTeremus  de  Conciliis  y  tum  Occumenicis  ,  tum 

NationalibuSj  in  quibus  vel  ferpentes  Haerefes  da- 

mnatac  funt,  vel  reftituta  fuit  collapfa  Ecclefia^  di- 

iciplina .  In  quinto  Illuftrium  Virorum  ,  qui  do- 

6:rina,  vitacq;  fanftimonia  magnum  Ecclefia?  fplen* 

4orcm  conciliarunt ,  Opera  examinabimus .  In  ul- 

timoColIoquio  Dodrinam  Fidei ,  Difcipli- 

nam  cam  Ecclefiafticam ,  quam  Mona- 

fticam  ,  &  Moralem   Chriftianam 

utrlufque  Saeculi  XIII.  &  XIV. 

.^     perftringemiis  • 


COL 


EcCLESIASTICAi  f 

COLLOQUIUM  PRIMUM 

Dejlatu^  feii  locoy  quo  erant  res  Eccle/io'  Sa-^ 

cuUs  XnL&  XJV.tam  in  Orienteyquhm 

in  Occidentefub  Imperatorihus^  (^ 

Principibus  Chrijlianis  • 


Disci-  T%    Es  Ecclefia:  pefllmo  loco  in  Orlcn- 
PULus.     1-^     te  decimotertio  SsbcuIo  fuiflc  ,  fa- 
JL  m*  cile  conjicio  ex  trifti ,  infauftoque 
exitu,quem  tota  Latinis  Crucefignatis  contraSa- 
racenos  fufcepr^  in  Oriente  Expcditiones  habue- 
runt  ob  perfidiam  ,  &  sBmulationem  GraecoruixL^ 
[mpcratorum,  qui  Latinos  exofi  ,  ncc  e.orum  auxi- 
liis  ,  nec  armis  ad  faniorem  mentem  revocari  po- 
:uerunt,  fed  potius,  per  fummam  &  a  fsculis  inau* 
litam  ingratitudinem,  illis  ad  Terram  Sanctam  re- 
ruperandam  fuppetias  ferentibus  occultas  pararunt 
n(idias,  &  focietatem  cum  Saracenis  inire  malue« 
unt,  quam  eorum  exfcindere  tyrannidem  fuis  cer- 
'icibus  imminentem  •  Vcrum  ^  quo  magis  perfpe- 
4am  habere  poflim  Hiftoriam  Byzantinam ,  &  ple- 
tiorem  aflequi  notitiam  rerum,  qua?  ab  Impcrato- 
ibus  Orientis  XIII.  Saeculo  geftx  funt ,  neceflb  cft^ 
it  refumamus  in  pr*efenti  Colloquio  fcriem  Impe- 
atorum  Orientis  ,  quam  in  Colloquio  I.  in  Hilt^- 
iam  duodecimi  Saeculi  perduxifti  ufque  ad  Impe- 
atorem  c///^jr/«w/^.  Ifaacii  Angcli  iilium ,  qui  i 
atruo  fuo  ^lexio  III.  tyranno  in  carcerem  detru- 
is  ,  &  ex  co  dilapfus  confugir  ad  Venetos ,  &  a 
•'rucefiguato  Latinorum  exercitu  fuic  anno  mille- 

A    3  fi'^^ 


6  H  I  s  T  o  R  1  a: 

fimo  ducentefimo  tertio  Imperio  reftitutus,  pa- 
tf  emq;fuum  Ifxacitm  ^Angdum y(\\x{  a  fratre  fuo  ^le^ 
tKio  tyranno  exaudoratus  &  excaecatus  iii  carcerem 
conjedus  erat,  inde  extraxit,  fibique  Collegam  fa- 
dum  gubcrnaculis  Imperii  rursiim  admovic . 

Magister.     Orientale  Imperium  variis  deci- 
motertio  Ecclefise  Saeculo  turbis  ac  diflenfionibus 
Gra;corum  conculfum  ,  venit  tandem  in  poteltatem 
Francorum  ,  qui  eo  per  fpatium  quinquaginta  fe- 
ptem  annorum,trium  menfium  &  undecim  dierum 
potiti  funt .  Franci  fiquidem  cum  Venetis  foedera- 
ti  Conftantinopolihi  ceperunt  die  xii.  Aprilis  an- 
ni  Mcciy.  &  Imperiuna  Orientis  obtinuerunt  uf- 
que  ad  diem  xxv.  menfis  Julii  anni  mcclxi.  quo 
Michael  Palseologus  Grsecorum  Imperator  Latinos 
Regia  urbe  ejecit,&  Orientale  Imperium  ipfis  ere- 
ptumadGrascosrevocavit,  ficut  fusc  defcribitui 
in  Hijioria  Conftantinopolitana  fub  Imperio  Franco- 
rum,  quam  Gallico  idiomate  ex  Scriptoribus  co^ 
vis,  pra^fertim  ex  Gunthero ,  &  Godefrido  Fillarduim  ■ 
«Campanias  &  Romanias  Marefchallo  ,  concinnavi  . 
clariflimus  Carolus  Du  Frefne  Du  Cangius ,  ex  qu(  i 
pauca  nunc  dcflorabo  j  qua:   ad   illuilrandam-.  i 
Hiftoriam  Byzantinam  ,&  texendam  feriem  Impe 
ratorum  Orientis  multum  conducerepoflunt . 

Junior  ^lexius  hujus  nominis  /r.   Orienti  t 
Imperator,  Ifaacii  ^ngcli  filius,  anno  millefimo  du 
ceutefimo  tertio  a  Francis  cum  Venetis  foederati  \ 
capta  urbe  Conftantinopoli ,  &  expulfo  ^lexio  t) 
ranno,  reftitutus  Imperio ,  fupremam  in  Orientc  ' 
una  cum  patre  Ifaacio  ^ngeloy  dominationem  obt 
nuit,  fed  eam  diu  non  retinuit .  Orta  quippe  e  i 
ConftantinopoJi  anno  rnillefimoducentefimp  qua  * 

1  < 


EcCLfeSlASTlCA*  7 

to  atrox  feditio  Grsecos  inter  &  Latinos,  cujus 
prsEcipuus  author  fuic  Mefcius  Ducas  ,  ob  conjun- 
da,  &  imminentia  fupercilia  MnrtzHlphus  cogno- 
minatus  ,  qui ,  ciim  eflfet  ingenii  fubdoli  y  &  animi 
capeflendi  Impcrii  impotenti  cupiditate  flagrantis, 
juniori  ^lexio  Imperatori  ac  benefacSori  fuo  in- 
gratus  male  rcpendit  vicem  .  At  enim  ,  ciim  tu- 
multuans    populus  adolefcentem  Nicolaum  Canxt- 
bum  inauguraflec  Imperatorem  ,  infignisproditor 
ille  ^lexius  Ducas  ^dam  five  dolore  rerum  prasfen- 
tium^fivCjUt  credicum  cii,  vcneno  potatus  animarn 
ageret  Ifaacius  ^-^ngelus,  pater  juaioris  KAlexii  Im- 
peratoris ,  fub  fpeciofo  obtentu  juniorcm  ^lexium 
Imperatorem  eripiendi  e  manu  furentis  plebis  , 
cum  nihil  diffidentem  in  carcerem  conjecic,  Orien- 
tale  Imperium  invafic,  moxque  vincto,  &  cuftodiae 
tradito  'Hicolao  Canubo  ,  qui,  uc  mox  diximus,  a  tu- 
multuante  pkbe  Imperator  faiutatus  fuerat>  e6 
crudelitacis  prorupit,  utjunioris  ^lexii  Impcra- 
toris,<juem  bis  in  carcere  veneno  fruftra  tencave- 
rac,  propriis  manibus  fauces  laqueo  fregeric,ficque 
arrepcam  cyrannidem  confirmare  aufus  fuerit .  At 
non  permifitDeus,  utfceleftus  ille  tyrannus  ^le- 
xius  Ducas  Imperium  y  quod  tam  injuftc  &  crude- 
licer  fibiarrogaverat  ,diuoccuparet.  Praelium  fi- 
quidem,pr«vialma^ine  Bearse  \^irginis,quam  Grse- 
ci  ri^TtoiQv  ^  feu  Vi^toria  efeiiricem  ,3,ppcllitdtc  fo- 
lcbant,  cum  Francis  Crucefignatis  committerc  au- 
fus,  tam  infQlici  marte  pugnavic  ,  ut  Grseci  csefi  fu- 
gatique  vidoriam  amifcrint  &  facnam  Imagineoi 
B.  Virginis,  quam  ab  Orientis  Imperacoribus  "^oan" 
ne  Zemifce,6c  Joanne  Comneno  oiirn  curru  triumpha- 
\i  poft  adeptas  vidorias  dcferri  folitani  eflc,  ja^  ia 

A    \  pra:^ 


t  H   I   S   T  d  R   1   A 

pra?cedcntibus  Colloquiis  obfervavinius  .  Latini 
tam  profpero  belli  exiru  aniraaci>&  pra-cunte  Ima- 
gine  B*Virginis,qu5  a  Grsecis  ad  ipfos  tranfieratjia 
Ipem  ulterioris  confequendae  vidorii  erefti  /aftu- 
tum  communi  confilio  viribusque  Conftantinopo- 
lim  regrediuntur  ,  eamque  denuo  terra  mariquo 
adorti ,  brevi  temporis  intervallo  expugnant  die 
XI.  mcnfis  Aprilfs  anni  mcc^v.  ficut  fuerat  quibuf- 
dam  Oraculis  antehac  prsenunciatum  ,  quae  legi 
poflUnt  apud  Henricum  Sfondanum  Continuatoreni 
Baronii  ad  annum  mcciv.  Hanc  urbis  Conftantino- 
politauce  direptionem  a  Latinis  fadam  ,  Sacrorum 
profanationem,  aliaque  fcelera  inejufmodi  urbium 
cxpugnationibus  patrari  contra  fas  juftumque  fo- 
lita  tragice  defcribit,  acultramodum  exaggerat 
2\r/mtfj.  Sedprofefto  mirum  videri  haud  debet , 
<ju6d  hic  Scriptor  Gr^cus  in  Schifmate  pertinax  > 
&inexpiabili  in  Ecclefiam  Romanam  odio  aftus, 
Latinos  tot  probris  oneraverit ,  totque  horrenda 
flagitia  eis  affinxerit .  Kicetc^  itaque  hac  in  re  te- 
Itimonium  ,  utpote  viri  gr^c^ ,  ac  fublefta^  admo- 
dum  fidei,  contemni  merito  debet .  Non  negave- 
rim  tamen  aliquot  fcelera  &  facrilegia  in  hac  urbis 
Conftantinopolitanse  expugnatione  a  Latinis  com- 
miira  fuiWe,  cuni  Scriptor  anonymus  vitas  Innocm" 
tii  Ul.  Pontificis  Maximi  id  candide  fateatur .  Ca- 
pta  a  Latinis  Conftantinopolitana  urbe  ,  rebusque 
pro  tempore  compofitis  ,  de  Latino  eligendo  Im- 
peratore  acium  eft,  &  communibus  fuffragiis  ,  an- 
nitente  potiffimum  ,&  promovente  Dandulo  Vene- 
tx  Claffis  Prxk&OyBalduinus  Flander  a  duodecim^ 
defignatis  EleSoribus  creatus  eft  Imperator  By- 
zantiaus,  ^Akxius  vero  Ducas  cognominatu$  Murt- 

zul- 


ECCLESIASTICA»  9 

zulpbusy  qui,  occiCo  ^lexio  juniorc  ,  Imperifcim  in- 
vaferat ,  &  ,  capta  ConftantinopoU ,  fibi  a  Latinis 
tiaiens  in  Peloponefum  fugerat^ab  ^lexio  tyranno, 
patruo  Alexii  junioris  ,  &  focero  ^lexii  Murtzul- 
fhi  (qui  ejus  filiam  Eudociam  fibi  matrimonio  co« 
pulaverat )  ibidem  proditorie  captus  &  oculis  or- 
batus  in  Latinorum  manus  incidit ,  a  quibus  Con- 
ftantinopolim  redudus,  &  ob  caerdem  ,  quam  Me- 
xio  juniori  Imperatori  fuo  nefarie  intulerat,  extre- 
mo  capitis  fupplicio  damnatus,gratas  Graecis  per- 
inde  ac  Latinis  pcenas  ,  fuis  tamen  fceleribus  mi- 
tiores,  pependit ,  <&  ex  altiflima  columna  pra^cipi- 
tatus ,  humique  allifus  ac  membratim  difcerptus 
miferam  efflavit  animam  .  Hoc  pa<3:o  in  potefta- 
tem  Latinorum  venit  Orientale  Imperium  ,  diftra- 
dumtamen,  &  exiguis  anguftisque  finibus  con- 
clufum,  eo  quod  Principes  Graeci  Conftantinopoli 
a  Latinis  expulfi  ,  quafi  vedores  in  communi  nau- 
fragio,  tabulas  ,  quas  fors  ofFerebat ,  arripientes  , 
varia  fibi  Regna  per  ejufdem  Imperii  Orientalis 
regiones  conftituerunt .  Danjidyic  ^kxius  Comneni 
Trapezuntinum  Regnum  fixerunt  in  Ponto ;  Theo-- 
dorus  ^ngelus  Theflalonicse  dominatum  ufurpa- 
vit;  Theodorus  Lafcaris  Nicsese  in  Bithynia  Imperii 
quamdam  imaginem  fundavit ,  ciimque  efl^et  ftre- 
nuus  belli  Dux  ,  Turcas  db  ^lexio ,  focero  fuo, 
quondam  Imperii  invafore  ,  contra  fe  concitatos , 
iteratis  prseliis  fudit ,  fuperavit ,  ac  magna  ftrage 
delevit,  eorumque  Principi  '^atathini  Iconii  Sulta- 
no  fuapte  manu  caput  amputavit ,  quo  in  fublimo 
elato,  &  hoftibus  oftentato  infignem  de  illis  retu- 
lit  vidoriam  .  Nec  folum  Principes  Grxci,  veruni 
ctiam  Latini  varias  Imperii  Orientalis  regiones 

(uanv 


16  HlSTORlA 

fuam  in  poteftatem  redigintes ,  anguftiores  cjus 
fincsreddiderunt.  Venetiquippe  ,  plerasque  tum 
maris  >^g2ei,tum  Mediterranei  Infulas  retinuerunt. 
Bonifacius  Marchio  Montisferrati  Peloponefum-j  , 
qua»  vulgo  MoreaiCum  Regis  titulo  occupavit .  Go- 
defridiis  tvcccnRs  Athenas  iibi  afferuit^aliique  alia 
loca  fuo  dominio  armis  fubjicientes  ,  tot  in  partes 
Orientale  Imperium  dilacerarunt ,  quot  olim  in 
fruftainfelicem  Orpheum  Bacchse  mwlieres  difcer- 
pferunt.  Ad  has  anguftias  red^ftum  Orientalo 
Imperium  anno  «tatis  fnx  trigefimo  fecundo  gu- 
bernare  coepit  Balduinus  injter  Latinos  Imperatores 
Byzantinos  hujus  nominis  primus ,  quem  virum-» 
fiiiflb  fortem,  pium,  modeftum  ac  juftum  ,  non  fo- 
liim  Latini,  fed  &  Uicetas  Scriptor  Grsecus  &  Lati- 
iii$  infenfus,  ingenue  fatetur  hisverbis:  Hondunut^ 
Balduinus  anuim  Matis  xxxij»  concejferaty  &  alioqui 
mr  erat  pius  &  modejlus  ,  nec  impudico  quidem  afpe-- 
Slu  mulierem  intuitus,quamdiu  dfua  conjuge  abfuerat, 
vacabat  divinis  laudibus  ,  necefjitatibus  >confii£iantes 
fubtevabatsfua  fententia  adverfantes  aquo  animo  au- 
diebat ;  e^  quod  maximum  efi  ,  bis  quaUbet  hebdoma'^ 
da^efperiproclamarijubebat,  ne  quis  in  fuopalatio 
cubarety  qui  alienam  mulierem  attigifjet .  At ,  quod 
maxime  dolendum  eft,  £alduinus,lmpcta.tor  omni- 
busnumerisabfolutus,  periit  in  ipfo  setatis  fuae 
flore.  Adrianopolim  quippe  ,urbem  Thracias  mu- 
nitillimam,  quofeGrasci  perduelles  receperanc , 
ftrenue  oppugnans,  a  ^oannitioyhvc  Calojoanne  Uul- 
garoruui  Rege,  qui  cum  ingentibus  (uoruni ,  Scy- 
tharumque  copiis  hiic  advenerat ,  ut  Gracis  Lati- 
norum  jugum  excutere  molientibus  auxilium  fer- 
ret,  in  par^tas  incidit  infidias  £^/rf«/««jjcaptusque 

iBul- 


EcCLESlASTXCAi  If 

d  Bulgaroruin  Kege  y  captivus  iti  Bulgariatn  abdu- 
dus  eft  aano  mccv.  ubi  meniiutn  fexdecim  fpatio 
in  carcere  detentus  obiit  ex  morbo  ,  ut  Rex  ipfc^ 
Bulgarorum  in  littcris  ad  Innocentium  IIL  Summunx 
Pontificem  ,  a  quo  pro  ejus  libertate  urgebatur  , 
datis,  &  Godefridus  VilUrdmnus  ,  qui  rebus  a  Bd* 
duino  Imperatore  geftis  interfuit,  teftantur,  quibus 
magis  adhibenda  Hdes  eft  ,  quam  Gr^cis  ^qui  poft: 
2s[icetam  Cboniatem  fcribunt ,  Bdduinum  Imperato- 
rem  cruribus,  brachiisque  truncatum,  proiedum«f 
eflfe  in  vallem ,  ibique  poft  triduum  expirantem 
volucribus  &  feris  relid:um  efle  prsedam.  Nec  enim 
verofimile  eft,  Joannitium  Bulgarorum  Regem,  vi- 
rura  alioqui  fuopte  ingenio  crudelem  ,  tantam  im- 
raanitatem  in  Balduinum  optimum  Imperatorenu» 
exercere  voluifle.  Sic  Balduinus  ^  Heros  invi£tilli- 
mus  ,  poft  scquatas  pugnis  vidorias ,  poft  tot  per,- 
duellium  Gra^corum  urbes  uno  armorum  impetu 
&  continenti  ferie  triumphorum  domitas ,  acerbo 
&  omnibus  piis  luduofo  cafu  occubuit . 

D.  Quis  Balduino  in  Imperio  Conftantino- 
politano  fuccefliit . 

M.  In  Balduini  demortui  locum  fuffecaus  eft 
a  Latinorum  exercitu  Henricus ,  ejus  frater  an- 
no  Mccvi.  Fuit  Princeps  prudentiflimus,  &  tiim 
domi ,  tiim  foris  rebus  gerendis  aptilfimus  .  Rem 
adverfus  Bulgaros  &  Scythas,  qui  perpetuis  incur- 
fionibus  ejus  Imperium  infeftabant ,  ftrenue  geflit. 
Vivente  adhuc  fratre  fuo  Balduino,  fed  captivo,  Im- 
pcrio  prsefedus,  illud  adminiftrare  ccepit ,  nomine 
tamen  Imperatoris  &  Inlignibus  abltinens  ,  donec 
anno  &  menfibus  fex  ab  illa  captivitatc  cxadiis , 
poftquam  mors  fratris  fui  comperta  eft ,  in  Impe- 

rii 


Ji;  H    1   S   T    O    R   1    A 

rii  nomeii  &  ornamentatuc  demum  confcnfit.Qul 
occafione  Nicetas  Choniates  moderationem ,  csete- 
rafque  Henrici  virtutes  commendat ,  ac  fimlildete- 
ftatur  ambitionern  &  immanitatem  fuorum  popu- 
larium  Gra^corum  ,  apud  quoshi,  qui  Imperio 
erant  defignati ,  non  expedata  pr^deceflbris  mor- 
te  ,  per  Ciisdes  ad  tyrannidem  graflabantur  .  Obiit 
Henricus  Imperator  Conflantinopolitanus  die  xi. 
Junii  anni  mccxvi»  cum  annos  decem  ,  noveiri-^ 
menfes  &  dies  xxii.  imperafl!et .  Ei  fine  prolc  de- 
fundo  fucceflit  Petrus  Corteniacus  y  Antifiodorenfis 
Comes  ,  qui  illius  fororcm  "Jolantam  in  matrimo- 
nium  duxerat ,  6c  ab  Honorio  IH.  Pontiiice  Maximo 
Imperii  coronam  Romae  accepit  quinto  Idus  Apri- 
lis  anni  mccxvii.  Sed  Roma  difcedens  ,  cum  Con- 
ftantinopolim  contenderet ,  in  Albanise  niontium 
angufliis  a  Theodoro  ^ngelo  Graeco^Epiri  Principe, 
perfidiose  capcus,  in  carcere  ,  vel ,  ut  alii  volunt , 
)praelio  peremptus  eft.  Succeflbrem  habuit  l^^^r- 
tum  filium  fuum  ,  qui  die  xxv.  Martii  anni  mccxxi. 
Conftantinopoli  coronatus  Imperium  tenuit  ufquc 
ad  annum  mccxxviii.  quo  e  vivis  exceflit ,  &  Bal- 
duino  hujus  nominis  IL  filio ,  aut ,  ut  alii  volunt  j 
fratri  fiio,  Imperii  fucccflionem  reliquit .  Verum  , 
ciim  Balduiniis  IL  juvenis  adhuc  decdnnis  eflet ,  ac 
ftibinde  regendo  imperio  im^zr ^^oannes  Bryennius, 
qui  Regis  Hierofolymorum  nomen  ferebat,  ex 
Italia  accitus  eft  ,  ut  junioris  Balduini  tutelam,  & 
Imperii  Conftantinopolitani  adminiftrationem  ac 
defenfionem  fufciperet .  Imperio  autem  Confl:an- 
tinopolitano  Balduinus  IL  annos  circiter  triginta-* 
duos  a  morte  Ppberti  potitus  eft ,  hoc  eft ,  ab  an- 
no  Mccxxviii.  ufque  ad  annum  mcclxi.  quo  an- 

no 


ECCLESIASTICA.  Ij 

no  Michael  PaUologus  ,  Urbe  Conftantinopoli  , 
\Alexii  Strategofuli  artibus  cum  dccc.  haud  am- 
plius  militibus  proditione  capta  xxv.  Julii,  Bal^ 
duinumll.  ultimum  intcrLatinos  Imperatorem^ 
Conftantinopolitanumjmperioac  Regia  Urbe  eje-» 
cit ,  atque  Impcrium  Conltantinopolitanum  iii^ 
Gr^corum  poteftatem  denuo  redegit.  Vixit  tamea 
Balduinus  11.  (\xx  calamitati  fuperttes  arinos  XI. 
filiumque  unicumP/?///pf«w  nomine  reliquit ,  cui 
Beatricem  filiam  Curoli  Sicilise  Regis  defpondit , 
Conftantinopolitano  promiflb  Imperio  ,  li  illius 
opc  recuperari  poflet  •  Hoc  pado  Franci ;,  feu  La* 
tini,  Imperium  Conftantinopolitanum  ,  quo,  ut 
jam  diximus,  per  qu^*nquaginta  fepiem  annos,  tres 
menfes  ,  &  undecim  dies  potiti  funt ,  penitiis  ami- 
ferunt  ^itaut  Philippus  filius  Balduini  11.  &  alii  dc- 
inceps  Latini ,  qui  Imperatores  Conftantinopoli- 
tani  appellati  funt ,  fuerint  dumtaxat  folo  nomine, 
&  titulo  teniis  Imperatores ,  ut  videre  eft  ia  H///o- 
ria  Conflantinopolitana  fub  Francorum  Imperio  lcripta 
a  viro  jam  laudato  clariflimo  Carolo  du  Frefne ,  Do- 
mino  duCangey  cujus  ftudiis  &  eruditione  &  By- 
2antina  &  Francorum  Hiftoria  plurimiim  illuftra- 
taeft. 

D.  Expone ,  quasfo ,  uberius,  quibus  artibus 
Michael  PaUologus  Orienris  Imperium ,  Francis 
ablatum ,  reftituerit  Grsecis  ^  &  quos  fucceflbrcs 
habuerit  ? 

M.  Ut  artes  dctegamus ,  quas  MichaelPa" 
Uologus  Imperator  adhibuit ,  ut  Francos  Imperio 
Conftantinopolitano  privaret,  illudque  reftitueret 
popularibus  fuis  Graecis  >  rem  altius  repetere  de- 
bemus .  Capta  a  Francis  cum  Yenetis  federatis 

Urb« 


14  HlSTORlA 

Urbe  Conftantinopolitana  anno  millcfimo  ducen- 
tefimo  quarro  ,  Grascorum  Principes ,  quos  Latini 
cxeaexpulerant,  varia  fibi  Regna  percjufdem^ 
imperii  Conftantinopolitani  regiones  conftitue- 
runt .  Tbeodorus  Lafcaris  Imperator  a  Grxcis  falu- 
tatus  Imperator  anno  mcciv.  Nicea^  in  Bithynia 
fedcm  habuit  ,  obiitque   anno  mccxxii.   Impe- 
rii  xviii.   Moriens  fine  mafcula  prole  Theodorus 
Lafcarls  Imperii  Gr^corum  fucceflbrem  defigna- 
vit  generum  fuum  ^oannem  Ducam ,  cognomento 
Vatacium  ,  qui ,  poftquam  Imperium  auxiflet ,  e 
vivis  fublatus  eft  m.  Kalendas  Novembris  anni 
MCCLv.  Imperii  trigefimo  tertio .  Filium  unicum-j 
reliquit  ^oannes  Ducas  ex  lYcne  Augufta  priori  co- 
njuge  fufceptum ,  qui  ab  avo  materno  Theodorus 
Lafcaris  appellatus  eft  ,  &  poft  obitum  patris  mi- 
litum  populique  concurfu  Imperator  acclamatus  , 
ab  ^rfenio  Patriarcha  Gra:co  Conftantinopolitano 
inauguratus  eft  ^  Sed  anno  iv.  Imperii  fui  gravi 
morbo  correptus  >  ac  valetudine  a  Medicis  defpe- 
cata ,  Monafticum  habitum  induit ,  ac  multis  edi- 
tis  fincerse  pcenitenti^  fignis  vitam  claufit  menfe-? 
Augufto  anni  mcclix.  Filium  reliquit  ofto  dumta- 
xat  annorum  puerum ,  ^o^»«ew  nomine,  quem-» 
Imperii  legitimum  hceredem  &  annum  astatis  de- 
cimum  agentem  MichaelPaUohgus  ,poft  captam, 
uc  jam  annotavimus  ,  ^lexii  Strategofuli  artibus 
Conftaptiaopolitanam  urbem ,  indeque  expuUos 
Latinos ,  igniti  crepitaculi  objedu  cxcsecavit  anno 
MCCLxi,  totumque  Orientis  Imperium  ,  ejed:is  La- 
tinis,  fibi  vindicavit ,  ac  Graecis  addixit .  Hiceft 
Michael  ille  Palaologus  Grsecorum  Imperator ,  qux 
ingruetuem  fibi  cuiij  valido  ejercitu  Carolum  Si- 

cili^? 


£cCL£SIASTieA»  I5 

cilix  Regem  extimefccns  ,  Romanum  Pontificem-^ 
fibi  conciliandum  duxit ,  adedque  EccJefi^e  Gra^cae 
cum  Romana  unionem  promovendam  in  ConciJio 
Generali  Lugdunenfi  II.  fub  Cregorio  X.  Pontific<^ 
Maximo ,  ficut  in  Colloquio  quarto ,  agendo  de 
Conciliis^commodius  oftendemust  Hic  breviter 
obfervandum  eft^non  foliim  Michaelem  PaUolognm^ 
fed  ctiam  alios  ejus   pracdeceifores  Imperatores 
Grsecos  de  pangenda  Ecclefiae  Gtxcx  cum  Latina 
pace  cogitafle  eo  folo  finc  ^  ut  Conftantinopolita- 
num  Imperium  ,  quo  Latini  tum  temporis  potie- 
bantur ,  Imperatori  Gr«co  reftitueretur  •  Anno 
fiquidem  millefimo  ducentefimo  trigefimo  fecua- 
do  Germams  11,  Patriarcha  Gr^ecus  Conftantino- 
politanus ,  annuente  ^oanne  Duca  Gr^ecorum  Im- 
peratore ,  Epiftolas  ad  Gregorim  IX.  Poiitificem^ 
Maximum,  necaon  adCardinales  adpromoveor 
dam  utriufque  Ecclefiae  unionem  Nicsea  fcripfit . 
Roma  Nicaeam  mifli  funt  ex  Fratrum  Praedicato- 
rum  Ordine  duo,totidemque  ex  Ordine  Minorum, 
qui  cum  Gr^cis  pacifcerentur  >  habitaque  Nim- 
phxaj  in  Bithynia  Synodo ,  cui  Patriarchse  Gr$ci 
Conftantinopolitanus  ,  &  Antiochenus  ,  interfue- 
runt ,  litteras  ad  inftar  profeOionis  fidei  ad  Papam 
Gr^eci  dcdere ,  in  quibus  ,  quam  plurimis  Patrum 
fententiis  intexti§  ,  errorem  fuum  de  Spirixu  San- 
fto  diferte  enuntiarunt,  ficque  malisartibusPa- 
triarchas  Antiocheni  caeptum  opus  pro  votis  non^ 
ct^iutiihilommixs^oannes  Ducas  Gr^orum  Im- 
perator  pro  viribus  egit ,  ut  pax  redintegraretur  . 
Idque  ttHdintMxMtttv^^Uxandriiy.  Pontificis  Ma- 
ximi  datae  anno  mcci.vi.  ad  Bpiicopum  Urbeveta- 
num,  quem  Po.atifex  Leg^tum  ^dTheodomm  ^^- 


Itf  H   I   S   T   O   R  i   A 

fcarim  jmtorem  ,  filiutn  ^oannis  Duc£  ,  Grajcorum 
Imperatorem ,  mifit ,  in  quibus  defcribuntur  arti- 
culi  ineundse  pacis .  Sed  neqilaquam  foedus  fanci» 
tuni  fuit ,  quia  Cohftantinopolis  Imperatori  Grac- 
co  non  fuit  reftituta,  Nec  feliciorem  exitum  naftaj 
funt  alias  uniones  Ecclefias  Grgcas  cum  Latina,  qux, 
Conftantinopoli  Grascis  anno  mcclxi.  reftituta/ub 
Michacle  PaUologo  y  &  aliis  deinceps  Imperatori- 
bus  Grascis  tentatse  ,  aut  fadae  identidem  fuerunt, 
utexhis,  qu2e  poftea  diduri  fumus  ,  liquido  pa- 
tebit. 

Sed  redeamus  ad  fcriem  Imperatorum  Grajj 
corum  t  Michael  PaUologus  y  poftquam  imperaflet 
annos  a  capta  urbe  Conftantinopoli  viginci  duos , 
obiit  die  xi.  menfis  Decembris  anni  mcclxxxii. 
Ha^redem  Imperii  reliquit  filium  fuum  ^ndroni^ 
am^  qui  fatrem  Imferatoria  fepultura  adeo  non  hono" 
ramt ,  ut  neptebeja  quidemfit  dignatus  ,  ficut  referc 
Wcephorus  Cregoras ,  idque  in  odium  concordiag 
Ecclefias  Gtxcx  cum  Latina ,  quam  totis  viribus 
vivens  ipfius  paterpromoverat ,  &  ad  morteiru^ 
ufquc  fervaverat  •  Sed  pertinacias  kix  in  pronio- 
vendo  Schifraatc,  &  Spiritus  Sandi  neganda  ex  Fi- 
lio  proceflTione  paenas ,  jufto  Dei  judicio  dcdit  ^n- 
dronicus  Imperator ;  quippe  qui ,  mortuo  filio  fuo 
Michaele,  nepotem  ^ndronicum  Imperii  defignavit 
ha^redem  ,  qui  adverfus  avum  rebellans  faspiiis , 
tandem ,  capta  Conftantinopoii  anno  miilefimo 
trecentefimo  vigefimo  feptimo  die  facra  Penteco- 
ftes  ,  ficut  obfervat  Cantacuzenus  lib.i.cap.<^9.  eum 
Imperiali  folio  dejecit ,  in  carcerem  conjecit ,  ubi 
multa  toleravit  incommoda,  &exmorbo  oculo- 
rum  ufum  amifit .  Paulopoit  Monafticum  induere 

habi- 


ECCLESIASTICA#  I7 

habitumcoaduseft,quem  poftquamper  bienniiim 
geftaflfet ,  obiit  anno  mcccxxxii*  in  ipfa  religiofe 
vitflc  profeflTione  ^ntonius  appellatus  .  Interim^ 
Gr«corumImperiummi(ere  lacerabatur  a  Turcis, 
quorumjrruptionibus  o^iptciiuSxAndronicus  jimior, 
fedintegrandsB  cum  Romana  Eccle/ia  concordia: 
pium  pr«  fe  tulit  defiderium .  Narrat  fi  quidcm^ 
Nicephorus  Gregoras  lib.  10.  fub  ^ndronico  juniorc^ 
tentatam  efle  reconciliationem  ab  Epifcopis  Lati- 
nis  duobus ,  qui  Conftantinopolim  venerant  ,  fc 
vero,  Gr«cos fuos,  habita  oratione,  quam  recitat, 
deterruiffe  variis  dc  caufis,  ac  praefertim  quod  Ro- 
mani  omnia  Sedis  Hxx  arbitrio  finiri  velient ,  ac 
Latini  Dialedicis  cavillis  nimium  indulgerent:,  qui 
ad  dogmata  fancienda  nocivi  efient.  Ha:c  itaque^ 
unio  Ecclefias  Graecae  cum  Latina,  ad  quam  ^ndro* 
nicusjunior  fe  propcnfum  demonftrabat ,  exitu  ca- 
ruit  ;  tum  quia  Latini  Principes  Graecis  auxilium 
contra  Turcas  petentibus  fuppetias  non  tulerunt  ; 
tum  quia  etiam  id  temporis  Palamitarum  ha^refis  , 
de  qua  in  tertio  Colloquio  agemus,  Orientalem-» 
Ecclefiam  invafit .  £a  etenim  grafiante  ha^refi,  cui 
plurimum  (d^vltxAndronicus  junior ,  &  cx  qua  robur 
novum  fchifmati  acceflit,  de  unione  EcclefiarunL^ 
farcienda  pariim  cogitabatur  ,  quamvis  Imperium 
Byzantinum  in  dies  collaberctur .  Obftitit  etiam 
huic  Ecclefiarum  unioni  diutinum  inter  Latinos 
diflidium  ,  quo  tres  Pontifices  Romanam  fedcm-> 
fibi  vindicabant .  Ohiit  ^ndronicus  junior  Grajco- 
rum  Impcrator  die  xxv.  menfis  Junii  anni  mcccxli. 
filiumque  novennem  "^oannem  PaUologum  Imper' . 
fucceflorem  reliquit,  cujus  tutclam  &  publica:  lA 
adminiftrationem  fufgcpit  '^oannes  Cantacuzenus  , 
TomtK  ^  qui 


i8  H  I  s  T  o  r;  1  A 

quipoftea  Imperii  Iniignia  lumplit,  ob  idque  a  ^a- 
anne  Patriarcha  Conftantinopoiitano  anathemate-> 
percuflbs .  Sed  a  Joanne  Cantacuzeno  capta  anno 
McccxLvii.  ConftantinopoIi,initum  eft  fedus  inter 
Cantucuzenunii  &  Joannem  PaUologum,  ut  ambo  fi- 
mul  imperarent ,  feque  ea  invicem  benevolentia 
complederentur,  qua  patres  &  filii  folent .  Ut  au- 
tem  faedus  iftud  magisconfirmaretur,  filiam  fuam 
Helenam  Imperatori  ^oanni  PaUologo  collocavit  ^o- 
annes  Cantacuzenus .  Hoc  fancito  fsedere,  Cantacuze" 
w//^  Imperator>  ut  Romanorum  Pontificumj  &  Oc- 
cidentalium  Principum  fibi  conciliaret  amicitias , 
&auxilia  ad  frangendum  Turcarum  impetum  ab 
ipfis  impetraret ,  de  Graecorum  conjuactione  cum 
Romana  Ecclefia  inftauranda  ferio  cogitare  cse- 
pit .  Pium,  quod  inierat  confiHum ,  cum  llomanis 
Pontificibus  Clemente  VI.  &  Innocentio  VU  commu- 
nicavit,  Sedis  Apoftolicg  Legatos  honorifice  exce- 
pit ,  &  conditionem  propoluit  de  Concilio  cele- 
brando .  At  confilium  fuum,cum  ad  optatum  exi- 
tum  perducere  minime  poflct ,  &  aliunde  aegre  yi- 
deret,  Orientis  Imperium  inteftinisbellisin  dies 
debilitari,  tandem  rerum  humanarum  pcrtsefus, 
purpuram  ac  fceptrum  cum  habitu  Monaitico,  no- 
jnenque  ipfum  ^oannis  cum  '^oafaph  nomine  com- 
niutavit  anno  mccclv.  Ea  infperata  Joannis  Canta^ 
cuzeni  abdicatione  Impcrii  potentior  faftus  ^oan- 
nes  PaUologus  Imperator  ,  armis  fine  mora  aggref- 
fus  eft  Matthmm  Cantacuzenum  j  quem  ipfius  pater 
^Joannes  Cantacuzenus  Imperatorem  renunciaverat,. 
coque  Phih'ppis  capto ,  &  in  ordinem  redado ,  fo*  \ 
lus  ,  domito  cgmulo,  Imperiumobtinuit .  Romam, 
ut  Latinorum  auxilium  coutra.  Turcas  implgraret^ 

annc 


ECCLESIASTICA*  Ip 

anno  mccclxix.  acce(fit,ubi,ex  prsefcripta  a  Sumrno 

Poncifice  Vrbano  V.  Fonnula ,  Ronian^  EccIcfiiE  fi-' 

dcm  profeflbs  eft.Profeirionem  ipfius  apud  Odoricum 

I{aynaldum  legere  eft  adan.McccLxix.Incercii  eft  quo 

anno  mortuus  fic  ^oannesPaUologus  Imperator.  Mo-* 

rtis  ejus  tepus  a  Petavio  refertur  ad  an.McccLxxxiv. 

i  Bulialdo  confignatur  an.  mcccxci.  Sed  ,  fi  quod  iii 

Graecorum  Imperatoruni  catalogo  ,  qui  Codino  dc 

Originibus  Conftacinopolitanis  fubjungitur,  verum 

eft,  "Joannem  videlicet  PaUologum  imperafle  an.xLi. 

eum  exceflifle  oportet  anno  mccclxxxii.  cum  ^n- 

dronicus  ejus  pater,ut  mox  diximu$,obieric  die  xxv. 

menfis  Junii  anni  mcccxli.  Verum,  cum  annus  mil- 

lefimus  quadringentefimus  vigefimus  fecundus  fuc- 

rit  Imperii  Manuelis  filii  ^oannis  PaUologi  trigefi- 

mus  fecundus  ,  tefte  ^oanne  Canano  illius  «tatis  fcri- 

ptore  ,  hinc  fanc  Bulialdi  firmatur  calculus,  confici- 

turq;  ^oannem  PaUologum  imperafle  annos  fcre  lii. 

&  e  vita  migrafle  an.  mcccxci.  ^oannem  PaUologum 

excepit  in  Imperio  Orientis  Manuel  PaUologus  ejus 

filius  natu  minor ,  in  quem  pater  magis  propenfus 

fuit ,  ;quam  iii  ^ndronicum ,  fuum  primogenitum  , 

I  cum  quia  Manuel  ohRdcm  kCc  dederat  pro  p^cre^qui 

I  captivus  a  Venetis  detinebatur  ob  magnfam  pecunia? 

fummam  a  fasncratoribus  acceptam,  cui  folvend^ 

par  non  erat ;  tum  quia  etiam  ^ndronicus  primoge- 

nitus  Genuenfium  fultus  auxiliis  conjuraverat  ia  pa- 

crem^qui ,  e^  conjuratione  dctcdi  ^  ^/indronicum  fi- 

lium  fuum  primogenitum  excsecari ,  &  in  carcereni 

j  decrudi  juflJit .  Ad  Imperium  itaqueeve^us  Mamel^ 

cum  a  Turcarum  Principe  Bajazethe  immani  bcllo 

iacefleretur ,  ac  undique  prcmeretur ,  cotam  fere 

peragravic  Europam,  uc  au>^iliares  copias  ^  prsefer- 

^2  xm 


tiin  a  Francorum ,  Anglorumque  Regibus  elicerc 
poflet ,  fed  turbg  Anglica: ,  &  Caroli  VI.  Galliarum 
Regis  morbus  frcquens  in  caufa  fuerunt ,  cur  nul- 
lum  itineris  fruftum  reportarit  .  Obiit  Mamel 
Grajcorum  Imperator  ex  Apoplexia  die  xxi.  men- 
iis  Junii  anni  mccccxxv.  cum  biduo  ante  Monachi 
habicum  induiflet ,  Matthai  fumpto  nomine .  Im- 
pcravit  annos  circiter  xxxv.  cum  ^oannes  PaUolo^ 
gus  ejus  pater  obicrit,  ficut  mox  infinuavimus ,  an- 
no  Chrifti  mcccxc.  vel  fequenti  mcccxci.  a  quo  ad 
annum  ufque  mccccxxv.  intercedunt  anni  xxxv. 
Hi  funt  Imperatores  By zantini  ciim  Latini  ^  tum-> 
Grarci  3  qui  fasculis  xiir.  &  xiv.  fumma  rerum  in 
Oriente  potitifunt,  &  quorum  Genealogias ,  feu 
Familias,  legere  poteris  apud  Carolum  du  Frefne  do- 
minum  du  Cangium ,  qui  eas  accurate  defcriplit . 

D.  Quis  eft  ifte  Bajazethes  j  a  quo ,  ut  mox 
obfervafti,  immani  bello  impetitus  &  pene  oppref- 
fus  fuit  Manuel  PaUologus  Grsecorum  Imperator  ? 

M.  Antequam  exponam ,  quis  fuerit  ifte  Ba- 
jazethes ,  fedulo  obfervare  dcbes  ,  Turcicam  gen- 
tem  ,  dc  cujus  origine  non  una  eft  Scriptorum  fen- 
tentia,  magnilmperiiinOriente  anno  millefimo 
ducentcfimo  nonagefimoodavo,  Audore  Othoma" 
no  y  jecifle  fundamenta  •  Is  quippe  Othomanus,  five 
Ofman ,  filius  Orthogulis  ,  animo  &  corpore  prajcel- 
lens ,  ex  Sogutha  Myfix  vico  oriundus  erat ,  iii-> 
Afiam  cum  gentilibus  fuis  infudit  kk  ^  rcm  Tur- 
cicam  incrcdibiliter  auxit,  plurimas  fubegit  ur- 
bes  ,  ac  Prufac  Myfise  urbi  opibus  florenti  ,  magna 
obfidioue  expugnata:,  fedem  [mpcrii,  quod  ab  iplo 
Othomanum  didum  eft  ,  anno  mccxcviii.  conftituit. 
Obiit  Othomanus  j  primus  Turc^rum  Xmperator , 

an- 


EcCLESIASTlCAi  XI 

tnno  Mcccxxvi.  Ei  in  Imperium  fucceflit  Vrchanes 
ilHus  filius,  qui  Myfiam  ,  ac  Lydiam  univerfam  di- 
tioni  fuas  fubjecic  ,  Nicseam  expugnavit ,  Lycao- 
niam  ,  Phrygiam ,  Cariam  ,  caetcraque  ad  Hellef- 
pontum  ,  &  Euxinum  ufque  in  fuam  poteftatem  re- 
degit ,  diim  Joannes  Cantacuzenus ,  &  ^oannesJPa^ 
laologiis  Grajcorum  Imperatores  inter  fe  odiis  Sc 
armis  certantes  ,  novis  Turcarum  viftoriis  atquo 
incrementis  locum  dederunt  •  Mortuus  efl:  Vrcba-'^ 
nes ,  fecundus  Turcarum  Imperator  ,  anno  Chrifti 
McccLvir.  Imperii  trigefimo  fecundo  .  Vrchanem 
in  Imperio  Othomano  excepic  ejus  filius  .Amura-* 
thesjCujus  frater  Solimanus  natu  major  inter  venan- 
dum  ex  equo  lapfus  ,  humique  allifus ,  jam  e  vita-# 
imigraverat.  Mufulmanicse  fuperftitioni  addidif- 
fimus  fuit  ^murathes  ,  utpote  qui  Templa  ,  Scho- 
las ,  Xenodochia  Religiofis  Turcis  ac  pauperibus 
extruxit .  Bellica  etiam  virtute  infignem  kk  pro- 
didit.  Callipolim,  Adrianopolim,  ac  circumje- 
ftas  Provincias  occupavic  ,  Triballos  ac  Myfios 
domuit ,  &  bellis  triginta  feptem  in  Afia  &  Euro- 
pa  ,  partim  contra  Chriftianos  ,  partim  contra  re- 
belles  fuos  confedis ,  nullo  vidus  fuccubuit ,  fed 
feniper  fibi  arridentem  fortunam  expertus  eft.  Ex- 
ceflTit  c  vivis  ^murathes  anno  Chrifti  mcccxc.  poft- 
quam  ,  juxta  Annales  Turcicos  ,  imperaflet  annis 
triginta  duobus .  Filium  reliquit  ^murathes  Impe- 
rii  Othomani  haeredem  Bajazethem  ,  quiin  Annali- 
busuTurcicis  Gilderun  ,  ideft  ,  Fulmeny  cognomina- 
tur .  Hic  ille  eft  Bajazethes ,  qui ,  ut  mox  diceba- 
mus  ,  Graecia:,  vicinifque  rcgionibus  armorum-» 
terrorem  inferens  ,  Manuelem  PaUologum  Grasco- 
rum  Imperatorem  ad  extremas  redegic  anguftias  , 


aa  H  1  s  t  o  r  i  k 

&  Gra?corum  Imperium  miferum  in  modum  lace- 
ravit .  Othomanum  Imperium  longe  late'que  pro- 
pagavit  Bajazethes  .  Theflaliam  ,  Macedoniam , 
Phocidem ,  Atticam,  Myfiam ,  Bulgariam  ,  &  Va- 
lachiam  Turcicse  ditionis  fecit ,  Conftantinopolim 
veropluribus  obfeditannis ,  quam  tamenobfidio- 
nem  folverc  coadus  eft  ,  ut  contra  Sigifmundunu 
Hungarise  Regem  Nicopoli  cum  cxercitu  immi- 
nentem  procederet ,  6c  cumillocommitteret  prse- 
lium,  in  quo  Sigifmundum  Hungarise  Regem  raagna 
clade  affedum  fuiffe  ex  Turcarum  Hiftoriis  Leun* 
cUtmus  narrat .  Tot  vidoriis  ac  fecundis  rebus  ela- 
tvimBajazethem  debitapaena  caftigavit  Deus  pr^- 
potens  fcelerum  ultor  .  A'  Tamerlane  quippe  ,  qui 
cum  ingenti  Tartarorum  ,  Perfarumque  exercitu 
in  Afiam  irruptionem  fecerat ,  viftus  captufquei? 
Bajazethes  ,  cavea  ferrea  inclufus ,  ferx  inftar ,  ad 
ludibrium  circumdudus  eft  ,  &  fcabelli  loco  adhi- 
bitus  ,  quoties  equitandum  aut  ex  cquo  Tamerlani 
viftori  ucfiliendum  erat .  Ha  animi  aegritudine  do- 
loreque  confedus  Bajazethes,yk  poft  homincs  na- 
tos  faperbiflTimus  ,  ac  ferociflimus  ,  mortem  fibi- 
met  ipfi  conicivit,  caput  fuum  allidendo  cavea;  fer- 
xex ,  qua  tenebatur  inclufus  •  Periit  autem  anno 
Mcccciii,  ciim  annos  quatuordecim  imperaflet .  Si 
plura  dc  exoraio  Imperii  Othomani ,  ^  de  Turca- 
rum  Imperatoribus ,  qui  decimoquarto  Ecclefix 
(xculo  praefuerunt  Imperio  Othomano ,  fcire  defi- 
deres,  legefis  Annales  Turcicos ,  Lconicm?!  Chal- 
€ontlilamy&,  Phranzem,  qui  de  rebus  Turcicis  fcrip- 
iferunt,  quibixs  addc  Lemcla^jium  in  pandedis  Hi- 
ftoriae  Turcicse  ,  &:  in  Hiftoria  Mufulmanorum . 
D.    Ab  Imperio  Qrientali ,  quod  fati§  hade- 

nus. 


ECCLESIAST1CA#  2^ 

nils  perluftraviniu!»,  transferamus  nos  ad  Imperium 

Occidentale ,  quod  fub  finem  CoIIoquii  primi  in^ 

Hiftoriam  xii.  ikculi  obfervafti ,  haud  parum  tur- 

batum  fuiile  a  duobus  illud  prehenrantibus  ,  Ele- 

ftorumque  fufFragiis  in  eofdem  diftradis  poft  mor- 

tem  Henrici  Fl.  Imperat.  qua^  accidit  anno  mcxcvii^ 

Hi  erant  Philippus  Suevise  Dux  ,  Henrici  FI.  Impe- 

ratoris  germanus  frater ,  &  Otto  Saxoniae  Dux , 

quorum  primus  ,  feu  Philippus  eledus  Impcrator  , 

diim  in  cubiculo  poft  venac  fedionem  cubaret ,  k 

quodam  Palatino  perfidiose  casfus  eft  Bambergac 

anno  mccviii.  Otto  vero  ,  fublato  fuo  competitore , 

folus  Imperio  potitus  eft  ,  ut  ibidem  annotafti . 

Cum  igitur  ad  Ottonem  inter  Imperatores  Occi- 

dentis  hujus  nominis  ly.  pervenerimus  ,  obfecro  te 

ut  illius  gefta  ,  ac  feriem  aliorum,  qui  fcsculis  xm. 

&  XIV.  ei  in  Imperio  Occidentis  fuccefferunt,  ia^ 

pr^fentia  defcribendi  munus  fufcipias  . 

iVf.    Otto  hujus  nominis  IF.  filius  Henrici  Leonis 
Bavari^  ac  Saxonia?  DuciSjCoutra  Philipfum  Suevia? 
Ducem  &  Henrici  FL  Imperatoris  fratrem  ,  cledus 
Imperator,eodem  mortuo  an.Mccvui.  tenuit  Impe* 
rium,  &  fequenti  anno ,  poftquam  Sedi  Apoftolic» 
Sacramcnto  obflridus ,  tcclefia^juraconfirmaffct, 
Imperii  coronam  accepit  ab  Innocentio  ///.Pontifice 
Maximo.Promiffis  non  ftctit  Otto  Imperator ,  eum- 
que  juraac  ditionem  Ecclefias  invadentem  Pontifex 
pcr  legatos  admonuit,  ut  ab  inc^pto  defiftcrctj  fed 
cum  morem  gerere  pertinaciter  detreftarct ,  ana- 
themate  percuflus  efl ,  ejufque  fubditi  Sacramento 
fidelitatis  foluti .  Quo  fadum  eft,  ut  plurcs  e  Ger- 
mani^  proceres  ab  eo  alienati  Friderictm  IL  filium 
Henrici  VI.  Imperatorcm  f^lutavcrint ,  qucm  fociis 

|i  4  um% 


24  Hii  f  6  VL  t  i 

arrais  fovit  ctiam  Philippus  ^ugujlus  Galliarum 
Rex  .  Cum  his  Otto  cougreflus  ad  Bovinas  prope 
Tornacum  anno  mccxiv.  ingenti  fuorum  caede  vi- 
fius  eft  j  fenfimque  ab  omnibus  deftitutus  in  Saxo- 
niam  fugit  Imperio  privatus,obiitque,datis  Chri- 
ftiana?  p^nitentise  non  dubiis  argumentis ,  anno 
Mccxviii.  cum  Imperium  ab  obitu  Philippi  per  an- 
nos  circiter  fex  tenuiftet .  Exaudorato ,  Ottonc^  j 
ejufque  exercitu  ,  ut  jam  diximus ,  profligato  pc- 
nitus  anno  mccxiv.  Fridericus  11.  Imperium  folus 
obtinuit ,  &  ab  Honorio  III.  Pontificc  Maximo  Im- 
perator  coronatus  eft  anno  mccxx.  Poft  folemnem 
iux  inaugurationis  pompam  aureos  montcs  pro 
tuenda  Ecckfiae  dignitate  pollicitus  eft  ,  legefque 
tulit  dc  exterminandis  Ha^reticis ,  de  teftamentis 
Cruce  fignatorum  fulciendis ,  &  agricolis  ab  inju- 
riis  vindicandis ,  ut  apud  Coldafium  in  confiitutioru" 
bus  Imperialibus  legere  eft .  Quin,  &  Crucis  fignum 
adHierofolymitanam  expeditionem  cx  manu  H«- 
golini  Cardinah*s  Hoftienfis  accepit,  feque  ad  pro- 
fedtionem  maturandam  totum  c  nutu  Summi  Pon- 
tiacis  pendere  juravit,  fed  fidem  fefellit .  Ea  quip- 
pe  arma  ,  quae  ad  expugnandos  Saraccnos  ,  ut  pri- 
inum  Imperium  iniit,  capturum  voto  ac  juramen- 
to  fefe  obftrinxerat,  ad  infcftandam  Ecclefiam  im- 
pie  convcrtit^atque  Romanos  Pontifices  diii  dive- 
xavit ,  a  quibus  viciflim  ,  ciim  eftctin  impietatc^ 
pcrtinax  ,  quinquies  fuit  anathemate  percuflfus  . 
Primo  ah  Honorio  III.  quod  Epifcopos  quofdam-ji 
injufte  exagitaflet,  ac  f :dibus  expuliflet .  Sccundo, 
iGregorio  IX.  anathcmate  confixus  eft,  quod  expe- 
dirionem  in  Palasftinam  ,  quam  poHicitus  fuerat, 
fiiSe  ac  fimulate  fttfcipiens ,  turpe^  S^  rei  (Qhriftia- 

nx 


EcCLESIASlTieA^  25 

tis  exitiofum  fsduscum  Suluno  BabyloniariniviA 
fet ,  &  Hierofolymitana  peregrinatione  ad  folam 
Dftentationem  perfundus  cum  maximo  dedecore 
rediiflet.  Tertio  ab  eodem  Summo  Pontifice  ex- 
communicationis  fulmine  perftridus  eft  ,  quod 
Lombardiam ,  aliafque  Italia:  Regiones  immanifli- 
misftragibus  devaftaret,  inccnderet,  ac  deforma- 
ret ;  Quod  Ecclefi»  ditiones  iavaderet ,  Cardina- 
Ics,  Epifcopos ,  Abbates  RomamadConcilium  ab 
eodem  Pontifice  indictum  cuntes  interciperet ,  ca- 
ptivofquc  detineret ;  quod  Ecclefise  libertatem  op- 
primeret,  Ecclefiafticis  viris  moleftiam  crearet,  8c 
priora  fcelera  novis  criminibus  cumularet .  Quar- 
xo  >  novo  anathemate  ab  Innocentio  ly.  conftriitus 
cft  ,  quod  in  impietate  fua  adhuc  perfeverans  ,  bo- 
na  Ecclcfiae  fibi  ufurparet .  Denique  ,  ab  eodem-f 
Summo  Pontifice  in  Concilio  Generali  Lugdune»- 
fi  l.  anno  mccxlv.  celebrato  non  folum  excommu- 
nicationis  fulminc  percuflus  eft ,  fcd  etiam ,  ceii 
indignus ,  Imperio  dejedus ,  ficut  uberius  explica- 
bimus  in  Colloquio  quarto ,  ubi  agcmus  dc  Con- 
ciliis  .  Ex  hac  exauftorationis  fcntentia  in  ipfuin 
ab  Innocentio  IK  in  Concilio  Lugdunenfi  prolata.» 
furibundus  evafit  Fridericus  U.  nedum  refipuit;  ar- 
ma  corripuit ,  graviflimaque  damna  Pontifici  ^  & 
Ecclefise  intuIit,qu2B  illius  temporis  Hiftorici  com- 
memorant.  Parmam  per  menfes  omninofeptem 
obfidione  cinxit ,  a  qua  ingenti  clade  repulfus  in^ 
Sicillam  fe  recepit,  obiitque  anno  mccl.  in  Arce 
quadam  Apulisc ,  quse  Florentina  dicebatur  .  Quo 
autem  morbi  genere  extindus  fuerit,  non  convenic 
inrer  Hiftoricos.  Ah'i  quippe  volunt,  Fridericum  Ih 
a  Manfredo ,  quem  ex  concwbina  genucrat ,  fuifl^ 

fuf. 


2(?  H   I  S  T  O   R  1   A 

fufFocatum  •  Alii  aflerunt ,  eum  gravi  morbo  cor- 
reptum ,  vel  ex  veneno  fibi  propinato  iuteriifle  • 
Inccrtum  itidem  eft ,  an  Fridericus  Ih  moriens  ,  ad 
meliorem  frugem  fe  receperit  ?  Sunt  nonnulli  Scri- 
ptores  ,  quitradunt,  eum  nihil  unquam  deodio 
in  RomanosPontifices ,  &  pervicacia  remififfo, 
adeoque  excomunicatum,  &  impgnitentem  exhac 
vitamigrafle .  Non  defunt  tamen  ah'i  Scriptores  , 
quos  inter  cenfetur  Mutthaus  Parifius ,  qui  teftan- 
tur  ,  Fridericurn  IL  antequam  moreretur ,  edidiffc 
psenitentia:  figna,  &  ab  Archiepif  copo  Panormita- 
no  fuifle  abfolutum . 

Poft  exaudorationem  Friderici  II.  fluduavit 
Imperium  Occidentale  nulli  fccure  innixum ,  &  , 
juxta  probabih*orum  eruditorum  Scriptorum  fen- 
tcntiam  5  contigit  Interregnum  ab  anno  mccxlv» 
quo  Fridericus  II.  ab  InHocentio  IF.  Pontifice  Maxi- 
mo  in  Concih*o  Generali  Lugdunenfi  I.  Imperio 
abdicatus  cft,  ufque  ad  annum  mcclxxui.  quo  i^- 
dulphus  Comes  Habspurgenfis  fuit  Imperator  ele- 
ftus .  Fuerunt  quidem  nonnulli  ab  anno  mccxlv. 
ufque  ad  annum  mcclxxiii*  eledi  Imperatores ,  vi- 
dclicet  Henricus  Thuringia?,  &  Haffiae  Landgravius, 
Cuillelrnus  Brabantise ,  five  HoIIandiae  Comes ,  /^- 
chardus  Cornubias  Comes ,  Henrici  UL  Angiix  Re- 
gis  frater,  &  ^lphonJUs  Caftellas  Rex  Ferdinun  di  III. 
Hifpaniarum  Regis  filius  ;  veriim  hi  Principes 
Imperium  dumtaxat  deguftarunt ,  &  a  multis  Scri- 
ptoribus  Imperatorum  Occidentis  Catalogo  non^ 
accenfentur  .  Quapropter  de  ilJis  pauca  dicemus  , 
eorumque  eleciionis,  ac  mortis  cempus  indicare 
fat  fuperque  lufficiet .  Henricus  Thunngiaj ,  &  Haf- 
fias  Laudgravius,  exaudorato  Friderico  ,  ele<5tus  eft 

eodem 


EcctEsrASTieAa         27 

codem  anno  MccxLv.Imperator  apud  Hcrbipolim. 
Movit  contra  ipfuni  Conradus  ,  quem  Fridericus  11. 
ejus  pater  Regem  Romanorum  anno  mccxxxiv.  eli- 
gi  curaverat ,  cujus  eledionis  Ada  edidit  Baluzius 
totno  L  Mifcellaneorum  pag.472.  Inpraelio  vidus 
tugatusc];f-uit  Conradus.zc  vidor  remanfit  Henricus^ 
qui  tamen  dum  Ulma  obfidet/agitta  idus,  indeq; 
reverfus  obiit  ex  vulnere  annoMCcxLvii.ab  eledio- 
ne  fua  fecundo  .  Mortuo  Henrico  Septemviraiibus 
Comitiis  fufFedus  eft  Guillelmus  Brabantiar  feu 
Hollandiae  Comes,  contra  quem  Conradus  a  patro 
fuo  Friderico  II.  miilus  ,  grandi  repulfus  clade  fugit 
ad  patrem ,  ut  ejus  furorem  augeret  &  ignomi- 
niam;  Guillelmus  vero  eledus  Imperator  Aquisgra- 
num  expugnavit,  &:  in  ea  urbe  ritu  iblemni  corona- 
tus  ell .  Contra  Frifios  rebelles  fortiter  pugnans 
Cuillelmus  in  glaciem  inciditfub  equo  fubfidcn- 
tem  ,  e  qua  ciim  fubfilire  haud  poffet ,  jaculis  ac 
contis  d  nefcio  quibusconfoflus  periit  ann.MCCLviU 
Poft  Guillelmi  obitum  Principes  tledores,  varia  ia 
ftudia  diftradi,  duos  creavere  Casfares  ,  I^chardum^ 
fcilicet  Cornubi*e  Comitem  ,  Hmrici  IIL  Anglise 
Regis  fratrem,  &  Mphonfum  Caftellse  Regem>  f^r- 
dinandi  III.  Hifpaniarum  Regis  filium .  Utriufque 
eledio  coram  Summis  Pontificibus  ^lexandro  IK- 
Vrbano  IF.  &  Clemente  IF.  ciim  diu  difceptata  fuif- 
fet,  mchardns  pariim  firme  fe  in  Imperio  confifterc 
poffe  cernens  ,  in  Angliam  rediit ;  ^lpbonfus  vero^ 
Princeps  excelfi  ingenii  &  eximia:  literaturse,  di- 
ftusque  cognomento  5^jp/>;/x ,  ciim  undique  imnai-» 
nentia  bella  confpiceret ,  coaUliis  Gregorii  X.  Sum- 
mi  Pontificis  permotus,  fpoate  ceffit  Imperio,  &  in 
Hifpaniam  fuam  fe  recepit.  Va^mim  iwque  ciim 

utrius- 


a8  HisTORiA 

utriusque  elecfti   C^faris  ceflione    reliftutn    eflet 
Gertnaniaelinperium,  Gregorins  X.  Comitiaindi- 
xit,  in  quibus  ^odulphiis  Comes  Habspurgenfis  ele- 
d:us  eft  Imperator  pridie  Kalenda^  Odobris  annt 
MCCLxxiii.  Vir  juftitia  ,  religione,  &  bellica  virtute 
Jmperio  non  impar^,  quique  ,  ficut  Scriptores  non^ 
obfcuri  tradunt,  pietate  fuadiuturnum,  fibi,  fuisq; 
pofteris  afTeruit  Imperium  ob  honorem  exhibitum 
Sandiflimo  £uchariftia:  Sacramento  ,  dum  in  vena- 
tione  &  tempore  pluvio  occurrens  Sacerdoti  illud 
lubrico  &  diflicili  itinere  ad  infirmum  deferenti ,  e 
veftigio  equum ,  cui  infidebat ,  dedit ,  pedesquc^ 
cquitem  maxima  religione  deduxit  ad  segrum  ,  ac 
in  Ecclefiam  reduxit ,  eique  reh*giofa  qusedam  fce- 
mina  ampliflimum  honorem  a  Deo  in  remunera- 
tionem  tam  pii  facinoris  augurata  cft,  ficut  late 
refert  &  probat  Serarins  libro  5. 1\erum  MogHntina- 
rum.  Aliud  poftfuam  adlmperium  eledionem-f 
infigne  pietatisargumentumdeditidem  ^odulfhus. 
Nam  ciim  fidelitatis  Sacramentum  cirecufarent 
Eleftores,  quod  Sceptrum  Imperii  non  adeflet ,  ac- 
cepta  ille  Cruce  ait :  Eccefignum  ,  in  quo  nos  &  to* 
tus  Mundus  efi  redemptus  :  &  hoc  ftgno  utctmur  loco 
fceftriy  eamque  mox  deofculatus,  capteros^  ut  ideni 
facercnt  invitavit  ,  &  fidelitatis  Sacramento  fibi 
obftrinxit ,  ficut  referunt  Stero  ,  &:  Eberardus  Au- 
thores    coaevi  .   Piura   in  Germania  bella  gefllt 
2^c/Wf/;«j-,  inquibus,virtute  fumma  &  felicitate^ 
fuff^ragantibus,  tot  fere  vidorias  retulit,  quot  prx- 
mia  commifit .  Othocarum  ipfi  parere  decredantem 
armis  ad  officium  revocavit ,  fed  reparatis  viribus 
poft  veniam  adhuc  infolefcentem  acie  fuperavit, 
in  qna  Othocarus  ipfe  a  gregario  quodam  militc^ 

perem- 


ECCLES1ASTICA#  29 

^eremptus  eft  .  Hu/us  viftorisB  prajmium  ^udol^ 

)hus  tulit  Auftriam^  qux  ^lberto  ejufdem  B^dulphi 

mperatorisiilioconceflra,  AuguftcB  Auftriacae  fa- 

nili«  Imperatorum  feracillimseinpofteris  nomen 

i  originem  dedit .  Aiiainfuper  bella  geflTit  cum-» 

-lelveciis  &  Burgundis,  qus  ipfi  feliciter  celfer  unt. 

^biit  I{gdi4lphi4s  Imperator  anno  Chrifti  Mccxcr. 

.  )ridie  Kalend.  Octobris ,  anno  ^tatis  iax  lxxiii. 

[mperii  vero  xviii.  B^dulphum  excepit  ^dolphus 

MaHavi« Comes,qui  avaricia,  crudelitace ,  &  li bi- 

iine  infedus  Imperium  extenuavit ,  difcordias  & 

:)ellanutrivit,  populos  tributis  iniolitjs  oppreliit  , 

odium  procerum  iibi  conflavit ,  praefertim  cx  pa- 

aione,  quam  cum  Eduardo  Anglorum  Kege  fecit  , 

si  videlicet  fuppetias  ferendi  contra  Philippum  Pul- 

:hrum  Francorum  Regem ,  priiis  ab  eodem  Eduardo 

-accepta  fumma  triginta  milJium  marcarum.Eledo- 

ribus  igitur  eum  indignum  Imperio  judicantibus  , 

in  ejus  locum  fufFeftus  eft  ^lbertus  Auftriae  Dux  , 

T^gdulphi  Imperatoris  filius,  contra  quem  ^dolphus 

Imperio  dejedus  bellum  movens,commifsa  acerri* 

ma  pugna  per  fex  horas  in  campo  dido  Burgentrich 

prope  Wormatiam,  vidus  eft,  &  ab  eodem  ^lber- 

to  vulneratus  cecidit  in  praelio  anno  Mccxcviii.Poft 

^dolphi  nccctn  i^/ilbertus  eledionenpi  fua  a  Septem- 

viris  ratam  haberi  curavit,  eamque  Bonifacius  yill. 

anno  mcccii.  approbavit,  ficut  CJolmarienfe  Chro- 

nicon  teftatur .  Nonnulla  bella  in  Germania  geflic 

•^/^erit/f j  Imperator  j  nimirum  contra  Eledores, 

Trevirenfem,  Moguntinum,  Colonienfem^  &  B^doU 

fhum  Palatinum,  qui  foedus  contra  ipfum  inicranr, 

cofdemque  repreflit .  Pugnavit  etiam  contra  Qtto- 

nem  Bavaria  Ducem  ,  qui  S^Iisburgenfis  JEpifcopi 

arti- 


30  H   I   S   T   O  R   I   A 

artibus  adjutus  Hungarias  Regnum  afFeaabat^tutn* 
que  tAlberto  Imperatori  venenum  ab  Epifcopo  Sa- 
lisburgenfi  propinatum  cftj  quod  dum  arte  medica 
evomere  conatur^  oculum  amifit  ^  indeque  MonocH" 
lus  cognominatus  .  Movit  etiam  ^lbertus  in  Hen^ 
ficum  Carinthise  Ducem ,  ut  Bohemisc  regnum  re- 
cupcrarct>quodiIIe,  Imperatore  infcio ,  fibi  ufur- 
paverat ;  fed  fafta  fuorum  confpiratione ,  a  Princi- 
pe  ^yoannej  fratris  fui  filio ,  cui  Suevi»  Ducatum^  , 
tanquam  niniis  prodigo,  abftulerat ,  pugione  idus 
nefarie  trucidatus  eft  Kalendis  Maji  anni  millefi- 
mi  trecencefimi  odavi ,  Imperii  decimi .  ^/tlberto 
c  vivis  fublato,  poft  varia  Eleftorum  diffidia ,  quo- 
rum  fuftragia  diftrahcbantur  a  Philippo  Pulchra 
Galliarum  Kege,  qui  Henrico  yalefio  fratri  fuo  Im- 
perium  aucupabatur ,  tandem  eledus  eft  anno 
Mcccviii.  Imperator  Henricus  VIL  Comitis  Lut- 
zemburgenfis,  &  i^e^mV/f  HannoniaeComitifli  fi^ 
lius ,  qui  in  Italiam  anno  mcccx.  cum  numerofo 
cxercitu  veniens ,  Mediolani  corona  ferrea  ab  Ar- 
chiepifcopo  redimitus  eft  .  Deinde  ,  quafdam  Ita- 
lisc  civitates,  quae  Imperii  jugym  exculferant,  fube- 
git,alias  in  deditionem  accepit,  &  Romam  ingref- 
fus  anno  mcccxii.  a  Cardinalibus,  quibus  Sunimus 
Pontifex  Clemens  V.  qui  tunc  temporis  in  Galliis , 
feu  Avcnione  Sedem  habcbac ,  hanc  provinciam-* 
demandaverat ,  folemni  ritu  inauguratus  eft .  Bel- 
lum  geffit  cum  Florentinis  ,  &  cum  ^gberto  Siciliac 
&  Apulia?  Rege,  qui  eis  favebat ;  fed  in  mcdio  re- 
rum  curfu  fublatus  eft  apud  Boiiconventum  ,  qui 
pagus  eft  duodecim  millibus  Senis  in  Etruriadi- 
ftans,  anno  millefimo  trecentefimo  decimotertio , 
Imperii  ab  elecaione  quiatOa  4  llonuua  vero  coro^ 

na- 


ECCLESIASTICA*  3 IJ 

atione  anno  fccundo  per  menlem  unum  Sc  dies  vi- 
I  intiquatuor  inchoato^ficuc  Jordanus  coaevus  Scri- 
tor  teflatur .  Nonnulli  Hiflorici  falfo  rumore  de- 
jpti  craduntj  Henricum  VIL  Imperatorem  obiiffe 
i  veneno  ipfi  porred:o  in  particula  Sanaiffimg  Eu- 
lariftisE  manu  Bernardi  Volitiani  Ordinis  Praedi- 
itorum,  qui  Imperatori  erat  a  Confeflionibus ,  & 
)ud  ipfum  audoritate  5  &  gratia  plurimiim  pote- 
.t .  Sed  hanc  efle  Sanaiflinio  Ordini  &  de  Eccle- 
i  benemerito  affidam  calumniam  multis  momen- 
>  cvinci  poteft  .  Primo  ,  quia  multi  Scriptores  , 
los  inter  cenfetur  ^lbertinus  Mtijfatus ,  coxvus 
uthor,  diferte  zScntyHenricum  /^//.Imperatorem 
.turali  morte  occubuifle  .  Continuator  etianL-f 
dllelmi  lS[angii,  qui  tum  vivebat ,  adan.Mcccxiir. 
ribit ,  Henricum  VIL  morbo  &  febre  ex  hac  vita.* 
ceffiffe  3  veneni  autem  propinationem  ad  vagos 
incertos  rumores  refert ;  idemque  faciunt  Plati-^ 
:  in  Vitis  Pontificum  in  Clemente  F.  &  Joannes 
auclerusy  Prfiepofitus  Tubingenfis ,  qui  folum  ru- 
orem  veneni  Henrico  VII.  Imperatori  propinati 
ftem  proferunt .  Secundo ,  fi  Henricus  VII.  vene- 
)  periiflet  ,omni  proculdubio  figna  veneni  'm  ca* 
ivere  apparuiffent,&  camen  conftat;,  Medicos  poft 
ortem  Imperatoris  accerfitos  >  difledo  ipfius  ca- 
ivere ,  vifcera,  cor,  jecur,  partesque  fingulas  dili- 
-nter  infpexiffe  ,  ncc  veneno ,  fed  naturali  morbo 
:>ii&t  Henricum  VII.  Imperacorem  teftatos  fuiffo 
cteris  &  inftrumentis  publicis ,  quse  in  Chronicis 
acobi  Sufati  extant  •  Tertio ,  ii  Bernardus  Politia-- 
is  tam  nefandum  fcelus  perpetraffet,debuiffet  poft 
lortem  Henrici  Imperatoris  ,  ut  vitse  fua:  confule- 
:t,  ad  f  lorentinQS,  aut  ad  B^bemm  Sicilise  Regem 

Hen- 


3*  H  i  %  t  a  fi  t  K 

Henrici  Imperatoris  hoftcs  fugerc ,  noti  fugit  ta« 
nien ,  fed  fibi  bene  confcius  nunfit  apud  Henria 
Imperatorisamicos^calumniam  a  malevolis  difle- 
minatam  intrepido  excepit  animo ,  certo  certius 
habens,  eamfacile  dilfipatum  iri ,  ficut  revera  dif 
fipata  eft,  tum  tlemcntis  V.  Pontificis  Maximi  {tn 
tentia,  tumjudicio  ac  teftimonio  Principum  Im 
perii,&  prflefertim  ^o^»»/^  Bohemias  Rcgis,  ipfiu: 
Henrici  Imperatoris  filii  Diplomate  ,  quod ,  ex  vc- 
teri  membrana  authentica  m  Conventu  Virdunenf 
FF.  Pra^dicatorum  aflervata,  publicavit  Vir  dodif 
fimus  Stefhanus  Baluzius  lib,  i.  Mijiellaneorum  pa 
gina  162.  tum  denique  ex  fingulari  illo  afFedu,quc 
Carolus  IV.  Imperator  ,  ^oannis  Bohemiae  Kegis  fi 
Jius,  &  Henrici  Imperatoris  ncpos ,  Ordinem  Frx 
trum  Pr«dicatorum  femper  complexus  eft .  Illc^ 
qujppe  a  Magiftro  Generali  ejufdem  Ordinis  obti- 
nuit ,  ut  Pragae ,  qu«  Bohcmiae  Metropolis  eft  a«^ 
Rcgia  Civitas,  Comitia  generalia  celebrarcntur 
Die  fando  Pentecoftcs  Euchariftiam  in  folemn 
Sacro  de  manu  Magiftri  Gcneralis  accepit  cum  Im 
peratrice;DipIomataaureis  figillis  appenfis  mu 
tiita,  quibus  Prsedicatorum  Ordinem  magnis  exor 
«abat  Privilegiis,  conceflit ;  omnes  Patres  Capitu 
lares  Imperiali  convivio  in  Regia  excepit,multisqu< 
affecit  honoribus  •  Credibile  aurem  non  eft  ^oan 
nem  Bohemiaj  Regem ,  &  Henrici  VU.  Imperatori: 
filium,  ipeciale  Diploma  ad  vindicandam  Fratruii' 
Pra^dicatorum  innocentiam  concedere ,  ejufque  fi 
lium  Carolum  IV.  Imperatorem ,  &  Henrici  VlL  Im 
peratoris  nepotem,  tot  beneficiis  &  privilegiis  Or- 
dinem  Prasdicatorum  donare  voluifle ,  fi  Bernaxdm 
Volitianus  ejufdem  Ordini^  Henxico  VU.  Imperaco- 

r- 


ECCLESIASTICA.  3  5 

ti  Hoftiam  veneno  ilJitam  porrexiflet.  Qaarto  ^ 
prseter  hsec  antiqua  &  integerrim^  fidei   monu- 
mcnta,Ts[icolatts  Serarius  Societ.  Jefu,  vir  doftiffi- 
mus,  libro  "y.B^rum  Moguntinarum  duos  laudat  Au- 
rhores  Tritheminmy  &  Conradum  Vecerium  Scripto- 
rem  Vit^  Henrici  FIL  qui  hoc  exeerabile  facinus  a 
Bernardo  Politiano  Dominicano  amoliuntur  ,  &  ad 
€jus  tuendam  innocentiam  multa  proferunt  argu- 
menta;  quibus  Scriptoribus  duos  magni  nominis 
adjungam  Auftores,  videlicet  Henricum  Spondanum 
Appamiarum  Epifcopum,  &:OdoricHmI{aynaldum 
Congregationis  Oratorii  Presbyterum  ,  quorum^ 
primus  in  Annalibus  Ecclefiafticis  adan.  mcccxiii. 
Num.vi.  ab  hac  putida  &  immani  calumnia  Domi- 
tiicanum  Ordinem  egregie  vindicat ,  8c  locupletif- 
jfimis  teftimoniis  probat ,  Henricum  FU.  Imperato- 
cem  morte  naturali  obiifle  ,  ejusque  infirmitatem-^ 
ccepifle  ab  apqftemate  in  coxa ,  &  inde  sfzwi&Q'  iti 
febrem ,  cx  qua  deceflerit  decima  poft  die .  Alter 
ver6,feu  Odoricus  B^ynaldus  in  Annalibus  Ecclefia- 
fticis  ad  annum  mcccxiii.  Num.  xiv.  ait,  ejufmodi 
calumniam  perperam  Ordini  Prajdicatorum  impa- 
dam ,  &  dpietatis  oforibusconfiftam,  eadem  faci- 
litate  refelli,  qua  objicitur  ,  ciim  levi  recentiorum 
auftoritate  nitatur,  &  veteres  Hiftorici  morbo  na- 
turali  Herj^ricum  VIL  Imperatorem  extindum  fuiflb 
affirment.  Nonmefugitj  quofdam  fcripturiifle , 
ob  facrilegum  &  parricidiale  Bernardi  Politiani  fa- 
cinus  Praedicatores  omncs  a  Romano  Pontifice  hac 
poena  fuifle  mulftatos ,  ut  Sacrum  facientes  manu 
liniftra  Corpus  Chrifti  fumant .  Sed  hoc  purum-^ 
putumque  commentum  eflb  evincam  in  Colloquio 
fexto^  ubi  agendo  de  Monaftica  difciplina^  quas  Sas- 
Tom.V.  C  culo 


34  HlSTORIA 

culo  EccUCix  decimoquarto  viguit ,  oftcndam-* , 
hunc  ritum ,  quem  etiamnum  Dominicaai  Sacris 
operantes  obfcrvant ,  ab  ipfo  Ordims  exordio  in- 
valuifle  • 

D.  Redeamus  ,  quasfo ,  ad  feriem  Imperato- 
rura,  qui  fasculo  decimoquarto  poft  Henricum  VlU 
fumma  rerum  in  Imperio  Occidentis  potiti  funr. 

M.     Mortuo  Henrico  VLl.  Imperatore,  dio 

S.  Bartholomxo  Sacra  anni  mcccxiii.  extitit  Interre- 

gnum  menfium  quatuordccim ,  &  divifis  bifariam 

Principibus ,  alii  Ludovicum  Bavarias  Ducem  ,  alii 

Fredericum  ^uflriacum  Impcratorem  defignarunt . 

Potior  fuit  Ludovici  Bavarig  Ducis  eledio,ad  quam 

Eledores  omnino  quinque  confpiraruac  ,  Petrus 

MoguntinuSj  &  Balduinus  Trevirenfis,  Archiepifco- 

pi,  ^oannes  Bohemix  &  Polonias  Rex ,  Waldemarus 

Marchio  Brandeburgenfis  ,  &  "Joanncs  Dux  Saxo- 

nia: .  EleSio  vero  Frederici  ^ujiriaci  duobus  dum- 

taxat  Eledoribus  probata  eft>  videlicet  Henrico 

Archiepifcopo  Colonienfi ,  &  B^dolpho  Comiti  Pa- 

latino ,  qui  ad  Comitia  vocati  eis  interefle  nolue- 

runt,  &  Fredericum  extra  locum  &  diem  conftitu- 

tam  Imperatorem  elegerunt .  Ea  diHenfio  Germa- 

liiam  atroci  beilo  ab  anno  mcccxiv.  ufque  ad  an- 

niim  Mcccxxii.  diftinuit,  fed  poft  muita  praelia-j 

fredericusy  commifsa  in  Bavaria  cum  Ludovico  pu- 

gna,  ab  eo  vi&us  &  captus  eft,atque  triennio  apud 

viftorem  ftetit  in  vinculis,  indc  anno  mcccxxv.  di- 

miflus  eft,  ea  lege,  ut  Auftria  fua  penitus  conten- 

tus,  omni  jure  ad  Imperium  cederet ,  omni  ambi- 

tui  rcnunciarct ,  omnia  inftrumenta  &  literas,  qui- 

bus  fua  fulciri  poterat  eledio  ,  in  Ludovici  manus 

depoaeret,  &  qu«cumquc  ipfc ,  cjusquc  fratres  de 

Im- 


ECCLESIASTICA.  35 

nperio  tcnebant ,  Ludovico  refticuerent .  Litteras 
acis  ex  Archivis  Sereniffimorum  Bavariac  Ducum 
i^efcripfit  Herw^r^^^tomo  I.  pag,3z8.  Sic  femoto 
:  in  ordinem  redado  Frederico ,  Imperii  i^mulo  , 
udovicus  Bavarias  Dux,  Imperium  folus  obtinuit , 
d  a  ^oanne  XXI.  quem  alii  appellant  XXII.  qui- 
ue  anno  mcccxvi.  Summus  Pontifex  fuit  ele£tu3i 
laugurationem  &  coronationem  impetrare  haud 
otuitiimmo,  ipfum  monuit  Summus  ille  Pontifex, 
cfub  poenaexcommunicationis  ipfo  facSo  incur- 
mdac,  intra  trium  mcnfium  fpatium  ab  omni  Re- 
tii  &  Imperii  adminiftratione  ceflaret ,  nec  eam^ 
nplius  refumeret ,  nifi  poll  approbationem  ejus 
erfon«  a  Sede  Apoftolica  fadam  .  Hujus  Pontili- 
i  mandati  gravitate  exaccrbatus  Ludovicus ,  cuni 
\  fua  animi  obfirmatione  perfeveraret ,  ab  eods^m 
ammo  Pontificc  quinto  Idus  Julii  anni  mcccxxiv. 
eclaratus  eft  contumax  ,  &  omni  jure  Regni  & 
nperii ,  fi  quod  fibi  cx  fua  eledionc  competero 
oflet,  privatus .  Huic  fcntentiae ,  quam  Avenionc 
ublicatam,  alibi  etiam  per  Germaniam,  Italiam  , 
[iaque  Regna  promulgandam  PrjElatis  direxit 
oannes  XXI.  parerc  no\\xit  Ludon^icus  y  &  excufsa 
i,  qua:  debetur  Scdi  Apoftolica:  reverentia ,  aufus 
ift  EpiftoJam  publicare  virulento  calamo  exara- 
^m,  qua  Joannem  XXI.  uti  injuftum  innocentium 
erfecutorem,  Clavium  fubverforcm,EccIefi^  lcgu 
2meratorem,deniquc  incorrigibilem  &  hasreticum 
otorium  impetiit ,  &  univerfo  Orbi  declaravit . 
'ofthacc,  invitantibus  Gibellinis^Italiam  ingreflus, 
abitis  Tridenti  Comitiis  ,  itcrnra  ^oannem  XXL 
^xdecim  contra  ipfum  oppofitis  articulis ,  hacrcti- 
um  palam  dcnunciavit,  eum  non  jam  Pontificem, 

C       2  It^ 


3<J  HlSTORIA 

fed  Presbyterum  ^oannem  irriforie  appellans .  Inde 
Mediolanum  progreflus ,  Corona  ferrea  ab  Epifco- 
pisduobus  propcer  crimina  exaudoratis  redimi- 
tus  eft .  Quae  omnia  ,  ubi  refcivit  ^oannes  XXI.  ci- 
tavit  Ludovicum ,  cumque  non  comparentem ,  kd 
contumacem,  velut  h^rcticum  damnavit  y  &  bonis 
omnibus  mobilibus  >  &  immobilibus ,  ac  juribus 
privatum  edixit,  Vaffallosque  ipfius  ,  Scquafcum- 
que  perfonas  ei  obftridas  a  juramento  fidelita- 
tis  abfolvit ,  prohibuitque  Fidelibus  univerfis  ne 
illi  obtemperarent ,  aut  cum  illo  communicarent . 
Hanc  Pontificis  fententiam  ex  Codice  Vaticano 
defcriptam  edidit  Odorkus  I{aynaldus  ad  annum^ 
Mcccxxvi  i.Num.xx.  &  fequentibus  .  Ea  Poncificis 
fententia  ferocior  faftus  Ludovicus  Bavarus,  cuiru» 
quatuor  millibus  Equitum  Romam  an.Mcccxxviii. 
ieptimojanuariidie  ingrefius  eft  ,  &  in  Bafilica-> 
S.  Petri  a  Sciarra  Columna  Imperator  coronatus 
eft,&  a  Jacoh  ^lberto  Venetiarum  Epifcopo  inua- 
^us .  Tunc  longe  majora  moliens  Ludovicus  Ba^ 
warusyditxii.m^nCis  Maji  ejufdem  an.Mcccxxvin. 
qua  gloriofae  Chrifti  in  Coelos  Afcenfionis  cele- 
brabatur  folemnitas,  Schifmaticis  &  Apoftatis  qui- 
bufdam  Minoritis  ,  cum  Abbate  Fuldenii ,  Nicolao 
Fabrianenji ,  aliisque  ejufdem  furfuris  hominibus 
cumpromifcuaplebe  congregatis,  Petrum  }\aynaU 
ducii  de  Corbaria,  Oppido  Dioecefis  Reatinos,  Ordi- 
nis  Fratrum  Minorum ,  qui  Rom^e  in  Conventu 
S,  Mari£  de  ^ra  Cali  refidebat ,  iVntipapam  confti- 
tuit.ab  eoque  iterum  coronatus  eft;cum  ipfiprius 
purpureum  pileum  impofuiflet .  Sed  de  hoc  Pfeu- 
do-Pontifice  dido  Hicolao  V.  plura  dicemus  in  fe- 
qienti  Coiloquio .  PqU  mortem  ^Qarmis  XXU  co- 

natuj 


ECCLESIASTIGA.  37 

I  atus  eft  Benedi£ii4s  XII.  contumaciain  Ludovici 
!  ]avariy  literis  ac  Nunciis  ad  euni  miffis ,  frangere, 
le  cujus  reconciliatione  femel  iteriimque  adum--» 
Lib  ipfius  Pontiiicatu ,  confedum  nihil .  Denique, 
lim  Ludovicus  Bavarus  fe  infeftum  femper  &  im- 
>ium  adversiis  Sedem  Apoftolicam  exhiberet,om- 
ibus  concordice  viis  Sacerdotium  inter  &  Impe- 
ium  fruftra  tentatis,  Clemens  FL  qui  Benedi^lo  XIL 
acceffit,  latam  oh*m  in  Ludovicum  Bavarum  d  Joan'- 
e  XXI.  fententiam  renovavit^  omnique  jure  acf 
mperium,  Ducatum  &  Palatinatum  exuit ,  Princi- 
esque  Eleftores  convenire  juffit,  ut  alium  Germa- 
ix  Regem  crearent,  quem  Sedes  Apoftolica  in  Im- 
eratorem  promoveret  y  ut  videre  eft  apud  Odori-^ 
Hm  I{aynaldum  adannum  MCccxLvi,num*iii.&ix. 
.  bi  Clementis  VI.  ea  de  rs  Decretum  ,  litterasquo 
I  d  Principes  Electores  diredas  refert .  Mandato 
ontificis  morem  geflerunt  Principes  Eledores  , 
ui  in  Comitiis  habitis  in  Villa  I^l^ens  Dicecefis 
\  revirenfis ,  qua?  fupra  Confluentiam  ad  Rhenun\ 
ta  eftj  CarolumlV.  Regem  Bohemi3B  in  Romano- 
im  Regem  elegerunt  anno  mcccxlvi.  Obiit  vero 
Hdovicus  Bavarus  anno  fequenti  ,  feu  mcccxlvii. 
i  on  fine  fufpicione  veneni  a  ^oanna  Auftriae  Ducif- 
i  propinati ,  quod  fruftra  cum  vomere  tcntalfet;. 
)erans  agitatione  corporis  illud  difibiutum  iri,  ve- 
atum  iitj  ubi  dum  vehementius  equitando  aprum 
ifequitur,  fubita  apoplexia  correpcus  ,  lapfu  equi 
btritus  eft  .  Euni  Chriftianae  poenicentiae  figaa-* 
didifle,  Cufpinianus yVaulus  Langius^  aliique  Autho- 
^s  ab  Herwarto  laudati  aflerunt ,  alii  vero  aegant , 
t  videre  ett  apud  Spondanum  ad  aonum  mcccxlvii. 
iludomnino  cartum  eft  ,  Ludovicmi  Bdvarum  nun- 

C     i  quam 


38  HlSTORlA 

quara  a  Sutnmis  Pontificibus  abfolutum  fuilTc  ab 
cxcoinmunicatione  ,  qua  rcpetitis  frequentiflimfi 
diriflimis  fententiis  juftc  ligatus  fucrat  atque  da- 
mr^tus. 

Mortuo  Ludovko  Bavaro  «tnno  mcccxlvi  i.  Ca" 
roUislF.  filius  ^o/;^«w/V  Bohemiaj  Regis ,  &  nepos 
Henrici  FU.  Imperatoris ,  qui ,  ut  mox  diximus  ,  a 
Principibus  Eledoribus  anno  mcccxlvi.  creatus 
fuerat  Ronianorum  Rex,  aliquos  poft  obitum  Lw- 
dovici  Bamri  expertus  cft  Imperii  aemulos  .  Bavari 
Iiquidem  Principes ,  &  hi  ,qui  a  partibus  eorum-» 
fiabantjlmperium  Eduardo  Regi  Angliaf  detulerunt, 
fed  huic  injuftum  ac  plenum  periculis  honorem  re- 
cufantifufieceruntFre(/mV«w  Thuringiaf  Landgra- 
vium  ,  Mifnisequc  Marchionem  ,  qui  oblatum  fibii 
Imperium  fubire  detredavit.  Tertio  igitur  iocoi» 
fubftituerunt  Gunther um  ^Comkcm  Scurartzbur- 
genfem ,  qui  Francofurtum  veniens  publice  accla- 
matus  eit  Imperator ,  quam  tamen  dignitateni-jr 
dumtaxatdeguftavit.  C^yo/«^  quippe  hujus  nomi- 
nis  //^.Imperator,  corrupto  Fridanf^o, Comkis  Gmi^ 
theri  Medico,  operam  dedit,  ut  venenum  ipfi  propi- 
naretur .  Quare  intra  fex  mcnfes  Guntherus,  qui  ad 
eledionem  fuam  armis  tutandam  kfc  comparabatj 
fublatus  eft;  Carolus  vero,  incruentaparta  vittoria. 
foluslmperio  libere  potitus  eitt  ejusque  inaugura- 
tione  ,  quae  Aquisgrani  anno  MCccxLix.  fac^rtacft;, 
quieverc  penitus  omnes  in  Germania  excitata:  tur- 
bae .  In  Italiam  venit  Carolus  IF.  anuo  mccclv.  a< 
Romae  die  Paichatis  coronam  Imperii  accepit  at^ 
f^ySgidio    Cardinali    Poenitentiario   Innocentii   VI 
Poiitificis  Maximi,  ftatimque,  juxta  pafta  convent** 
cumcodem  Komano  Pontificc ,  utbe  cxceiru ,  a( 


ECCLESIASTICA*  39 

:ota  ditione  Pontificia .  Haud  male  Imperium  rc- 

icit  Carolus IK  fuitquc  Princeps  «quiiruiius,  in  uti- 

litates  EcclefisB  propcnfiffimus ,  erga  facras  reli- 

quias,  prsefertim  Cruccm,  Lanccam  &  CIavos,qui- 

bus  confixus  cft  Chriftus  Dominus  ,  fingulari  pic* 

tateaffedus.  Ad  promovenda  litterarum  &  lin- 

guarum  ftudia,  quibus  erat  impensc  addi<9:us,Pra- 

g«  Acadeniiam  inftituit .  Legem  diftam  Carolinam^ 

feu  Bullam  auream/m  Comiciis  Nuremherga:  anno 

McccLvi.  habitis  promulgavit,  qu3E  continet  trigin-» 

ta  Capita ,  in  quibus  prxfcribitur  forma ,  feu  mo- 

dus  aut  ritus  procedendi  in  celebranda  five  Roma- 

norum  Regis,  five  Imperatoris  ele<aione  ,  &  deter- 

iminantur  fingulorum  Eledorum  numerus  ,  officia, 

llocus,  comitatus,  jura,  aiiaque  plura  in  ea  ftatuun- 

nur  ad  generale  Imperii  regimen  attinentia .  W^»- 

ceslaum  filium  fuum  quindecim  annorum  adole- 

;fcentem,redemptis  magna  pccunise  vi  feptem  Prin* 

cipum  Eledorum  fuffragiis,  Romanorum  Regemi-* 

creavit  anno  mccclxxvi  i.  Quo  hd:o  haud  parvam 

uomini  fuo  iouffit  maculam ,  prodita  propter  ni- 

mium  privatsB  (ax  familiae  ftudium  Imperii  maje- 

ftate,  ficut  refert  e^neas  Sylvius  ,  qui  poftea  Sum- 

mus  Pontifcx  fuit,  didus  Pius  II,  Cap»  xxxi  1 1.  H/- 

flori£  Bohemic£.  Vita  funcius  eft  Cawlus  IK  anno 

McccLxxvi  1 1.  in  Vigilia  S.  Andrcx  ,  ut  Mbertus 

^rgentinenfisy  &  Trithemius  teftantur.  '^enceslaum, 

filium  natu  majorem,  Bohemici  Regni,  Imperiique 

fucceflbrem  reliquit .  Hic,  ut  jam  diximus,  Patris 

fui  Caroli  IF.  artibus  ac  pecunia  in  Romanorum-ji 

Regem  anno  mccclxxvii.  elcdus  ,  fucccffit  eidem 

in  imperio  anno  mccclxxviii.  Princeps  corporo^ 

animoque  deformis ,  libidini,  crapui^que,  iacanta- 

C    4  «io- 


40  H  1  s  T  0  sl  1  h 

tionibus  y  ac  {xvitix ,  inftar  ISleronis ,  deditiflimus 
nihil  geffit  memoria  dignum  •  Luftralem  aquam  , 
dam  baptizaretur,  lotio  refperfit,ficut  unus  eGrae- 
cis  Imperatoribus  Conflantinus  Copronymus ,  uti  re- 
fert  Dubravius .  Imperium  peflime  adminiftravit 
ufque  ad  annum  millefimum  quadringentefimum  . 
Na  ^  !>ra?ter  mox  memorata  illa  vitia  ,  quibus  ,  in- 
ftarfuisin volutabro,fefefoedavit,  Imperii  jura-> 
diflipavit,  Urbem ,  Ditionemque  MediolanenfemL-» 
^oami  CaUatio  Virtutum  Comiti  vendidit ,  ipfum- 
qac  primi  Mediolanenfium  Ducis  titulo  infignivit, 
acceptisab  eodem  centum  &  quinquaginta  milli- 
bus  Florenorum  ;  latrocinia  permifit ,  in  Sacerdo- 
tes,  aliosque  viros  honeftos  crudeliter  f^viit,  quo- 
rum  plures  in  riumen  praecipites  egit ,  igne  damna- 
yit,  aliisve  fuppliciis  vexavit  &peremit.  His  tur- 
piflimis  moribus  infedus  ^enceslaus  Imperator,  ia 
tantum  fuorum  odium  &  contemptum  venit,  ut 
anno  milkfimo  quadringentefimo  ab  Eleftoribus 
fuerit  Imperio  privatus .  Hanc  exauftorationis  iii 
\C^enceslaum  fententiam  a  ^oanne  Archiepifcopo 
Moguntino  c^terorum  Eledorum  nomiue  latam.^ 
refert  Odoricus  B^ynaldus  ad  ann.  Mcccc.num.xiii. 
Habes  nunc  feriem  lmperatorum,qui  Sseculis  XIIL 
&  XIV.  Occidentis  Imperium  gubernarunt ,  com- 
pendiose  quidem,  fed  accurate  ,  quantiim  fieri  po- 
tuit,  dcfcriptam  . 

D.  Totvarios  &infauftos  rerum  eventus, 
iguibus  Sjeculis  XIII.  &  XIV.  Imperium  tam  Orien- 
tis,  quam  Occidentis  jacftatum  eft ,  &  Ecclefise  per- 
turbatatranquillitasjdum  racitus  mecum  perpen- 
do,  non  poflum,  ut  candide  fatear ,  quin  vehemen- 
tcr  indokam;,hisque  fuccenfeam  Principibus  Chri- 

ftia- 


EccLjESiASTicii;  41 

ianis,  qui  a^ftu  ambitionis  abrepti  turbas  excita- 
unt ,  &  omnia  in  Ecclefia  sus  deque  mifcuerunt  • 
it  expe<9:atio  rerum  bonarum ,  quas  alii  Orbis 
:hriftiani  Principes  iisdem  Sasculis  pro  utilitate^ 
c  defenfione  Ecclefise  geflerunt,  jacentem  animum 
rigit,  &  inducit  in  fpem ,  melioremque  cogitatio- 
lem  .  Oftende  igitur  ,  obfecro  te  ,  quo  loco  cflenc 
es  Ecclefi^  S^culis  XIII.  &  XIV.  fub  Chriftianifli- 
nis  Galliarum  Regibus  • 

M.     Ineunte  Saeculo  XIII.  Philifpus  lU  cogno- 

nento  ^ugufius  Galliarum  Rex,  de  quo  haud  pau- 

a  in  CoIIoquio  primo  in  Hiftoriam  XII.  Ecclefi^e 

iasculi  diximus  ,  annum  Regni  fui  agebat  vigefi- 

num,  pace  inita  ipfum  inter  6c  ^oanmm ,  diftum-^ 

'ine  tena  Anglorum  Regem,  laetiflimum .  Sed  bre- 

e  fuit  populorum  de  pace  gaudium  .  Rex  quippe 

foannes  Parifios  a  Philippo  ^Auguflo  vocatus  j  uc 

[  anquam  Regis  Francorum  Beneficiarius  pro  Co- 

^  nitatu  Piftavienfi  ,  &  Andegavenfi  ,  &  Aquitanise 

Ducatu  ftata  die  coram  illo  ie  fifteret ,  refponfurus 

id  ea,  quas  ei  objicere  debebat,  nec  per  fe  ,  nec  per 

Dratorem  comparuit  .  Quocirca    Rex  Philippus 

Auguflus  bellum  redintegravit ,  &  ^oannem  Anglo- 

um   Regem  inobedientem  in  ordinem  redegit. 

Joannes  de  SancloVi£lore  2L(imn\xmMCCxxiiud^ 

Philippo  Augufto  non  minus  de  Ecclefia ,  quam  de 

Regno  Galliarum  bene  merito  hasc  fcribit ,  qua^ 

lium  plurimum  commendant:  Hoc  anno  ,  inquit, 

^biit  PhilippHS  Fex  Francorum  ab  aliquibus  ^uguflus 

'^ognominatus  hujus  nominis  11.  fortunati/Jimus  ,  qui 

^gnum  Francorum  fere  duplo  ampliavit .  Hic  in  om* 

nbus  Adlisfelixy  Eccleflarum  &  Perfonarum  religio" 

"arumamator  &  fautor ,  &  fpecialiter  EcclefiarurrLs 

S.  Dio- 


4i  H  I  s  T  d  R  I  A 

S.  Dionyfii  &  n^oris  Parifius  .  De  ipfo  referehat 
B.  LudomcHs  ejus  exfitio  nepos ,  quod  cum  diiius  ^Phi^ 
lippus  I{ex  reprehenderetur  d  quodam  militefuo  Confi* 
liarioy  quia  tot  dabat  Ecclefiis,  &  qubd  perfon^  EcclC'' 
fiafiica  multa  damna  ei  inferebant ,  jura  ^idelicet 
ipfius  ufurpandOi  multique  mirabantur ,  quomodo  h£c 
itapacificifufiinebat  y  z!rfHbfilentiopr^teribat,  re^ 
fpondit:  Bene  crcdo  id  quod  dicitis,  fed  quando  co- 
gito  Benciicia,  quae  Dcusmihi  contulit,  cui  ipfi  de- 
ftrviunt ,  &  ad  quem  pro  me  preces  &  pro  Regno 
fundunt,  mal©  hoc  pati  pro  Deo,  quam  inter  me  & 
Ecclefiam  fcandalum  generare ,  vcl  fufcitarc ,  & 
cos,  quorum  orationes  fcio  mihi  profuifle,  contra 
msprovocarc.  InfavoremetiamEcclefi^  confiituit, 
ne  ^udai  apudfe  quocumque  modo  vefiimenta  Ecclefia^ 
fiica ,  "vel  ornamenta  ^ltaris  ,  vel  Cruces ,  aut  libros , 
ut  Mifjalia  &  Textus  retinerent,  &  retenta  redderen" 
tur  abfque  pecunia,  &  quod  di£ii  Judai  nulli  religiofo 
wutuarent  pecuniamfine  licentia  ^bbatis  fui  •  In  Ec^ 
clefia  BeatiC  Marix  Parifienfis  quatuor  Capellanias 
confiituit  pro  anJma  Gaufridi  Comitis  Britanni£  ,  & 
etiam  pro  anima  Ifabellis  B^gin^e ,  &  multa  alia  bona, 
fropter  qucc  Deus  contra  omnes  inimicos  fuos  "viiiorem 
femper  fecit .  ls[a;m  Hormanniam  ,  Pi£ia*viam ,  ^nde^ 
ga^vianjy  Cenomaniam,^quitania  magna^n partem  con' 
tra  B£gem  ^nglorum  (  Joannem  fciacet  didum  Sine 
terra)  acquifivit .  Flandriam  ,  Hannoniam ,  Bolonis 
Comitatum  *  Sedetiam  tanta  btnignitatis  &  liberali^ 
tatisfuit ,  quhd  Comitatum  Flandrtx ,  quem  Ferrandus 
jufte  amiferatyreddidit  Margaretafatis  juveniy  &  ejus 
forori  ^oannccuxori  Ferrandi  ^  De  laude  igitur  Phi" 
lippi  B^gis  dicere  poffumus^qubd  d  tempore  Caroii  Ma- 
gni  nonfitit  B^x  in  Francia  ,  qui  tot  agones  habuit  p^o 


EcCLESIASTICAi  43 

^gno  fuo gubernando  ,  nec  aliquis  tot  viStorias  •  JF^- 
unitus  enim  in  omnibus  fuit ,  e^  multas  bonas  Conjii" 
utiones  in  B^egno  fecit .  Belluni  BeJgicum  omni  tv 
>arte  fecundo  marte  confecit  Philippus  ^uguflus  ^ 
[mperatore  Ottone ,  necnon  Ferrando  Flandria:  j  & 
B^ginaldo  Morinorum  Comitibus  j  numerofo  cum 
excrcitu,  ad  Bovinas,  Tornacum  intcr  &  Infulam-ii 
jufto  praelio  profligatis  anno  mccxiv.  In  cujus  vi- 
fioriae  celeberrim^  acccpti  bencficii  monimcntum, 
Abbatiam  prope  Silvane^um  erigerediccrcvit  Rcx 
Chriftianiflimus  ,  cjufqae  votum  Ludovicus  VllU 
sjus  ftlius  exoluitj  &  Fi6ioria  nomen  Abbati«  indi- 
dit.  Omnium  Literatorum  amantiftimimi  fuiife^ 
Philippum  ^ugujium,  coque  regnante  ,  Academiara 
Parifienfem  muJtum  floruiffe  oftendit  Egaffius  Bu^ 
Uus  tomo  3.  Hifloria  Vniverfitatis  Parijienfis  pagi- 
na  109.  Poftremo ,  B^gordus  ,  qui  Philippi  ^ugufli 
gefta  litteris  commendavit,  hoc  unum  in  tanto  Rc- 
ge  reprehenfionc  dignum  fuifle  teftatur,quod  i/iw- 
burgim  Reginam  uxorem  fuam  duriiis  habueric ,  & 
ab  ea  fexdecim  annos  &  amplius  diflenferit ;  quani 
tamen  in  gratiam  rcccpic  anno  mccxxiii.  Mortuo 
Philippo  ^uguflo  Galliarum  Regi  fuccclfit  Ludovi^ 
cus  VLII.  ejus  fih'us  cogaomento  Leo ,  annum  agen$ 
aetatis  fusc  trigefimum  circiter  feptimum  ,qui ,  vi- 
ventc  adhuc  patre  fuo  Pbilippo  ^uguflo,  Expeditio- 
nem  Anglicanam  ea  occafione  fufccpit  •  Anno 
Mccxvi.  Innocentius  IIL  Pontifcx  Maximus  a  '^oan* 
ne  diSto  Sine  terra  Anglorum  Rege  enixiflime  ro- 
gatus,  Barones  Angli*e,qu6d  Joannem  c  Kegno  An- 
gliae  expellere  mohrentur,  nominatim  cxcommu- 
nicavit.  Eo  Summi  Poiuificis  patrocinio  adjucus 
foannes  Anglorum  Rex,  impune  omn^a  vaitare,  di- 

ripe- 


44  HlSTORlA 

ripere,  ferro,  flammisque  mandare  ccepit ,  adeout 
nunquam  tam  luduofa ,  lugubrisque  vifa  fuerit  ul- 
libi  rerumfacies,  quam  in  Auglia^cujus  miferrimse 
cladis  hypotipoiim  exhibet  Matthaus  Parifius  ad 
hunc  annum  .  Rebus  in  eo  pofitis ,  Barones  llegni 
Angliseomnium  rerum  inopes,  nefcii  quo  ,  aut  ad 
quem  confugerent,  demum,  miflis  Legatis^LWo^y/- 
cum  filium  Philippi  Augufti  Galliarum  Regis  fibi 
popofcerunt  in  Kegem  ,  quorum  precibus  acquie- 
fcens  Ludovicus  relcripfit ,  fe  quamprimum  auxilio 
afFuturum  .  Id  ubirefcivit  l^ontifex  Innocentius  IIL 
Legatum  mifit  in  GaHias  Wallonem ,  feu  Guaionem 
S.  Martini  Presbyterum  Cardinalem  a.dPhilippumj 
&  Ludevicum  cum  litteris  deprecaioriis ,  ne  ^o^/z- 
nem  Anglorum  Regem  jam  aliunde  fatis  afflidum 
tnagis  affligerent .  At  fruftra  minis  prohibente.^ 
Legato  ,  Ludovicus  propofiti  tenax  exercitum  de- 
portavit  in  Angliam,  urbes  adventu  fuo  confterna- 
ras ,  aut  expugnatas  in  deditionem  accepit ,  agros 
dcpopulatus  eft  ,  fautoresque  ^oannis  Anglorum--» 
Regis  ubique  paflim  oppreflit .  Hinc  a  Gualonc^ 
Summi  Pontificis  Legato  fententia  excommunica- 
tionis  perculfus  eft  Ludovicus  ,  qui  ideo  Romam.-^ 
Legatos  mifit,  ut  eum  apud  Innocentium  III.  Ponti- 
ficem  Maximum  cxcufarent ;  &  ^oannem  Anglias 
Regem  multorum  criminum  infimularent ,  pra:fer- 
tim  vero,  quod  ^rturum  nepotem  fuum  Regni  le- 
gitimumhaeredem  jugulaflfct;fed  parumilli  Legati 
profecerunt.  Inttnixi  Ludovicus  longe  lateque  in 
Anglia  dominabatur,  dumque  acerrimoanimorum 
seftu  utrinque  decertaretur  j  contigit  &  ^oannenu> 
AnglorumRegcm,  dclnnocentium Ilh  Papam  mori. 
'^oannes  Anglia?  Regni  h^redem  reliquit  Henricum 

Pri-^ 


EcCtESIASTICA.  45 

^riniogcnitum  luum  ,  qui  tantiim  decennis  erat , 
Juftodemque,  feu  Tutorem  habuit  Wilklmum  dc^ 
^enbroc  Anglise  Marefcallum  ,qui  fapientibus  con- 
iiils  fuis  Anglorum  animos  ad  obfequjum  novo 
legi  praeftandum,  &  GaJlos  ex  Anglia  expellendos 
onvercit .  Quo  fadum  eft>  \xt  Ludovuusy  coacelio 
Anglise  Regno  Henrico  hujus  nominis  ///.hlio  ^oan-' 
misy  in  Galliam  regreilus  ht,  gloriam  exanuiii  mo- 
dieratione  non  minorem,  quam  antehac  ex  bellica 
>  brtitudine  hbi  pepererat  •  In  Gallias  reverfus  Lu^ 
iovicus  duas  Expeditiones  fufcepit,  unam  adversus 
\ngIos  in  Aquitaniam^ubi  Savaricum  Mdleonenfem 
luic  Provinciag  Pr^fedtum  ,  U  magni  in  Anglica^ 
\ula  nominis  virum^praelio  vicic,  &  Rupeliam,qu6 
\ngli  appeilere  folebant,  iii  fuam  poteftatem  rcde* 
;jgit  anno  mccxxiv.  Alteram  Expeditionem  anno 
viccxxvi.  in  Albigenfes  aggreflus  eft  ,  quorum  om- 
lia  pene  Oppida,  prater  i  olofam ,  quam  peftilen- 
:iae  metu  obiidere  noluit,  addeditionem  compulit. 
ied  ii\  citeriorem  Gailiam  ab  hac  Jbxpeditione  re- 
iiens  dyfenteri^  morbo  correptus  ,  ad  Montewpen- 
Jerium  in  Arvernia  e  vita  migravit  eodem  anno 
viccxxvi.  Princeps  fuit  caftiliunus ,  qui  ,  tefte  ejus 
3eftorum  Scriptoreapud/)//c/;^/w/«;»  tom.  5.  nul- 
lam,  pr^ter  uxorem  fuam ,  foeminamcognovit  un- 
ijuam  ,  oblatamque  fibi  virginem  cleganti  forma 
praeditam,  dum  segrotaret ,  qua  morbum  ex  Medi- 
corum  confiliodepellere  poflet  ,conftanterrecufa- 
vit  his  verbis  :  Non  ita  erit ,  non  enim  peccarem  mor^ 
taliter  ullo  7nodo  ^  maluitque  mori ,  quam  fcedari  j 
iicut  refert  Guillelmus  de  Podio  Laurentii  cap.  25« 
Hijloriie  ^Wigenftum  . 

Defuncto  Ludovico  VIU.  Gftlliarum  Rege ,  So- 

iiuai 


4tf  H   I  S   T  O  R   I   A 

lium  Regale  confcendit  Ludovicus  IX.  cjus  filuis  an- 
iium  agens  setatis  duodecimum  j  qui  ilatim  Re- 
mis  inauguratus  eft .  txordio  Principatus  fui  Lu^ 
dovicus  IX»  fub  tutela  matris  fux  Blancha  heroici 
animi  &  pietatis  eximiae  faemina; ,  Philippum  Boio- 
niac  Comitem  ,  Theebaldum  Campaniae ,  aliofquo 
Princeps,  qui  a?gre  ferebant,  quod  Blancba,  generc 
€xtera,rerum  fumma  in  Regno  potirctur,  armis  ad 
obfequium  compulit .  Dein ,  facrum  bellum  jam  a 
patre  fuo  fufceptum  contra  Albigenfes  3  qui  in  Mi- 
niilros ,  &  Ecclefias  immaniter  grafliabantur ,  in- 
ftauravit ,  illudque  feliciter  confecit  an.MCcxxviii. 
quo  B^ymundus  ,  tiiius  B^ymundi  fenioris  Comitis 
Tolofani,  cujus  pracfidio  fulta  Albigenfium  ha^refis 
totam  regionem  infecerat,  ejurata  Lutetia?  Parifio- 
rum  hajrcfijfiliam  fuam  ^lphonfoyhzxti  Ludovici  IX. 
Galliarum  Regis,  cum  Tolofani  Comitatus  doto 
collocavit .  Finita  contra  Albjgenfes  facra  militii, 
de  qua  in  Colloquio  tertio  itenim  redibit  fermo , 
conditifquc  fandiflimis  legibus  ad  Harrcfeos  extir- 
pationem,  &  ad  Ecclefiafticae  reftaurationem  liber- 
tatis  in  Narbonenfi  ,  &  Arclatenfi  Provincia ,  gra- 
vi,ac  pcriculofo  ex  morbo  recreatus  Ludomcus  IX. 
Crucis  Infigne  anno  millefimo  ducentefimo  qua- 
dragefimo  quarto  ab  Epifcopo  Parifienfi  accepit , 
&  facrum  bellum  in  iEgyptum  invexit ,  cujus  tota 
moles  in  Damiatam  urbem  -ffigypti  incubuit ,  quam 
Saraceni  i  Francis  magna  clade  affedi  ac  ii\  fu- 
gam  compulfi,  injedo  igne  ,  deferuerunt,  camque, 
poftquam  cxtindus  fuiflet  ignis,  piifllmusRex, 
midis  pedibus  &  capite,  ingreifus  eft,ejufquc  Tem- 
pluni  a  Mahometanse  fuperiiitionis  fordibus  om- 
nino  repurgavitannOMCcxLix.  At,  proh  dolor! 

anno 


ECCLESIASTICA*  47 

nno  fcquenti  poft  atrociffimum  prselium  Rcx  £«- 
ovkus  IX.  captus  cft  a  Saracenis  cum  fratribus 
lis  xAlfhonfo  Pidavienfi  ,  ^  Carolo  Andegavenfi  , 
iliil  tamen  clade  fua  dejedus^  tam  fortem  ac  ma- 
nanimnm  in  fua  captivitate  cxhibuit  animum,  ut, 
abylonise  Sultano  a  fuis  occifo,  Mammalucchi  dc 
^inRegemeligendodeliberarint,  idque  reapse 
raeftitilient ,  nifi  Reh"gionis  diffimilitxido  obftitif- 
:t,  ut  ^oin^villms  teftacur .  Reddita  Saracenis  Da- 
iiata^Rex  in  libertatem  aflertus  annos  quinque  in 
yria  commoratus  eft^ubi  omues  Regiae,  paritcr  & 
ihril^iana^  virtutis  numeros  impievit,captivos  re- 
smit  innumeros ,  &  coplures  ^aracenos  ad  fidem 
hriftianam  convertit .  Acccpto  tandem  nuncio 
i  morte  Regina:  Matris,cui  Regni  procurationem 
[.emandaverat  ,inGallias  rediit  anno  mcchv.  Lu- 
I  :tiam  reverfus  Ludovicus  IX,  promovendse  pu- 
lic«  utilitati ,  atque  ampliiicandaj  Reiigioni  to- 
xva  fe  dedidit .  Juftitiam  cafte  adminiitrari ,  fan- 
iflimis  conditis  le^ibus  ,  jiidicibulque  integerri- 
lis  conftitutis ,  non  foliim  curavit  Ilex  optimus  , 
d  etiam  fubditis  fuis  ,  maxime  pauperibus  ,  jus 
)fe  dicere  folitus  erat  ad  Nemus  vincennarum  fub 
atul^  quercus  umbra  caufas  ipforum  audiens.  Me- 
linerat  quippe  ,  fe  a  Deo  Regnum  accepifte ,  non 
c  fibi  ,  fed  Religionis,  ac  Subditorum  tranquil- 
tati  confuleret .  Hinc  ille  amplificand?  fidei  nun- 
uam  intermiflus  ardor  ,plena  animi  pietas ,  ple- 
a  dignitatis  &  modeftise  ad  pervidenda,  qu«  Rei- 
ublicx  Chriftianas  rationibus  conducebant ,  pru- 
cns  lagacitasadconticienda  quaeperviderat,con- 
lantia  fingularis,  mens  reda,  ut  nihil  vellet  aliud, 
ifi  quod  eflet  optimum  ;  fumma  au^toritas ,  ut 

quod 


48  H  r  $  T  o  r;  I  A 

quodoptimum  efle  intelligebat,  ad  optatum  cxi- 
timi  id  certe  perduceret .  Hinc  ifumma  illa  chari- 
tas ,  qua  Ordines  Fratrum  Prsedicatorum  ,  &  Mi- 
norum  compledebatur ,  quorum  Casnobia  Pari- 
fiis  ,  &  in  aliis  Galliarum  Regni  civitatibus  pluri- 
ma  cjus  fumptibus  ereda  funt ;  inviftum  illudani- 
mi  robur  ,  quo ,  pro  tuenda  gloria  Dei ,  Edido 
fanxit,  ut  blafphemi«,p2ena  ferri  candentis  in  blaf- 
phemantes  decreta,  punirentur,  luxus  in  veftibus  , 
conviviifque  reprimeretur ,  publicas  Meretrices  ex 
urbibus  &  pagis  expellcrentur  >  &  ludi  aleatorii 
prohiberentur  .  Sed  anguftior  erat  Europa,  quam 
ut  tantam  Regis  pietateni  in  fe  contineret .  Ite- 
rum  in  Africam  anno  mcclxix.  tranfmifit  S.  Ludo- 
t;/f«j  Tunicium  expugnaturus,  ut  inde  in  Terran: 
Sand^am,  five  in  .ffigyptum  tranfiret;  utrobiquc 
Chriftianos  a  Saraccnorum  tyrannide  vindicatu* 
rus .  Votis  tamen  non  refpondit  exitus  ille ,  cujui . 
explorata  fpes  injeda  fuerat .  Caftra  fiquidenu.. 
ChrifHanoram  lues  invafit ,  quse  junc5ta  dyfenterisi: 
SanctumRcgem  afflavit.  Quare,  cum  prseclara.  i 
Philippo  primogenito  fuo  tradidiflet  documenta 
quac  Gallice  ^oinuilUns  hiftoria:  {\xx  inferuit ,  La  - 
tine  vero  verterunt  Gaufridus  de  Bello  locoy  &  Guii 
lelmus  Nangius,  migravit  ad  Dominum  an.MccLx> 
inter  Saftos  poft  mortem  a  Bonifacio  VIU.  Pontit 
ce  Maximo  folemni  canonizationis  ritu  adfcriptuid' 
Extant  adhuc  Parifiis ,  inter  caetera  alia  pia:  liba 
ralitatis  San£li  Ludovici  Galliarum  Rcgis  perpetui^ 
monimenta,Sacrum  SaccIIum  ab  ipfo  fundatum- 
in  quo  fpinea  Corona  Salvatoris,  pars  vivific 
Crucis  ,  alia^que  Reliquise  fummacum  veneratio» 
aiiervantur;  £t  DomusHofpitalis  vulgo  dicla 


ECCLESIASTICA*  49 

!^indecim  mginti,  feu  treccntorum  cacoruni.quatn 

SanBus  Ludovicus  confeftim  poft  fuum  ex  Syria  re- 

ditum  ad  recipiendos  &  alendos  trecentos  csecos 

excitavit  ,  dotavitque  in  memoriam  trecentorum 

militum  fuorum  ,  qui  ab  Infidciibus  crudcliterex- 

csecati  fuerunt ,  dum  ipfe  Terram  Sandam  ab  eo- 

rum  manibus  cripereconaretur  .  S.  Ludovico  Gal- 

liarum  Regi  ab  hac  mortali  vita  ad  Coelefteni--f 

translato  lucceffir  ejus  fiiius  Philippus  IIL  didus 

^udax  ,  qui ,  pace  cum  Tunicii  Rege  certis  qui- 

bufdam  legibus  confeda ,  in  Gallias  ex  Africa  re- 

diit,  &  Sacra  parentis  fui  San^ii  Ludovici  olfa  Pari^ 

fios  ad  Sandionyfianas  iEdes  auguftiflima  pompa 

funebri  deferri  curavit ,  eoque  pietatis  officioper- 

funduSjRemis  ipfo  die  AflTumptioni  Virginis  facro 

fuit  ab  Epifcopo  Sveffionenfi  annoMccLxxi.  de«> 

more  coronatus.  Comitatus  Tolofani,  qui  cjus 

patrui  Mphonfi  y  Pidavorum  ac  Tolofatium  Comi- 

tis  ,  ex  Africa  redeuntis  morte  vacabat ,  pofleffio- 

nem  adiit.  Cum  Paro  Aragonias  Rege  acre  ac 

diuturnum  belJum  geffit  Philippus  ^udax  Gallia- 

rum  Rex,  cujus  originem  &  cau(am  paucis  aperire 

non  abs  re  erit  *  Vrbanus  ly.  Pontifex  Maximus* 

itriufque  Sicilig  Regnum  in  C^ro/wwAndegavorum 

Comitcm,  Sandii  Ludovici  fratrcm,  tranftulerat  an- 

.10  MCCLxiii.  quod  idem  jus  Clemens  IK.  qui  Vrba- 

wIV.  fucceffit,novo  Decreto  firmavit.  Carolus  ita- 

que  Romae  uni  cum  conjuge  Rex  Sicilise  corona- 

:us  Manfredum  Sicilise  tyrannum,  &  filium  fpurium 

mpii  Friderici  II.  Imperatoris  ,  fibi  cum  valido 

ixercitu  occurrentem  anno  mcclxvi.  acie  vicit ,  & 

)ccidit ,  atque  biennio  poft  Conradinum ,  cjufdeni-# 

Yiderici  II.  quondam  Impcratoris  nepotem^SicilisB 

Tom.r.  D  Re- 


JQ  H   I    S   T   O   R   I   A 

Rcgnutn  afFedantem  ad  Fucinum  iacum  priielio  fu- 
peravit,  &  infuam  poteftatem  redaaum  capitis 
fentcntiadamnavit  annoMCCLxviii.  Hunc  fincm-> 
habuit  maledifta  ,  ac  Sedi  Apoftolica:  jure  merito 
exofa  ftirps  Fridmci  II.  Imperatoris .  Adversus 
Carolm^  utriufqueSiciliaeRegnum  lcgitime  ac  pa- 
cific^  pofiidentem  3  MichaH  PaUotbgus  Grascorum 
Imperator  novo  &  arcano  artificio  machinatus 
cft  conjurationem .  Petrtm  enim  Aragonum  Re- 
gem  cxtimulavic  ad  Siciliam  invadendam ,  quafi 
iibl  debitam  jure  uxoris  fua:  Conjiantia ,  filix  Man^ 
fredi  Siciliae  olim  invaforis  •  H^c  hoirenda  confpi- 
ratio  3  quar  ob  malas  &  occultas  artes  j  quibus  in- 
c?ptaac  finita  cft  ,  vere  appellari  poteft  Negotim 
ferambulans  in  tenebris  ,  crudeliflimum  poft  homi- 
num  memoriam  habuic  exitum  •  Anno  fiquidem 
McCLxxxii.  die  xxx.  Martii  fub  campanse  ftgnum-» 
ad  Vefpertinum  Officium  convocantis  (  unde  Si- 
cularum  Vefferarum  nomen  )  per  fingula  infute 
oppida  omnes  ad  unum  Galli  cujuslibet  fexus, 
02tatis,conditionis,  &  ordinis  ex  condiclo  a  Siculis 
trucidati  funt,  Petro  Aragonise  Rege  cum  fua  clafle 
in  Anchoris  rei  exitum  haud  valde  procul  expedan- 
te  •  His  infauftis  aufpiciis  retrus  Axzgomn\  Rex 
Sicilias  Regnum  invafit ,  quem  Martinus  i/^.  Ponti- 
fex  Maximus  confeftim  diris  devovit ,  exaudora- 
vit,ejufquc  AragoniaeRegnum  CaroloyfxVio  Philippi 
^udacis  GalliarumRegisjdetulit .  HancPontifi- 
ciam  Regni  Aragonii  donationem  acceptavit  Phi- 
lippus  Uudax  ,  juftumque  bellum  Petro  Aragoniaft 
Regi  intulit  ob  videlicet  Gallorum  ftragem  ,  ejuSj 
ut  credcbatur,  nutu  ia  Siculis  Vefperis  editam ,  ot 
ufurpatum  Sicili*^  Regnum,  injuriamque  iilatan:^ 


ECCLIESIASTICA*  5^ 

:  Romanae  EcclcCix  &  Carolo  Regi  SicIHae  patriio 

lo.  Cuni  valido  itaflue  exercitu,  tot  atroces  inju- 

as  ulturus,  ia  Aragoniam  venic  Philippus  ^udax, 

^mplures  urbes  expugnavic,  &  ,  coaimiiro  prx- 

3,  Aragonii  fugere  compulfi  funt ,  Petrus  wct^ 

^rum  Rcx  accepto  vulnere  paulo  poft  obiit  •  Ex 

ac  bellica  expedjltione  in  Gallias  rediens  Philippus 

'udax  ,  contrado  ex  aeris  intemperie  ,  &  itineris 

iflicukate  morbo  ,  Ecclefia:  Sacramantis  pie  fu- 

eptis  ,  conditoque  Teftamento  ,  quod  Luccis  Da^ 

lerius  tomo  ix.  Spicilegii  pag.  268*  refert ,  fupre- 

ium  diem  obiit  Perpiniani  die  vi.  Oilobris  anni 

ccLxxxv*  Eum  jejuniis  >  &  mirabili  ciborum-> 

)ftinentia  corpusfuum  macerafle^jcilicio  loricani 

•  ifuper  indutum  uti  lolitum  fuiile ,  aliifque  Chri- 

iianisprsefulfiflc  virtutibus  aflerit  Guillelmus  Islan- 

m  Monachus  San-dionytianus  Ordinis  Benede- 

ini.  PhilippOsAHdaci  [\xccciY\t  c\\xs  fiViWS  Philip* 

ts  if^.  quiob  formse  pr^eftantiam  ,  &  decentilli- 

am  totius  corporis  fpeciem  didus  eft  Pulcher  » 

ic  Remis  Vin.  Idus  Januarii  anni  mcclxxxvi. 

auguratus ,  aflidua  fere  cum  Anglis  corumquo 

edcratis  Bclgis  bclla  fufcepit  •  Eduardum  K.  An- 

i«  Regem  ,  qui  Normaniam  &Aquitaniam  in- 

iferat,  magnaclade  rcptctCit^ixcc  Carolo  l^alejio 

mo  Mccxciii.  &  per  eum  Aquitaniani  rccepic  . 

uidonem  Flandri^  Comitcm  vicic  ad  Furnas  anno 

ccxcv.  &non  mulcopoft  pcr  Carolum  Falcjiir/r^ 

elgasanno  Mccxcxx.  rursusperdomuit.  At  tri- 

mio  necdum  elapfo  >  ciim  ^acobus  Caflilion£us  , 

elgii  regio  nomine  praefedus  ,  tributorum  gra- 

cate  plebem  niniium  vexarcc  ,  Belgae  tam  duri  ju- 

i  fwr^ndi  impatiences  ,  a  Pbilippo  Pulchrodckct- 


52  HlSTORlA 

runt ,  quos  ipfe  ut  iii  ordinem  redigeret,  vaiicjun^ 
contraxit  exercitum  ,  qui  ad  Curtracum  cum  fe- 
ditiofis  infeliciter  pugnavit  anno  mcccii.  .Ca^fa^ 
quippe  Gallorum  vigintimillia .  Infula ,  Ganda- 
vum  ,  Duacam^  Caffellum  ,  cseteraque  oppida  Gui'^ 
doni  triumphanri  fafces  fubmiferunt ,  ac  portas 
aperuerunt .  Hujus  cladis  acceptx  ignominiam-* 
hiennio  poft  delevit  Pbilippus  Pulcher  ,  ac  prifti- 
num  belli  decus  reparavit .  Coramiflb  fiquidem  ad 
Audomaropolim  pra^lio  anno  mccciv.  quindecim 
Belgarummilliaprofligavit,  eofque  compulit  ut 
pacem  cum  illo  inirent,  ea  tamen  lege  ut  fuis  mo- 
ribus  acinftitutis  viverentjveterique  immunitatc 
fruerentur  •  Hic  fuit  belli  Flandrici  exitus ,  de  quo 
plura  fcribunt  "Joannes  Villanius  ,  qui  tum  in  Bel- 
gio  verfabatur,  continuator  Gnilklmi  Hangii,  Pau^ 
lus  ^milius  ,  Klicolaus  Gilius^  &  Papirius  Maffonusy 
aliique  Francorum  Hiftorici .  Cum  Bonifacio  Vllh 
Pontifice  Maximo,  Philippo  Pulchro  Galliarum  Rer^ 
gi  negotium  fuit  ac  diflidium  acerrimum  ,  cujus 
originem  &  caufam  ia  fequenti  Colloquio  ,  texen- 
do  leriem  Romanorum  Pontificum ,  commodius 
referemus  .  Ordinis  Templariorum  extinftionem» 
promoviflfe  Pbilippum  Pulchrum  ,  eamque  a  Clemen'  - 
uV»  Romano  Pontirice  inConcilio  Viennenfi  ob-, 
tinuifie  ,  fuo  loco  itidem  oftendemus  ,  fca  iii-j. 
Colloquio'  quarto ,  ubi  de  Conciliis  ,  qu^e  fctcu- 
lis  XIII.  &  XIV.  fuerunt  celebrata  ,  dedita  operii 
agemus  .  Exceflit  e  vita  PbiUppus  Pulcher  apuci 
FontembIaudi,ubi  natus  erat,  facramentis  Eccleii3 
pie  fufceptis  die  xxx.  menfis  Novemb.ann.Mcccxiv 
£jus  comugis  ^oann^  pluriiiumi  commeadatur  li 
beralitas ,  quippequ»  i^arfUis  celeberrimum  Na 

varrii 


EcCLESIASTICA^  55 

arr^  fundavic  Collegium  ^  cujus  Fundationis  lit- 

zrxy  aliaque  ad  eam  fpeftantia  legutur  in  hiftoria 

jufdem  Collegii  Navarrae  ,  quam  edidit  Joannes^ 

.aunojus  Sac.  Fac.  Parifienfis  Doftor .    Mortuo 

!  'hiiippo  Pulchro  Galliarum  Regi  fiicceflit  ejus  filius 

lMdo<viciis  X^  cognominatus  Hutinus^  ideft ,  rixofus* 

II  pervicax  ,  annos  viginti  fex  natus  .  Remis  inau- 

Luratus  bellum  fiifcepit  Belgicum  ,  &  Curtracuna 

•' bfidione  cinxit^  quam  tamen  brevi  folvere  coa- 

tus  5  rediit  inglorius.  Supremum  SenatumLute- 

\x  in  Palatio  Regio  collocavit  ,  &  Ordinawuau-i 

aftituit.  Veneno  fublatusi  tik  LHdovicus  X.  dio 

uinta  JunH  anni  mcccxvi.  Regni  undevigefimo 

lenfe,  Reliquit  filiam  ^0^;/«^?«  ex  priori  uxore^ 

:  Ciemntiam  alteram  uxqrem  fuam  gravidam-* . 

^juare  Philippus  ejus  fratcr ,  qui  ob  ftaturse  proce-^ 

tatem  fuic  Lmgus  appellatus ,  Parifios  veniens 

egni  adminiftrationem  fufcepic,  diim  Clementia^ 

xor  Ludovici  X.  cjus  fratrisj  peperiflet ,  &  ii  maf*^ 

alum  pareret,  donec  adolcviflfet  •  Peperit  Clemen^ 

a  filium  Joannem  I.  didum  ^  qui  paucos  poft  dies 

lortuus  eft.  Tum  Philippus  hujus  nominis  F»  fra- 

rr  Ludo^ici  X.  ab  omnibus  Rex  agnitus  eft^  &  Re* 

lis  die  FpiphanisE  inundus  ,  rejeda  ^oanna^  Ludo" 

ici  X.  filiaa  propter  legem  Saiicam  >  qua?  fceminas 

\  Galliis  d  Corona  Regia  arcet,  eamque  folis  ma- 

ulis  adjudicat.  Nihil  pr^ciarum  geflit  Philippus 

ujus  nominis  r.  Galliarum  Rex  ,  &  ineunte  anno 

xto  Regni  fui  obiit ,  nulla  ex  fe  virili  prole  rdi- 

a ,  die  iii.  Januarii  anni  mcccxxii.  Poft  Philip" 

m  longum  regnavft  In  Galiiis  ejus  frater  Caro-- 

s  iV.  ob  egregiam  formam  Pulcher  nuocupatus  , 

'  quo  >  pra?tsr  belium  Aquitanicum  ^  quod  divce^ 

D     3  CarO" 


54  H   I   S   T   O   R   I   A 

Carolo  Falefto  feliciter  gellit ,  nihil  laude  ac  mciiK)- 
ria  djgniun  dicendum  occurrit .  Vita  funcius  eft 
Carolns  Pulcher  die  i.  Februarii  anni  mcccxxviii. 
Kegni  fui  incunte  anno  feptimo .  Uxorem  ^o^w- 
narn  gravidam  reliquit ,  quse  mox  filiam  enixa  eft  , 
iicque  per  legern  Salicam  omnino  defecit ,  ac  jure 
Ilegni  excidit  familia  Philippi  IF.  didi  Pulchri 
Galliarum  Regis  y  cujus  tres  iilii,  qui  poft  ipfum 
fucceflive  regnarunt ,  fine  prole  mafcula  continen- 
ter  mortuifunt. 

D.  Deficiente  familia  Philippi  IV.  Pulchri 
cognomine  donati ,  cuinam  delata  fuit  Galliarumt 
Rcgni  corona? 

M.     Mortuo  CaroloIF.  qui  ultimus  fuit  ex 
ftirpe  Philippi  Pulchri  oriundus ,  de  Jure  ad  Gal- 
liarum  Regnum  difceptavere  Eduardus  VL  Anglo- 
rum  Rex  ,  Elizabethx  fororis  Caroli  IV.  filius  ,  ac 
fubinde  ejufdem  Caroli  nepos,  &  Philippus  Valeftus 
quidefundi  C^ro///r.  patruelis  crat.   Hxc  lis  in 
ter  utrumque  Principem  de  Jure  adGalliarum  Re 
gnum  fuborta ,  diu  agitata  eft,  ac  tandem  Philipp\ 
/^a/e//o  omnium  Regni  Parium  confenfu  adjudica 
ta  .  HiQ  ^Wctt  Bene  FortmatusKtx  fuerit  appella 
tus ,  Galiiarum  tamen  Regnum  male  fortunatun 
fecit ,  Bello  cum  Eduardo  VI.  Anglorum  Rege  in 
feliciter  gcfto.  Eo  fiquidem  bello  iipiiis  Galli  fue 
re  vidi ,  primiimad  Clufas  \\\  Flandria  navali  cei 
taminc  die  xxiii.  Junii  anni  mcccxl.  Deinde  ,  tei 
reftri  ad  Croffiacum  ^it  xxvi.  Augufti  an.  mcccxlv 
in  quo  praelio  Principes  undecim  ,  £quites  mille 
ducenti ,  peditum  triginta  millia  in  Francorui 
cxcrcitu  cecidere  ,  &  ex  eo  Caletum  oppidum  i 
poteftatcm  venit  A»gJorum .  f  elicipr  im  VhiUi 


ECCLESIASTICA.  S$ 

ms  rdeftus  Rex  in  bello  Belgico ,  quod  ftatlm  pofi: 

ideptuin  Galliarum  Regnum  fufcepit*  Nam  com'- 

nifsa  ad  Caflellum  pugn^,  Belgarum  amplius  duo- 

lecim  millia  internecione  delevitj  CaJJellism  ^  Po^ 

^eringce  y  Ipr£ ,  Brugce  Vrhcs  munitiflimse  deditio- 

I  lem  fecerunt .  Obiit  Philippus  Falefius  hujus  no- 

I  ninis  FI.  die  xxii*  menfis  Augufti  anni  mcccl.  & 

inejusfamiiia,  P^alejiana  {cilicet ,  Galiiarum  Re- 

jnum  ducentis  annis,  hoc  eft  ufque  adobitunL->. 

/ewnV////*  couftitit.  Hic  aucem  duas  res  mema- 

abiles  j  quse  >  regnante  in  Galliis  Philippo  Valefto 

ontigerunt ,  filentio  prastermittere  haud  poflTum . 

In  primis  >  regnante  Phitippa  Valefio  >  afta  eft 

unno  Mcccxxix.  celebris  illa  caufa  Epifcoporum  , 

te  Prsetorum  Regiorum  ,  fcu  Bcclefiafticorum  dc 

Siascularium  Judicum  .  Pr^tores  Regii ,  tefte  Papi* 

io  Maffono  i  omnem  jurifdiiSionem  adEpifcopos 

ranfire  conquerebantur ;  Epifcopivero  aPrasto* 

ibus  Regiis  injuriam  fibi  fieri  aflerebantjquod  Ec- 

lefiafticam  libertatem  infringere ,  quaatiim  in  fe 

rat,  non  dubitarent.  P hi lippus  Valefius  Ktxdc^ 

lacce  controverfia  cogniturus  j  Lutetiam  eos  con- 

rocavit.  Tum  Petrus  Cunerius  ^  feu  dc  Cuneriis , 

ulgo  gallice  ^  fed  corrupte  >  Maitre  Pierre  du  Coi^ 

net  y  cx  ordine  Equeftri  Confiliarius  ,  &  Advoca- 

us  in  Senatu  Parifienfi  ,  caufam  Pr«torum  >  fcu 

i^ecularium  Judicum,egit  acerrime,adversus  quem 

»ro  ^jurifdidione  Ecclefiaftica  difputaruat  Petrus 

sPgerii  (  qui  deinde  ad  Pontificatum  Maximum.-* 

vedus  eft ,  6c  vocatus  Ckmens  VI.)  Petrus  Bertran- 

us  /Eduenfis  Epifcopus ,  poftea  S.R.E.  Cardinalis. 

>rimas  refponfiones  ad  Objecaa  Petri  Cunerii  fccit 

^etrus  I\ogerius  ^   cajteras  Bertrandus   Epifcopus 

D     4  Bdur 


^6  H   I   S   T   O  R   I   A 

TEduenfis  .  Exitus  judicii  hic  fuit  •  Rex  ,  nc  poftc-* 
ris  exemplum  daret  de  Sacerdotum  privilegiis  ali- 
quid  detrahendi ,  nihil  immutandum  pronuncia- 
vit ,  Sequejura  Ecclefiarum  au£ia  ,  quam  imminut^ 
ejfcvelle;  monuit  attamen  Antiftites  utEcclefias 
abufus  &  exceflus  corrigerent ,  &  fic  tollerentur 
deinceps  omnes  querelarum  occafiones,  ut  videre 
elt  apud  Spondanum  ad  annum  mcccxxix.  Hac  pe* 
riculosa  Iite  difceptata,  tantam  fibi  invidiam  con- 
flavit ,  odiumque  ia  fe  concitavit  Petrus  Cunerius , 
utomnium  fibilis  explodcretur ,  atque  admajo- 
rem  ci  inurendam  infami^e  notam  ^  quia  Ecclcfiani 
infra  jurifdidtionem  Regiam  deprimere  contende- 
rat ,  fadum  eft  ipfius  fimulacrum  fimum  ac  defor- 
nie ,  inque  Chori  Cathedralis  Ecclefias  ParifieciGs 
parietcm  obfcuro  in  angulo  infixum  fub  repraefen- 
tatione  orci  five  /nferorum ,  quod  fchoiaftici  prae- 
tereuiites  fuis  Itylis  fcriptoriis,  pugnifque  confode- 
re  atque  contundere  folebant .  Qua  de  re  plura  Ic- 
gefis  apud  jam  citatum  Spondanum  ,  Sc  apud  Egaf- 
jiumBiiUum  tom.  3.  Hi/ioria  Vniverfitatis  Parifien- 
fis  pag.  222. 

Altel-a  res  memorabilis,  qnas  ad  tempora  Phi-- 
lippi  Falefii  Galliarii  Regis  referri  debct,eft  Provin- 
cjg  feu^i^rincipatus  Delphinatus  ad  Regias  ditiones 
acceiiio ,  donatione  Humbcrti  Delphinatum  Pi  iaci- 
pis,  qui  rerum  fascularium  pert^ius  ^  ac  riliis  orba- 
tus,  muiidonuncium  remifit,  &  Ordinem  Fratrum 
Pra^dicatorum  profcflus  eft  ,  relifto  fui  Principa* 
tus  ,  five  Delphinatus  h^rede  Primogenito  Regis 
Galiiap ,  ealege  ,  ut ,  fuperftite  parente  ,  ante  adi- 
tum  Regnum  ,  Delphini  Homen  &  Infignia  ferret . 
5^am  doaatigftCOi  iaudavit  ^  apptgb^vitque  cle- 


EcClESIASTlCAt  57 

ens  VL  Poatif^x  Maximus  Htteris  Apoftolicis  , 

uaru  mennnit  Odoricus  l\uynaUus  ad  an.MCGCxLiv» 

um.  Lxii. ,  &   ad    annum  mcccxly^  num.  viiu 

oftquam  Philippus  Vakjius    Galliarum  Rex  ex 

ac  vita  migraflet ,  anao ,  ut  fuperius  obfcrvavi- 

lus  y  milleiimo  trecentefimo  quinquagefimo  ,  f  ^-^ 

nnes  ejus  filius  cognomento  Bonus  in  illius  locum 

ufFedus  eft,  Princeps  cxcelfi  quidem  animi,  fed  in 

;crendo  cum  Anglorum  Rege  hasreditario  bello 

nfeliciorem^quam  pater,  habuit  exitum.  At  enim> 

um  Eduardo  Wallia^  Principe ,  Eduardi  VI.  Anglo- 

um  Regis  filio  ,  pr^lium  m  Picftonibus  die  xix. 

nenfis  Septcmbris  anni  mccclvi.  magno  quidem-i* 

mimo ,  fed  praecipiti  confilio  commifit ,  tamquo 

iinfeliciter  ei  ceflit  martis  alca,  ut  cxRs  fex  Franco- 

rum  millibus,  atque  inter  caeteros  Petro  Borbonio^ 

iliifque  proceribus ,  &  octingentis  Equitibus  pri- 

nariaB  nobilitatis ,  ipfemet  Rex  ^oannes  captus 

fueric  cum  PJnlippo  fiho  natu  minimo  ,  qui  d  Pa- 

tris  iatere  nunquam  divelli  potuerat  ,eumque,  fu- 

prahominem  pugnans,  acriter  defenderat .  In  Aa- 

.gliam  itaque  ^oannes  Galliarum  Rex  captivus  ab- 

dudus  cft  ;  fedquarto  poftquam  captus  fuerat  an- 

no ,  tricies  centum  aureorum  millibus ,  hoc  eft  tri- 

bus  aureis  millionibus  rcdemptus,  Parifios  rediit, 

&  in  Regnum  ,  variis  ob  ejus  abfentiam  faftioni- 

bus  ac  feditionum  procellis  agitatum,receptus  eft. 

Tot  exhauftus  calamitatibus,lacram  contraTurcas 

expeditioncm  meditatus  ^^^««^^  Rex,  cujus  ab 

Vrbano  F^  Pontifice  Maximo  Dux  fuerat  renuncia- 

tus ,  in  Angliam  anno  McccLxiVi  trajecit ,  ut  An- 

gh»  Regem  in  belli  facri  focictatem  pellicere  pof- 

iet .  At  raorbo  correptus  obiit  JLondini  di^  viii. 

Apri" 


58  H  1   S  T   O   R   1   A 

Aprilis  ejufdem  anni^  eiqiie  funus  magnifice  ab 
£duardo  paratum ,  corpufque  in  Gallias  remiffum, 
quod  in  Eccleda  Monafterii  San-Dionyfiani  fepul- 
turas  mandatum  eft  .  Carolus  hujus  nominis  F.  co- 
gnomcnto  Sapiens ,  mortuo  patri  fuo  Joanni  Gai- 
liarumRegi  fucceflit,  &  Remis  die  ix.  Majianni 
McecLxiv-  inauguratus  eft  .  Hic  fortunam  in  bel- 
lis  magis  fecundam  ,  quam  pater  ,  cxpertus  fuit . 
Duce  Btrtrando  Guefclino  Aremorico,&  rei  milita- 
risfcientiflimo  ,  beilum  Hifpanicum  feliciter  con- 
fecit  adversus  Petrum  CaiiellsB  Regem,diaum  Cru- 
delem ,  ut  ulcifceretur  injuriam  Blanc^  Regin^ ,  fo- 
rori  uxoris  fuse^  fadam  ,  quam  ille  Rex  Petrus  Cru- 
delis  repudiaverat ,  probris  affecerat,  in  carcerem 
detruferat ,  ac  tandem  poft  injurias  omnis  generis 
toto  decennio  illatas ,  veneno  necaverat,  ficut  nar- 
x^lMariana  lib.  xvii.  De  rebus  Hiffani^  cap.  iv. 
Alterum  bellum  geflit  Carolus  V.  adversiis  Anglos, 
quos  mari  terraque  vicit ,  &  Aquitaniam  ,  ac  No- 
vempopulanam  omnem  ,  Burdigala  &  Bajona  ex- 
ccptis  ,  in  fuam  redegit  poteftatcm  .  Beilum  deni- 
que  movit  contra  ^oannem  Montefortium  Aremo- 
ticx ,  feu  Britanniae  minoris  Regulum  ,  qui  ad  An- 
glos  defecerat .  De  Iiifce  bellis  a  Carolo  k\  confe- 
dis  legendi  funt  Continuator  Cuillelmi  Nangii , 
Froijfardus  ,  Waljinghamus  ,  Paulus  e/£milius  ,  alii- 
que  Hiftorici.  Obiit  Carolus  V.  die  xvi.Septembris 
anni  mccclxxx.  cujus  abfoiutilfimum  EIogiuiiLj 
pangit  Audor  Anonymus  Operis  ,  quod  infcribi- 
luiX  Somnium  yiridarii  cap.  cxxxv.  apud  Goldafium 
iom,i. Monaroln^.  Carolns  V.  Galliarum  Rex  filium 
reliquitduodennem,  qui  ftatim  poft  obicum  pa- 
tris  cx  procerum  &  Optimatum  confilio  inaugura- 

tus 


EeCLESlASTlCA»  59 

Lis  eft,  diftufque  Carolus  Vl.  cujus  setas  cum  rcbus 

:erendis  necduin  idoiiea  eflet ,  Regni  adminiftra- 

io  Ludo^ko  Andegavenfium  Duci ,  patruo  Rcgis 

aroli  VI.  natu  maximo,  demandata  eft .  Hic  illo 

ft  Ludovicus  Andegavenfium  Dux  ,  Regni  Gallia- 

um  Regens,quem  ^o^ww^^Neapolis  &  Siciliae  Ro* 

'ina^in  filiura  &  Regni  Neapolitani  hseredem  ado- 

ptaverat ,  quas  tamen  a  Carolo  Dyrracbino  j  ivl^ 

quem  Vrbanus  VL  Regnum  Neapolitanum  tranftu- 

erat ,  opprefla  &  perempta  fuit ,  antequam  Galli 

nfuppetias  ferre  potuiflent .  Ludovicus  Andega- 

vcnCis  a  Clemente  VII.  tempore  Schifmatis  Avenio- 

ne  fedente  coronatus  Rex  Neapolis,  Siciliae  & 

Apuliae ,  colleftis  copiis  ex  Provincia  digreflus , 

iper  Alpes  Cottias  in  Italiam  penetravit ,  ubi  plu-^ 

dmis  affedus  incommodis ,  fatifcente  Francorum 

cxercitu  infolitis  aeftibus  &  morbis,  iaterceptifque 

ad  vitam  fuftentandam  neceflariis  commeatibus , 

atque  Italorum  invidia  infeftis  ,ut  fertur  ,  vencno 

aquis  ,  commifl^o  praelio  occifus  eft  ,  magnaque^ 

Gallorum  edita  ftrages  .  Haec  in  Italiam  expedi- 

tio ,  quam  Ludovicus  Andegavenfis,  Regni  Gallia? 

Rcgcns  ,  &  CaroliVI.  Rcgispatruus  fufcepit  >  fu- 

ncftafuit  Galliarum  Regno  ,  quippequa*  Kegium 

cjus  asrarium  exhaufit .  Acceflit  etiam  ad  ejufdem 

Galliarum  Regni  omnium   malorum  cumulum-» 

morbus  Caroli  VI.  Francorum  Regis,  qui  in  Ducem 

Brittania^  minoris  vindidam  animo  no6tu  diuque 

verfans,  in  eum  duxit  exercitum  ;  (ed  cum  C«no* 

manos  perveniflet ,  ardore  folis  ifto  capite  iii^ 

amentiam  incidit .  Quare  Caroto  VI.  regnandi  im* 

pote  per  dementiam  facSo,  duo  fuperftites  ejus  pa- 

trui  ^oannes  Biturigum  ^  &  PhilippHs  JBurgundi^ 

Duces 


^Q  H  I  S    T    O    R    I   A 

Duces  Regni  adminiftrationem  fumpferunt ,  Ludo^ 
fvico^  RcgisftattQ  &  Aurelianorum  Duce,  rejedo  ;, 
qu3:res  Burgundioneni  inter  &  Aurelianenfem,  ac 
ucriufque  ilirpcm  implacabilis  odii  femen ,  belli- 
que  civilis  fomitein  fubminiftravit ,  ficut  commo* 
dius  referemus  in  Colloquio  I.  in  Hiftoriam  Sx- 
culi  decimi  quinti ,  ubi  de  Carolo  yi.  Galliarum_> 
Rege ,  qui  obiit  anno  mccccxxii.  plura  ,  auxi- 
liante  Deo  ,  dicemus. 

D.  De  Galliarum  Regibus  uno  fpiritu  mut- 
ta  continenter  dixifti,  quae  mihi  fummse  volupcati 
fuerunt,  tantum  abeft,  ut  tsedium  aliquod  attule- 
rint,  nec  minorem  ,  ut  fpero  >  voluptatem  perci- 
piani  cx  brevi  narratione  rerum  ,  qux  Sxculis 
XIII.  &  XIV.  fub  Caftell^,  feu  Caftiliae  Regibus  in 
Hifpania  geftas  funt . 

M.  ^lpbonfpis  VIIL  feu  >  ut  alit  volunt  >  IX^ 
CaftdlseRegnum  ,  ut  jamobfervavimus  in  Collo- 
quio  Lin  Hiftoriam  XII.  Saeculi ,  SanSlio  hu|us  no- 
minis  ///.  patre  fuo  defundo,  anno  mclvmu  admi- 
niftrare  coepit  >  ac  fubinde  decimotercio  ineunte^ 
Sa:culo  quadrageiimum  fecundum  Regni  numera- 
batannum.  Hifpaniam  id  temporis  Saraceni  mi- 
fere  vexabant .  Miramolinus  quippe  Tuniiii  Rex  to- 
tam  vinccado  pervagatus  JHifpaniam ,  Arelatum  & 
Avenionem  ufque  pefruperat  .  Sed  anno  mccx. 
quatuor  Reges,  Caftellse  videlicet ,  Aragonise,  Lu- 
fttania?,  &  Navarras ,  jundis  viribus  contra  Saracc- 
nos  progrefli  funt ,  eosque  tanta  ftrage  profliga- 
runt,  ut  duccnta  millia  cecidifle  dicantur  ,  e  Chri  - 
ftianis  vero  viginti  quinque,  aut  triginta  dumtaxat 
occubuerint.  Poft  hanc  nobiliflimam  Hifpanorum 
vidoriam^  quam  narrant  l\odericHs  Tolecanus  Ar- 

chie- 


ECCLBSI ASTtCAm  6t 

liepifcopus  lib.  8.  del^ebm  Hifpam^^y  Sc  ^oannes: 

rlariana  lib.io.  cap.  25.  6c  24.  Saracenorum  io  Hi« 

>3ania  res  inclinare  cceperunt  ^  adeo  ut  paulatim.^ 

miflis  Provinciis^  quas  invaferant/nihil  eisprseter 

iranatenfe  Regnum  reliquum  fuerit .  Obiit  4/^/- 

^honfus  CaftellsB  Rex  anno  mccxiv..  plenus  non  tan- 

lim  dierum ,  fed  vi;rtutibus  &  honore  cumulatifli- 

le  exornatus  ,  cum  quo  totam  Caiiell^  giorianx^ 

^pultam  fcribit  idem  l\odericus  Ximenius  Archie- 

dfcopus  Toletanus.  Vixitannis  lxii.  equibus  an-» 

iis  tribus  &  quinquagiiita  regnavit ,  ac  filium  reli- 

ait  Regni  h^redem  f/^«r;V/f»;  annorum  undecim«-. 

uerum  ,  quem  ex  fua  conjuge  Leonorcty  iilia  Henrici 

legis  Angh*x,  fufceperat .  Poft  obitum  itaque  M-- 

honfi  patris  Rex  Caftell^  falutatus  cft  Henricus 

ub  tutela  &  inftitutione  fororis  fuse  Berengarict  , 

onjugis  Alphonfi  Legiooi$  Regis  .  At  dfu  non  re- 

jnavit  HenricHs  hujus  nominis  primasy  nam  duni-* 

^alentiae  in  ^edibus  Epifcopi  cum  sequalibus   lude- 

et,  cocti  lateris  idu  vulnus  accepit  in  capite  ,  & 

Jx  eo  undecimo  poft  dic  e  vita  migravit  viii.  Idus 

unias  anni  mccxvii.  In  ejus  locum  fufFedus  eft 

¥erdinaudus  hujus  nominis  ///.  filius  ^lphonfi  Le- 

^ionis  Regis,  &  Berengaricz  ejus  conjugis .  Utroque 

iiegno  Caftellae  viddicet  &  Legionis  potitus  eft 

Ferdinandus^  omnibusque  Hifpanias  finibus  Mauros 

procLiI  eliminavit^ira^ter  Granatam,  cujustameii^ 

Regcm  fibi  tributarium  fecit,  magna  ubique  cdita 

Barbarorum  ftrage .  Diem  fupremum  obiit  Ferdi- 

nandus  Hifpali  Kalendis  Junii  anni  mcclii,  cum  an- 

nos  XXXV.  Caftellanis  ^  Legionenfibus  vero  xxi  i. 

imperalfet  .  Ferdinando  fucceilit  Mphonjus  X.  filius 

Ferdinandi  UL  Hic  ille  Ulphonfus  eft ,  cui ,  ut  fupra 

dice- 


^Z  HlSTORXA 

dicebamus,  varlantibus  m  creando  Occidentis  Im- 
peratore  fententiis,  Imperium  delatum  eft,causaq; 
fub  ^lexandro  ly.  Vrbano  IV.  8c  Clemente  IV.  judi- 
cata ,  demum  fub  Gregorio  X.  jure  cedcre  coadus 
eft  •  Aftronomiam  ,  Syderalemque  Scientiam  pro- 
feflfus  eft  idem  Mfhonfus ,  &  in  ea  tanta  cum  laude  l 
verfatuSj  ut  quas  modo  extant  Aftronomica:  Tabu-  i 
IsE,  ab  eo  didae  fint  <Alphonftn<£ .  Primus  etiam  fuit 
Hifpanise  Regum,qui  leges  &  Edida  vulgari  Hifpa- 
norum  lingua  condiderit,cum  antehac  Latino  idio- 
matc  publicis  in  tabulis  exprimerentur .  Sacros 
Bibliorum  libros  in  vernaculam  linguam  verten- 
dos  quoque  curavit .  Obiit  ^lphonfus  Rex  Caftel- 
\x,  a  perduelli  filio  fuo  San£lio  Regno  exturbatus  , 
inno  MccLxxxiv.  Regni  fui  xxxi  i.  £o  mortuo,  San^^ 
£lius  hujus  nominis  IV.  illius  filius,  fpoliati  ejediq; 
e  Regno  patris  nota  ad  pofteritatem  infamis  ,  Rcx 
Caftellse  falutatus  eft  ,  &  undecim  annis  Regnum-* 
tenuitj  obiitque  Toleti  Kalendis  Maji  ann.Mccxcv. 
Princeps  fuit,tefte  Mariana^magnis  Principibus  ex^^ 
quatus  fortitudinis^  aquitatis^  prudentiaque  laudibus. 
fed  egregid  callidusyfagax  ,  neque  uno  loco  crudelitatis 
impreffavefligia  adpojteritatis  invidiam  relinquens  . 
Poil  obitum  Sanilii  Caftellx  Regnum  excepit  Fer- 
dinandus  IV.  ejus  filius ,  quod  annum  agens  setatis 
nonum  per  nKitrem  fuam  Mariam  filiam  ^lphonfi 
Infantis  de  Molina  geffit  •  Unde  Ferdinandi  Regis 
atas  adolefcentior,ejusque  matris  Maria  cumSan- 
ilio  nuptisB,  quac  ob  impedimentum  propinquitatis 
(erat  enim  Maria  neptis  San£lii)  a  Martino  IV.  Pon- 
tifice  Maximo  refciflise  fuerant,  civilibus,  externisq; 
bellis  locum  dedere  .  Una  ex  parte  Aragonia:,Na- 
^varra:,  &  Lu(jitanr;e  Reges,  ex  altera  vdlphonfus  de  U 

Cer- 


EcCtESIASTICAi  ^3 

I  fda^  Joannesque  patruus,  quorum  alter  fe  Callel- 

1  Regeni,  aker  Legionis  ailerebat ,  jun6tis  copiis 

i  opibus  in  Ferdinandum  IV.  arma  moverwnt; 

adentia  tamen  matris  incolume  fiJio  Ferdinando 

gnum  fervavit,ac  pace  inter  Principes  compofi- 

lOdodecim  circiter  annis  Caftella:  Regum  gu- 

rnavit  Ferdinandus  IV.  obiitque  vn.  Idus  Septem- 

isanniMCccxii.  Ferdinando  (ucc^^it  ejus  filius 

Iphonfus  hujus  nominis  ^/.adhuc  puerulus,  utpote 

i  tus  dumtaxat  annum  unum  &  dies  fex  ,  qxiod  in 

ufafuit,  cur^  Rege  adhuc  minore^  inteftinis  difli- 

isfoedum  in  modum  laceratum  fuerit  Cafteilse 

*gnum .  Anno  a?tatis  fuasr  decimo  quinto  ^lphon- 

'  Regni  adminiftrationQm  capeflivit.  De  Mauris 

(ignem  vicSoriam  reportavit  adTariflam  anno 

:ccxL,  &  ab  iis  fsepius  praelio  vidis  plura  recepic 

3pida>  rerumque  annis  trigiiKa  ofto  potitus  ,  pe* 

s  contagione  correpti^s  decelfit  ia  obfidionc  Ca- 

r:i  deGilbratar  diexxvi,  Martii  anni  mcccl.  Ex 

aria  LufitanisE  Regis  filia  j  jufta  &  legitima  con- 

ge  fua,  unicum  reUquit  fijium ,  videlicet  Vetrum^ 

egni  ha?r^dem  ,  At  ex  Leonora  Gufmaniaj  pellic^ 

a,  quam  in  deliciis  habebat,  plures  fuffepit ,  reli- 

aitque  liberos,  Henricum  fciJicej:,  Frederieum,  San- 

ium ,  Telium  ,  Petrum ,  &  Didacum  .  Mortuo  ^l- 

bonfo  fucceflit  cjus  filius  Vetrus  j^  Maria  legitimS 

onjuge  procreatus^  qui  Crudelis  fuit  appeJlatus  j 

onfolum  quia  impudicis  Ma^i<Q  Padillii^  amoribus 

retitus,  Blancam,  Joannis  Ducis  Borbonii  filiam , 

uam  fibi  legitimo  matrimonio  copulaverat ,  inju- 

X  repudiavitj  captivam  omni  folatio  deftitutam^ 

etinuit,  ac  tandem  veneno  extinxit;  verura  etiam 

uia  multos  Viros  Principes  ferro  percmit  •  Idem 

cjru- 


6*4  H  I  s  T  o  k  I  A 

crudelltatis  genus  exercuit  in  tres  fratres  fuos  no- 
thos,  feu  in  Frederkumj  Petrum  >  &  Didacum ,  quo- 
rum  ctiam  matrem  Leonoram  Gufmaniam  Principa- 
tus  fui  initio  occidit .  ^ubeumy  qui  cum  MachomeU 
de  Regno  Granatse  contendebat,  quique  adverias 
fadionis  viribus  impar  ad  eum  confugerat,  huma- 
nodivinoque  jure  violato,  jugulavit ,  khiansthe- 
fauris,  quos  advexiflc  fecum  putabatur.  Ciim  igi- 
tur  3  regnantc  I^etro  Crudeli ,  fceda  effet  Hifpani* 
facies,  &  bellis  civilibus  externisque  deformata-* , 
ficut  Mariana  lib.17.  aliique  Hifpanicse  gentis  Hi* 
ftorici  defcribunt,  tres  adhuc  fuperftites  P^m  Cr^- 
delis  fratres  nothi,  nimirum  Henricus  >  San^iius  ,  & 
Teliuf,  mortem  matris  fuse  Leon^ra  Gufmani^e  y  ac 
fratrum  fuorum  ulturi,  ad  Aragonum  Regem  fefo 
teceperunt,  impetratoqueauxiho,  Caftelte  fines 
adoriuntur,  &,  expulfo  Petro  Crudeliy  regium  no- 
men  fumpfit  Henricus  ejus  frater  nothus .  Animura 
tamen  non  defpondit  Petrus  Crudells ,  fed  in  Vafco- 
niam  profedus,  Anglos  ,  qui  haiK  Provinciam  te- 
uebant,  oftentata  pra^miorum^prajdaeque  fpe  pelle- 
xit,  ut  ei  fuppetias  ferreot  •  Inito  prslio  adversus 
Menricum  vidLorii  potitus  eft  Petrus  Crudelis  yCum' 
quc  finibus  Hifpania^  cxegit .  Vi<9;us  Henricus  in^ 
Galliam  venit,  inftauratoque  bello  Francorum  Re- 
gis  Carali  V.  auxilio  adjutus  y  commiflb  apud  Op- 
pidum  Montielem  praelio  ,  Petrum  Crud^lem  fupera- 
vit,  captumque  ac  de  fuga  cogitantem  ftrido  gla- 
dio  confodijt .  Hxc  Petri  Crudelis  mors  contigit 
die  xxm.  menfis  Martii  anni  mccclxix.  anni  verd 
Regni  Petri  CrudeUs  undevigefimi .  Sublato  Petro 
Crudeliy  Caftella?  Regno,  nemine  reclamante  3  poti- 
tus  eil  HenricHs  hujus  nQminis  (/.  pus  ^lphonfi  xk 


ECCLESIASTICA.  ^5 

t :  Leonora  GufmanloCy  illudque  fapiencer  rexit  ufque 

l i  annum  mccclxxix.  quo  e  vivis  exceflit .  Narrat 

Ifariana  lib.17.  ^^  i{^b^^s  Hlfpaniie  cap.  2.  Henricuw, 

aftell^  Regem,  prae  (ingulari  amore  ,  quo  Prasdi- 

Jitorum  Ordinem,  ob  Beati  Dominici  fui  gentilis  & 

jnati  memofiam,  compledebatur  ,  voluiife  pro* 

>  sdiem  moriturum  veitc  Dominicani  Ordinis  ia- 

\m  y  &  ea  indutum  fepeliri .  Addit  etiam  idem.^ 

Irriptor,  Hifpania:  Regibus  folemne  fuifle  ex  eo 

mero  <&  Ordine^  feu  Fratrum  Prasdicatorum  ,  Sa^ 

c^rdotes  deligere  ^  quibiisconfcienti^e  vulnera  detege-* 

nt .  Hinc  Dominicani,  ut  obiter  dicam  ,  ab  initio 

•rdinis  ad  audiendas  Catholicorum  Regum  Con- 

(Tiones  admifli  funt,  eoque  pr^claro,  ac  perhono- 

.  fico  munere  eontinua  ac  perpetua  temporunL-f 

i  rie  magno  cum  zelo  &  Eccleliie  Regnique  utiJita- 

t:  perfundi  funt  ufque  ad  annuni  mdcc.  quo,  Caro^ 

IL  Hifpania:  Rege  ex  Auftriacorum  progenio 

)fque  liberis  defundo  ,  Rex  Hifpania?  proclama- 

is  eit  Philippus  r.  ex  Borboniorum  Sanguino 

riundus  ,  qui  Sacerdotem  e  Societate  Jefu  fibi 

onfeflarium  adfcivit . 

D.  Abfolviftine  feriemRegum,  quiS^cuIis 
IIL  &  XIV.  Hifpanise ,  feu  Caftell^  Rcgnum  ad- 
liniftrarunt. 

M,  ^  Duo  adhuc  fuperfunt  Reges  ,  qui  S^culo 
'IV.  Hifpanise  ,  feu  Caftell^e  Regni  gubernacula.^ 
aftarunt .  Mortuo  Henrico  hujus  nominis  //.  Ca- 
ellae  Regi ,  quem  in  Dominicanum  Ordinem  opti- 
ie  affeftum  fuiflb  diximus,  fucceffit  ^oannes  hujus 
ominis  /.  ejus  filius  anno  mccclxxix.  Belium  gef- 
it  cum  Lufitanis,  Anglisque  difScillimum,quod 
^ndemfeliciter<;Qmpofuit.  Totius  Rcgni  Comi- 


4S6  H   I   S    T    O   R  I    i^ 

tia  habuit  Caracae  anno  Mcccxc.  ad  deliberandum 
deinultis  rebus  Rcmpublicam,  Ecclefiamque  fpe* 
danribus,  &  ad  perverfam  ,  quae  inoleverat ,  excir- 
pandam  coniuetudinemjuxta  quam  Proceres  Laici 
in  jura  Ecclefiarum  involabant,  &  Patronorum  oc-. 
cupato  nomine,  Sacerdotes  ,  exiguo  ftipendio  con- 
ftituto,  Ecclefiis  prsehcere  folebant ,  decimarum-j 
multo  maximam  partem  pro  fe  quifque  domum-j 
avertebant,  Ecclefiarum  jura  impune  occupabant , 
dabant  &  auferebant  Templis  mercenarios  Sacer- 
dotcs  atque  temporarios  .  Hunc  graviflimum  fer- 
pentem  id  temporis  in  Hifpania  abufum  merito 
deplorat  ^oannes  Mariana  cap.  13.  lib.  18.  de  ^ebus 
Hijpanii^  ,  ubi  etiam  obfervat ,  praeclaros  ^o^ww/x 
Callellae  Regis  ad  a?quitatem ,  &  ad  fanciendam--» 
Ecclefiarum  libertatem  propenfi  conatus  fuifle  im- 
peditos  Regulorum  interceflTione ,  morem  ifl:um 
per  multas  setates  continuatum ,  majorum  merita , 
&  veterum  Pontificum  veniam  excufantium ,  quos 
amplius  urgeri  haud  vifum  Regi,  ne  nova  offenfio- 
ne  eorum  aiumi  irritarentur .  Pofl:  h«c  celebrata 
Comitia,  Joannes  Rex  Complutum  venit ,  cumquc  , 
feptimo  Idus  Oftobris    anni  mcccxc»  ad  quod- 
dam  Spedaculum  Equitum  Africanorum  exiilTetj 
atque  ut  fe  obledarec ,  oflentaretque  peritiam--r . 
equum  ,  quo  vehebatur  ,  calcaribus  incitaliet ,  e>  / 
cquo  prascipitatus  momento  temporis  extindus  eli  j 
annoastatis  fuae  xxxiii.Regni  xii.Reliquit  Rcgn 
hseredem  fiiium  fuum  natum  annos  dumtaxat  un 
decim,  H(r«r/c^whujus  nominis /7/.  qui  poll  obi 
tum  pitris  Rex  falucatus  efl: ,  ejus  tamen  setati  mi 
nori  r  ;gendx,  doncc  adolefceret ,  ac  Regni  admi 
mUiatiQaiprocurand«e  decreti  funt  ab  Ordinibu 

Tu 


ECCLESIASTICA*  Sj 

itorcs,  quorum  a^mulatione  haud  parum  res  tur- 
XX  funt ,  Regnumque  periclitari  coepit  tum  ab 
teftinis  difTenfionibus ,  tum  etiam  a  Lufitanis  res 
as  interim  promovere  fatagentibus  ^  donec  poft 
rtium  annum^padis  cum  Luiitanis  in  amios  quin- 
cim  induciis,  compofitse  exterae  diflenfiones,  in- 
rnae  vero  per  Legatum  Pontificis  inintegrum^ 
[titutce  tuerunt  .  Quatuordecim  annos  natusRe- 
iiCaftellas  adminiltrationem  fufcepit  Henricus . 
.  itharinam  filiam  Leceftrias  Ducis  fibi  matrimo- 
3  copulavit .  Cum  Lufitanis  haud  infeliciter  pu- 
avit,&  a  Tamerlane, Ta,na,rorum  Imperatore,  ho- 
rificam  Legationem  excepit ,  ad  quem  viciflinuji 
atores  mifit .  Tandem,  cum  uteretur  faepius  ad- 
:sa  valetudine  ,  &  eam  ob  rem  Valetudinarius 
Igo  appeliaretur,  obiit  vi  1 1.  Kalendas  Januarias 
liMccccvii.a^tatis  xxvii.  Regnixvii.  Filium 
iquit  ^oannem  Regni  Cafteflae  hseredem ,  cujus 
[ta  referemus  in  Colloquio  I.  in  Hiftorianji  Sse- 
i  XV, 

D.  Colloquium  noftrum,  Ci  placet ,  abfolva- 
is,  &^  ne  quid  eorum  >  qua?  ad  notitiam  ftatus 
clefiae  fub  Principibus  Chriftianis  comparandam 
are  poflunt,  in  eo  defiderari  videatur;  totum-^ 
id  concludamus  brevi  narratione  geftorum  ac 
ie  Regum  ,qui  Ssecuh^s  XIIL  &  XIV.  fupremum 
Anglia  dominium  obtinuerunt . 

M,  Regum  Anglorum  feriem  perduximus  in 
lloquio  primo  in  Hiftoriam  Sa^culi  duodecimi 
jue  ad  B^chardum ,  qui  anno  poftremo  ejufdeni-^ 
:uU  duodecimi  vita  fundus  regnare  defiit  ia 
gh"a .  I\lcbardo  Anglia:  Regi  dcfundlo  lucceflic 
•>  fraccr,  dictus  ^oannes  Sine  terra^  quod  ei  i  pa- 

£      2  ilC 


^8  H   I    S   T   O    R    I    A 

tre  nihil  reliftum  eflct .  De  jure  ad  Coronam  An- 
glise  contendic  cum  nArturo  Britannias  Duce  nepot< 
fuo,  &  filio  Gaufridi ,  qui  frater  erat  ^oannis  natt 
major .  ^rturi  jura  Philippus  II.  didus  ^uguflu: 
Galliarum  Rex  protexit  ac  defendit .  Sed  ^oanne. 
captum  ^rturum  nepotem  fuum  &  Rothomagum 
abduftum  in  Arce  Nova  inclufit,  ac  paulo  poft  tru 
cidavit.  Hdsc  moxs  ^rturo  injufte  illata  occafio 
nem  dedit  graviflimis  bellis ,  quae  Philippus  ^ugu 
flus  ,  ejusque  filius  Ludovicus  VUI.  Galliarum  Re 
ges  contra  ^oannem  Anglorum  Regem  geiferunt 
de  quibus  bellis  fuperiiis  fermonem  fat  fuperque. 
habuimus  .  Aliud  acerrimum    diflidium    habui 
idem  ^oannes  Anglorum  Rex  cum  Innocentio  II 
Pontifice  Maximo,  qui  in  eum  Excommunicationi 
fententiam  tulit  ^  &  facrorum  juftitium  Anglise  iii 
dixit ,  quod  prasdidus  Rex  Stephani  Cantuarienfi 
Archiepifcopi  eledioni  obftinato  animo  interce 
deret,&  Ecclefiafticos  redditus  facrilega  temeritat 
invaderet .  Veriim  fadi  poenitens  Joannes  Rex ,  ti 
pacem  cum  Innocentio  III.  iniret,  Regna  fua  Angli ' 
Sc  Hiberni*E,  Ecclefiae  Romana? ,  feu  Innocentio  L 
ejusque  Succeflbribus  refignavit  ac  contulit,  ut  vi 
dere  eft  apud  Matthxum  Pariflnm  ad  ann.Mccxi  i 
Obiit  ^oanncsK^x  \i\  pervigilio  5*.  Luc^  Hvangeli 
ftie  annoMCcxvi.  Hunc  Regem  parum  ia  fide  Chr 
ftiana  conilantem  fuifle  fcribit  Matthaus  Parifliv 
aflerens  illum  de  Refurreftione  corporum  ac  d^ 
aliis  Chriftiana:  fidei  Capitibus  male  fenfifle  ,  qu.i 
dam  impia  ac  blafphema  laspe  evomuifle  ,  eumqji 
ad  ejuraadam  Chriftianam  Religionem  paraturra 
Legacos  mififle  ad  MiramoUnum  Africa?  d'  Marr^ 
chi^^ut  ei  R^gaum  fuum  Angli;?  tributarium  rei 

dern 


ECCLESIASTICA*  ^9 

krct  •  Quac  omnia  fabiila:  fimillima  vidcntur. 
?oft  obitum  "Joannis  Anglias  Regis  proclamatus  cft 
ilius  ejus  primogenitus  Henricus  hujus  nominis  ///• 
]ui,  prsefente  Calone  Sedis  ApoftoIica5Legato,/^n> 
wmagium  San^cQ  I{pmana  Ecclefiay  &  Innocentio  P^- 
la  de  I{egno  ^ngliiC  &  Hiberniae  ;  <&  juravit  quod 
nille  marcas,  quas  Pater  ejus  J^mana  contulerat  Ec* 
'lejii2ifideliter  perfolveret ,  quamdiu  pra^diSla  B^gnn^ 
eneret .  Sicut  teftatur  MatthaeHs  Parifius ,  Belluni 
idversiis  S.  Ludovicum  hujus  nominis /AT.  Gallia- 
rum  Regem  infeliciter  geilir  Henricuslll.  adTalle- 
3urgum  datus  in  fugam  ,  ad  Xantonas  profligatus,^ 
Dbtentis  demum  induciis  in  Angliam  rcdire  com- 
:>ulfus  eft  anno  mccxliii.  Pietatem  Henrici  III.  erga 
iacrofandum  Miflse  Sacrificium  plurimum  com- 
mendat  Walfinghamus ,  aitque,  eum  folitum  fuiffe-> 
:res  Miflas  folemnes  quotidie  audire  ,  pluribus 
^tiam  privatim  celebrantibus  adefle  ,  atque  Sacer- 
dotisj  Corpus  Chrifti  attoUentis  ,  dexteram  deo- 
fculari .  Obiit  H^/7nV«j  11/.  Anglia^  Rex  anno  xrx 
Chriftiana:  mcclxxii.  poftquam  regnaflet  annos 
quinquaginta  fex .  Ei  fuccefljt  filius  primogenitus 
Eduardusy  quem  alii  hujus  nominis/.alii  meliiis  /A^. 
appellant .  Cum  Scotis  accrrime  pugnavit  Eduar- 
ius^  eosque  profligavit  infigni  pra?lio  ,  in  quo  fexa- 
ginta  Scotorum  millia  ceciderunt .  Qud  fadum-» 
sft,  ut  Rexj  Proceresque  Scotorum  fefc  ac  Regnuni 
Scotia?  voluntati  Eduardi  K^gh  permiferint.  Sed 
hoc  Regno,  quamdiii  vixit  3  novis  identidem  emer- 
gentibus  bellis  ac  dllfenfionibns  ,  potiri  haud  po- 
cuit .  Qiiare  ,  fub  finem  yitx  (ux  juflit  filio  fuo 
Eduardo  Regni  harredij  ut  paternas  injurias  in  Sc5- 
tos  honorihcc  ulcifccretur  ,  ejusque  oflk  in  aliquo 

E     3  viCc 


70  H    I    S   T   O   R   1    A 

vafe  reclufa  fccum  deportaret ,  donec  totam  Sco- 
tiam  pervagatus,  hoftes  omnes  fuperaffet .  Hxc  fu- 
prema  mandata  poftquam  filio  fuo  dediflet  fuper- 
bus  ille  Rex,  diirenteria  correptus  e  vita  migravit; 
pridie  Nonasjuniianni  Mcccviii.  ciim  regnaflet 
annostrigintaqurnque  •  Mortuo  Eduardo  IF.  An- 
glisE  Regi  fucceifit  ejus  filius  Eduardus  hujus  nomi 
msl^.  quo  regnante  magnis  motibus  Anglia  fui 
agitata,  ac  bellis  civilibus  lacerata  .  In  primis,  an 
no  Mcccxi.  grave  diflidium  habuit  Eduardus  Rc: 
cum  Proceribus  fupremi  Senatus ,  quem  Parlamen 
tum  vocant ,  quod  lic^  anno  mcccxiii.  fatagenti 
bus  Regni  Epifcopisjpace  Regem  inter  &  Frocere 
cohciliata,  fopitum  fuerit ;  acriiis  tamen  recrudui 
anno  mcccxxvii.  Eo  fiquidem  anno  Ifabella  Anglij 
Regina^quam  Regniinimicam  Londini  proclamar 
juflerat  Eduardus  Rex  ejus  maritus  ,  Comitis  Har 
nonise  ,  qui  filiam  fuam  Philippam  juniori  Eduard 
Angli^  Regni  h^redi  defponderat ,  necnon  Angli 
canorum  Prajfulum  auxiliis  adjuta  ,  trajecit  in  Av 
gliam,  cique  e  veftigio  Proceres  ac  populus  fe  ac 
junxerunt  .  Tum  ipfe  Rex  Eduardus  captus  eil 
Duo  Hugones  Spencerii^  pater  fcilicet  &  fih'us,  quc 
rum  confiliis  ac  minifterio  Rempublicam  regeb* 
Eduardus  ySiUoci  fupplicio  fublati  funt .  Adha?c 
habita  funt  Regni  Comitia  ,  in  quibus  Procerum. , 
{cntcntii  Eduardus  Rex  fuit  Regno  abdicatus  ,    1 
Eduardus  juniory  ejus  filius  primogenitus,  Rcx  fali  i 
tatus .  Hnic  fententise  acquievit  Eduardus  patei 
filii  eIe<5tionem  probavit,  &  Regiae  dignitatis  Ini  i 
gnia,  miffis  Oratoribus,  tradidit .  Dcnique  Edua " 
dusfenior  in  Caftro  de  Berkley  detentus  ,  inaudii  • 
crudelitatis  genere,  a  Cuftodibws  fuis  nccatus  efl 

Vci 


ECCLESIASTICA.  71 

Veru  fcilicet  caiidente  per  anum  iinmiflfo  confoiius 
&  cornea  riftula  ad  parteni  illam  pudendani  apta- 
ca,  ne  aduftionis  veftigia  confpicerentur*  Sic  ex- 
cinftus  crt  Eduardus  fenior^  ciun  regnaflet  annos  no- 
^emdecim  •  Ejus  filius  Eduardus  jtmior  bellum^j 
Scotis  indixit ,  cum  quibus  poftea  paceai  iniit  > 
quam  turpcm  Angli  vocant ,  qua  videlicet  Scatia 
declarata  eft  immunis  ab  omni  jure  ,  quod  Angli 
fibi  in  eaiii  ufurpaverant ,  &  ia  vinculum  fancitse 
concordiic  £fi(//art//^^;««/(?r,  hujus  nominis  Vl^  Aa- 
glorum  Rex  >  ^oannam  fororem  fuam  Da^vidi,  filio 
T{gberti  Scotise  Regis^  matrimonio  collocavit .  Ve- 
riim,  turpiorem  maculam  Eduardo  Regi  inuflerunC 
obfca^niamores^quibus  implicitus  fuit  cum  MiciiX 
Verefiay  pellice  impudentiflima,  quam  licet ,  rogan* 
tibus  Regni  Proceribus,  ab  Aula  recedere  julfiflet  > 
mox  tamen  ipfam  revocavit,ad  obirum  ufque  rcti- 
nuit,  &  in  ejus  complexu  ,  nullis  Ecclefiae  munitus 
Sacramentis,immortuus  eilpropudiofiirimus  kncx. 
Hic  ille  eft  Eduardus  hujus  nominis  K/.  Anglorum 
Rex,  qui,  ut  fuperiiis  dicebamus  ,  magnis  cladibus 
Gallos  affecit,  regnancibus  Pbilippo  yalefioySc  '^oan" 
we,  quem  poftremum  habuit  captivum ,  ac  primus 
Galliarum  Regis  fibi  nomen  adfcripfit .  Sed  ,  cum 
varius  fiteventus  belli ,  adveriam  fortunam  fub 
Carolo  V.  Galliarum  Rege  expertus  eft  Eduardus , 
actotam  ,  exceptis  Burdigala  6c  Bajona  ,  perdidic 
Aquitaniam,qu3B  ab  ipfo  defecic,  ac  Regi  Chriftia- 
nilfimo  fededidit.  Obiit  Eduardus  hujus  nomi- 
n.s  K/.  Anglorum  Rex  diexxi.  menfis  Junii  anni 
McccLxxvii.  ciim  regnaflec  annos  LU  Defundo 
Eduardo  fucceflit  eJLJS  rilius  l^ichardus  hujus  nomi- 
uis //.  undecian  dumcaxat  annos  natus,  cujus  aetas 

£    4  cum 


72  H    I   S   T   O   R   1   A 

cum  ad  Rempablicam  regendam  fufficere  haud 
poflet,  Regni  procurationem  fufcepere  Lancaftrise 
Dux,  &  Edmundus  Cantabrigcnfis  Comes  ,  I{ichardi 
Regis  patrui  •  "^oannis  Wickjeffi  haerefis ,  cui  nimia 
Eduardi  fenioris  Anghas  Regis  negh'gentia  initiuna^ 
dederat,  late  in  Anglia  ferpere  ccepit  fub  ejus  fuc- 
cellbre  F^chardoy  cujus  pueritia  opportunum  feren- 
dis  erroribus  tempus  ^  &  viam  ad  eos  fpargendos 
facillimam  ^Joanni  Wickjefo  natione  Anglo  ,  &  ia- 
genii  vehementis  homini ,  fuperbo  &  ambitiofo 
ftravit  ,  ficut  oftendemus  in  fequentibus  Col- 
loquiis  .  Regnum  Anglias  peflime  adminiftravit 
I^chardus  hujus  nominis  //.  tamquc  gravi  tyranni- 
de  omnes  Regni  Ordines  a  fe  alienavit ,  ut  Regno 
fefe  abdicare  coadus  fuerit  anno  mcccxcix.  EjuS 
renunciationem  non  folum  omnes  Regni  Ordines 
admiferunt  ,  fed  etiam  fententiam  ciepofitionis> 
quam  refert  Waljinghamus  in  Hiftoria  AngIicana-> 
ad  annum  mcccxcix.  in  ipfum  tulerunt ,  qua  illum 
ciim  ex  propria  confeflione  ,  tum  cx  tribus  &  tri- 
ginta  Capicibus  contra  eum  probacis  ^  in  quibus 
Regalis  Juramenci  vioiati,  &  tyrannidis  convidus 
crat,  Regno  omnino  ineptum,ac  fubinde  jure  opti- 
mo  txiiuctoratum  declarabant .  Confeftim  Anglia 
Rtgnum  fibi  vindicavit  B^chardi  Regis  depofiti  pa- 
trueJis  Henricusy  qui  filius  erat  Joannis  Ducis  Lan- 
caftnx,  Rexque  ab  Ordinibus  faiutatus  eft  .  Regnc 
liotitus  Henricus  hujus  nominis//^.  rtefandiflimuu: 
fcclus  perpetravit^quodomnes  Hiftorici ,  etiam- 
Angli>deteftantur.  I{ichardum  fiquidem,  quem  Re 
■^no  deponi  curaverat,  &  in  turri  Londinenfi  capti- 
vum  detinebat,  fpecie  cujufdam  conjurationis  in  f^ 
a  nonnullis  Regni  Proceribus  i^di^ ,  cito  obtrun- 


Ecclesiastica;  73 

cari  juflit .  Hunc  deploratiflirnum  cxitum  habuic 
execranda  illa  rebellio ,  quam  ,  Audore  Hcnrtco  , 
contra  mchardum  legitimum  Regem  excitarunt  in 
Anglia  nounulli  perHdi  homines ,  quos  omni  feve- 
ritate  dignosj  pcftes  Regnorum,pubIicarum  rerum 
fubverfores,  populorum  deftruftores,  hoftes  deni« 
que  Dei  &  hominum  jure  merito  appcllat  Henricus 
Spondanus  in  Continuatione  Baronii  ad  an.MCCcxcix. 
S^d  de  Henrico  IF»  Angli«  Rege>  qui  hujus  rebellio* 
nis  adversus  J^chardum  incentor  ac  promotor  fuic, 
plura  dicemus  in  Colloquio  !•  ii\  Hiftoriam  Ecclc- 
iiafticam  Sa^culi  XV. 

COLLOQJJIUM    IL 

In  quo  texitur  Series  Eplfcoporum ,  qui  lUu-- 

Jlriores  Ecclefia  Sedes  SacuUs  XIIL 

&»  XIV.  temerunt . 


Disci-  f"  ■  '^  O T  inter procellas , quibus univer* 
puLUs.  I  fus  Orbis  Chriftianus  Sgculis  XIIL 
JL  &  XIV.  fuit  agitatus ,  potueruntnc 
Romani  Pontifices  clavum  Ecclefia^  felicit^r  gu* 
bernare  ^  &  non  folum  ornandas  ac  propagands 
Rchgioni,  fed  etiam  paci  Sacerdotium  intcr  &  In> 
perium  conciliandsB  utilemnavare  operam? 

MAGisTER .  Summi  Pontifices  ,  qui  S^cu- 
lis  XIII.  &  XIV  Sedem  Romanam  tenuerunt ,  in^ 
communcm  gloriam  &  utilitatem  tam  univerfse , 
cui  praeerant  j  Ecclefi^ ,  quam  ad  procurandam 
Imperii  &  Regnorum  paccm  indefeflo  ftudio  in- 
cubuerunt»  Eorum  pietas  publicafuitad  excm- 

plum^ 


\ 

74  H  1   S   T   O   R   I   A 

plum,  conftans  ad  diuturnitatem^  fortia  ad  debel- 
iandam  impietatem  ,  &  deftruendam  omncm  alti- 
tudinem  fele  extollentem  adversiis  fcientiam  Dei. 
Bcllum  Hasreli ,  flagitiis  ,  improbitati ,  lapfis  iii-> 
deteriora  moribus  perpetuo  indixerunt,  dilcipli- 
nam  legum  feveritate  fanxerunt>  confticuerunt  ve- 
terem  Ecclefiae  dignicatem ,  emendarunt  ea ,  quae 
obrepferant  temporum  labe  ,  vitia ;  &  Imperaco'' 
ribus  Jura  Ecclefice  violare  ,  aut  ejus  pacem ,  indu- 
dis  Schifmatibus ,  perturbare  molientibus  magnis 
animis  reftiterunt . 

D.  Made  itaque  animo  ,  mihi  quidem  gra- 
tum  erit,  feriem  ,  geftaque  Pontificum  ,  qui  Ssecu- 
lis  XIII.  &  XIV.  Ecclcfije  Romanar  prsefuerunc ,  in 
prasfenti  noflro  Colloquio  perluftrare  ,  fumma- 
timque  delibare  • 

M.  Anno  mcxcviii.  uiortuo  Cxleflino  UU 
Pontifice  Maximo ,  ficut  jam  obfervavimus  in-> 
CoIIoquio  fecundo  in  Hiftoriam  Saeculi  duodcci- 
mi ,  non  vacavit  Sedes  Pontificia  ,  fed  eadem  df e  , 
qua  fepultus  eft  Cale/iinus  lU.  feu  IV.  Idus  Januarii 
annimillefimicentefimi  nonagcfimi  odavi  Inno- 
centius  IIL  eledus  fuitPontifex  Romanus  ,  ut  te- 
ft:atur  Scriptor  Anonymus  a  Bofqueto^  poftea  Epif- 
copo  Mouipclienfi ,  editus  ,  qui  Innocentii  III.  ad- 
hiic  viventis  resgeftas  dcfcripfit .  Verum ,  quiaj 
Innocentius  IIL  tunc  tantum  Diaconus  trat ,  dilata  eji 
ejus  Ordinatio  in  Presbyterum  ufque  ad  SabbatuTru 
quatuor  temporum  ixt  Kalendas  Martii  ;  &  fequefzti 
Dominica  ,  in  qua  tunc  occurrit  fejium  Cathedr^  San- 
£iiPetri  (die  ncmpe  xxi  i.  menfis  Februarii  )/^/i 
apud  Sanilum  Petrum  in  Epifcopum  confecratus,  &  ii 
ejufdcm  ^poJioH  Cathedra  conjjitutus  ,  uti  referuni 

iden 


Ecclesiastica;  75 

idem  Aiionymiis  ,  Sc  ^gdulphus  de  Diceto  Scriptor 
Anglus  in  Uiltoria  ,  quam  cdidit ,  pag*  701. 

D.  Aileris ,  Innocentium  III.  fuiflfe  dumtaxat 
Presbyterum  ordinatum  ix.  Kalendas  Martii ,  feu 
die  XXI.  menfis  Februarii  anni  millefimi  centefimi 
nonagefimi  oclavi ,  &  tamen,  ut  audivi  a  viris  eru- 
ditis  5  extant  etiamnum  antiqua  qusedam  Brevia- 
ria  Ordinis  Sanftiffimse  Trinitatis  ,  in  quibus  dici- 
tur,  Sandum  Joannem  de  Matha  ,  ejufdem  Ordinis 
Inftitutorem,una  cum  Ssin&o  Felice  l^ale/io, Kom^m 
anno  mcxcviii.  venifle ,  &  petiifle  ab  Innocentio  IIL 
recens  eledo  fui  Ordinis  confirmationem,  &  Pon- 
tifici  in  feflo  San£i£  ^gnetis  fecundo  ,  fcilicet  die^ 
XXVIII.  menfisjanuarii,  diim  iuEcclefia  Latera- 
nenfi  Miflam  celebraret ,  ad  Sacra:  hoftise  elevatio- 
nem  ,  Angelum  candida  vefte,  cruce  bicolori,  fpe* 
cie  redimentis  captivos  apparuifle  ;  quo  vifo,Pon- 
tificem  hoc  novum  Inftitutum  approbaflfi.  Qui 
igitur  fieripoteft,  iit  Innocentius  IIL  (uctit  dum- 
taxat ,  ut  dicis ,  Presbyter  Ordinatus  dk  xxi.  men- 
fis  Februarii  anni  mcxcviii.  ciim  tamen  dic  xxviii. 
menfisjanuarii  ejufdem  anni  eum  jam  Miflam  ce- 
lebrafle  antiqua  illa  Breviaria  aperte  teftentur  ? 

M.  Non  parvam  certe  proponis  difficulta- 
tem  ,  ad  quam  folvendam  Bonaventura  Baro  m  an- 
nalibus  Ordinis  Trinitariorum  a  fe  Romg  vulgatis 
aflerit  ,  verum  non  efle  quod  palfim  dicitur  ,  Inno- 
centium  III.  qui  Diaconus  tantiim  crat  j  quando 
SnmmusPontifex  die  VIII.  Januarii  creatus  eft, 
diftulifle  ordinationem  fuam  in  Presbyterum  ufq; 
ad  diem  vigefimam  primam  menfis  Februarii,cum 
vifio  ,  quam  inter  celebrandum  miflam  die  vigefi- 
ma  Qd:aYa  menfis  Januarii  habuic  Innoventius  IIL 

certa 


7(J  H    I   S   T   O   R    I    A 

certafit,  ideoque  jam  Presbiter  eflet  ordiaatus 
Innocentius  /L.die  vigefima  odava  meiifis  Januarii. 
Veriim ,  ipfe  ^  etfi  Jubentiflime  facear,  certam  effc 
hanc  vifionem  ,  quam  habuit  Innocentius  III.  dio 
xxviii.  menfis  Januarii,  exiftimo  tamen,  eum  hac 
diQ  necdiim  fuiffe  Presbyterum ,  fed  tantiim  Dia- 
conum  ,  uc  diferte  tettanturjam  cicati  Scriptor 
cosevus  Anonimus  ,  &  I^gdulphus  de  Diceto  .  Sed,  fi 
ita  fit ,  inquis  ,  cur  igitur  in  antiquis  Trinitario- 
rum  Ordinis  Breviariis  legitur  ,  Innocentium  III. 
hanc  habuiflb  apparicionem  ,  dum  celebraret  Mif- 
fam  die  vigefima  octava  Januarii  ?  Profedo  ,  fi  ea 
die  nondiim  fuiflet  Presbyter  ,  fed  cancum  Diaco- 
nus,Mifl'am  celebrare  haud  potuiflec  Innocentius  UU 
Non  eo  inficias  ,  hanc  diflScultacem  nonnullis 
infuperabilem  vifam  efle ,  eam  tamen ,  Ci  confula- 
musScriptores  mediae  &  infims  Latinicatis ,  apud 
quos  celebrare  &  audire  MiJJam  aliquando  unum  & 
idem  ert,facih*  negotio  folvi  pofl^e  exiftimo.  Unum, 
prsB  caeteris  aliis  ,  quse  apud  illos  Scriptores  fup- 
petunt ,  proferam  exempium  peticum  cx  S.  Grego- 
rio  Turonenfi  y  qai  in  libro  de  Gloria  Martyrunu 
cap.  Li.  referens  miracula  San^ii  Sigifmundi  Bur- 
gundi^  Regis  ,  ait :  Si  qui  nunc  Frigoretici  ( ideft  , 
Febricitantes  ,  uti  variis  exemplis  explicat  Du  Can- 
gius  in  Gloflario  )  in  ejus  honore  Miffas  devote  cele^ 
hrent  (  ideft  Miflas  audiant  )  ejufque  pro  requie  of- 
ferant  oblationem  ,  Jlatim  comfreffis  tremoribus  ,  r^- 
Ilin£iis  febribus  Janitati  prifiin^  refiaurantur  .  Ciim 
itaque  apud  Scriptores  medi^  &  infimae  latinita- 
tis  cekbrare  &  audire  Mijfam  aliquando  unum  & 
idem  fit,  &  promifcue  ufurpari  poflit ,  mirum  vi- 
d^ti  haud  debct ,  quod  in  anciquis  Trinitariorum 

Ordi^ 


ECCLESIASTICA*  77 

Ordinis  Breviariis  legarur,  Innocentium  //?".  dic  vi- 
gelima  oftava  menfisjaauarii  annimiJleumi  cen- 
tefiminonageiimi  odavi  MiffiimcdebraJJt  ,  icat  j 
audivijfe ,  cum  ea  die  non  cilet  Presbytcr,  /ed  taii- 
tiim  Diaconus  .  Hoc  paClo  folvitur  iftc  nodus  ^  & 
cadem  cpera  corrigitur  Anachronifnms  ,  in  quem 
lapfus  elt  Sfondanus  ,  qui  ad  annum  mccix.  aic,  Or- 
dinem  Sandiflimse  Trinitatis  ab  Innocentio  ///.  fuif- 
fe  confirmacum  eo  anno  ,  &  hanc  Apparitionem  , 
cujus  fuperiiis  mentionem  fecimus  y  contigiflc-? 
V.  Kalendas  Februarii  ejufdem  anni  millefimi  du- 
centefimi  noni ,  dum  Innocentius  IIL  rem  divinani 
faceret .  Hunc  Spondani ,  &  aliorum  AuthoruiiO-j  , 
quieum  fecuci  func,  Anachoronifmum  aperte  re- 
fellunt  ea  ,  qua?  mox  adduximus  diferta  probata: 
fidei  antiquorum  Scriptorum  teftimonia  . 

D.  Res  magnas  ac  memoria  digiias,  quas 
in  fuo  Poncificatu  geifit  Innocentius  III.  Pontifex 
Maximus  3  obfecro  te ,  ut  breviter  defcribas  . 

M.  Cum  lles  propemodum  infinitas  in  fuo 
Poncificatu  Innocentius  IIL  pr^clare  geflerit ,  quas 
mc  memoria  complechi ,  nec  obfervando  hic  no- 
tarepofiem;  praecipuas  dumcaxat ,  quas  litteris 
prodiderunc  celebriores  Hiftorici  ^  compendiose 
ref^ram .  Innocentius  III.  natione  Campanus  ,  pa- 
tria  Anagninus,filius  Thrafimundi  ex  illuilrifljma^ 
Comicum  Signix  familia,ance  promotionem  fuam 
Lotbarius  didtus  ,  a  Cceleftino  III*  Pontifice  Maximo 
Cardinalium  albo  fuit  adfcriptus  ,  cum  aanuni^ 
dumtaxac  vigefimum  nonum  aetatisfuas  atcigiiicc, 
&  poft  C^leflinum  III.  ad  Pontificatum  provectus 
eft  die  viii.  Januarii  anni  mcxcviii.  Fuit  Ponci- 
fex,  tefte  TritUemio,  in  di^inis  fcripturis  erndi- 

tijji^ 


78  H   I   S   T   O   R   1   A 

tiffimus ,  quippt^  qui  d  fueritia  ( iii  Acadcmiis  Pari- 
iienfi  &  Bononienfi  )  operam  litteris  impenderat ,  e^ 
in  virum  non  minusprobum ,  qudm  do^um  evaferat. 
Quo  autcm  zelo  ,  quantave  aniaii  conftantia  Ec- 
clefiam  rexerit  Innocentius  IIL  facile  ex  his  ,  quse 
jam  in  pra:cedentibus  Colloquiis  obfervavimus  , 
colligere  potes  .  Ille  quippe  eft  ,  qui  Philippum  II. 
Galliarum  Regem  cognomento  ^uguflum  moni- 
tis,  obfecrationibus,  Cenfuris,  ad  Infeburgim  repu- 
diatam  uxorem  recipiendam ,  &  Mariam  ,  Ducis 
Moravise  filiam,  fuperduftam,  compulit  dimitten- 
dam  .  ^oannem  ,  di&,\xm  fine  terra  ,  Angliae  Regem 
tyrannidem  in  Ecclefiam  &  Clericos  exercentem 
anathemate  percuffit,  ipfiufque  fubditos  aSacra- 
mento  fidelitatis  abfolvit.  Ottoni  hujus  nominis  IF. 
de  Imperio  cum  Philippo  Sveviae  Duce  decertanti 
conftanter  favit ,  eumque ,  poftquam  Safcramen- 
tum  prajftitiflct  4e  obedientia  &  reverentia  Ro- 
manae  Ecclefia?,  de  fervanda  Canonicarum  elcftio- 
num  libertate ,  de  Ha^reticis  delendis,  de  omnium 
pofleflionum  Ecclefix  reftitutione  facienda  &c.Im- 
peratorem  coronavit  3  quem  tamen  poftea  infigni 
perfidia  praftitum  Sacramentum  violantem  ,  & 
caftra  plurima  Ecclefiafticaj  ditionis  ,  urbefque 
Apulia^  invadentem  anathemate  confixit ,  &  ejus 
fubditos  ab  ejus  fidei  Sacramento  folvit ,  ut  con- 
ftat  cx  Byigordo  ,  &  ex  variis  Innocentii  UI,  Epifto- 
lis  ,  quas  duobus  Tomis  collegit  Stephanus  Dalu- 
zius .  Siciliam ,  fiduciarium  Romanas  Ecclefiae  Re- 
gnum  ,  fumma  diligentiatuitus  eft  Innocentius  IIL 
coque  Cow/i?^«^/^/w  Imperatricem  &  Fridericum  ejus 
filium  inveftivit ,  poftquam  ipfi  ,  ejufque  Succeilo- 
ribus^  fidelitatem  iuwftct .  MarcuaUum  Sicili^  Ty- 

r4n- 


£CCLES1ASTICA.  75) 

1  'annum  anathemate  contrivit ,  &  confcripto  exer- 
-  :itu  armis  fregit  atque  fugavit.  Regem  Aragonum 
;  )ropriis  manibus  coronavit  Petrum ,  qui  {uum^ 
Aragoni»  Regnum  Romanae  Ecclefise  fiduciarium 
4c  vciftigale  conftituit .  Buigaros  ad  Romanae  £c* 
:lefias  obedientiam  revocavit ,  efFecitque ,  ut  ^oan- 
litiusy  feu  Calojohanmsy  Bulgarorum  Rex^humiJem 
)bedientiam  Sedi  Apoftolicae  profeiihs  ,   fe  ac  Re- 
^num  fuum  illius  Sacro  Principatul  fubjecerit*  Ar- 
nienorum  Catholicum  iSoLeonem,  minoris  Arme- 
niae  Regcm^devotionem  fuam  ac  obedientiam  erga 
lomanam  Ecclefiam  fcriptis  litteris  profitentes 
)aterno  affedu  excepit ,  6c  Armenix  Ecclefiam-j^ 
:um  Romana  conjunxit  .  Nihil  etiam  intentatum 
eh'quitj  ut  Ecclefiam  Graecam  cum  Latina  uniret, 
niflls  ad  ^lexium  ^ngelum  Orientis  Imperatorem 
uCgatis,  qui  Gvxcos  adEcclefias  unitatem  revoca- 
e  fatagerent .  Antiquam  litem  intcr  Ecclefianu* 
ruronenfem  &  Dolenfem ,  de  qua  in  prdeccden- 
:ibus  noftris  Colloquiis  fermonem  jam  fecimus  , 
(inivit  Innocentius  IIL  fanxitquc  ut  Dolenfis  Eccle- 
lia  ranquam  fufFraganea  Ecclefia^  Turonenfi ,  ceu 
Mecropoli ,  in  perpetuum  fubjaceret .  Ad  exfcin- 
Jendam  ac  penitus  extirpandam  Albigeofium  haj- 
refim ,  facram  Expeditionem  indixit ,  B^iymundum 
Jomitem  Tolofanum  eorum  fautorem  anathemate 
perculit,&  Synodum  Oecumenicam  Eateranenfem 
:juartam  anno  mccxv.  cekbravit ,  iii  qua  Albigen- 
lium  harrefim,^o^c/;/?wi  Abbatis  libeilumj  &  Mma^ 
ricum  daranavit ,  ficut  in  Colloquio  quarto  data 
opera  oftendemus  .  Obiit  Innocentius  Iu\  Peru- 
fii  XVI,  vel  xvii.  Kalendas  Augufti  an.  mccxvi.  ciim 
annos  duodeviginti ,  menfes  lex  j  &  dies  novem--» 

Ecclc- 


8o  H  I  s  T  6  R  1  A 

Ecclefiam  rexiflct .  Nonnulla  fcripfit  Opera  >  fed 
praefertim  doftiflimas  Epiftolas  per  annos  fingulos 
in  Regefto  digeftas  ,  quas  ad  Hittoriam  Ecclefia- 
fticam  illius  tempori&illuftrandam  ,  &  ad  Jus  Ca^ 
nonicum  excolendum  plurimum  conferre  poflcj) . 
iina  eft  omnium  cruditorum  fentcntia.Sed  de  Ope- 
ribus   &  Epiftolis  Innocentii  III.  plura  diccmus  ir 
Colloquio  quinto,  ubi  de  Viris  Illuftribus,  qui  Sx- 
culis  XIIL  &  XIV.  floruerunt ,  difleremus.  Gefta: 
feu  Vitam  Innocentii  IIL  Romani  Pontificis  ab  Au 
dore  incognito  ,  fed  coaetaneo,defci:iptam  Stepha 
nus  Ealuziiis  prasfaxit  fronti  Tomi  primi  Editioni: 
accuratiflinisE  ,  quam  adornavit,  Epiftolarum  Inno 
centii  IIL   Poft  obitum  Innocentii  III.  ciim   Sede 
Pontificia  vacaflet  unum  tantumraodo  diem  ,  fuf 
fcdus  eft  ibidem  Perufii  in  locum  ejus  Cencius  Sa 
bellusy  ex  nobiliflima  SabelJorum  farailia  oriundus 
patria  Romanus  ,  vir  dodrina  &  morum  probita 
te  confpicuus  ,  didus  Honorius  IIL    quem  Calejii 
niis  IIL  Diaconum  Cardinalem  &  Camerarium  ,5 
Innocentius  IIL  Cardinalem  Presbyterum  anteha 
creaverant .  Hic  decefloris  fui  veftigiis  infiftens 
Tiihil  tam  curas  ac  cordi  habuit ,  quam  ut  Sacram.  i 
contra  Saracenos  Expeditionem  promoveret,  mil 
iis  ad  Philippum  Galliarum  Regem,  aliofque  Chri 
itianos  Principes ,  Legatis  ,  qui  illos  ad  eamdexri-  i 
ineundamexpeditionemadhortarentur.  Xn  Syriar  | 
profectionem  adornarunt  Crucefignati ,  tantum  « 
quc  fuo  adventu  terrorem  Saracenis  injeccrunt,  u  « 
mulios  cx  illis  trucidarint ,  caftra  divitiis  refei 
tiflinia  actutum  occupaverint ,  &  Pelufium  ,  fe  . 
Damiatam  ,  nobiliflmiam  -ffigypti  urbem,  obled( 
riut ,  atque  expugnaverint  •  At ,  orto  Damiat  4 

int<  1. 


ECCLESIASTICA.  8l 

inter  Chriftianos  diflidio  ,  eorum  Claflis  a  Sarace- 

nis  combufta  eft ,  &  Damiata  ad  deditionem  com- 

pulfa  .  His  auditis  ,  Pontifex  Honorius,  ne  Sarace  - 

ni  fortuna  fua  utcrentur ,  FridericHm  IL  Imperato- 

rem  ad  Expeditionem  Syriacam  impulit,  fed  fru- 

ttra  •  Hic  liquidem  Imperator,  qui  de  manu  Hono^ 

rii  IIL  Infignia  ceperat  Imperii ,  fidemque  jureju- 

rando  obltrinxerat  iixpeditionis  adverfus  Sarace- 

nos  fufcipiendse  ,  innumeris  ufus  tergiverfationi- 

bus  ,  moras  confuko  nedebat ,  &  poftquam  inani- 

buspromiflis  ,  fuis  commodis  unice  ftudens  ,  Ro- 

manum  Pontificem  diu  delufilTet ,  in  apertas  ad- 

versiis  ipfurn  fimultates  erupit ,  illius  ditionem.-^ 

vexai^it ,  Epifcopos  diverfos  per  Apuliam  ^  Sici- 

liam  conftituit ,  depulfis  his  ,  quos  Summus  Pon- 

tifex  iifdem  prsefecerat  Ecclefiis  •  Joannem  Hiero- 

folymorum  iiegem,  Socerum  fuum  (ejus  quippe  fi- 

liam  ^okm ,  feu  '^olantarriy  uxorem  duxerat  Frideri^ 

cus  II.  )  Regno  exuit ,  ficque  inutiles  omnino  red- 

diditoptimi  illius  Principis  conatus  ,  qui  totum.-* 

pene  Occidentem  peragrarat ,  ut  facram  expedi- 

tionem  promoverec  .  Tuendse  adverfus  Mauros 

Hifpaniae ,  &c  exfcindenda?  Albigenfium  graflanti 

haerefi,  traducendifque  ad  fidem  Catholicam  ha^re- 

ticis  Honorius  Poncifex  curam  omnem  adlubuit . 

Henricum  UL  Anglia»  Regem  poft  ^oannis  patris 

I  obicum  in  tutelam  Sedis  Apollolicse  fufcepit,  ni- 

hilque  non  egit  >  uthunc  Anglise  Regem  cum  Phi^ 

;  lipfo  ^uguflo  y  ejufque  filio  ludovico  ,  qui  ei  nego- 

j  tium  faceflebant ,  conciliaret .  Ordines  ReJigiofos 

il  Fratrum  Praidicatorum,  Minorum,  &  Eremitarum 

.j  Beacx  Maris  de  Monte  Carmelo  confirmavit,  ficuc 

I.fufius  exponemus  in  Colloquio  fexto,ubi  de  Mona- 
.  Tom.r.  F  iiiQSL 


8l  HlSTORlA 

ftica  Difciplina  Sf  culorum  XIII. &  XIV.  fermonem 
habicuri  iumus .  Obiit  Honorius  111.  Optimus  Pon- 
tifex,  XV.  Kalend.Aprilis  anni  mccxxvii.  ciim  annos 
decem  ,  &  meiifes  odo  Ecclefiam  rexiflet . 

D.  Innocentium  UL  decelforem  Honorii  IIL 
Sandiflimum  fuifle  Pontificem  ,  ac  multa  ad  utili- 
tatem  Ecclefiae  magno  zelo  praeftitifle  obfervafti,& 
tamen  nudiustertius  audivi  a  viris  eruditis ,  tum^ 
poft  mortem  ingenti  flamma  cinc5tum  vifibiliter 
apparuifle  Ludgarcii  Virgini  Sandiflimse  ,  eique  fi- 
gnificafle  ,  fe  ob  tres  caufas  cruciari ,  quas  etiam^ 
asternis  fuppliciis  illum  addixiflent ,  nifiper  inter- 
ceflionem  piiflimsE  Matris  Dei ,  cui  Monafterium 
condiderat ,  in  extremis  ipfum  poeniruiflet .  Hanc 
de  Innocentii  HL  poft  mortem  apparitione  Hifto- 
riam  ,  an  fabul^  loco  habere  debeam  ?  Dubius  ad- 
huc  haereo . 

M.     Hanc  de  Innocentii  IIL  poft  mortem  ap- 
paritioneHiftoriam,  quam  graves  referunt  Scri- 
ptores  ,  videlicet  aoftcr  Thomas  Cantipratcnfts  iii_j 
Vita  ^  quam  defcripfit  ,  Ludgardis  Virginis,  Bellar" 
minus  lib.  2.  de  gemitu  Columbce  cap.  9.  &  Spondanus 
jn  Annalibus  ad  annum  mccxvi.  falfi  infimularc-> 
non  audeo  ,  fed  potiiis  cum  Bellarmino  crediderinij 
id  ad  timorem  Praslatis  ,  etiam  piis,  incutiendunij 
fapienter  fuifle  a  Deo  ordinatum  .  Si  eni^n  ,  inquit 
dodiflTmius  ille  Cardinalis  ,  tam  laudabilis  Pontife^. 
(  feu  Innocentius  IIL  )  quiin  oculis  hominum  non  pro- 
bus  &  prudens  folimifedetidm  San£lus  ^  imitatiom 
dignijjimus  habitus  efl ,  tam  parum  fuit  dgehenna  ,  (^ 
fifque  ad  diem  judicii  purgatoriis  incendiis  atrociffimi 
puniendus  efl  ,  quis  Pralatus  non  trepidet  ?  quis  nort 
accuratijjime  confcienti^  fn^  femta  rimetur  ?  Eg^ 

enim 


ECCLESIASTICA.  83 

mim  facile  mihi  perfuadeo  3  tantum  Pontificem  non 
lotuijje  Letbalia  peccata  committere  y  nifi  fubfpecicLJ 
7oni  deceptum  ab  adulatoribus  &  domeflicis  3  de  qui^ 
7US  in  Evangelio  dicitur  :  inimici  homines  domefti- 
:i  ejus  .  Itaque  boc  tam  magno  exemplo  difcamus  om'- 
les  folUcite  fcrutari  confcientiam  noftram  ,  ne  fort^ 
^rroneafit  y  cum  nobis  re£ia ,  &  fana  ejfe  videatur  • 

D.  Quem  in  Sede  PQntificia  Succeflorem  ha- 
)uit  Honorius  III.  qui ,  ut  mox  dicebas  ,  obiit  xv# 
Calend,  Aprilis  anni  mccxxvii, 

M.    Honorio  III.  in  Pontificatum  fuccelTit  Vgo-' 

inus  y  patria  Agnaninus  y  exIlluftriffimaComitum 

ignias  profapia  Oriundus  ,  Oftienfis  Epifcopus,  & 

.1  Pontificatu  diftus  Gregorius  IX.  quem  fempiter- 

a  laude  ,  &  immortali  memoria  digniffimum  efl'e> 

nimi  magnitudine ,  &  vkx  fanctitate  clariflimum, 

I  )ivini  humanique  juris  confukiflimum  ,  authori- 

itis  Ecclefiaftics  aflertorem  conftantiflimum ,  te- 

2Lt\ir  Ciaconius  in  Vicis  Pontificum .  Ut  primum 

ontifex  Maximus  inauguratus  fuit  Gregorius  IX. 

nperatorem  Fridericum  II.  vebementer  adhorta* 

is  eft  ,  ut  promiflam  jam  olim  in  Palaeftinam  con- 

•a  Saracenos  profedionem  maturaret ,  eumquo 

^rgiverfantem  facrorum  communione  interdixit* 

0  fulmine  territus  Fridericus ,  in  Syriam  naviga- 
t ,  ubi,  niillo  edito  praslio ,  ciim  turpe  ,  &  exitio- 
mReligioni  Chriftian^  focdus  iniifletcum  Sulta- 
)  ,  &  ia  Itafiani  inglorius  atque  infamis  regreflus 
iifet,  iterum  ab  eodem  Summo  Pontifice  anathe- 
ate  percuflus  eft^ejufque  fubditi  Sacramenti,  quo 
ant  ei  obftrifti ,  religione  fuerunt  abfoluti.  Tunc 
idacia  furens  ,  &  fcelus  anhelans  Fridericus  Impe- 
tor ,  totam  Italio^m  odiis  &  fa^aionibusreplevit 

1  F    a  G/. 


84  HlSTORlA 

OibelUnOYum ,  qui  ejus  partes   acerrime  fuftine- 
bant ,  Sc  GuelphoYum  ,  qui  a  Romano  Pontifice  fta- 
bant.  Conftituit  etiam  in  Longobardia  Ducem 
Ecelinum  GibellincC  partis    &  ftirpis    Teutonica? 
Tyrannum  periidum  &  immanem  ,  qui  annis  tri- 
ginta  quatuor  Patavium ,  Veronam,  Brixiam,  Tri- 
dcntum,  Tarvifium ,  &  alias  urbes  oppreflas  tenuit^ 
tamque  belluinam  in  Longobardos  crudelitatem.^ 
cxercuit,ut  nonnulli  eum  ex  Dsemone  genitum  fibi 
perfuaferint .  Niiiil  antiquius  habuit  GYegoYtus  IX. 
Pontifex  Maximus  ,  qudm  ut  Principum  ac  Popu- 
lorum  pacem  procuraret .  Hinc  inter  Florentinos 
&  Senenfes  ,  inter  Romanos  varias  in  fadiones  di- 
vifos  ,  inter  Longobardos  &  FYideYtcum  Imperato- 
rem,interAngliae  &  ScotiaeReges  pacem  conciliare 
funimopere  ftuduit .  Litterarum  ciim  effet  aman- 
tilfimus  Summusille  Pontifex  ,  Academiam  Pari- 
lienfem  impense  coluit,  ejus  Leges  ac  Privilegia-j* 
renovavit  in  Epiftola  xiii.  lib.  v,  in  qua  eamdeiTL- 
Academiam  appellai:  Sa-pientia^  Officinam  ,  &  Scieu' 
tiaYum  puYentem  .  Academiam  etiam  Tolofanam  ; 
£{aymun(lojunioYe  ComitcToloC^no  inftitutam  ap 
probavit .  Redimendis  Chriftianis  apud  barbara 
Naiiones  captivis ,  &  proferendis  Ecclefia?  finibu 
intentus  GYegoYius  IX.  Ordinem  Beata^  IVlarise  dc 
Mercede  Redemptionis  captivorum  confirmavit 
&:  ad  Gentes  intenebris,  &  umbra  mortis  fi 
dentes  fpargendi  Evangelii  prsecpnes  mifit ,  prs 
fercim  Dominicanos ,  quii ,  velut  nubes  in  aera  f 
blat^ ,  Infidelium  regiones  non  foliim  Divino  Ve 
bo ,  &  ^vangelii  copiofo  imbre,  fed  etiam  propr 
fanguine  largifiime  irrigarunt .  Obiit  GYCgoYius  I 
prope  ceac€uariu$  aimg  Chrilti  mccxu.  poftqua.j 

SLili 


ECCLESIASTICA.  85 

annls  quatuordecim  ,  &  menfibus  quinque  Eccle- 

(iam  rexiiret .  Trigefimo  a  Gregorii  IX.  obitu  die  , 

Pontifex  eiedus  eft  Gaufridus  Cajiilon^us ,  morum 

integritate  ,  eximia  doftrina,  in  traftandis  Eccle- 

fiafticis  negotiis  cxperientia  diuturno  rerum  ufu 

comparata  multum  commendatus ,  &  ex  Ordino 

Ciftercienii  ad  Cardinalitias  iRfulas  a  Gregorio  IX. 

«xHumptus,  qui  in  Pontificatu  Calejiinus  IF.  fuit  ap- 

Dcllatus  .  Sed  hunc  Pontificem  tantae  dignitati  ob- 

mndcE  parem^poft  lepremdecim  ab  inito  Pontifica- 

u  diesj  pr^smatura  mors  rapuit,  ficutteftatur  Ber^ 

lardus  Guidonis  in  Chronico  Romanorum  Pontifi- 

um .  Mortuo  Cielefiino  IF.  vacavit  Sedes  Pontificia 

nnum  unum  ,  menfes  ofto,  &  dies  quiadecim  ,  eo 

uod   Fridericus    Imperator    aiiquot    Cardinales 

Lmalphitano  carcere  detineret ,  qui  poftea  ,  adni- 

j  Mitibus  S.  Ludo^vico  Galliarum  Rcge  ,  &  Balduino 

nperatore  Conftantinopolitano  ,  remifll ,  elege- 

uit  Anagnise  cum  aliis  Cardinalibus  Sinibaldum  dc 

lifcOy  Genuenfem  tituli  San£ii  Laurentii  in  Lucina^ 

ardinalem  ,  qui  iu  Pontificatu  Innocentius  IF.  di- 

us  eft,  &  propter  eximiam,  quapollcbat,  dodri- 

im,  Paterjuris  ,  &  Pater  veritatis  paffim  appella- 

s.  In  exordio  Pontificatus  fui  concordiam  Sa- 

rdotii  &  Imperii  ftatuere  pro  viribus  ftuduic 

mmusille  Pontifex  ,  &  m  eam  inclinare  videba- 

r  Fridericus  Imperator  ,  miflis  ad  Pontificem  Le- 

tis ,  &  propohtis  ineundx  pacis  legibus ,  quas 

itthiQus  Pariftus  recenfet  ad  annum  mccxliv.  Ac 

'dericum,  fupcrbi,  levifque  animi  Principem,cit6 

iil  aituit  5  quod  fe  ad  parendum  Summi  Pontificis 

l\  tidatis  ,  prseftito  per  Oratores  fuos  Sacramento, 

litriaxifiec^  propofitispacis  conditionibus  ftarc 

m  F     ?  "   no. 


S6  H    1    S   T   O   R   I    A 

noluit ,  Summo  Pontifici  paravit  infidias  ,  fefcque 
apertum  prodidit  Ecckfise  inimicum .    Quapro- 
pter  ,  Innocentlus  IF.  ut  evaderet  infidias,  quas  im- 
placabili  odio  eillruebat  Friderkus  Imperator  ,  in 
Gallias,  folitum  Romanorum  Pontificum  Azilum, 
fe  recepit ,  ubi  a  Ludovico  yRcgc  SandiflimOjSum 
ma ,  qua  par  erat ,  reverentia ,  ac  magnifico  appa- 
ratuexceptus  ,  Oecumenicam  Synodum  Lugduni 
indixit  anno  mccxlv.  in  qua  in  contumacem  Fride- 
ricum  Imperatorem  excommunicationis  &  exau 
ftorationis  fulmina  vibravit  y  ficut  latius  expen 
demus  in  quarto  Colloquio ,  in  quo  de  Concilii 
habitisSseculis  XIII.  &  XIV.  operofius  difleremuj 
Mortuo  Friderico  //.  Imperatore  anno  mccl.  Innc 
centius  IF.  Lugduno  difceffit ,  &  in  Italiam  revei 
fus  eft  ,  ubi  multos  populos  ,  qui  Friderici  Impen 
toris  partibus  adh^ferant ,  ad  officium  revocavi' 
Ecelinum  tyrannum  >  &  Fridericianse  perfecutioiii 
in  Marchia  Taruifina  incentorem  &:  adminiftrun 
tanquam  hsereticum  prorsus  vitandum ,  &  Fid 
lium  armis  petendum  ,  palam  denuntiavit  .  Com 
duWy  Imperatoris  Friderici  filium  ,  hseredem  patc 
i\x  tyrannidis  ,  ut  e  Sicilia  ,  quam  occupabat ,  ( 
pelleret ,  Siciliae  Regnum  Carolo  ,  Andegavix 
Provincise  Comiti ,  Sandi  Ludovici  Galliarur 
Regis  fratri ,  certis  conditionibus  in  Diplomai 
€xpreffis  ,  in  feudum  poffidendum  obtulit  Innoi 
tius  IV.  qui  tamen  fufceptum  confilium  ,  ob  abi 
tiam  SanEli  Ludovici  Regis  ciim  perficere  haud 
tuilfet ,  Sicilise  ac  Apuliic  Regnum  Henrico  Ani 
Regi  iii  feudum  obtulit  pro  Eadmundo  ,  minore 
fius  filio  ,  ut  teftatur  Matthceus  Parifius  ad  anr 
MccLiv.  Maximo  fidei  apud  gentes  barbaras  pn 


ECCLESIASTICA#  87 

gandas  ftudio  flagravic  Innocentius  IV.  In  Prufliani 
(iquidem  ,  Norwegiam  ,  Gr3eciam  ,  Bulgariam->, 
jEchyopiam  ,  Indiam  >  ad  Jacobitas  ,  Nellorianos  , 
Tartaros  ,  Saracenos  ,  nec  non  ad  Turcarum  Sulta- 
num  mific  Viros  religiofos  ,  praefertim  Ordinis 
Fratrum  Prsedicatorum  ,  qui  Fidei  Catholicaj  do- 
cirinam  eispraedicarent  acque  inltillarent .  Quos 
vero  fruftus  in  iftis  Miirionibus  tulerint  Religiofi 
iili  Viri ,  opportuniiis  oftendemus  in  Colloquio 
fexto  ,  ubi  de  Monaftica  Difciplina  nobis  fermo 
erit.  Hic  dumtaxat  breviter  obfervabo  Innocen- 
tium  IF.  ad  reprimendos  Hsereticos  ,  qui  in  Lom- 
bardia ,  Romandiola  ,  Marchia  Anconitana  >  & 
Taruifina  id  setatis  graflabantur  ,  Sacrse  Inquifitio- 
nis  munusFratribus  Prsedicatoribus  demandaflo. 
ObiitOptimusille  Pontifex  Neapoli  anno  mccliv. 
die  VII.  vel ,  ut  fcribit  Ciaconius ,  die  xiii.  Deceni- 
bris,cum  annos  ix.  menfes  v.  &  dies  xiv.  fedifleu. 
Nofter  Thomas  Cantipratenjis  lib.  3.  De  ^pib-us  c.  x. 
num.  xxi»  aflerit ,  hunc  Summum  Pontificem  ,  ob 
refcifla  Fratrum  Mendicantium  Privilegia  a  fuis 
Deceflbribus  concefla  ,  divinitiis  percuflum  fuifle^ 
paralyfi  ,  ac  vocis  ofliciumad  mortem  ufque  ami- 
fifle  .  Duplicem  caufam  mottis  Jnnocentii  IT.  afli- 
gnat  Matthms  Pariftus  .  Prima  eft  ,  quod  seger- 
rime  tulerit  Summus  ille  Pontifex  ,  exercitunx-j» 
fuum  a  Conrado  ,Rege  Sicili^e  ,  adverfario  fuo  ,  vi- 
ftum  ac  diflipatum  fuifle  .  Altera  eft  ,  quod  B^ber- 
tus  Lincolnenfis  in  Anglia  Epifcopus  (  quem  ode- 
rat  Innocentius  IJ^.  &:  cujus  ofla  e  tumulo  eruere,  & 
infepulta  relinquere  decreverat  ,  nifi  obfticifienc 
Cardiiiales)  in  vifione  nodurna  cufpide  Baculi  fui 
iPaftoralis  ipfum  in  lacere  iratus  pupugeric,  ex  quo- 

F     4  i^u 


88  HlSTORIA  ■ 

iftu  ait ,  csepifle  Innocentium  ly.  laborarc  pleurefi  > 
qua  taadeiTi  extincius  eft  ^  Sedhaec  omnia,  quae  de 
obitu  Innocentii  IV*  referiit  Thomas  Cantipratenjisydc 
Mattbaus  Parifius^  fomnia  funt  ac  mera  commeiita, 
qugnon  folumaccurati  Hiitoriaj  Eccleliaftic^  Scri- 
ptores  cxplodunc ,  &  ad  aniks  fabulas  rejiciunt,  fcd 
etiam  falli  aperte  convincuntur  ex  Epicaphio  ejuf- 
dem  Innocentii  I^.  quod  Jegitur  ia  hccleiia  Cache* 
drali  Neapolitana  ,  &  his  verfibus  concepcum  eft  . 
Hic  Superis  dignus  requiefcit  Pafii  benignus  , 
Li^tus  dt  FlifcOjfepultHs  tempore  prifco  . 
Vir  facer  &  re£ius  fantio  vclamine  te£ius  • 
Vt  jam  coilapfo  Mundo  temerariapajfo 
SanSia  minijtrari^  Vrbspojfet  quocjiie  reiiificarix 
Conciiiumfecity  veteraque  jura  refecit . 
Ha:refis  iltifa^  tunc  extitit  atque  recifa  . 
Mwnia  direxit^  recte  fibi  credita  rexit . 
Stravit  inimicum  Chrifii  Colubrum  Fridericurfl . 
^anua  de  nato  gaudet  fic  clarificato  , 
Laudibus  immenfis  Vrbs  tu  quoq;Parthenope?ifis^ 
Pulchra  decorefatis  dedit  hic  tihi pturimctgratis* 
Hoc  titutavit  ita  Vmbertus  Metropotita  . 
OrdinQm  Ser^vorum  B.Mariie  approbavit  Innocen- 
tius  IP^.  &  in  Sanctorum  album  lolemni  ritu  retulit 
Edmundum  Cancuarienfem  Archiepifcopum ;  Guil* 
lelmum  Briocenfem  Epifcopum  in  minori  Brican- 
nia  ;  Stanislaum,  Cracovienfem  Epifcopum  ac  Mar- 
tyrem ,  &  S.  Petrum  Martyrem  Ordinis  Fratrum-» 
Praedicatorum  ,  cujus  vitam  ,  a  Thoma  Lentino  ejuf- 
dem  Ordinis  coa?taneo  Scriptore  cditam  ,  Henfcbe- 
nius  &  Papebrochius  inter  Ada  Sandorum  menfis 
Aprilis  tomo  3.  ad  diem  29.  repofuerunt . 

D.    £6  mihi  charior  femper  etit  Innocew 

tii 


E  C  C  L  E  S  I  A  S  T I  C  A^  8> 

ii  IV.  Pontificis  Maximi  inemoria,  quod  nuper  le- 
jerimapud  S.Thomam  iii  iv.  Sencentiarum,  Di" 
tina.xx.  qu^ft.  i.artic.iv.  quasftiuncula  iii.  Sum- 
num  illum  Pontiiicem  omnibus  &  fingulis  pro 
3alliarum  Rege  orantibus  decem  dierum  Indul- 
jentiam  concelfiflTe  ,  quam  poftea  ad  centum  dies 
Clemvntem  VIU  &  ad  unum  annum  Leonem  X.  ex- 
tendifie  teftatur  Durantus  cap.33.  lib.2.  De  B^tibus 
Ecclejm  .  Sed  perge  ,  Ci  placec ,  alios  memorare^ 
Poncifices ,  qui  Saeculis  XIIL  &  XIV.  Romanam 
gubernarunt  Ecclefiam  . 

M.  Paucis  poft  Innocentii  IV.  obitum  diebus, 
^aynaldusykw  B^ginaldHs  e  ftirpe  Comitum  Signise, 
Cardinalis  Epifcopus  Oftienfis,  Pontifex  eledus 
cft:,  Vir  jugi  orandi  ftudio  ,  abftinentia:  iaude,  & 
manfuetudine  fingulari  fpedatiflTimus  ,  didus  in-j 
Pontificatu  ^lexander  /^.ExfcindendisAIbigenfium 
Hasreticorum  reliquiis  >  &  promovendse  Ecclefias 
Grsec^  cum  Latina  unioni  maximam  Ibllicitudi- 
nem  adhibuit  Romanus  ille  Pontifex.  ^AlfbonfunLs^ 
CaftellcE  Regem ,  facram  Expeditioncm  in  Mauros 
adornantem,&  Othocarum yBohcmix  Regem^contra 
Lituanos,aliosque  Paganos  in  Poioniara  irrumpen*- 
tes,  egregie  adjuvitj  &  contra  omnes  illos  Catholi- 
cx  Fidei  hoftes  Crucis  vexillum  explicari ,  &  facras 
militise  Clafficum  perfonare  juflit .  Librum  Willel^ 
mi  de  San^o  ^more  adversiis  Religiofos  Mendican- 
tes  edicum ,  De  Periculis  }^ovijJimorum  Temporum^ 
infcriptum,  damnavit  t^/^:r^«rf(?r//^.  Ortas  contra 
Fracres  Pr^edicacores  ac  Minores  turbas  in  Acade- 
miaParifienfi  ,  cujus  partem  maximam  Willelmus 
d  San£io  sAmore  fibi  conciliaverat,  compefcuit,  eof- 
que,  quorum  pietatem  ac  dottrinam  probc  nove- 

rat> 


90  ,H  I   S   T  O   R  I   A  - 

rat ,  Magiftrorum  CoUegio  ,  e  quo  fuerant  eje- 
di ,  reitituit ;  refciflis  omnino  durioribus  eorum- 
dem  Magiilrorum  S^Bcularium  contraprajdidos  Re- 
ligiofos  Statutis .  Caufam  harumce  turbarum,qua2 
contra  Fratres  PrsedicatoresacMinores  in  Acade- 
mia  Parifienfi  excitat^  funt ,  aperiam  in  fequenti 
Colloquio.  Hic  tamcu  breviterobfervabo  j  ^g^f- 
fium  BuUum.cim  tomo  ^.Hifloria  Vniverfitatis  Pa- 
rifien/is  hanc  invidiofam  Jitem  repetere  ,  Sc  obliga- 
ta  jampridem  vuJnerade  induftria  refricare  voluit, 
nonea,  quapar  eft ,  reverentia  Joqui  de  ^lexan- 
dro  IF.  eo  folo  nomine,  quod  Summus  ille  Pontifex 
Dominicanos,  &  Minoritas  contra  eorum  in  Aca- 
demia  Parifienfi  asmulos  Apoftolica  authoritato 
defenderit.  Hcecquippe  funt  prajdidi  Scriptoris 
verbaftomachi  &  querimoniarum  piena,  qusele- 
guntur  pag.3  55.  Ouis  nonfremat,  inquit ,  cum  audit 
tot  Bullas  ,  tam  ob  levem  caufitm  datas  ?  tot  fulmina 
tnanu  ^pofioUca  emifia  ?  jQw/V  non  miretur  ,  Summum 
Pontificemy  alioqui  virum  optimum ,  ita  ab  inimicis 
Vniverfitatis  induci  potuifie,  ut  tam  ^ehementer  per-' 
fequeretur  ^cademiam  Parifienfem  ,  quhd  nollet  alte^ 
rius  Ordinis,  &  Inflituti  homines  in  fuum  confortium 
admittere  ?  Tunc  enim  ^cademici  damnatum  fuijfc^ 
Cuillelmi  d  San£lo  ^more  libellum  mini^s  impatientir 
ferebant:  fcd^violari  ab  iflis  hominibus  ,  feu  Mendi- 
cantibus  ifua  Privilegia,  libertates  imminuiy  Statuta 
infringi,  cum  inimicis  &  ab  inimicis  cogi ,  converfari^ 
omnia  haberecum  acerrimis  perfecutoribus  communia, 
uno  verbo  cum  percujforibus  focictatem  inire  compelli, 
hoc  'veroyfupra  qudm  dici  potefl,  indignanttr  ferebant. 
Et  pag.363.  hajc  habet :  ^nno  MCCLXL  ollavo  KaL 
'Junii  .4lcxander  IF.  fnoritur  :  quo  mortuo  pacatiores 

fuC' 


ECCLESIASTICA  91 

fuerunt  Mufa  Parifienfes  ,  qms  toto  fui  Ponfficatus 

tempore  durijjimi  tra£lavit  &  perfecutus  ejl  ob  ^illel" 

mum  de  Sanilo  ^more  Mendicantium  malleum  ,  quos 

ille  tuebatur  .  Itane  ^lexander  ly.  toto  fui  Pontifi-» 

catus  tempore  Academiam  Parifienfem  perfecutus 

elt ,  quia  Willelmi  d  San£io  ^more  Dodoris  Pari- 

fienfis  libellum  contra  Religiofos  Mendicantes  te- 

mere  fcriptum ,  &  erroribus  fcatentem  profcripfit, 

&  Dominicanos  ac  Minoritas  injufte  vexatos ,  prse- 

cipue  ^lbertum  Magnum  ,  Thomam  ^quinatem ,  & 

Bonaventuram,  fulgentia  fuorum  Ordinum  ,  ac  to«* 

tius  Ecclefiaj  Luminaftrenuetutatuseft,  Sandosq; 

illos  Dodores,  qui  non  fandimonise  foliim ,  fed  Sc 

dodrinac  fplendore  toti  Orbi  praelucebant ,  Magi* 

ftrorum  Parifienfium  Collegio  ,  e  quo  expulfi  fue- 

rantjauftorltate  Apoftolica  reftituit  ?  Itane  ,  in- 

quam,  ^lexander  IF.  Academiam  Parifienfem  per- 

fecutus  eft  ,  qui  in  fuis  ad  eam  fcriptis  Epiftolis  , 

quse  legi  polTunt  apud  5powrf^w«wa  ad  annum  mcclv. 

multis  encomiis  illuftribus  illam  celebrat ,  eamque 

appellat  Lignum  vitx  in  Paradifo  Dei :  Lucernam 

fulgoris  in  domo  Dominii  fcscundam  eruditionis  paren' 

temifulgidum  Solem  do^irimc  ,  qui  per  totum  Orbem 

clara  inteltigentix  lumen  fundens  ,  depellit  ignorantix 

tenebrasy  ruditatis  abfiergit  caliginem  ^aufert  imperi" 

tia  nubilumy  promit  illuminationis  auroram^  cognitio- 

nis  pandit  ferenumi&  lucidum  fcienticc  monflrat  diem^ 

rigat  documentorum  fuorum  fluentis  paradifi  omnem 

terram  ,  &  bonorum  influentiu  dogmatum  infiruit  & 

imbuituniverfHmy  copiofisy  &  dulcibus  fapientixfru* 

ilibus  reficiens  Ecclefiamy  Mundutn  pafcens  ;  quia  dc^ 

Parifiis,  ^elut  de  parentis  finu  partus  fcientiarum  plu* 

rimi  prodeunt,  de  ipfa  re£t^  ac  perfettx  difciplirm  fo- 

boks 


5?i^>  H   I    S   T   O    R   1   A 

botes  gignuntur .  Hinc  procedit  inclyta  DoSlorum  pro- 
fapia  yhinc  altaprogenies  pron^enit  peritorum  y  quibus 
Chrijiianus  illujiratur  populus  &  Fides  Catholica  ro- 
boratur ,  Profedo ,  quicumque  tot  encomia  ,  qui- 
bus  ^lexander  /F,  Pentifex  Maxinius  Academiam 
Parifienfem  profequitur  ,  femoto  omnium  partiuni 
ftudio,,&  abdicacis  omnibus  pr^judiciis  expcndere 
haud  gravabitur ,  confeitim  nuUo  negotio  fatebi- 
tur  ,  Summum  illum  Pontificcm  impense  Acade- 
miam  Pari(ienfem  coluifle  ,  &  de  ea  optime  meri- 
tum  fuille,  dum  Fratrum  Pr*Edicatorum  ac  Mino- 
rum,  qui  ex  ipfius  gremio  fuerant  exclu(i,  patroci- 
niuni  fufccpit  ,.eosque  reftitui  juirit .  Mortuus  e(t 
^Alexander  Ll^.  odavo  Kalendas  Junii  anni  mcclxi. 
ciim  annos  fex>  menfes  quinque ,  &  dies  totidem-* 
Eccleliam  Romanam  gubernaflet . 

Pott  Alexandri  IF.  obitum  Sedes  Apoftolica 
duobus  menfibus  &  totidem  hebdomadibus  cum 
vacafletjinauguratus  ell  die  iv.  menfis  Septembris 
anni  millefimi  ducentefimi  fexagefimi  primi  Pon- 
tifex  Maximus  Vrbanus  hujus  nominis  IF.  didus 
ante  Pontificatum  Jacobus  Pantaleon  ,  natione  Gal- 
lus  in  Trecenfi  Urbe  humili  loco  natus  j  utpote  Su- 
toris  veteramentarii  filius,fed  virtutibus  dc  dodri- 
na  per  inferiores  dignitatum  gradus  ad  Apofl:oli- 
cam  Sedem  elatus  .  Primum  fiquidem  fuit  Canoni- 
cus  Tricaflinus  ,  dein  Laudunenfis  Archidiaconus  , 
pofliea  Virdunenfis  Epifcopus,  ^Alexandri  if^.  in  Po- 
meriana,  Pruflla,  univerfaque  Germania  Legatus  ; 
mox  Patriarcha  Hierofolymitanus ,  ac  tandeni-* 
Summus  Pontifex.  Sub  illius  Pontiiicatus  initium 
Michael  PaUologus  Imperium  Conflantinopolica- 
num  Latinis  eripuit^Sc  adGrsecos  revocavit.  Quod 

cegre 


ECCLESIA  STICAs  p$ 

acgre  ferens  Komanus  Pontifex,  facram  Expeditio- 
nem  indixit ,  quam  ut  averteret  Michael  'PaUologus 
Gra^corum  Imperator,  £cclelise  Grsecse  cum  Latina 
conjunctionem  fe  vehementer  optare  3  miflisque.^ 
Oratoribus,  quos  (umma  l^titia  &  humanitate  ex- 
cepit  Vrbanus  ll^.  facrae  illud  unionis  negotium^ 
procurare,  totisque  viribus  promovere  fe  velle  fi- 
gnificavit.  ^^«/r^fi^w  Sicilise  Tyrannum  anathe- 
mate  perculit  Vrbanus  IV.Euvn  inCampaniam  cum 
Saracenorum  auxiliaribus  copiis  irrumpentem-j , 
contradlo  Crucefignatorum  exercitu  fugavit ,  Rc- 
gnoque  abdicavit,  quod  in  Carolum  Andegavorum 
Comitem,  S.Iwc/o<z;/V/fratrem,de  Cardinalium  con- 
filio  tranftulit  anno  mcclxiii.  Feltum  Corporis 
Chrifti  quocannis  in  univerfa  Eccleiia  ritu  folemni 
celebrandum  inftituit  idem  Summus  Pontifex  • 
S,  I{lchardumE^i{QO^i\m  Ciceftrienfem  in  Anglia  in 
Sanctorum  album  retulit ,  cujus  Sandi  Epifcopi  vi- 
tam  duplicem  edidere  Henfchenius  &  Papcbrochius 
inter  Ada  Sandorum  menfis  Aprilis,  unam  ex 
^Joanne  Cafgra^vio  acceptam  &  defcriptam  ab  Au- 
dore  Anonymo ,  alteram  a  Fr.  I{adufho  Ordinis 
Praedicatorum  concinnatam  .  Monialibus  Ordinis 
S.  C/.2riC  Regulam  tradidit  VrbanusIF.  mitiorem  , 
&  teneri  fexus  infirmitati  accommodatiorem  ea  , 
quam  eis  dederat  S.  Francifcus  .  Hinc  Sandimonia- 
les  illiusOrdinis,  quiE  hanc 'Uri?^»/  Pontificis  Ma- 
ximi  Regulam  profitentur  ,  Vrbanifl^  proptcrei 
nuncupantur.  Obiit  Vrbanus  IV.  fexto  Nonas  Odo- 
bris  anni  mcclxiv.  poftquam  annos  tres ,  menfem 
unum  &  dies  quatuor  Ecclefiam  Romanam  rexif- 
fet ,  Vir  fane  magni  ^nimi ,  eximix  pietatis ,  &  di- 
gnus  diuturuiQri  JPQntificatw  •  folt  Intcrpontifi- 

cium 


p4  HlSTORlA 

cium  quinque  menfium  ab  obitu  Vrbani  jr.eledus 
eft  Pontifex  Maximus  Guidoy  Epifcopus  Sabinenfis, 
didus  in  Pontificatu  Clemens  IK  Hic  fuit  natione 
Gallus,  qui  poft  mortem  uxoris,  quam  duxerat , 
&  cx  qua  duas  fiiias  fufceperat ,  Sacris  Ordinibus 
initiatus  eft,  ac  primiim  Podienfis ,  fiveAnicienfis 
Archidiaconus  ,  indeque  ejufdem  Ecclefi^  Epifco- 
pus,  ac  paulo  poft  Archiepifcopus  Narbouenfis  ,  & 
ab  Vrbano    ll^.  Cardinalis   Epifcopus  Sabinenfis 
creatus  fuit,  demiimque  ob  vitas  integritatem,&  in 
rebus  agendis  folertiam,  omnium  Cardinalium  fuf- 
fragiis  eledus  eft  Romanus  Pontifex ,  dum  abfens 
effet,  &  a  Legatione  Anglicana ,  ad  quam  ab  Vrba" 
noll^.  mifius  fuerat ,  rediret .  Hoc  nuncio  in  itine- 
re  accepto,  Viterbium  pervenit,  &  die  xxi  i.  men- 
fis  Februarii  Cathedrae  S.  Petri  Sacra  anni  mcclxv, 
coronatus  cft  .  Primo  ftatim  Pontificatus  ingreffu 
rerum  contemptus  Mundi,  &  incredibilisergapro- 
pinquos  fuos  moderationis  pr^ebuit  exempluiTL-». 
Scripfit  fiquidem  intcgerrimus  ille  Pontifex  Epi- 
ftolam  ad  Petrum  Grojfum  nepotem  fuum  ,  qua  ei 
fignificat ,  fe  nullo  pado  velle  ,  ut  aliquis  ex  fuis 
agnatis  obtentu  ipfius  fublimationis  inHetur,  fibiq; 
non  licere ,  quod  fuum  non  effet,  dare  propinquis  • 
Promittit  tamen  fe  daturum  forori  Petri  Gro/Ji^  ^d 
qucm  fcribebat,  trecentas  iibras  Turonenfes,fi  ipfa 
filio  fimplicis  militis,  hoc  efi:,  nobilis,  defponfare- 
tur  ;  fi  vero  altiores  nuptias  ambiret ,  nec  unicum 
denarium  largiturum  .  Hujus  propofiti  adeo  tenax 
fuit  Sanaiffimus  ille  Pontifex ,  ut  non  folum  duas 
filias,  quas,  ut  dixjmus  ,  ante  Pontificatum  fufce- 
perat ,  innuptas  reliquerit ,  fed  etiam  filio  fratris^ 
iui  Clerico  ,  &  tres  CanQnicatus  poffidentijuflerit, 

ut. 


ECCL£SIASTICA#  PJ 

t,duobus  diniiUis,  quem  maxime  optaretj  unicum 
^tinerec .  Hujus  SuinmiPontilicis ,  qui  carni  & 
uiguini  nunquam  acquievit^  Epiitolam  ad  Petrum 
'rojfum  de  San£to  <L/£gidio  nepotem  inum  edidit  in 
lis  Annalibus  Odoricus  J^ynaldus  ,  eamque  Colle- 
:ores  Conciliorum  inferuerunt  tomo  11.pag.830. 
erum,  qui  in  propinquos  fuos  bencficia  fic  tem- 
erabat  Clemens  IF.  Pontifex  Maximus ,  in  proxi- 
lum  &  pauperes  fummas  liberalitatis  erat ,  &  in-* 
mergentibus  temporum  difficultatibus  Ecclefia- 
icas  opes  pro  Ecclefia:  utilitate  profundebat .  Si- 
iliae  Regnum  Carolo  Andegavenfi,  S.  Ludo^jici  Gal- 
arum  Kegis  frarri,  Apoftolico  jure  donavit  ,&  re- 
ortatam  ab  eodem  Carolo,  novo  Sicilias  Regeainfi- 
lem  vidoriam  ,  in  qua  dcleti  funt  Gibellini , 
fanfredus  Sicili^  Tyrannus  ca^fus,  ejus  uxor  ,  filii , 
:  prxcipui  Duces  capti,  gratulatus  efl:  idem  Sum- 
cus  Pontifex  ,  &  Conradinum  Sicilise  Regnum  affe- 
antem  anathemate  perculit.  Accepto  de  calamito- 
>  Chriftianorum  in  Syria  ftatu,  &  Soldani  Babylo- 
ii  progreflibus  nuncio^  omnes  PrincipesChriftia- 
os,  fed  prsefertim  S.Ludovicum  Galliarum  Regem 
ifuccurrendum  ,  bellunique  Sacrum  in  Syria  in- 
aurandum  vehementer  adhortatus  eft ,  &  nego- 
um  habitum  fub  deceflbrc  fuo  Vrbano  IF.  dc-j 
nione  Ecclefiae  Grseca^  cum  Latina ,  miflis  ad  M- 
^aelem  PaUologum  Graecorum  Imperatorem  Viris 
eligiofis  ex  Pra;dicatorum  Ordine  Apocrifariis, 
omovere  ac  perficere  in  votis  habuit .  Ita  Juris 
ifciplinam  exade  didicerat  Clemens  IF.  Pontifex 
aximus  ,  ut  Durandus  eum  Lumenjuris ,  Platina-* 
irifconfultum  totius  Calliie  fine  contentigne  frima^ 
m  ,  &  Onuphrius  "^urecQnfHltgrum  ^eritiffiuium 

ap- 


5)6[  H   I    S   T   O   R   I   A 

appellcnt .  Viros  dodos  impcnsc  coluit ,  &  Saii 
tto  Thoma  ^quinati  Neapolicanum  Archiepifcopa 
lum  obtulit,quem  Sanctiflimus  ille  Doftoreximia 
fediibi  coagenita  humilitate,  conftanter  recufavit 
Denique  ,  omaes  Sandiffimi  Ponciiicis  numero 
poftquam  explevidet  Clemens  ly.  obiit  Viterbii  ii 
Vigilia  Si.  ^ndre£  anni  mcclxvi  i  i.  &  in  ea  urbe. 
in  Eccleiia  Fratrum  Praedicatorum  fepulcus  eft 
Rexit  Ecclefiam  tribus  annis  ,  menfibus  novem-j> 
diebus  viginti  quinqu^  .  Poft  inortem  Clementis  /A 
Sedes  Apoftolica,  ob  varia  ^contrariaque  Cardin^ 
lium  ftudia  vacavit  annos  duos ,  menfes  novem  c 
dies  duos  .  Tandem  fex  Cardinales,  in  quos  caetei 
alii  ejufdem  Collegii  omnem  fuam  novi  eligen^ 
Pontificis  auaoritatem,  editoCompromiffOj  refi 
derant;  elegerunt  Thealdum  ,  feu  Thsobaldrm  ,Pl 
centinum,  Archidiaconum  Leodienfem  ,  qui  tum 
temporis  cum  Chriftiano  exercitu  in  Syria  deg 
bat.  HuiceleaionifaaseKalendis  Septembris  aii 
ni  MCCLxxi.  omnes  Cardinales  lubeatiffinie  un- 
ore,  una  mente,communibusque  fufFragiis  confci  * 
krnntySLcThealdumKomSim  e  Syria  reverfum  vi 
Kalendas  Aprilisanni  mcclxxii.  in  BafilicaS.Pec 
Romanum  Pontificem,  didum  Gregoriam  X.  ina 
gurarunt  .    In  res  Palseftinx  pluriaium  intenc 
fuit  Summus  ille  Pontifex,  &  ficut ,  e  Syriaa 
tcquamdifeederet,  promiferat  his  verbis  :  Si  ob 
tus  fuero  tui  Hierufalem  ,  oblivioni  detur  dextt 
we^,omnem  adhibuit  follicitudinem  ,  ut  fubfidi: 
iiova  Chriftianis  in  Oriente  mifitantibus  fuppedi 
rentur,&  ut  Gra^ci,quibus  Michael  Pakologus  imj 
rabat,deturbato  e  Solio  Coftantinopolitano  Bala 
m ,  ulcimo  ex  J.atiuis  Conftantinopolitanolmpc ; 

19 


EcCtESIASTlCA*  91 

tore,ad  fidei\&  Conununionis  Apoftolicg  Sedis  uni- 

tatem  revocarentur  .  Metuebat  quippe,  ut  jam  ob- 

fervavimusj  Michael  PaUologas  y  novus  Grsecorum 

Imperator,  Principum  Latinorum  adversus  fe  con- 

fpirationem,  quam  ut  a  fe  difpellere  ftuderet ,  Gre^ 

gorium  X.  Romanum  Pontificem  nov5  fidei  profef- 

lione ,  &  EcclefisB  Grseca:  cum  Latina  unione  fibi 

conciliavit .  Eam  ob  rem,  Gngorius  X.  Concilium 

Oecumenicum   Lugdunenfe    IL    celebravit   anno 

MccLxxiv.  in  quo  Grseci  Spiritus  Sanfti  a  Patre-> 

iFilioque  proccifionem  feftis  vocibus  agnoverunt , 

Terra:  Sanfta?  decreta  funt  auxilia ,  &  fancita  falu- 

berrimis  Statutis  Ecclefiae  Difciplina  •  Sed  de  hoc 

Conciiio  Generali  Lugdunenfi  fecundo  uberiiis  ia 

quarto  CoUoquio  diiferemus  .  B^dulphi  Imperato- 

ris  eleftionem  confirmavit  Gregorius  X.  &  ^lphon* 

fo  Caftellae  Regi  fuafir ,  ut  Imperii  juribus  cederer, 

ficut  in  fuperiori  Colloquio  obfervavimus .  Italiae 

Provinciis  acCivitatibus  pacandis,  &  GibeUino- 

rum,  Guelforumque  faftionibusjquibus  tota  Italia 

perflrepebatjextinguendis  ,totum  fe  dediditSum- 

iiius  ille  Pontifex  ,  &  in  id  prsefertim  incubuit ,  ut 

Chriftianorum  Principum  arma  ftringerentur  in»> 

fidei  hoftes,  maxime  Saracenos^ad  quos  profligan- 

dos  fcripfit  ad  Philippumni.  Galliarum  Regem  ,  ut 

fubfidiarias  copias  in  Syriam  mitteret,  eidem  Regi 

3oftea  gratulatus  eft,  quod  fumptis  Crucis  Infigni- 

)us,  Sacram  Expeditionem  in  Syriam  mitteret ,  cU 

]uc  Gallicani  Cleri  decimas  concefiic ,  ad  confi- 

:iendum  contra  Saracenos  bellum  neceflarias.Mor- 

:uus  eft  Grsgorius  X.  Aretii  in  Tufcia  die  x.  Janua- 

ii  anni  mcclxxvi.  cum  fediflet  anaos  ab  eledione 

juatuor^  mcnfes  quatuor,  &  dies  decem ;  i  Confe- 

Tom.F.  G  cra- 


5)8  H  I  s  T  o  R  I  A 

crationeverotresannos,  novem  mcnfcs,  &dies 
quindecim .  Eum  miraculis  poft  mortem  claruiflc, 
teftantur  Ptolom^us  Lucenfis,  &  S.  ^ntoninus  .  Idem 
ctiam  legitur  in  Monumentis  Aretince  Ecclefi^  ,  & 
in  Vaticano  Codice  a  noftro  Bzovio  in  Annalibus 
Ecclefiafticis  laudato . 

D.    Fuitne  diuturnior  Pontificatus  Succeffo- 
ris  Gregorii  X.  ? 

}A.     Innocendus  F.Hadrianus  KSc  ^oannes  XX. 
qui  poft  Gregorium  X.  Sedem  Romanam  tenuerunt, 
breviffimum  Pontificatum  geflerunt  •  At  enixrL-> , 
poft  Jufta  Gregorio  X.  a  Cardinalibus,  ut  moris  eft, 
perfoluta,  Petrus  de  TarentafiayUpifcopus  Oftienfis, 
cx  Ordine  Fratrum  Pr*edicatorum  aiiumptuSj  vitse 
integritate  &  praecellenti  eruditione  prseditus,  ele- 
^us  fuit  Romanus  Pontifex,  diftusq;  Innocentius  V. 
quem  acerba  mors  fexto  menfe  Pontificatus  per 
unum  alterumque  diem  inchoato  rapuit,  &  fpes  ivL- 
gentes  ab  Ecclefia  de  illius  regimine  conceptas^ 
pra^cidit  die  xxi  i.  Junii  anni  MCCLxxvi.Pr*eter  fin- 
gularem  eruditionem,  librorum,  quas  adhuc  fuper- 
funt  monumentis,  conteftatam ,  paremque  moruir 
fanaitatem,  formam  &  pulchritudinem  dignanu 
Imperio,  qua  fui  S^culi  hominibus  prseftabat  Inno 
centius  F.Pontikx  Maximus,multis  aliis  praeclarif 
fimis  dotibus  y  ex  quibus  quamplurima  in  Rempu 
blicam  Chriftianara  bona  derivarunt ,  in  Ecclefia. 
prsefulfit,  caque  in  Pontificatu  prudenter  feliciterq 
peregk,  qux  multorum  annorum  ^quare  &  implc 
re  fpatia  poffent .  Innocentio  V.  fuffedus  eft  Ottok 
nus  Patria  Geauenfis ,  Diaconus  Cardinalis  Titu 
Sandi  Hadriani,  ob  idque  didus  Hadrianus  V.  cuju 
Pontificatus  brevifl:    us  fuit .  Obiit  fiquidem  V.  - 

tCJ' 


ECCLESIASTICA»  99 

terbii  altero  ab  eledione  fua  menfe  necdum  exple- 
to,  die  videlicet  xviii.  menfis  Augiifti  an.MCCLXxvi. 
Hadrianum  V.  in  Pontificatu  excepit  Petrns  ^idiani 
laatione  Lufitanus  j  Cardinalis  Epifcopus  Tufcula- 
nus,  didus  Joannes  XX.  Fuit  hic  Pontifex  eximise 
eruditionis  vir3&  in  Phyficis  prsefertim^ac  in  Medi- 
cin«  Difciplina  verfatiflimus.  Ad  pacem  inter  Prin- 
cipes  Chriftianos  conciliandam,ad  debelJandos  Fi- 
dei  Chriftiana^  hoftes,&  ad  promovendum  S.Uoio- 
nis  Ecclefias  Graecae  cum  Latina  negotium  omnes 
fuas  curas  convertit.  Hinc  Philippum  Galliarum 
Regem  ad  Syriacam  Expeditionem^quam  voverat, 
^erficiendam,  miflis  Legatis  ,  vehementer  adhorca- 
:us  eft .  Petro  Aragonum  Regidecimas  ad  propul- 
andos  Mauros ,  qui  ia  ejus  Regnum  irruperanc , 
:onceflit,  ficut  &  Guidoni  Flandriae  Comiti,  qui  Sy- 
iae  defenfioni  arma  confecrarat.  Mifit  etiam  idem 
mmmus  Pontifex  Legatos  Apoftolicos  ^acobum  ac 
^alvium  Ordinis  Fracrii  Praedicatorum  ad  Michai^ 
em  PaUologum  Grsecorum  Imperatorem  3  &  ab  eo 
)btinuit5  ut  jurtitam  a  fuis  Oratoribus  in  Concilio 
3enerali  Lugdunenfi  IL  utriufque  Ecclefi^  Graeca: 
k  Latinas  unionem  coram  Legatis  ApoftoHcis  con- 
irmaret,  ut  liquet  ex  Litteris  ejusdem  Imperatoris 
ih  Odorico  I{aynaldo  relatis  ad  annum  mcclxxvii» 
^lum.xxi.  Viros  litteratos ,  tefte  noftro  Ptolomico 
^Mcenfiy  fingulari  afFedu  compledebatur  ,  fbvebat , 
)eneficiis  cumulabat  Joannes  XX.  quem  alii  appel- 
ant  ^oannem  XXI.  quique  tam  infelici ,  quam  ino- 
)inata  &  prasmatura  morte  extinftus  eft  .  Soluta 
iquidem  Camer^  fuse  contignatione  ,  eaque  fubin- 
le  corruente,  inter  ligna  &  lapides  collifus  ac  op- 
Jtelius  eft ,  indeque  segre  retraftus ,  fex  dumcaxat 

G     2  dies 


lOO  H   I    S    T   O   R   1    A 

dies  poft  cafum  vixitj  obiitque  Viterbii  menfe  Ma- 
joanni  mcclxxvii, 

D.  Ex  tam  deplorando  Pontificis  cafu  pro- 
be  intelligOj  quam  riuxse  &inftabiles  fint  res  huma- 
tix ,  quamque  lubrica  &  anceps  fit  earum  conditio, 
Sed,  ne  hujusfunefti  &  acerbi  interitus  intempefti- 
vo  ludu  diutius  te  detineam,  perge  qu«fo,  aliorum 
Pontificum,qui  decimotertio  Sa^culo  Ecclefiam^ 
Romanam  gubernarunt  3  texere  Catalogum . 

M,     Prorrada  poll  "^oannis  XX.  obitum  ad 
fex  menfes  Romani  Pontificis  eledione ,  tandem-k 
eledus  eft  ^oannes  Cajetanus ,  patria  Romanus ,   ex 
lUuftrifllma  Urfina  Profapia  oriundus  ,  cui  adhuc 
puero  San(9:u$  Francifcus  fupremam  Pontificatus 
dignitatem  fuerat  auguratus,  atque  Ordinem  com- 
mendarat  fuum  •  Diaconus  erat  Cardinalis  S.  N/- 
colai  in  Carcere  Tulliano ,  a  quo  fibi  in  Pontificatu 
Domen  fumpfit ,  diftusque  eft  Kicolaus  III.  Tanta-j» 
fuit  hujus  Summi  Pontificis  morum  sequabilitas,  & 
inrebus  gerendis  fingularis  prudentia,  ut  vulgd 
Compofitus  appellaretur  •  Ele(9us  eft  die  S.  Catbarim^ 
Martyri  Sacra  anni  mcclxxvij.  &  die  S.Stephani 
Protomartyris  ejufdem  anni  confecratus .  ^lpbon" 
fum  Hifpania^,  &  Philippum  Galliarum  Reges  iater 
fe  acerrime  diflidentes^miflis  ad  utrumque  LegatiSj 
conciliare  pro  viribus  ftuduit ,  quod  tamen  exitu 
caruit.  Florentinorum  diflenfiones  fedavit  Sum- 
mus  ille  Pontifex  ,  &,  extindis  Guelphorum ,  Gi- 
bellinorumque  faftionibus,  pacem  ^  cujus  erat  ftu* 
diofiflTunus  ,  in  Italiam  feliciter  revocavit .  Ladis 
Uum  Ungarix  Regem,  Cumanis  Paganis  faventem 
injedis  Cenfurarum  minis  ad  oflicium  reducerc- 
cura,vit  •  Ut  Jicclefip?  Gr^c«  cum  Latina  conjun<5li< 

i 


ECCLESIASTICA^  101 

irl  Concilio  Lugdunenfi  fada,  firmaretur;  ftrenuain 

navavit  operam>datis  pluribus  ad  Michatlem  Pa^ 

Uologum  Grscorum  Imperatorem,  ad  ^ndronicum 

cjus  filium,ad  Patriarcham  Conflantinopolitanum, 

casterosque  f^rasfules  Grsecos  Litteris  .  De  Judceo- 

rum>  &Ha:reticorum  converfione  multum  follici- 

tus  verbum  Dei  Judaeis  pradicandi  Fratribus  Prsc- 

dicatoribus  Provinciam  demandavit,  variaquo 

poenarum  gcnera  in  Catharos  j  aliosque  Hcereticos; 

promulgavit .  Regulam  Fratrum  Minorum  explicuit 

idem  Summus  Pontifex  celebri  illa  Conftitutionc , 

qua:  incipit:  £^7/^  quifeminat,  qua  rerum  omnium, 

qua  Ordini  Af/»or//wconcederentur ,  ufu  dumtaxac 

^Fratribus  permiflb,dominium  Sedi  Apoftolica:  re- 

!ervavit .  Quod  dominium  Joannes  XXI.  quem  alii 

iicunt  XXIL  in  Extravag.  ad  Conditorem  ,  ut  Com- 

nenticium  &  nullius  utilitatis  abdicavit  .  Obiit 

r^icolaus  III.  in  Caftro  Suriano  Apoplexi^  idus  iii-> 

Ddava  Afiumptionis  Deiparas  Virg.  ann.MCCLxxx. 

um  annis  duobus  &c  menfibus  novem ,  minus  duo- 

)us  diebus^Romanam  Ecclefiam  rexiflet.  Ejus  Cor- 

'  ms  Roniam  delatum  in  Baflh"cam  S.Petri  in  Sacel- 

0,  quod  in  honorem  S.  'Nicolai  excitaverat ,  condi- 

j  um  eft.  Sub  Pontificatu  hujus  Papa^  Nicolai  Ill.hoc 

ft,  anno  MCCLxxix.pia  Caroli  II.  Saletnitani  Princi- 

is,  &  Sicilia:  Regis  fihi  difigentia  Sacrum  B.Mari^ 

lagdalen^e  Corpus  in  Gallo-Provincia,  leu  in  San- 

:i  Maximini  Villa  (inSo,  inventum  teftantur  Ber^ 

trdus  Guido,  Jordanus^  &  Ptolom^us  LUcenfis  j  qui- 

jsipfe  etfi  lubentiHimdfubfcribam  ,  &  pr^pofte- 

m  ea  de  re  ^oannis  Launoii  (  cui ,  ob  nimiam  ve- 

•iftiflimos  quosque  Sanftos  ^  e  Cdelo   detrudendi 

•uriginem ,  Sanilortim  cverjoris  cognomca  adbas- 

G     3  iit) 


1 


102  HlSTORlA 

fit)  dubitationem  explodi  meritQ  debere  cenfeam; 

non  pollum  attamen ,  ut  libere  dicam  ,  qiiin  ceii  fi- 

ditium  repudiem  miraculum,  quod  Sylvefier  Prie" 

rusy  Sc  Bzovius  ad  annum  mcclxxxiii.  referunt ,  li- 

,  berationis  C^rc?// //.Salernitani  Principis  ecarcere 

Barcinonenfi  ,  inquo  ab  ^lphonfo  Aragonum  Rege 

detinebatur ,  ejusque  Narbonam  ufque  mirabilis 

translationis,  nulla  ope  humana  fada?,  fed  fola  vir- 

tute  B.  Mari£  Magdalen£  ,  quse  ei  indicavit  ,  quo 

loco  ejus  reliquix  delitefcerent,  utque  inventas  ho- 

iiorificentiiis  collocaret ,  ac  ibi  Ccenobium  Fr^tri. 

bus  Praedicatoribus  extrueret,  dotaretq;  prsecepit. 

Hoc,  inquam  ,  miraculum  Caroli  II.  Salernitani 

Principis  e  carcere  Barcinonenfi  liberationis  virtu- 

te  B.  Marise  Magdalenae  fada: ,  loco  fabulse  haberi 

debere  ,  ex  eo  maxime  evincitur  y  quod  inventio 

Corporis  B.  Maria?  Magdalena;,  ejusque  in  loco  ho- 

noratiori,  juiru  laudatiPrincipis  Salernitani  Caro 

U  IL  collocatio  fac5ta  fuerit ,  ut  convenit  inter  om 

nes  Hiitoricos  ,  anno  mcclxxix.   Liberatio  verc 

Caroli  IL  Principis  Salernitani  contigcric  dumtaxa 

a.nno  mcclxxxvi  i  i.  fub  Pontificatu  Hicolai  IF.  fi 

cut  diferte  teftantur  Scriptores  co^vi ,  6c  probatK 

fimse  fidei  Guillelmus  Nangius,  ad  ann.MCCLxxxvm 

Vauliis  Q^milius  in  Philippo  Pulchro  ,  Jounnes  FilU 

ms  lib.y.  cap.i  14.  Ptolomms  Lucenjis  cap.  24.  H; 

ftoria?,  S.  ^ntoninus  ,  Platina  in  Nicolao  IV.  Mariar, 

lib.i^.  cap.14.  &  'Wal/inghamus  ad  ann.MCCLxxxi: 

Addoetiam  ,  liberationem  C^ro////.  Principis  Si 

lernitani  e  carcere  Barcinonenfi  contigilTe  fub  Po 

tificatu  JSIicolai  IF.  Summi  Pontificis,  hoc  efl:,  ani 

milleiimo  ducentefimo  odogefimo  oftavo  ,  aper 

conftare  ex  jEpiftqla  ^;u(dem  Papse  HicQki  IV.  • 

P/ 


EcCLESIAStlCA*  lOJ 

Philipptm  PHlchrum  Galliarum  Regem,  cujus  frag- 
menta  Annalibus  Ecclefiafticis  inferuit  Odoricus 
^aynaldus  ad  annum  mcclxxxvi  1 1.  Num^xvi^ 

D.     Famam  Nicolai  UL  Pontificis  Maximi  du- 
plici  potiflimiimex  capite  profcindebat  nuperrime 
morofus  quidam  ac  fuperciliofus  Cenfpr.  £i  fiqui- 
dem  vitio  vcrcebat ,  quod  confcius  fuiflet  conjura- 
tionis  adversiis  Carolum  Sicilias  Regem  a  ^oannt^ 
Prochitay  viro  fceleratiffimo,  initse  cum  Petro  Rege 
Aragonum,  &  Michaele  PaUologo  Grsecorum  Impe- 
rratore,  de  invadenda  Sicilia  •  Quam  Conjuratio- 
lem  nefarie  fufceptam  j  csefis  poftea  omnibus  ad 
anum  in  tota  SiciJia  Francis  per  immanitatem  poft 
lominum  memoriam  maximam  executi  funt .  Prae- 
:erea,  diditabat  idem  Cenfor  y  Nicolaum  Ul.  m  fua 
Conftitutione,  Exiit  quifcminat ,  qugc  legitur  ia  Se- 
cto,  Tit.  De  Verborumfignificationei  definiifle,  abdi- 
:ationem  omnium  rerum  tam  in  fpeciali,  quam  ia 
:ommuni ,  verbo  &  exemplp  Chriftum  Dominun^ 
iocuifl[e  ,  quod  tamen  erroneum  &  haereticum  efle 
Joannes  XXI.  quem  alii  dicunt  XXIL  in  fua  Confti- 
rutione,  qua?  incipit  his  verbis:  Ciim  inter  nonnullos^ 
iecretorio  judicio  declaravit .  Ab  his  duobus  ac- 
:ufationis  Capitibus  Nicolaum  ///.  vindicandi  tibi 
onus  in  pra^fentia  incumbit . 

M.  Proclive  eft  hsec  duo  accufationis  Capita 
amoliri  a  2^icolao  III.  Pontifice  Maximo  3  ejufquc.? 
?amsB,quam  maledico  dente  carpere  aufus  elt  afper- 
rimus  ille  Cenfor ,  integritatem  demonfttaro  . 
:^6denim  primum  Caput  fpedat ,  nefarium  vide- 
icet  de  Gallorum  in  Sicilia  Ccede  confilium  cum.^ 
SiicoLio  IIL  communicatum,oppid6  falfum  eft,  ficuc 
:olligitur  ex  locupletiflimo  ^gidH  Cardinalis  Vi- 

G    4  ter- 


104  H  I  S    T   O    R   I   A 

terbienfis  teftimonio:  Cades  GallorHm ,  inquit  ^  ift 
SiciUafa£la  (Fefperas  SicuUs  dicunt)  turbari  in  Italia 
omniay  Hicolao  extin£io  cujiodepacis .  Nou  potuiflet 
autem  ojEgidius  Cardinalis  appellare  Nicolaum  ItU 
Cuftodem  pacis  ,  fi  revera  Summus  ille  Pontifex ' 
pr^edidtse  conjurationis,&  tragicx  proditionis  con- 
icius  fuiflet .  Non  me  latec  Scriptores  Italos ,  i^'- 
cordanumy  Villanium,  S.  ^ntoninumiBlondimy  fazel" 
lumy  Summontium  afferere,  Nicolaum  IIL  follicitatum 
a  Joanne  Prochita  huic  conjurationi  manus  dedif- 
fe  ,  eo  quod  infenfus  eflbt  Carolo  Siciliae  Regi  ob  re- 
pulfam  ,  quam  paflus  fuerat  cum  quibufdam  ver- 
borum  aculeis,  dum  ab  ipfo  poftulafiet ,  ut  neptem 
fuam  Vrjino  nepoti  uxorem  traderet.  At  illos  Scri- 
ptores  Italos  falfis  rumoribus  temere  Sc  mendaci 
fama  in  vulgus  fparfis  plus  sequo  credidifle  exifti- 
mo,  quia  verofimile  non  eft ,  JSlicolaum  lll.  qui  ab 
ipfo  Pontificatus  fui  exordio  pacem  &  concordiam 
inter  Carolum  Sicili^  Regem ,  &  Michaelem  Palmlo^ 
gum  Imperatorem  Graicorum  ftabilire  pro  viribus 
fategit,  quique  probe  norat,  deceffores  fuos  Vrba^ 
num  IV.  &  Clementem  IV.  exconimunicato  Manfredo, 
&  omni  jure  Regni  Siciliae  exuco  ,  Regnum  Siciliae 
detulifle  Carolo  Comici  Andegavenfi,  S.Ludovici 
Galliarum  Regis  fratri,  Francosque  nihil  miniis 
cogitantes  enixis  precibus  adillud  Regnumfufci- 
piendum  foUicitafle,  non  eft,  inquam,  verofimile-^, 
Islicolaum  III.  tam  facile  mutafle  fententiam,  &  noa 
folum  Carolum  Sicilix  Regno ,  quo  a  Romanis  Pon- 
tificibus  donatusfuerat,  privare  ,  veiiim  etiam  ini- 
quas  contra  omnes  Gallos  in  Siciliae  Regno  degen- 
tes  conjurationi  aflenfum  prsebere  voluifle  .  Sed 
laudatos  Scriptores  Italos  deceptos  fuifle  ,  dum-» 

nar- 


£CCL£SIASTICA«  lOf 

tiarrant  Hkolaum  IIL  confciunn  fuifle  conjurationis 
adyersus  Carolum  Sicilias  Regem  ,  ex  eo  maxim^ 
fuadcri  poteft,  quod  iidem  Scriptores  fimilicer  rc- 
ferunt,  Maninum  Ih  vulg6//^.appellatum  ,  iV/Vo- 
Lii  IIL  fucceflorem  ,  confenfiiTe  privato  ccrtamini, 
Burdegalse,  ceatum  Equitibus  utrinque  concurren- 
tibus,  committendo,  ad  quod  Petrus  Aragonum-j 
Rex,qui  Siciliam  invaferat,  provocavit  Carolum  Si- 
cili(E  Regem.  Quod  tamen  falfum  effe^inquit  Spon- 
dantis  ad  annum  mcclxxxh  .)apert^  probant  litce- 
XX  ab  eodem  Martino  Romano  Pontifice  ad  Caro^ 
kw?,  quibus  acerrime  cum  redarguit ,  quodadeo 
temerarie  confenferit  hujufmodi  damnabili  &  da- 
mnatocertamini,eique  fubdebitoipfi  Pontifici,  8? 
£cclefiae  Roman«  fidei  &  homagii  omnino  injun- 
xit,ut  ab  eo  fub  poena  excommtmicationis  abftine- 
ret,  &  omnes,  qui  ei  auxilio,  confilio ,  vel  favore.^ 
aflifterent,  etiamfi  Regia  vel  f mperiali  dignitate 
fulgerenCjCadem  cenfurairrecitos  declaravit.  Sicut 
crgo  audiri  haud  debent  Scriptores  Itali,dum  afle- 
runt  Martinum  Romanum  Pontificem  pafto  Reges 
inter  Aragonise  &  Sicilise  fingulari  cercamini  con- 
fenfiflb,  ica  nobis  fublefta  eorumdem  Scripcorum^ 
fides  eflfc  debet,'dum  fcribunt ,  Wcolaum  HL  conju- 
rationis  a<lversus  Carolum  Sicilig  Regem,&  iniquif* 
fimg  Gallorum  cgdis  confcium  fiiifle  • 

Nec  minus  a  vero  aberrarunt  hi,  qui  putarunt 
'Hicolaum  III.  definiiflfe  in  fua  Conftitutione ,  qus 
incipit .  Exiit  quifeminat ,  Ghriftum  terum  aliqua- 
rum  ,  carum  prsefertim  quibus  utebatur ,  vel  quas 
ad  fuos  &  fuorum  Difcipulorum  ufus  accipiebat , 
nullum  dominium  habuiflc  •  Id  cerce  in  prsedifta^ 
Conftitutionc  non  decernit  'Hicokus  lll.  kd  foluni 

afle- 


10<f  H   I   S   T   O  R   1   A 

aflerit,  Chriflum  abdicationem  abfolutifllmam  do- 
miflii  rerum  temporalium  tam  immobilium,  quam 
mobilium  ,  in  communi  &  infpeciali,  verbo  3c 
exemplo  docuifle,  quod  fane  veriflimum  efl: .  Sub- 
dittamenidem  Summus  Pontifex,  Chriftum,  pras- 
ter  hoc  vitae  genus  ,  aliud  ,  dum  viveret  >  fuo  com- 
mendafle  exemplo,  (i  quidem  Loculos  cum  Apofto- 
lis  poflidebat ,  ex  quibus  emi  jubebat  neceflaria-» 
ad  communem  vitse  fuftentationem  ,  &  pauperibus 
etiam  eleemoiynam  erogari .  Sic  enim  ait  Summus 
iile  Pontifex  :  Infirmorum  perfonam  Chrifius  fufcepit 
in  Loculis  ,  &  infirmorum  imperfe^ionibus  condefcen- 
dit .  Hoc  eft  ,  Chriftus  Dominus  dignatus  k(c  ac- 
commodare  imbecillitati  &  imperfedioni  naturas 
noftr«  multis  neceflario  fuftentand^  fubiidiis,  qux 
non  nifi  pecuniis  comparari  pofliint ,  Loculos  hu- 
mano  more  ,  feu  cum  vero  dominio  ,  habere  vo- 
Uiit .  Non  negat  igitur  Nicolaus  lil.  Chriftum  ha- 
buifle  aliquando  rerum  aliquarum ,  earum  maxime 
quibus  utebatur  ,  dominium ,  ac  fubinde  nulla  eft 
pugna  inter  hunc  Romanum  Pontificem ,  &  ^o- 
annem  XXL  quem  alii  dicunt  XXIL  quia  ^oan- 
nes  XXI.  in  fua  Conftitutione  cum  inter  nonnullos  , 
definivit  dumtaxat  Haereticum  efle  negare,  Chri* 
ftum  &  Apoftolos  aUquid  habuifle  in  communi, 
licut  tum  tcmporis  pervicaciter  docebant  quidam 
Minoritse,  qui  de  fua  paupertate  ambitiofius,quam 
reh*giofius  difceptantes ,  magno  animorum  «ftu 
Chriftum  &  Apoftolos  nunquam  aliquid  in  com- 
muni  pofledifTe  pertendebant ,  &  omne  a  fe  bono- 
rum  dominium  amoliebantur ,  atque  in  Sandam-^ 
Scdem  rejiciebant,  ufum  fibi  tantiim  refervantes, 
ficut  opportuniiis  in  fequeatibu$  Colloquiis  cx- 
pendemus.  '  V^- 


ECCLESIASTICA.  lOJ 

D.    Vacavitne  Sedes  Pontificia  poft  Wcolai  ///• 
)bitumj  qui ,  uti  annotafti,contigit  anno  mcclxxx. 
M.    Sunt  quidam  Dominicani  Scriptores ,  qui 
3oft  Bzo^ium  ejufdem  Ordinis ,  Annalium  Baronii 
iContinuatorem,alTerunt,  Joannem  Fercellenfem  Or- 
dinis  Prsedicatorum  Generalem  Magiftrum ,  mor- 
:uo  Nicolao  III.  Pontifice  Maximo  ,  eledum  fuiffo 
lin  Romanum  Pontificem ;  Sed ,  ciim  abfens  eledus 
:^uiflet ,  antequam  Cux  promotionis  nuncium  acce- 
;:nfl'et ,  vita  fundum  elfe .  Nolim  quidem  ipfe  Fa- 
iiiiiliaK  Dominicana: ,  cui  nomen  dedilfe  eximiae  f«- 
licicatis  ,  &  fummo  femper  honorisloco  ducam^, 
gloriamdeprimere,  quani  potiiis  ,  quamdiiifup- 
petent  vires  ,  promovere  curse  ac  cordi  jugiter  ha- 
bebo  ;  ad  Hiltorij?  tamen  Ecclefiaftica?  elucidatio- 
nem  ingenue  hic  fatebor,  hanc  creationem  Joannis 
iVercellenfts  m  flomanum  Pontificem  poft  mortem 
Wcolai  III.  meram  efte  fabulam  ,  quae  non  foluai-* 
Ptolom^i  Lucenfis  ,  &  Sancii  .Antonini  filentio  alio- 
rumve  graviflimorum  Audorum  ,  qui  de  Romani$ 
Pontificibus  fcripferunt,aut  Eccleuafticam  HiTio- 
riam  concinnarunt ,  auctoritate  convinci^ur  ,  fed 
ctiam  cum  ratione  temporum  cohajrere  minime 
poteft.  At  enim,  Nicolaus  III.  ut  jam  diximus  , 
mortuus  eft  anno  mcclxxx.  &  ^Joannes  Vercellenfis 
obiit  anno  mcclxxxh  i.  ut  videre  eft  in  Chronicis 
Ordinis  Pra^dicatorum  ,  &  m  Scriptoribus  ejuf- 
dem  Ordinis  .  Si  ergo  Joannes  Vercellenfis  iinme» 
diate  poft  obitum  JSlicolai  III.  in  Romanum  Ponti- 
ficem  fuiflet  eiedus ,  omni  procul  dubio  ,  fux  ele- 
dionis  nuncium  accepifletj  ciim  e  vitadumtaxat 
migrarit  anno  MccLxxxiii.  quo  anno  nuUa  fieri 
pocuitPontificis  Rgmaui  ele(aio,Sedence  jam  Mar- 

tm 


io8  H   I   S  T  O  R   I   A 

tino  II.  qin  vulgo  /^.  appellatur .  Hac  itaque  mifsS, 
fabula  ,  qua  non  eget  Familia  Domiuicana  veris  & 
innumeris,  ut  oltendam  in  fextoColloquio  ,  cu- 
mulata  honoribus,certum  &  indubitatum  ert  apud 
omnes  Hilloricos ,  poft  Nicolai  IIL  obitum  Sedem 
Apoftolicam ,  ob  tumultus  occafione  Hannib^l- 
deniium  &  Urlinorum  aemulationis  exortos,per  fex 
menfes  vacaife  ^  &:  tandem  conimunibus  fuffragiis 
electum  efle  in  Romanum  Pontificem  viii.  Kalend» 
Martii ,  feu  die  Cathedras  SanSti  Petrif^cra,  ,  anni 
MccLxxxi.  Simonem  de  Bria  j  natione  Gallum  ,  Ti- 
tuli  San£la  Cacilia  Presbyterum  Cardinaleni  l  qui 
in  EcckfisL  San£li  Martini  Turonenfis  ciim  oJim-> 
Canonicus  fuiflet  ,  &  facri  serarii  Prsefedius ,  Mar- 
tinus  appellari  voluit .  Martinus  IL  juxta  ordinem 
Romanorum  Pontificum  >  qui  eo  nomine  donati 
funt,  nuncupari  deberet ,  /icut  eum  vocat    Henri^ 
cus  Stero  i\\  Annalibus,  ufus  tamen  obtinuit,  utdi- 
catur  Martinus  IF.  moribus  generofus   &  magnani-- 
mus ,  &  d  cupiditatepro  fe  velfuis  alienus  ,  Ecclejia* 
Jiicique  ^uris  zelator,  ut  ait  S.  ^ntonius  ,  qui  etiam 
teftatur,  Summum  illum  Pontificem  fratri  fuo,  qui 
ftatim  ac  audierat  creationis  ipfius  nuncium  ,  ex 
Gailia  ad  ipfum  gratulabundus  advoJaverat,modi- 
ca  tantum  munera ,  Sc  itincris  expenfas  tribuiflo , 
dicendo :  Bona  effe  Ecclefia  ,  non  fua  ,  qu£  in  Conjan^ 
guineos  profundere  non  liceret.  O  fententiam  au- 
ream  ,  cedro  dignam ,  ac  marmori  infculpcndam  ! 
Pontificiam  dignitatem  >  quam  modefte  de  fe  fen- 
tiens  ,  variis  adhibitis  cxcufationibus  ,  declinaro 
conatus  fuerat  ,intrepida  conftantia  fuftinuit .  A//- 
chaelem  Palceologum  ,  Graecorum  Imperatorem  ,  ab 
unione  cum  Ecciefia  Latina  in  Concilio  Lugdunen- 

fi 


EcCLESr ASTrCA.  lop 

[  per  Oratores  fuos  jurati  ,  &  proprio  deinde  Sa- 

ramento   coram  Legatis  Apoftolicis  confirmata 

^  rarcaJevitate  recedentem  anathemate  perculit.  Si- 

[  ulorum  proditionem  ,  &  immanitatem  a  laeculis 

i  lauditam  ,  qua  in  ipfa  Pafchatis  folemnitate^dum 

^^ampana?  ad  Vefpertinum  Officium  pulfarentur  , 

unde  SicuUrum  Fefperarum  nomen )  omnes  ad 

rnum  Gallos  cujuslibet  fexus ,  setatis  ,  conditionis 

l:  ordinis  ,  indifcriminatim  confoderunt ,  execra- 

:  iis  elt  Martinus  Papa .  Petrum  Aragonis  Regem^ 

efarise  iflius  conjurationis  participem  ^  &  Regni 

Micilias  invaforem,diris  folemni  Bcclefi^  ritu  devo- 

I  it,eumque,EccIeiiafticas  Cenfuras  contemnentem, 

.egno  Aragonia^ ,  &  Cataloni^  ac  Valentiae  Prin- 

ipatibusprivatum  edixit ,  &  ejus  fubditos  a  jura- 

leuto  fidelitatis  abfoivic  :    Aragoniae  vero   Rc- 

num  ,  aliafque  Petri  Ditiones  ,  Philippo ,    GaUia- 

um  Regi ,  adjudicavit ,  ut  Carolo  Falejio  ,  filio  fuo 

iiinori ,  ex  ipfius  P^m  forore  fufcepto  ,  eas  armis 

indicaret ,  fub  clientela  tamen  Sedis  Apoftolicse  , 

ercis  conditionibus  poflidcndas  .    Anathematis 

^ntentiam  tulit  in  Panormitanos ,  &  ineos,qui 

legnum  Sicilise  Carolo  Regi  fiduciario  jure  ab  Ec- 

le(ia  traditum  invaderent ,  vel  conjuratis  opem_> 

srrent :  Pugnaturis  vero  pro  Carolo ,  legitimo  Sici- 

ix  Rege  ,  (i  inpraslio  caderent ,  eamdem  concelfit 

ndulgentiam ,  quam  Crucefignatis  pro  Terr«  San- 

:tx  recuperatione  ^aut  defenfione  ,  fui  Decellores 

argiti  fuerant .  Felix  Carolus^  fi  Optimi  illius  Pon- 

ificis  confih'is  ac  mandatis  morem  gefliilet !  Sed 

;jus  mandata  negligens,  delufus  eft  a  Petro  Arago- 

\ix  Regc  ,  qui  dolo  rem  agens  ,  eum  ad  fingularC-^ 

i  :ertamen  provocavitiea  lege  ut  vidoris  pr^mium 

ciiec 


IIO  H   I  S   T   O  R  1   A 

cflet  Siciliae  Regnura  ,  infamia  pugnam  detreaaa- 

ais .  Dolum  non  fubodoratus  generofior  Carolus  , 

Burdegalam  ,  aflignatum  certamini  locum,  fe  con- 

tulit ,  ubi  fe  delufum  tandem  agnovir,  non  compa- 

tente  Pi^/^ro  Aragoniae  Kege  .  Sic  dolus  virtuti  pra?. 

valuit .  Perdidit  Siciliam  Carolus  fortitudine  ,  e^ 

potitus  eft  Petrus  Aragonia:  Rex,  minus   de  fama 

fua ,  cujus  jam  jac3:uram  fecerat ,  quam  de  Sicilias 

Regno  ,  quod  invaferat  ,  injufte  retinendo  fol- 

licitus  .  Obiit  Martinus  IF.  Perufii ,  iv.  Kalend. 

Aprilis  anni  mcclxxxv.  eumque  poft  obitum  mul- 

tis  claruifle    miraculis    teftantur    Martini  Poloni 

Continuator  ,  Guilletmus  iSlangius  ,  &  Audor  Vi- 

tx  MS.  Martino  Il^.  confentientibus  fuffragiis  fub- 

rogatus  eft  in  Sede  Apoftolica  "^acobus  Sabellus ^no- 

bilis  Romanus,  San£i^  Maria  in  Cofmedin  Diaconus 

Cardinalis ,  iv.  Nonas  Aprilis  ejufde  an.MccLxxxv. 

diftus  in  Pontificatu  Honorius  IV.  qui  Deceflbris 

fui  veftigiis  infiftens  ,  ^acobum  ,  filium  Petri  Ara- 

goni^Regis  ,paternaj  tyrannidis  ha^redem,  qui  Si- 

cilia?  fceptra  arripuerat ,  ejufque  matrem  C{?^^y?^«« 

tiam  ,fi\id,m  Manfredi  Sicilise  Tyranni ,  anatheniat^ 

confixit .  Ladislaum  Ungariae  Regem^  qui,  repudia- 

ta  legitima  uxore^cum  pellicibus  polluebatur,  fuo- 

que  familiari  confortio  Infideles  Cumanos ,  Tarta- 

ros ,  Neugerios  ,  &  Saracenos  dignabatur  ,acerri' 

me  redarguit,  &  in  eum  ,  ni  Reginam  reciperet,  & 

maritali  complefteretur  affeftu,  atque  Infideles  h 

fuafocietate  ablegaret ,  Anathematis  minas  inten- 

tavit .  Plures  Epiftolas  fcripfit  Summus  ille  Pon- 

tifex  ,quaj  referuntur  ab  Odorico  I{aynaldo  ,  Bzcuio 

&  ^adingho.  Extat  etiam  in  BuUario  Romanc 

ejufdem  Pontificis  diploma ,  quod  incipit :  Olini. 

Feli 


£CCL£$IAST iCkm  1 1 1 

'elicis  y  anno  mcclxxxvi.  datum  ,  quo  novam  Men- 

licantium  Scdam  ,  fub  nominc  Ordinis  Apoftolo- 

um  ^  a  nefcio  quibus  iniUtutam  damnavit  •  Sedic 

luobus  annis  ,  &  uno  die  ,  a^rque  e  vita  migravic 

lomse  die  Cxti^  Domini ,  qux  incidit  in  diem.^ 

II.  Aprilis  anni  MCCLxxxvii.  Poft  iliius  obitum 

acavit  Sedes  Romana  menfibus  decem  ,  &  ofto- 

i^ecim  diebus  ,  lioc  eft,  uiquc  ad  diem  xxi  i.  men- 

isFebruarii  fefto  Cathedrse  Sandi  Petri  Sacram-f 

t  nni  MCCLxxxvi  1 1.  qua  die  Romanus  Pontifcx  ele- 

tus  eft  Hieronymus  ^fculanus  ^  tituli  Saniia  Puden*  ^ 

iance  Cardinalis,  ex  Ordine  Fratrum  Minorum  af--'^ 

jmptus  5  non  vero  ex  Ordine  Fratrum  Pr^edicato- 

um  ,  ficut  per  errorem  ,  aut  memoriae  lapfum  ob- 

epfit  Dupino  tom.  lo.  Bibliothec^  Scriptorum  Eccle^ 

aflicorum  pag.57.  Primus  fuit  cx  Ordine  S.  Franci- 

it:i  Romanus  Pontifex  ,  dictufque  eft  Nicolaus  IF. 

ui  i  fufcepta  Ecclefias  adminiflratione  ,  ftatim  ad 

omponendas  res  Siculas  animum  applicuit.Siculis 

aflit  ut  ad  obfcquium  Ecclefi^e  redirent ,  &  ad*///- 

honfum  Aragoniae  Regem  Lcgajos  mifit  ptoCaroli, 

ognominati  Claudi ,  Principis  Salernitani  ik  Sici- 

.X  Regis  5  qucm  in  carcere  Barcinonenfi  captivum 

letinebat,  liberatione  .  E  carccre  dimiflus  quidem 

ft  Carolus  ^  fed  afperrimis  conditionibus  ei  iru> 

ionventu  Olcronenfi  impofitis  ,  quas  Kicolaus  IK. 

efcidit  y  &  Carolum  Siciliie  &  Apulise  Regem  coro- 

.avit .  Inde  tamcn  acrius  rccruduit  beiium  inter 

raedidum  Carolum  Sicilia^  Regem  ,  &  Jacobunu 

jufdem  Rcgni  invaforem  ,  Mphonfi  Aragonum 

lcgisfratrcm .  Dc  ReligioneChriftianaapud  bar- 

•aras  nationes  propaganda  multiim  fuit  loUicitus 

iicolaus  IV.  mifitque  Religioibs  tam  ex  OrdincLp 

Fra- 


111  HrSTORlA 

FratrumPrasdicatorum ,  quam  ex  Ordine  Fratrum 
Minarum ,  quibus  Verbi  Divini  nationibus  a  fidc 
Chriftiana  alienis  praedicandi  provinciam  deman- 
davit  ,  quorum  Apoftolicis  laboribus  apud  Tarta- 
ros Chriftiana  Religio  ita  effloruit , ut  ^rgonliex, 
ejufque  coaiux  Chrifto  nomen  dederint ,  quorum 
converfioni  gratulatus  eft  WcoUus  IF.  Epiftoh's 
decima  Ubri  primi,  &  duodeeima  ad  ^rgonem  Re- 
gem  .  Caufam  etiam  Chriftianorum  inSyriajquo- 
rum  rcs  inclinata  erat,apud  Principes  Chriftianosi 
prsefertim  apud  Reges  GaHise  ,  &  Angh'a:,  vehe- 
menter  folHcitavit .  Quin  &  ad  tuendam  Urbem-» 
Ptolomiidem  multos    milites   ipfe  proprio  sere 
tranfmifit  .   Hunc  Summum  Pontificem  egregi^ 
doftum  fuifle ,  &  ex  omni  fere  Rch*gione  viros  op* 
timos  &  dodos  Cardinales  creafle,ac  Romam  pulr 
cherrimis  «dificiis  exornafle  teftatur  Joannes  Stel^ 
la  Vcnetus  in  fuo  Commentario  cie  Vita  &  Moribtis 
^gmanvrum  Pontificum .  Obiit  Islicolaus  IF.  die  Sa- 
'  era  Parafceves ,  feu  dic  ly.  Aprilis  anni  mccxcii. 
annum  agens  Pontificatus  quintum .  Poft  mortem 
Hicolai  I^^.  Sedes  Pontificia ,  ob  Cardinalium  dif- 
fenfioncm  ,  vacavit  anms  dsaobus  ,  menfibus  tribus 
&dieuna,  cum  tandem  dic  v.  menfis  Julii  anni 
Mccxciv.  Summo  omnium    confenfuf  cledus  cft 
Summus  Pontifex  Perr»^  de  Murrone,  Sanftus  Ana- 
choreta,  &nov3e  CongregationisReligiofaB,  quas 
Coileflinorum  poftca  dida  eft,  Auftor .  In  afpera  ac 
remota  Apulix  folitudine  rerum  divinarum  con- 
tempjationi ,  &  corpori  macerando  intentus  erat 
vir  ille  fanditate  illuftris  ,  diim  de  fuacietlion^ 
nunciuni  accepit ,  ac  ftatim  ,  ut  erac  vcrepius  &   , 
humiiis ,  fugam  arripcre  cogitavi; ,  fed  a  popuk  i 

deten 


ECCLESIASTICA.  II3 

dctcntus  y  in  urbe  Aprutii  ^quiU ,  volens  nolens , 
inauguratus  cft ,  didufque  Cc^kftinus  V.  qui  tamen 
paulo  poft  fe  ad  hanc  dignitatem  minus  aptum^-» 
agnofcensjtantoq;  oneri  ferendo  imparcm  ftntiens, 
oneri  &  honori  cederc  ftatuit^adduftus  potiflTimum 
confiliis  Cardinalis  Benedi^i  Cajeuni ,  viri  fagacisj 
callidi ,  &  rerum  gerendarum  gaari,  qui  ipfum  di- 
vini  judicii  metu  ,  ut  fc  Pontificatu  abdicaret ,  dc- 
terruit ;  non  vero ,  ut  quidam  inepte  fabulantur  , 
vocc  pcr  tubum  fida,  &  quafi  caelitiis  dimifsa ,  ci, 
ut  Pontificatum  deponeret,  perfuafit .  Tandem  , 
poft  quinquc  mcnfes  &  dies  odo  PontificatuSjCo?/^* 
/iinus  y.  ornamcnta  Pontificis  in  Confiftorio  exuit 
menfe  Dccembri ,  &  die  Sandha  Lucia  facra  anni 
Mccxciv.  cditaquc  Conftitutione  ,  qua  ceflioncm 
hujufmodi  ficri  pofle  pronunciavit,  ftupendum  hu- 
inilitatis  cxemplum ,  &  magnum  fpretas  humanac 
felicitatis  reliquit  argumentum ,  quod  omnis  setas 
mirabitur  ,  nulla  dcinceps  fortaflis  imiiabitur  . 
Obiit  Cosleflinus  l^.  annoMccxcvx.  in  Arce  Fumo- 
nis ,  ubi  Bonifacius  VIIU  ejus  fuccefl^or  illum  reclu- 
ferat,metuens  ne  ipfius  fimplicitate  aliqui  adSchif- 
ma  in  Ecclefia  conflandum  abuterentur .  £um  poft 
mortcm  miraculis  clarum  Clemens  K  Pontifex  Ma- 
ximus  folemni  ritu  in  Sandorum  album  retulit . 
Caleflinum  V.  In  carcerem  a  Bonifacio  yuu  ejus  fuc- 
ccflTore ,  conjedum,  hxc  de  co  pronunciafle  fectur: 
Intravit  ut  Fulpes  ,  regnabit  ut  Leo  ,  morietur  h(  ca- 
nis  .  Scd  id  falso  &  temere  ufurpatum  ^  Malevolis^&^ 
Principum  ajfentatoribus  ,  plerique  exiflimant ,  quo» 
niam  Vlatina  ,  "i^ald^  alioqui  pronus  ad  notandas  Pon- 
tijicum  maculas  ,  nihil  tale  retulit ,  fed  nec  alii ,  qui 
eoTH?n  iHtas  defcripfcrunt^inquit  Genebrardus  Aqueu- 
romJ\  ^  H  fis 


H4  H    I    S   T    O    R   1    A 

fis  iipifcopus  in  Chronicoad  annum  mccchi. 

D.  £ftne  hic  Bonifacius  ille  Papa  ,  qui ,  ficut 
in  fiiperiori  CoUoquio  dicebas  ,  grave  ac  diutur- 
num  cum  Philippo  Pulchro  Galliarum  Kegc  habuic 
diflidium  ? 

Mt    Is  ille  ipfiflTimus  eft,  qui ,  patria  Anagni- 
nus  ,  ante  Pontificatum  dicebatur  BenediStus  Caje-- 
tanus  ,  Presbyter  Cardinalis  tituli  SS.  Silveflri , 
&  Martini ;  vacante  vero  Sede  per  Caleflini  V.  ab- 
dicationem  ,  a  Cardinalibus  ipfo  Natalis  Domini 
pcrvigijio  anni  Mccxciv.Romanus  Pontifex  elecftus 
eft,  d\^\xiQ^tBQnifuius  VUL   In  ipfo  fui  Pontifica- 
tus  exordio  ,  pacis  inter  Principes  Chriftianos  fta* 
biliendae  curam  fufcepit ,  ac  bellum  acerrimum^ , 
"^Jacobum  Aragonium  Regem  inter  &  Carolum  de 
Kegno  Sicilise  contendcntes  ea  lege  compofuit ,  uc 
^acobtis  Aragonius  omni  jure  in  Siciliam  cederet . 
At  ficuli  Gallic^  dominationis  jugum  omnino  ex- 
cutere  volentes ,  Carolum ,  legitimum  licet  Sicilia; 
Regem  ,  agnofcere  detredarunt ,  &  Fridericum  , 
fratrem  "Jacobi  Regis  Aragonise  ,  crearunt  Siciliaj 
Regem ,  eorumque  contumaciam  nullis  beneficiis, 
nullis  minis  ,  &  Ecclefiafticarum  Cenfurarum  ful- 
minibus  frangere  potuit  Summus  Pontifex  ,  donec 
tandem  pace  fub  certis  quibufdam  conditionibus , 
quas  legi  pofTunt  apud  Sfondanum  ad  annum  mcccii. 
Fridericum  inter  &,  Carolum^  didum  Claudum  inita, 
contumaces  Siculos  ad  officium  revocaverit,&Cen- 
furis  Ecclefiafticis ,  quibus  erant  devinfti,  folverit, 
ut  vidcre  eft  in  ilHus  Summi  Pontificis  Diplomate, 
quod  Odoricus  l\aynaldus  in  Annalibus  Ecclefiafticis 
defcripfit  ad  annum  mccciii.  num.  xxiv.  Verum  , 
dum  paci  intcrPrincipes  concilianda?  totus  incum- 

berct 


1 


ECCLESIASTICA*  H5 

berct  BomfaciHs  FIIL  incidit^  proh  dolor  !  in  grave 

ac  infauftum  cum  Philippo  Putchro  Galliarum  Kege 

diflidium  ,  cujus  memoriam  ^ternis  defleadam  la^ 

chrymis  no  refricarem^nifi  Hiftorig  leges  ad  id  me 

compellerent .  Huic  exitiali  Ecclefise  diflidio,quod 

Bonifacium  VIIL  inter  &  Philippum  Pulchrum  Re- 

gem  Chriftianiflimum  exarfit,  triapotiflimum  ca- 

pita  occafionem  dederunt  •  Primum  illius  diflidii 

incentivum  fuit  Regaliasjus  ^quod  Rexin  Ecclefiis 

Galliarum  Regni  exercebat,quod  tamen  vehemen- 

ter  improbabat  Bonifacius  VLH.  Secundo,  hoc  fera- 

le  diflidium  ,  veiut  unguis  in  ulcere  y  auxit  fufcepta 

a  Rege  Philippo  Pulchro  protedio  duorum  Cardi- 

nalium  Coiumnenfium  ,   quos  Gibellinorum  fa- 

dioni  addidos ,  fibique  clam  infidiantes  ,  Bonifa^ 

ivius  VIII.  habito  Romse  Epifcoporum  Conventu 

purpura  exutos  ,  omnibus  bonis  ,  muneribus  , 

Beneficiis  ,  &  jure  ad  quafcumque  dignitates  deiu- 

ceps  confequendas  fpoliatos  anathemati  fubjece- 

rat .  Poftremo^illuddiflidiumacriusrecruduit  per 

Legationem  Bernardi  Saijfeti  Appamicfis  Epifcopi, 

qixcm  Bonifacius  VIII.  ad  Regem  miferat ,  ut  ejus 

Majeltatem  adSyriacam  Expeditionem  impelleret, 

ndidas  ad  hoc  Sacrum  Belium  Ecclefiarum  Deci- 

nas  in  alios  ufus  convertere  prohiberet ,  vacan- 

ium  Ecclefiarum  frudus  retinere,  earumque  titu- 

osabfque  confenfu  Romani  Pontificis  conferro 

legi  inhiberet .  Bernardus  Saiffettus  (  quem  rixa- 

um  &  deffenfionum  virum  appellat  Spondartus  ad 

nnum  Mccxcvi.  quemque  recenti  bcneficio  Ponti"* 

zx  obftrinxerac  ,cum  Appamiarum  Epi(copatuai- 

1  ejus  gratiam  anno  mccxcvi.  erexerat,  cique,  in- 

ito  Rege,  primas  Infulas  tradiderat)  fibi  demdiv- 

H     2  daia 


11(5  HlSTORlA 

clataLcgatione  fundus,durioribus  verbis  ac  intcm. 
peftivis  minis  cxafperavit  animum  Regis ,  qui  il- 
lum  Narbonenfi  Archiepifcopo  in  cuftodiam  tradi-  t 
dit ,  ut  ab  eo  una  cum  Epifcopis  Provinci^  canoni- 
ce  judicaretup.  Multorum  criminum  accufatus  fuit 
Bcrnardus  Saijfetus  Appamienfis  Epifcopus^qux  le- 
gi  poffunt  apud  Spondanum  ad  annum  mccci.  Do 
his  omnibus ,  quae  in  Bernardum  Saijfettum  Appa- 
mienfcm  Epifcopum  in  Galliisgeftaerant,certior 
faftus  Bonifacius  VIIL  fcripfit  ad  Philippum  Vul- 
chrum  Galliarum  Regem  h'tteras  ,  quibus  hunc 
Epifcopum  e  carcere  eximi  juffit ,  additis  etiam-^ 
Anathematis  ac  depofitionis  minis  ,  quse  jamnu-Jj 
tantem  &  iratum  Philippum  Rcgem  in  furorem  im-  ■ 
pulerunt .  Hinc ,  exacerbatis  vehementer  animis, 
afpcriores  utrimque  fcriptse  Epiftolse  .  Hinc  Phi- 
lippusRcx  tam  Legatuni  Apoftolicum,quam  Appa- 
mienfem  Epifcopum  libertate  donatum  Regno  abi- 
rc  juffit,  ac  folcmni  Edifto  prohibuit ,  ne  quis  e 
Clero  Gallicano  Romam  peteret ,  aut  e  Regno  au« 
rum  vel  argentum  Romam  infcrret .  Hinc  publi- 
cata  Gallorum  ad  Sedcm  Apoftolicam ,  vel  ad 
Concilium  Generale  provocatio .  Hinc  immania 
accufationum,  feu  potius  calumniarum  capita,  qux 
Plejjiacus,  vir  nobilis ,  in  Conventu  Praefulum,  Do- 
6:orum,&  Procerum  Parifiis  habito,propofuit  con-     ^ 
tra  Bonifacium  VUL  Hinc  fententia  excommunica-     ^ 
tionis.  quam  in  Philippum  Pulchrum  tulit  Bonifa-    ^^ 
cius  VuL   totumque  Galliarum  Rcgnum  facris  in-     ^' 
terdixit ,  Acadcmias  doccre  vetuit ,  &  Gallos  Sa- 
cramento  fidei  exoluit .  Hinc  denique  perditiffima 
illa  conjuratio  Sciarra  Colnmmf.&c  l>iogareti,  Equi- 
tis  Gaili ,  qui  fecreto  militari  coadutta  manu  au- 

dax.  I 


% 


Bcclesiastica;         117 

dax  &  execrabile  facinus  aggrefli  funt  inSummum 

Poniificem  Bonifacium  VUl.   quem  captivum  apud 

Anag.iiam  fccerunc,  eique  Colaphum  armata  ma- 

iM\  Sciar>\im  Columnam  inflixifle  fertur .  Elapfis  au- 

tem  tribus  ab  eiuscaptivitatedicbuSj  intra  quos 

thefaurus  Ecclefix  direptus  e(l ,  Cives  Anagnini , 

refumptisanimis  ,  quse  fui  officii  «rant ,  praeftite- 

runt  5  ac  Summum  Pontificem  in  libertatem  affer- 

tum  Romam  perduxerunt,  ubi  tandem'ptucos  poft 

dies  ,  eorum  ,  quas  fibi  ufque  adeo  indigne  abtigc- 

rant ,  acerrimo  dolore  confeftus  migravit  cx  hac 

vita  anno  Mcccrii.  ciim  annos  ofto  ,  mcnfcs  no- 

vem ,  &  dies  duodeviginti  Ecclefiam  rcxiiTet .  Ip- 

fum  muro  caput  concuflifle  ,  digitos  cofrofifle  ,  & 

defperato  ac  furenti  fimilem  mortuum  efle  aflerunt 

quidem  Scriptores,  inter  quos  eft  Spondanus  ad  an- 

num  Mccciii.  At  hoc  indigniflimum  commentum 

:ft,quod  non  foliim  falfi  covincit  raagnanimitas  Bo- 

nfaci  VIIL  quem  Magnanimum  &  imperterritum  ap- 

^ellat  S^^ntoninus,  fed  etiam  exploditur  ejufdeni^ 

^anSti  ^ntoninh  PlatimeyPauli  a/£milii,  aliorumquc 

Ilius  temporis  Scriptorum  Cikntio.Bonifacium  yllU 

/irum  fuifle  doaiflimum,  magni  animi,  inamicos 

iberalem  ,  jurium  Ecclefiac  acerrimum  defcnfpr 

em ,  integerrim^e  fidei  Pontificcm  ,  purumquo 

riminum  ,  quse  ei  Columnenfes  ,  &  Pbilippi  Pulcbri 

ialliarum  Regis  Miniftri ,  ferventc  diflidio,  affinw 

erunt ,  fatentur  Hiftorici ,  qui  4  ftudio  partiunl 

int  alieni .  Negare  tamen  haud  pofltim  >  eflfc  ali- 

uos  Scriptorcs ,  quos  inter  ccnfecur  S.  ^ntoninus , 

ui  htiic  Sunimo  Pontifici  nonnulla  vitia ,  praefer- 

iii  niinmm  confanguineorum  amorcm,  vitio  vcr- 

nr,  Jubilxum  aqno  quolibet  centefimo  recur- 

H     3  rentc 


Il8  H   I    S  T   O   R    1   A 

rente  primus  inftituit  Bonifacius  VIU.  illudque  Ro- 
mse  promulgavit  aano  mccc.  quo  immenfa  homi- 
num  multitudo  religionis  ergo  confluxit . 

D*  Fuitne  Bonifacii  VIU.  fuccellor  in  Gal- 
liarum  Regnum  ,  &  PhilippHmPulchrHm  Kcgcm^ 
propeafior  ? 

M.  Mortuo  Bonifacio  VIIL  Pontlficc  Maximo , 
SummoPurpuratorum  confenfu  fubftitutus  eftN/V  o- 
Uhs  Bocafinus ,  Tarvifinus^  Cardinalis  Epifc.  Oftien- 
fis  ,  ex  Ordine  Prasdicatorum  affumptus  ,  didus  in 
Poiitiijcatu  BenediSius  XI.  quamvis  juxta  Ordinem 
iftiusaominisPontificumeiretdumta4at  X.  appel- 
landus  .  Is  ille  eft  ,  qui  ex  humillimis  natalibus 
ortus  ,  cum  Sedem  Apoftol  icam  confcendiflet^ma- 
trem  pretiofis  ornatam  veftibus,  quaj  magis  novac 
fiiii  dignitati ,  quam  priori  abjefta:  fortunas  conve- 
nireat ,  fe  adeuntem  repuh't ,  &  negavit  fe  matrem 
agaiturum  ,  nifi  dcpofitis  his  adfcititiis  ornamen- 
tis ,  accederet  vilibus ,  ut  folita  erat ,  induta  vefti- 
bus .  Quod  ciim  pricftitiflet  mater ,  eam  honorifi- 
ce  fufccpit ,  &  magno  cum  gaudio  amplexatus  eft . 
Pacis  ftudiofiflimus  fuit  Summus  ille  Pontifex , 
quampro  viribus  promovit  non  folum  in  Sicih*a-^, 
quam ,  fublato  laterdido ,  commanioni  reftituit ,. 
&  in  diverfis  Itali^  Proviaciis  ,  quse  Guelphorum- 
&  Gibcllinorum  ,  Alborum  &  Nfgrorum  diris  fa- 
(iiionibus  miferum  iri  aiodum  eraat  laceratar ;  ve- 
riim  etiam  inGalliaru  Regno,  in  quo  graviffimaSj 
ditfidiis  Bonifacii  VIII.  ^  Philippi  Pulchri  Fraaco- 
rum  Kegis  ,  ortas  tempeftates  conipcfcuit ,  atquc 
revocatis  ac  refcifiis ,  quas  Phllippo  Pulchro  Kegi 
ejus  deceifor  inrentaverat ,  pajnis  &c  cenfuris ,  anri 
quam  Reguia  Gallise  &  Summorum  pontificuni- 

cou 

i 


EcCtESIASTlCA*  IIP 

concordiam  gravillime  Jsefam  feliciter  inftauravic. 
PJura  Iiis  fimiJia  dum  meditarecur  Sandilfimus  ille 
Poncifex,  obiic  Perufii  cum  graviflimo  Orbis  Chri- 
ftiani  damno  dk  ivjulii  anni  mccciv.  cum  fediflec 
menfesodo  &  dies  xvii.  Apud  Fratres  Prsedicato- 
res  Perufii  fepultus  eft  ,  miraculis  etiam  poft  obi- 
tum  clarus  •  Btnedi£lo  XL  ad  vicam  immortaleni-» 
translato,  duas  in  partes  fcifli  funt  Cardinales,  aliis 
optantibus  amicum  Bonifacii  vni.  aliis  cx  adverfo 
Gallum^  vel  Jaltem  Regi  Chrifl:ianiflimo  addidum 
eligere  in  animo  habentibus  ♦  Quo  fadum  eft ,  ut, 
perftante  illa  pertinaci  Cardinalium  divifione  ,  Sc- 
des  Pontificia  undecim  menfibus  vacaverit .  Tan- 
dem  opera  praefertim  &  confiliis  Isiicolai  Pratenfts 
Oftienfis  Epifcopi  Cardinalis  Ord.  Pr^dicatoruna  , 
inclinati  funt  Cardinaliu  animi  in  eledionem  Ber- 
trandi  de  ^gutis,  feu  de  Gotto  Archiepifcopi  Burdi- 
galenfis,  qui  Philippo  Pulcbro  Galliarum  Regi  fub- 
infenfus  erat.  De  eo  Cardinalium  propofito  idem 
Cardinalis  Pratenfis  Chriilianiflimum  Regem  >  in 
^uem  propenfum  gerebac  animum,  per  litteras 
:ertiorem  fecic  ,  eumque  monuit ,  uc  Bertrandunu 
ibi  devincirec ,  &  in  graciam  cum  ipfo  rcdirec  . 
icK  j  accepcis  a  Cardinali  Praceufi  litteris  ,confe- 
lim  Bertrandum  Burdigalenfem   Archiepifcopum 
id  S.  Joannis  ^ngeli  oppidum  ia  SancSonibus^,  ac- 
:itum  ad  fecretum  CoIIoquium  itademulfic,& 
njeda  fpe  Pontificatus  fibi  cam  ar£ie  obftrinxic,  uc 
^ertrandus  ,  quem  avidum  honoris   &  gloria  fuifl'o 
eftatur  S.  ^ntoninus ,  omnia  in  Regis  gratiam  ki^ 
adurum  fpoponderit,fiejus  opera  &  favore  Sum- 
1U8  Pontifcx  crcaretur  .  Rex  iuis,  Regnique  com- 
aodis  confukrc  volcns  >  quinque  ei  conditiones 

H    4  pro- 


X20  H   I   S  T  O  R  1   A 

propofuit,  &  fextam  fuo  tempore  declarandam  > 
quas  omncs  ciim  Archiprasful  fe  accurate  impletu- 
rum  juramento  promififiet ,  Rex  Niincium  ad  Car- 
dinalem  Pratenfcm  mifit,  ut  elcdionis  ipfius  nego»^ 
tium  promovcret .  Eleftus  itaque  cft  Perufii  Nonis 
menfisjunii  annJMcccv.  Romanus  Pontifex  Bcr- 
nardus  dc  ^gtnis^  feu  de  Go^ro,  Archiepifcopus  Bur- 
digalenfis,  difiufque  in  Pontificatu  Clemens  F.  ik 
coronatus  Lugduni  dic  xiv.  Novembris  ejufdemL-» 
anni  •  At,  dum  in  fuse  coronationis  celebritate  per 
urbem  folemni  pompa  veherctur,  ^oannes  Dux 
Bricannias ,  &  Gaillardus  de  Gotto  frater  Pontificis , 
aliique  nobiles  cum  promifcua  plebe  ruina  caden- 
tis  muri  opprefli  ac  collifi  interierunt,  Carolus  verd 
ValeftHs  frater  Regis  graviter  l«fus  cft  ♦  Pontifi- 
ciam  Sedem  in  Gallias  tranftuJit  Clemens  V.  modd 
Lugduni,  modd  Burdegah's  ,  fed  potilfimum  Ave- 
nione  commoratus  .  In  tefferam  grati  animi,  con- 
ditiones ,  quas  Philippo  Pulchro  Galliarum  Regi 
ante  inaugurationem  promifcrat ,  ftatim  implere»^ 
ca?pit  •  Regipleniflimam  vcniam  indulfit  la^fas  iu 
Bonifacio  FIU.  Pontificiae  Mejcftatis,&:  haic  fuit  pri- 
«na  conditio .  Confcios  ac  fautores  cjufdem  crimi- 
nis  vcnia  icidem  donavit  ^  &  hxc  altera  conditio « 
Decimas  in  quinquennium  Regi  conccflit,  &  hacc 
tertia  conditio  .  Conftitutioncs  Bonifacii  FIU.  qua- 
tenus  Regi ,  Galliajquc  Regno  officere  poterant  ^ 
revocavit ,  &  h^cquarta  conditio  •  Nunquam  fa- 
men  adduci  potuit  Pontifcxja  Rege  licet  vehemcn- 
ter  follicitatus  >  ut  memoriam  fui  Decefforis  Boni-* 
facHynu  damnarct,  Columncnfibus  ad  petitio- 
nem  Rcgis  pepcrcit  idcm  Summus  Pontifex,cifque 
Infulas  rcftituit ,  &  ha:c  quiry;a  fuit  coaditio  •  De- 

niquc 


£CC1ESIASTICA#  xit 

rque,  kxtx  conditioni ,  quam  fuo  tcfnporc  cxpo- 
cndam  fibi  refcrvarat  PhilippHs  Pulcher  Gallia- 
um  Rex  ,fatisfccit  Clemens  V.  Pontifcx  Maximus 
1  Coiicilio  Generali  Viennx  in  Galliis  celcbrato  $ 
1  quo  Templariorum  Oidinem  extinxit ,  ficut  op- 
ortunius  GfteadcmHS  in  CoIIoquio  IV.  ubi  dej> 
i  ionciliis  Sxculo  XIII.  habitis  diflercmus  .  In  u4n* 
ronicum  Graecorum  Impcratorcm  Schifmatis  fau- 
orem  anathema  vibravit  Clemcns  quintus,&  pro- 
•agandsB  fidei  rtudiofus  ^oannem  de  Monte  Corvino 
)rdinis  Sandi  Francifci  in  Orientc  Lcgatum  con- 
tituit ,  ut  i^dcs  apud  Tartaros  ^  Indos  >  JEthyopes, 
liafque  Orientis  regioncs  ,  in  quibus  vir  ille  reli- 
\io[\xs  pietate  infignis  magno  cum  fruftu  Evange- 
lum  jam  pr«dicaverat ,  magis  ac  magis  promove- 
i  poflet  •  ^berti  Siciliae  Rcgis  dcfcnfioncm  contra 
ienricum  VII.  Imperatorem  fufccpit  illt  Pontifex  > 
Lbrogavitque  cxaudorationis  &  capitis  psnam^  > 
juam  in  cumdem  J^obertum,  vclut  Majcftatis  reum, 
<c  Imperiiproditorcm  tulcrat  hic  Impcrator.Obiit 
:lcmens  V.  apud  I{upem  Mauram  fupra  Rhodanum 
au  Kalend.  Maii  anni  mcccxiv.  poftqu^m  fcdiffet 
mnos  ofto ,  mcnfcs  dccem  p  dies  quiadccim .  Con- 
fiaas  in  odium  illius  Pontificis  calummas-»  ob  Se- 
dis  in  Gallias  translationem  ^  &  Tcmplariorurau-^ 
Ordinis  abolitioncm,  vulgarunt  quidam  Itali  Scri- 
ptores ,  qua?  fabulas  olcnt ,  &  figmcnta  malevo- 
lorum  quorundam  hominum ,  prajfertim  Dantii 
cxulis  Florentini ,  viri  maledicentiflTimi ,  cui  tan- 
cum  fidei  tribui  debet,  quantum  calumniatori  pro- 
feflb  dari  folet .  Poft  obitum  Clementis  V.  difliden- 
tibus  Cardinalibus  ,  vacavit  Apoftolica  Sedes  an- 
uos  duos  jmenfcs  trcs,  dies  feptemdecim  ,  ac  tan- 

dcm 


111  H   I    S   T  O   R.   I    A 

dem  Cardinales ,  urgente  Ludovico  X.  di&o  Hutino, 
Galliarum  Rege,  &  a  Philippo  Pittavienfi  Comite, 
ejufdem  Regis  fratre ,  Lugduni  apud  Fratres  Prae- 
dicatores  in  Conclavi  recluli  elegerunt  Pontificem 
Romanum  'Jacohum  de  0//i,Cardinalem  Epifcopum 
Portuenfem,nationc  Gallum  ,  patria  Cadurcenfem, 
&  ignobili  patre  futorc  vetcramentario  natum-»  •. 
Cardinales  Compromiflum  de  illo  eligendo  Roma- 
no  Pontifice  fecifle  ,  quem  Cardinalis  "Jacoaus  dc^ 
Ojfa  nominaflet,  ipfumque,  Ncapoleone  Vrjino  fua- 
dente  >  fe  ipfum  nominaflfe ,  aflcrunt  guidam  Scri- 
ptores  Itali  •  Sed  hoc  purum  figmentum  eil ,  quod 
talfi  convincitur,tam  quiaCardinalis  de  Oj]a  Supre- 
mum  Pontificatum  adeptus^didufq;  ^oannes  XXIL 
(  dicendus  tamen ,  juxta  ordinem  hujus  nominis 
Pontificum  >  ^oannts  XXI.  )  in  fuis  littens  £ncy- 
clicis  de  eledione  fua  diferte  tellatur ,  fe  a  Cardi- 
nalibus  concorditer ,  nemine  difcrepante  ,  ia  Sum- 
mum  Pontificem  eleSlum ,  timore  ac  tremore  concuf" 
fum  vehementh  hafitajje ;  tiim  quia  etiam ,  fi  Car- 
dinzlis  de  Ojfa  impotenti  ambitione  abreptus  fo 
ipfum  Romanum  Pontificem  elegiflet,  omni  procul 
dubio  Ludovicus  Bavarus  ,  cjus  infenfiflimus  hoftis> 
aliique ,  qui  ab  illius  Imperatoris  partibus  ftabant, 
hanc  immoderatae  ambitionis  labem  in  acerbifli- 
mis  adversus  hunc  Pontificem  invcctivis  ei  objecif- 
fent ;  quam  tamen  ab  illis  nuuquam  ei  fuifle  obje- 
ftam  certiflime  conftat .  Tria  praefertim  gravifli- 
ma  negotia  ^oannem  XXI.  vel,  ut  vulgo  alii  dicunt, 
-^^//.  diii  multumque  exercuerunt ,  quorum  pri- 
mum  adversus  eum  excitarunt  enatas  in  Ordino 
Fratrum  Minorum  fadiones  occafione  controver- 
llx  de  fenfu  &  gbfervantia  Regu/a?  Sanili  Francifci , 

quoad 


ECCLESIASTICA*  12j 

i  oad  Evangelicam  patjpertatem  .  Sed  de  hocco 

gotio,  cui  initium  dedit  quorumdam  Fratrunfi 

iaorum  non  miniis  importuna ,  quam  molefta 

ontroverfia,commodiusagemus  in  proximo  Col- 

quio .  Alterum  negotium  ,  quod  Pontifici  ^a- 

■ni  XXI.  feu  XXII.  maximam  faceflivit  moleftiara, 

ic  acerrimum  illud  diflidium  ,  quod  habuit  cum 

idovico  Bavaro  ,  veteratore  ac  fraudulento  Impe- 

.tore  j  de  quo  diflidio  ciim  plura  in  pra:cedenti 

olloquio  a  nobis  difta  fint,  paucahic  de  Schifma- 

a  Ludovico  Bavaro  in  Ecclcfia  conflato  addero 

Dunde  fufliciet .  Petrum  B^ynalducii  de  Corbaria^ 

Duftituit  Ludovicus  Bavarus  Pfcudo^Pontificem, 

ui  antehac,  invita  ac  reclamante  uxore  fua ,  teftc 

^adingho  in  Annalibus  Fratrum  Minorum  ,  Ordi- 

2m  Fratrum  Minorum  profeflfus  fuerat,  faftus  ve- 

3  Pfeudo-Pontifex ,  ob  novam ,  qua  fplendebat , 

ignitatem  ,  a  propria  uxore  tanquam  maritus,  ju- 

idice  repetitus ,  omnibus  ludibrio  fuit .  Aliquan- 

Hu  tamcn  kk  fccnicum   Pontificem  geflTit  ,  & 

luamvis  a  legitimo  Poncifice  ^oanne  XXI.  feu  XXIL 

um  omnibus  Schifmatis  ipfius  fauroribus  fuiflec 

onfixus  ,  Cardinales  creavit ,  Legatos  in  Orien- 

em  mifit,  &  Catholicos  omnes  cjus  SjhifTiati  ad* 

lasrere  nolentes  dirisdevovit.  At  Ludovico  Bavaro^ 

:ujus  inftrumencii  erat>  in  Germaniam  reverfcy,  re- 

)ulq;ipfius  in  Italiaprofligatis^Pe^^rwj  Corbarius  ad 

etandem  reverfus,  Infignia  Pontificatus  depofuir, 

?chifma  6c  errores  ejuravit,3«:  veniam  a  '^oanne  XXI. 

feu  XXII.  adcujus  pedes  fefe  ,  laqueo  collo  injedo, 

ibjecerat ,  obcinuic ,  inclufus  tanien  ,  ne  quis  ejus 

Pfeudo-Poncificacu  abuterecur  ,  in  Palacio  Pontifi- 

cis  ,  ubi  poft  triennium  Avcnione  obiit ,  ut  videre 

cft 


124  H  I   S   T   O  R  I   A 

cft  apud  Odoricum  B^ynaldum  ad  annum  uzcctlxx^, 
num.xi.  &  fequencibus .  Eo  in  Schifmatc ,  &  gra- 
viflimo  diffidio  ,  quod  Ludovicus  Bavarus  habuit 
cum  '^oanne  XXI.  feu  XXII.  Religiofi  Dominicani 
infraiao  fteteruntanimo  pro  Sede  Apoftolica ,  & 
contra  Imperatoris  impetus  &  Pfeudo-Pontificis 
confilia,  caufam  Ecclefia: ,  etiam  cum  vitse  rerum- 
que  fuarum  difpendio,  ftrenue  gelTerunt .  HinciLw- 
dovici  Bavari  Imperatoris  iti  Dominicanos  impla- 
cabileodium,  Hinc  florentiflrmiorum  Cajnobiorum 
Dominicanorum  Ordinis ,  qux  m  Ludovici  Bavari 
Ditione  pofita  erant ,  ruina  &  expulfio  e  tota  Ba- 
varia  Dominicanorum^qui  necextindo  fchifmate, 
ncc  noftris  etiam  temporibus  fuerunt  poftliminio 
reftituti .  Ultimum  negotium  ,  quod  haud  pariim 
cxercuit  ^oannem  XXL  feu  XXIL  originem  habuit 
ex  privata  opinione  ,  m  quam ,  ut  Dodor  particu- 
laris ,  plus  $qu6  propendere  vifus  eft  ,  de  dilatio- 
ne  Beatitudinis  Sanftorum  ufque  ad  Supremi  Judi- 
cii  diem  .  In  hanc  quippe  fingularem  opinionem 
(  quam  tamen  ,  ut  oftendemus  in  fexto  Colloquio, 
nunquam  Summus  ille  Pontifex  crcdendam  propo- 
fuit,  kd  potius  ante  mortem  revocavit)  bene  mul- 
ti  viri  dodi  infurrexcrunt,  pra:fertim  Dominicani; 
quos  licet  Summus  Pontifex  demeruiflet  innume- 
ris  bencficiis,  relato  videlicet  in  SanSorum  album 
Sanc^o  Thoma  ^quinate ,  afliimptis  ad  purpuram-> 
tribus  Dominicanis ,  &  toti  Ordini  his  duobus 
vcrbis  :  Lucere  &  ardere ,  m  Infigne  datis  ,  eos  ta- 
men  nunqudm  adducere  potuit ,  ut  in  ejus  priva- 
tam  abirent  fcntentiam .  Qua  in  re  Ludovicus  Ba^ 
varus  Imperator,  acerrimus  Dominicanortfm  ho- 
ftis  ,qui  ante  fufpicatusfuerat,  Dominicanos  fibi 

infen- 


ECCIESIASTICA.  125 

feiifos  ei]e,&  fpe  prajmiorum  Sedi  Apoftolica?  ad- 

cios,  ubi  audivit,  illos  in  peculiarcm  ^odnis  XXh 

1  XXIL  de  his  licct  optime  mcriti,opinionem  de- 

cnderc  nolle ;  De  Prxdicatorum  Ordine  excla- 

afle  fertur  :  Hic  Ordo  ,  efl  Ordo  ^eritatis  ,  cui  iu>i 

fe  devovit.  Obiit  Avcnione  nonagcnarius  ^oan-' 

s  XXI.  {ciiXXIL  die  IV.  Decembr.  an.  mcccxxxiv, 

im  fedilTet  annos  undeviginti  •  Fuit  Pontifex  vc- 

Maximus  rerum  geftarum  magnitudine,  fumma 

Regna  omnia  Chriftiana  providentia ,  exquxfita 

)(Srina  ,  &  propcnfiflimo  in  omnes  viros  crudi- 

s  animo,quibus  reftum  difcendi  ac  docendi  mo- 

im  prarfcripfit  in  Epiftola ,  quara  direxit  ad  Do- 

^res  Academise  Parifienfis  ,  quamque  ex  parto 

fert  ex  Vaticano  Codice  Odoricus  B^aynaldus  ad 

mum  Mcccxvni.  QMidam  etiam  Theologi ,  ait  in  ea 

)iftola  Summus  ille  Pontifex  ,  pofipojitis  vel  negle* 

is  necejjariis  ,  utilibus ,  &  adificativis  doSlrinis  ^ 

riofis  yinutilibus  y  &  fupervacuis  Pbilofophi(C  qua-» 

onibus  y  ^  fubtilitatibus  fe  imrnifcent ;  ex  quibus 

^tus  fiudii  difciplina  dijfolvitur  y  luminis  ejusfplen^ 

r  ofunditur ,  dr  Studentium  utilitas  impeditur  (&c. 

rscter  S.  Thomam  ^quinatemy  quem  ann.MCCCxxiii. 

m&orum  Faftis  adfcripfit ,  eumdem  honorem-^ 

stulit  Sanaiflimus  ille  Pontifex  B.  Ludovico  Epif- 

)po  Tolofano  Ordinis   Fratrum  Minorum    aa- 

3  Mcccxvn.  &  Thom£  Herfordienfi  Antiftiti  an- 

:>Mcccxx.  Inftituit  etiam  Sandiflimae  Trinitati^ 

sftum  .  Poft  decem  dies  ab  obitu  ^oannis  XXU 

u  XXIL  Cardinaies  in  Conventu  Avenionenfi  Fra- 

um  Prsedicatorum  inclufi  ^acobum  Furneriumy  feu 

•  Fur?2o  appcllatum^ioatione  Gallum^  humili  loco^ 

Kre  fcilicet  Guillelmo  Molitore  natum  ,  Ordinis 

Ciltcr- 


Il6  H    1   S  T    O   R    I   A 

Ciftercienfis  olim  Monachum  ,  Sacrx  Facultatis 
Parificnfis  Dodorem  Theologum  ,  &  Cardinalera 
tituli  SanSia  Prifca  elcgerunt  Pontificem  Roma- 
num  die  xiii.  Kalend.  Januarii  anni  mcccxxxiv.  qui 
in  Pontificatu  didus  eft  Bemdidius  XIL  quamvis^ju- 
xta  feriem  hujus  nominis  Pontificum,  dicendus  efl 
BenediSius  XI.  Stfe  a  Pontificatus  exordio  oftendit 
pium  ,  conftantcm  ,  liberalem  ,  profufis  Sande  pc- 
cuniis  pro  converfione  Infidelium  ,  maxime  Tar- 
tarorum  ,  ad  quam  promovendam  Reh'giofos  & 
Apoftolicos  viros  mifit .  Ad  dignitates  Ecclefia- 
fticas  neminem  e  fuis  promovit ,  nifi  nepotem-^ . 
quem  alioqui  digniflimum ,  &  orantibus  Cardina- 
libus ,  Ecclefix  Arelatenfi  prsefecit ,  nunquam  ta 
men  adduci  potuit ,  ut  eum  in  Purpuratorum  Pa* 
trum  Senatum  referret^,,  &  jlios  nepotes  vel  agna 
tos  fuos  bonis  Ecclefia^  ditaret ,  aflerens  ,  Pontifi 
ccm  parentes  &  affines  non  habere,  fa^piufque  iftuc 
Davidicum  ufurpans  :  Si  mei  non  fuerint  dominati 
tunc  immaculatus  ero .  Nihil  antiquius  habuit  idetr 
Pontifex,  quam  ut  paccminter  Princlpes  Chriftia 
nos  fanciret ,  foverctque  ,  ut  communes  vires  con 
tra  Saracenos  verterent .  Ad  exterminandos  Mau 
ros  Hifpaniam  devaftantes  facram  indixit  cxpedi 
tionem  ,  quam  fcederati  Reges  Chriftiani  felicite 
ac  gloriose  confecerunt  .  Mediolanenfes,  aliofqu 
Infubres  ,  videlicet  Bergomenfes  ,  Papienfes,  No 
varienfes,  Cremonenfes ,  VerceUenfes  ,  Comen 
fes&c.  Ccnfuris  Ecclefiafticis ,  oh  Ludovici  Ba%^a 
ri ,  &  Antipap»  Petri  Corbarii  Schifma ,  irretitos 
in  gratiam  Ecclefiae  recepit ,  &  commuoione  Ec 
clefiaftica  donavit ,  nunquam  tamen  Ludovici  Ba 
^ari  contumaciam^Utteris  licet  ac  Nunciis  ad  eun 

mil 


ECCLESIASTICA^  11 J 

rfljs  i  frangere  potuit  •  Controverfiae  fub  fuo  De- 

fore  enatas  de  San<5tarum  animarum  beatitudine 

itn  tandem  impofuit^  &  Beatorum  animas^  fta- 

)  1  ac  folutx  funt  corporibus  (  fi  tamen  nihil  illis 

erfit  piacularibus   Purgatorii  flammis    eluen- 

n  )  ad  Vifionem  Dei  admitti  definivit ,  Diplo- 

.xe^quod  incipit :  Bencdi£lus  Deus .  Teftatur  Grfa- 

:m  B^ynaldus  ad  annum  Mcccxxxvi.exrare  etiam- 

iB  in  Bibliotheca  Vaticana  aliquot  Tracftatus 

^  S.  de  ftatu  animarum  ante  Generale  ^udiiciunu  ^ 

^)s  ante  Pontificatum  lucubraverat  Benedi£ius  Xh 

\  XII.  Adreftaurandamcollapfam  difciph'nam, 

libertatem  juraque  Ecclefise  vindicanda  ,  ad 

endandos  abufus  ^  qui  id  ajtatis  in  Bencficioruni 

lationem  irrepferant ,  ad  reformandos  Ordines 

igiofos  curas  Apoftolicas  adhibuit,  ac  pater- 

n  follicitudinem  impendit  Pontifex  ille  maxi- 

s  3   tantseque  in  regimine  Ecclefise  conftantias  & 

^gritatis  fuit ,  ut  nec  vij  nec  precibus  ,  aut  pro- 

ilis  a  redo  dimoveri  unquam  potuerit.  Neptem 

m  unicam  Tolofano  Mercatori ,  modica  dote 

iftituta,uxorem  dedit,  rejedis  nobihbus  prccis, 

ejus  nuptias  ambibant  •  Obiit  Sandifiimus  il- 

^ontifex  Avenione  die  xxv.  Aprilis  an.McccxLii. 

I  rexi^bt  Ecclefiam   annis  feptem  ,  menfibus 

tuor,&  diebus  fex  .Celebratur  in  Martyroiogio 

licano   ut  Pontifex  San^i^  memori^  ,  eumquc? 

m  miraculis   efFulfifie  teftatur  coaevus    ipfius 

e  Anonymus  Author . 

D.     Mortuo  Benedi^o  XI.  feu  XII.  Sedes  Pon- 
:ia  ,  quam   Clemens  V.  in  GaUias  tranltuierat  , 
ne  In  VrbemRomam  revocata  ? 
M.     Praeter  illos  tres ,  quos  memoravi ,  Pon- 

tifi.cc.:> 


Il8  H  I  S  T   O  K  t   A 

tifices  Maximos  natione  Gallos,Cl€mentent  V.  ^oai 
nem  XXI.  feu  XXII.  Sc  BenediSlu  XI.  fcu  XII.  quacuc 
alii  Summi  Pdntifices,nacione  itidem  Gallij  Scdet 
Poncificiam  in  Galliis^feu  Avenione  iiscruntjvide 
licet  Clemens  VI.  Innocentius  VL  Vrbanus  F.  &  GYi 
goriusXI.qai  poftremus^ut  mox  refereraus,  relid 
tandem  Avenione ,  Romam  peciit ,  &  in  eam  Ui 
feem ,  poft  diuturnum  exilium  ab  Icalis  cot  quere 
lis  ,  verbifque  defiecum ,  Sedem  Poncificiani  recu 
lic .  Benediho  itaque  XL  feu  XIL  fucceflic  in  Scde. 
Poncificia  Ckmens  FI.  ance  promotioncm  Petn 
B^gerius  didus ,  nacionc  Galliis  >  patria  Lemovix 
in  tcrritorio  Caftelli  Malimoncii  nacus  cx  nobi 
genere  •  Fracrem  habuic  Guillelmum  B^gerium  C( 
mitem  Bellifortis  j  qui  fuit  pater  Gregorii  XI.  Poi 
tificis .  Apud  Arvcrnos  Monafterio  Cafx^Dei ,  0 
dinis  Bcnedidini  j  nomen  dedit  Petrus  ^ggeri 
antcquam  pubcrtacis  annos  cxcefnflet.  Dehini 
Lutctiam  miflbs,  ia  Philofophicis ,  Theologicifqi 
difciplinis  excelluit ,  ac  Laureara  Dofioraiem  ir 
Academia  Parifienfi  promeritus  eft .  Abbas  Fifc 
nenfis  primiim  fuit ,  deindc  Atrebatcnfis  Epifc 
pus  ,  hinc  Scnoncnfis  Archipr^ful ,   tum  Rocom 
genfis ,  poftea  a  BenediSto  XI.  feu  XII.  creatus  C^ 
dinalis  xv.KaIcnd.Januarii  anniMcccxxxvix. 
tuli  SS.  hlerei ,  er  ^chillei ,  poftremo  ,  eledus 
Pontifex  Maximus  in  Conclavi  apud  Fracres  Pi 
dicacores  Avcnionenfesdie  vjr.  Ma>i  an.McccxLi 
&  die  SacraPentccottes,  qusc  fuit  xvi.  ejufden 
menfis ,  coronatus  eft ,  &  appellatus ,  ut  mox 
ximus ,  Clemens  VI.  Hunc  Petrarcba  litteratijfim 
Pontificem  appellat ,  tara  fclicis  &  invida:  men 
ria:  ^  ut  quod  fcmel  legilfcc ,  oblivifci  nullatei 


ECCLESIASTICA*  119 

poffet ,  &  qiwd  mirabiUus  e/ij  inquit,  h^c  memoridj^ 

m^gno  qiiodam  capitis  i^u  ,  cujus  tngensfuprem^a  wr- 

tice  cicatrix  remanferatjei  provenerat.  Clenienti  VI. 

funimis  precibus ,  mifsaque  honorifica  Legatione  , 

Rotnani  fuppiicarunt  j  ut  inUrbem  rediret .  Sed 

2orum    votis  obfecundare    haud  potuit  Summus 

.Pontifex  ,  quod  Ludovicus  Bavarus^  Imperator  Ec- 

cldix  perdueUis  ,  Romam  ,  totamque  Itaiiam  tur- 

baret,  quem  proinde  Pontifex  anathemate  percu- 

it,  eumque  omnijure  adlmperium  exuit,  utvi- 

dere  eft  in  ejus  Decreto  ,  &  in  Epiftolis  ad  Princi- 

^es  Eledores  diredis  ,  quas  in  Ecclefiafticis  An- 

lalibus  inferuit  Odoricus  B^ynaldus  adan.MCccxLvr* 

Joannam  Siciiia^  Reginam ,  ac  Provincise  Comitif- 

am  ,  Regno  fuo  pulfam  a  Ludovico  Ungariae  Rege, 

^asnas  de  nece  ^ndrea  Regis  fratris  fui ,  ejufdem- 

que  ^oann^  mariti,  cujus  illa  fufpicione  laborabat, 

repetente  ,  Avenione  honorifice  fufcepit,  infontem 

leclaravit  ,  eique  difpenfationem  indulfit  matri- 

nonium  ineundicum  IwrfowoTarentinoPrincipc. 

Ab  eadem  Regina  Joanna^  cui  pecuni^  opus  erant, 

it  in  fuumRegnum,  quod  Ungarorum  Rex  re!i- 

]uerat ,  cum  maritofuo  redire  poffet,  Avenionem 

cum  omnibus  Juribus  emit  idem  PontifexjUt  vide- 

:c  eft  apud  noftrum  Bzovium  ad  an.McccxLvi  i.  ubi 

[nftrumentum  ea  de  re  confedum,  feu  Contradum 

^enditionis  ex  Archivis  Vaticanis,&  Molis  Hadria- 

li  exhibet  •  Pie  obiit  Clemens  FL  die  vi.  nienfis  De- 

:cmbHs  anni  mcccli  i.  ciim  fediflet  annos  xi.  Fuic 

^ontifex  vere  Maximus  ,  clementig^  ac  manfuetu- 

iinis|audeinfignis .  Flagellantium  Sedamdamna- 

a*t  ailno  McccxLix.  Jubila^um  ab  anno  centenario 

id  quinquagefimum  reduxit .  Pacem  inter  Princx- 

Tom.V*  I  pes 


130  HlSTORIA 

pes  Chriftianos  conciliare  maximopere  ftuduit  • 
Sacram  Expeditionem  contra  Turcas  ,  communes 
lidci  hoftes  y  indixit .  Proferendis  Ecclefia?  finibus, 
&  extinguendo  Grsecorum  Schifmati ,  miffis  ad 
^oannem  Palaologum ,  eorum  Imperatorem  ,  litte- 
risacNunciis,  animum  adjecit  ^  multumque  fuit 
follicitus  de  Armenorum  falute  ,  ut  liquet  ex  ea.^ 
Epiftola ,  quam  Summus  ille  Pontifex  fcripfit  ad 
Confolatorem  Armeniaj  Catholicum  ,  &  univerfum 
Clerum ,  in  qua  quatuordecim  Capita  circa  autho- 
ritatem  Ecclefias  Roman^,  &  Summi  Pontificis 
credenda  Armenis  proponit ,  quam  Epiftolanu» 
recitat  Odoricus  I\aynaldus  ad  annum  mcccxlvi. 
num.  68. 

Ckmenti  VU  Pontifici  Maximo  fucceffit  in  Ca- 
thcdra  S.  Petri  Innocentius  VL  antea  didus  Stepha- 
nus  ^lberti ,  natione  Gallus ,  Cardinalis  Epifcopus 
Oftienfis,  eleftus  Avenione  Summus  Pontifex  dio 
xviii.menfis  Decembris  anniMcccLii.  Ab  exor- 
dio  Pontificatus  fui  conftituit  ,  ut  omnes  Praclati , 
aliique  Beneficiarii  ad  Ecclefias  fuas  fub  anathema- 
tis  pcena  proficifcerentur  ,  &  in  iis  ,  juxta  facros 
Canones,  refiderent  •  Sanxit  etiam  ,  ut  Ecclefiafti- 
ca  Beneficia  ,  nulla  habita  ratione  nobilitatis ,  leu 
generis  claritatis  ,  conferrentur  tantum  viris  do- 
drina  &  pietate  probatiffimis,  &  quibus  Chrifti  & 
Apoftolorum  vita  cordi  effet ,  ficut  refert  ftySgidius 
Cardinalis  Viterbienfis  .  Sacram  contra  Turcas 
Expeditionem  a  fuo  Deceflbre  indiftam  promove- 
re,  &  ad  optatum  exitum  perducere>  in  votis  maxi- 
me  habuit  •  Cum  Graecorum  Imperatoribus  Can* 
tacuzeno  primum,  deinde  Joanne  VaUologo  de  con- 
junttione  Ecclefias  Gr«c»  cum  Romana  per  Lega- 


ECCLESIASTICA*  I5I 

3S  egit .  Beguardos  hsereticos  ia  Germania  ex- 
^rminari  juflit ,  &  nafcentem  in  Angiia  hserefini-j, 
ux  Originale  peccatum  ,  &  merita  bonorum  ope- 
am  negabat,  in  ipfo  ortu  extirpavit .  In  quofdam 
ratres  Minoritas  ,  qui  contra  definitionem  Joan- 
's  XXL  feu  XXII.  pertinaciter  difputabant ,  &  fpi- 
tu  potiiis  Pithonico,  quam  Prophetico,  nonnulla 
aticmia  temere  in  vulgus  fpargebant,fcvere  anim- 
ivertit  Innocentius  VI.  Pacis  inter  Principes  Chri- 
ianos  conciliandse,  &  potifTimum  inter  Eduardum 
nglorum ,  &  ^oannem  Francorum  Reges  procu- 
indse  ftudiofiflimus  fuit .  C^ro//hujus  nominis  J^. 
nperatoris  inaugurandi  provinciam    I^etro  Ber^ 
andi  juniori,  Oftienfi  Epifcopo ,  &  e^gidio  ^lbor'» 
)tio  Cardinalibus  demandavit.  Ludo^vicum  Mar- 
iaionem  Brandeburgenfem  ,  Ludovici  Bavari  Imp* 
ium ,  Cenfuris  Ecclefiafticis  ob  Schifma  pater- 
xm  irretitum,  veniam  enixe  poftulantem,  in  com- 
unionem  Ecclefias  recepit ,  poft  emiflam  ab  eo 
:ofefl[ionis  Formulam  ,  quam  ex  Tabulariis  Arcis 
Angeh*,  &  Bibliotheca:  Vaticanas  exhibet  Odoricus 
zynaldus  ad  annum  mcccux.  Ordinibus  Religio- 
orum  Mendicantium,  in  ea,  quam  habuerunt  cum 
khardo  Armachano  Epifcopo  graviflima  contro- 
vrfia,  impense  favit  idcm  Summus  Pontifex,  pro- 
ibuitque  Archiepifcopis  &  Epifcopis  Anglias ,  nc 
ratres  Mendicantes  in  Confeffionibus  cxcipiendisj 
raedicationibus,  Sepulturis,  ac  Eleemofynis  impc- 
■rent,ac  per  fuos  fubditos  impediri  permitterent. 
biit  Avenione  Innocentius  VI.  dic  xi  i.  menfis  Se- 
lembris  anniMcccLxii.Pontificatusannox.  &  iu 
larthufia  Viili^novaj  fepultus  .  Hunc  Pontificenx-* 
Lultis  encomiis  celebrat  vit^  ipfius  Author  *  q^u 

I     2  tamcn 


132  HlSTORIA 

ramea  teftatur ,  euni  carni  &  fanguini  plus  sequo 
indulfifle,  &  in  nepotes  ac  propinquos  profufioreni 
fuifle,  quam  Pontificia  dignitas  poftuJabat . 

Innocentium  VI.  in  Sede  Pontificia  excepic 
njrbanus  iiujus  nominis  F.  didus  antea  Guillelmus- 
Grimoaldus  natione  Gallus,  Grifaco  in  Dioecefi  Mi- 
matenfi  oriundus  ,  Ordinis  Benedidini  Monachus, 
Coenobii  S.  Vi£loris  apud  Maffiliam  Abbas  ,  Sedis 
Apoftolicae  in  Regno  Sicilia?  &  Neapolis  Legatus , 
&  tandem^pr^ter  fuam  &  omnium  expedationem, 
Deoinfpirante,  Summus  Pontifex  ,  abfens  licet , 
eledus  eft  Avenione  die  xxiii.menfis  Septembris 
anni  mccclxh.  &  die  vi.menfis  Novembris  ejuf- 
dem  anni  fuit  in  eadem  Civitate  coronatus  atque 
confecratus  .  Sub  initia  Pontificatus  fui  Tyrannos 
ItalisE  domuit  ac  in  ordinem  redegit  Vrbanus  r. 
Sacram  Expeditionem  contra  Afiaticos  Saracenos 
indixit ,  qua?  tamen  optato  exitu  caruit .  Romam 
anno  mccclxvii.  icer  fufcepit,&  huic  CJrbi  Sedem 
reftituit,  inqua  fuerat  a  S.  Petro  collocata  •  £xce- 
pit  in  eadem  Urbe  "^oannem  PaUologum  Qxxqq- 
rum  Imperatorem ,  qui  fubfidii  contra  Turcas  i 
Lacinis  impetrandi  fpeindudus,  Romam  acceflit 
anno  mccclxix.  ubi  Schifma  ejuravit  y  &  Ecckfias 
RomansB  fidem  profeflTus  eft ,  juxca  prsefcriptam  afa 
eodemSummoPontifice  formulam  ,  quam  refert 
Qdoricus  I\aynaldus  ad  annum  mccclxix.  Rebus  iii.    * 
Italia  ex  animi  fententia  compofitis ,  Avenionen   [ 
anno  mccclxx.  repetiit  Vrbanus  V.  quamvis  eum 
fi  in  Galiias  rediret ,  confeftim  moriturum  ^.Bri  jjj' 
gitta  a  Deo  edoda  ipfi  prsenunciaflet .  Verum-^  I, 
graviflimis  caufis  ac  rationibus ,  quas  inter  prseci  ''^^ 
pua  fuit  Regum  Galliaj  &  Anglia:  conciliatio ,  per 

n\Q 


EcCLESIAStlCA.  133 

f  iiotusSummus  ille  Pontifex,Roma  profedus  Ave- 

f  uonem  pervenit  die  xxi  v.  menfis  Septembris ,  ubi 

I  >aul6  poft  morbo  correptus.pie  obiit  die  ix.men- 

I  s  Decembris  ejufdem  an»McccLxx*Pontificatus  ix» 

I  'etrarcha  Epiftola  i.  libri  7.  B^rumSenilium ,  hunc 

Montjficem  Maximum  laudat  ,  quod  Academias, 

MoJIegia ,  ac  Viros  litteratos  fuo  patrocinio  fove- 

|iit,  quod  Difciplinam  Ecclefiafticam  inftauraverit, 

3iores  reformarit,  Beneficiorum  pluralitatem  da- 

'iinaverir,  Refidentiam  in  fuis  Ecclefiis  ac  Benefi- 

liiis  Pr^latis,  aliisque  Beneficiariis  diftride  injun- 

srit,qu6d  denique  immoderatum  veftium  refe- 

icrjt  iuxum,  quem  idem  Scriptor,facundia,  &  ar- 

■  poetica  fui  S^culi  facile  Princeps  ,  ibidem  ele-» 

,  inter  defcribit.  Adeo  a  voluntate  propinquos 

os  dftandi,  aut  promovendi  alienus   fuit  Vrba- 

is  F.  ut  nepotem  fuum  ,  non  Principem  ,  aut  pri- 

zxix  nobilitatis  fceminam  ,  fedfiliam  Mercatorls 

ontispeflulani  ducere  voluerit  .  ^Jefuatorum  Or- 

nem  a  B.  ^oanne  Columbano  inftitutum  ,  &  Ordi- 

*m  Salvatoris  a  Sanda  Brigitta  conditum  appro- 

I  ivit  idem  Summus  Pontifex,  fibique  ^ternum  de- 

i  nxit  Ordinem  Fratrum  Prajdicatorum  ,  dum  ei 

mceffit  Corpus  S.  Thom£  ^quinatisy  quod  in  Mo- 

ifterio  Foffx  Novse  Ciftercienfis  Ordinis  fepul- 

m  erat ,  illudque  in  Tolofanum  noftri  Ordinis 

anventum  deferri  julfit .  Brachium  vero  dextrum 

jfdem  Sanfti  Thoma?  Aquinatis  Parifios  tranf- 

itti  voluit,  eoque  inasftimabili  thefauro ,  nobisq; 

ariflimo,  ditavit  Conventum  ac   Collegium  no- 

um  Sanfli  Jacobi ,  quod  Viris  illuftribus  femper 

undavit . 

Mortuo  Vrban0  V.  &   fepulto  in  Coenobio 
I     3  S.  Vi^ 


1^4  Hl  S  T  O    R    I    A 

S.  Vi^toris  MafTiliend  ,  ubi ,  tefte  laudato  Petrarcha 
Epiftolaij.  libri  13.  miraculis  poft  obitum  cla- 
ruit,  eledus  eft  ,  confentiencibus  Cardinalium  fuf- 
fragiis,Poncifex  Maximus  Vetrus  B^gerii ,  natione 
Gallus,  patria  Lemovicenfis,  Clementis  VI.  ex  fratre 
Ciiillelmo  Comite  Belfortio  nepos  ,  S.  Marice  Ho^u^e 
Diaconus  Cardinalis,  ac  die  v.  menfis  Januarii  an^* 
ni  McccLxxi.  confecratus  &  coronatus  eft,  diftusq; 
Gregorius  XI.  Tantam  fibi  omnium  conciliaverat 
benevolenciam,  ut  tefte  Spondano  ad  ann.  mccclxx. 
abfque  ulla  mora^  aux  difcordia  renunciatus  fuerit  om- 
nium  Cardinalium  confenfu  Pontifex^folo  ipfo  diu  reni* 
tente,  &  onus  a*verfante  ;  cui  demum  ,  ne  videretur 
di^vince  voluntati  refiflere,  humeros  fuppofuit  nondunu 
quadragenariuSyflaturaautemparvus  ,  debilis  atque 
imbeciiU  valetudinis  .  Statim  ac  ad  Summi  Ponci- 
ficatus  apicem  evecSus  fuit  Gregorius  XI.  de  acce* 
ptis  a  fe  Catholica^  Ecclefice  gubernaculis  totius 
Orbis  Chriftiani  Pra?fules  ac  Principes  certiores 
fecit ,  inprimis  Carolum  V.  Galliarum  Regeni-» . 
quem  hortacus  eft,  ut,  fuorum  Progenitorum  mo- 
re,  Ecclefiam  mericis  obfequiis  profequeretur  ,  ac 
vicitrmi  ftudia  Apoftolica  atque  benevoJentiam  fe 
lubentiffime  in  ipfum  expliciturum  fpopondit .  Ac 
conciliandam  pacem  incer  Galliae  &  Anglia?  Rege: 
Legationem  mifit,qu^  tamen  ,  propter  pertinace: 
duorum  horumce  Regum  iimuitates,  feiici  exiti 
caruit  .  Sacrse  contra  1  urcas  in  C>nente  promo^ 
venda?  Expeditionis  percupidus  ,  Legatos  ad  "^oan 
nem  PaUologum  Gra^corum  Imperacorem  mifit ,  u 
Orientales  Occidentalesque  Chriftianos   ardior 
foedere  ad  compefcendamTurcarum  feritatem  de 
vinciret.  Propagandse  etiam  Cacholica?  Fidei  ft" 

dh 

'■      •  1 


ECCLESIASTICA.  135 

dio  acccnfus/eleftos  ex  Ordine  prasfertim  Fratrum 
Praedicatorum  Religiofos  Viros  fpiritu  Apoftoli- 
co  ados,  &  zelo  flagrantes  falutis  animaruni,  in-j 
varias  Orientis  regiones  ad  Iniidelium  converfio- 
nem  direxit .  Pro  aflferenda  Ecclefiaftica  libertate, 
&  vindicandis  Ecclefia^  juribus  ftrenue  allaboravic 
Gregorius  XL  Hinc  Florentinos  in  libertatem  Ec- 
i^lefi^  injurios  perftrinxit  graviffima  excommuni- 
-cationis  fe«tentia  ,  quam  nofter  Bzomus  cx  Vati- 
vcano  Codice  dcfcripfit  ad  annum  mccclxxv.  Nu- 
itneroxv.  £o  fulmine  perterriti  Florentini,  S.  C^* 
^harhiam  Senenfem  Ordinis  S.  Dominici  Virginem-ji 
Jacram  ,  quam  fincera  in  Deum  pietas ,  illibata 
ntx  caftimonia,  flagrans  in  paupercs  charitas  ,  in 
Ecclefiam  zelus,  &  beatiffima  coeleftium  donorum 
:opia  fupra  foeminse  conditionem  evexerant,  obni- 
xce  rogarunt ,  ut  pro  ipforum  reconciliatione  Le- 
jatione  ad  Summum  Pontificem  perfungeretur  * 
iorum  votis  annuens  Virgo  Sandia  Avenioiiem^ 
^rofeda  eft ,  &  ad  pedes  Summi  Pontificis  Grego- 
'ii  XI.  effufa^  ha^c  verba  ab  eo  audire  meruit :  "V^ 
mnibus  fateaty  quia  pacem  cum  eis,  feu  Florentinis, 
voloy  ecce  pacem  ipfam  pono  in  manibus  tuis  ,  cariffi^ 
na  Filia  ;  tu  tantum  recommendatum  habeas  bonorem 
"icclefi^  San6U  .  Pontificem  Maximum  Florentinis 
ratum  omni  procul  dubio  placaflet  Catharina  Sc- 
ienfis,nifi  ejus  confi/iis,&  Gregorii  X/.pietati  intcr- 
reffiflet  Florentinorum  contumacia .  Non  inutilis 
:amen  fuit  hsec  Sanftae  Catharinae  Senenfis  Legatio. 
Nlada  fiquidem  Sanda  illa  Virgo  opportunam  oc- 
afionem  fsepiiis  colloquendi  cum  Gregorio  XL 
^ontifice  Maximo  ,  quem  crebris  antehac  litteris 
^piritus  Sandi  uncaione  perfufis  de  reditu  adUr- 

I    4  bem 


I3<?  HlSTORlA 

bem  Romam  tandem  fufcipiendo  folllcitaverat , 
tam  egrcgie  miferum  Itaiia?  jampridem  armorum 
ilrepicu  funeliatae  ftatum  depinxit ,  tantaque  fer- 
monis  efficaciaei  ob  oculos  pofuit  neceflitatem  Se- 
dem  Ponuliciam  in  Urbem  Romam  pottlitiiinio 
referendi;  ut  Summus  Pontifex  precibus,  confiliis, 
&  vehementibus  Sandce  hujus  Virginis  adhorta- 
tionibus  permotus ,  relicSa  Avenione  Romam  ac- 
cefierit,  eoqueappulerit  diexxvn.  menfis  Janua- 
rii  anni  mccclxxv  i  i.  ingenti  pompa  a  Romanis  fc 
fuaque  ei  fubjicientibus  fufceptus^  ibidemque  anno 
fequenti  die  xvii.  menfisMartii,  Sacramentis  £c- 
clefia:  magna  pietate  perceptis,  mortuus  efl: .  Scri- 
h\t  Gerfonius  ySd^crx  Facultatis  Parifienfis  Cancel- 
larius,  Wh.De  Examine  DoSlrinarum  Par.2.  Confide- 
ratione  j.  hunc  Summum  Pontificem,  paulo  ante- 
quam  moreretur  ,  habcntem  in  manibus  Sacrum-j 
Chnlti  Corpus,  doluifie,  fe  faciliiis,  quam  par  fuif- 
fet,vifionibusac  revelationibus  adhibuiHe  ridem^& 
dimillo  fuorum  rationabili  confih*o ,  ea  pra^ftitiife  , 
€\\ix  illum  &  Ecclefiam  in  difciimen  Schilmatis 
imminentis  infcliciter  traxerant .  Jis  autem  ver- 
bis  fuafiones  S.  Brigitta,  &  S.  Catharinx  Scnenfis  de 
Urbe  repetenda  Summum  hunc  Pontificem  indi- 
care  voluilfe  nonnulli  poft  Gerfonium  Scriptores 
cxiftimant.  Sed  idlocofabute  jure  merito  haberi 
dcbet .  Primo  ^  quia  de  hac  proteftatione  GregO" 
rii  XI.  propcdiem  morituri  ne  minimum  quideirL-» 
verbulum  facit  Author  coajvus  ^  qui  hujus  Pontifi- 
cis  Vitam  ac  Gefta  defcripfit .  Gerfonii  autem  hac 
in  re  fides  fublefta  omnino  efle  debet ,  quippe  qui 
longe  poft  obitum  Gregorii  XI.  fcripferit .  Secun- 
do^Gregorius  XI.  fanditatem  Catharinar  Senenfis 

prob^ 


EcCLfiSlASTlCA*  137 

I  )robe  compertam  habebat,  ejus  Legatione ,  etiam 
I  >oft  fuum  in  Italiam  reditum  ,  pro  componendo 
I 'lorentinorum  diflidio ,  ufus  fuerat ;  quin  &  ejus 
piritum  probaverat,  eamque  Prophetise  dono  effe 
,  lluftratam  cognoverat ,  ciim  ////  votumfuum  depe- 
.  enda  urhe  in  occulta  fa£lum ,  &  fibi  foli  ac  Deo  no^ 
'  ^^^>  f^fe  divinitus  cognovijfe  monflrauit ,  ut  I^ius  11. 
t^ontiityi  Maximus  in  BuUa  Canonizationis  ipfius 
reftatur  .  Qui  igitur  credibile  eft  ,  hunc  Summum 
Pontificem  Gregorium  XI.  de  fanditate  ,  &  ccelefti- 
i'>us  Catharina^Senenfis  donis  optime  inftrudum, 
^^oluille,  paulo  ante  mortem  coram  omnibus  pro- 
)  :eitari,  fe  fuafionibus  &  vifionibus  ejufdem  Sandac 
|v/irginis  plus  asquo  credidiflb,  maxime  ciim  ipfo 
^  cirer^  fe  non  tam  hifce  fuafionibus ,  quam  gravif- 
imis  addudum  rationibus  Romam  profeduni-^ 
tuiiie,  videlicet  utSedemfuam,  ficut  tenebatur  ^ 
:epeteret,  & ,  Civitatibus  Ecclefiae  Romanse  per- 
lueliibus  ad  obedientiam  redadis,  pacem  univerfas 
j  [talia^  redderet .  Si  plura  fcire  aveas  de  Summis 
Pontiiicibus,qui  Avcnione  Sedemfuam  habuerunt, 
fcilicet  de  Ckmente  y.  Joanne  XXL  feu  XXlh  Bene^ 
di£lo  XI.  feu  Xll.  Clemente  VI.  Innocentio  VI.  Vrba^ 
no  y.  &  Gregorio  XL  Legefis  Francifcum  Bofquetum^ 
qui  Hiftoriam^Geftaque  horumce  Pontificum,qui 
e  Gallia  oriundi  Avenione  confederunt ,  ex  coa»vis 
Scriptoribus  accurate  defcripfit,ac  perdo<aisAnno- 
tationibus  illuftravit  • 

D.  Funefto  Schifmate>  poft  Gregorii  XI.  obi- 
tum,  Ecclefiam  fuifle  exagitatam  ,  ac  in  fummum 
difcrimen  adducftam  faepiiis  audivi  a  viris  eruditis, 
qui  etiam  aflerebant ,  hoc  Schifma  omnium  ,  quae 
unquam  in  Occidcnte  fucrunt ,  fine  controverfia-* 

cala- 


JI38  H    1  S   T    O   R    1    A 

calamitofiffimum,  ceterrimum  &  perniciofiffimum 
fuiflfe,  illudque  quinquaginta  fcrme  annis  inexpli- 
cabili  Ecclelia^,  &  Cliriftianae  Keligionis  damno 
perduraflTe .  Hujus  itaque  exitialis  Schifmatis,  quod 
diu  divexavit  Ecclefiam,  originem  aperire  ,&  ma- 
la^  qu«  inde  orta  funt,  breviter  referre  juvat  . 

M.  Poft  obitum  Cregorii  XL  Pontificis  Ma- 
ximi  ciim  Cardinales ,  ut  moris  eft  ,  Conclave  in- 
greffi  ,  de  novo  fufficiendo  Pontifice  deliberarent , 
Populus  Romanus  metuens,  ne  ,  creato  ab  iisdem 
Pontifice  Gallo,  Sedes  Pontificia  Roma  in  «iallias 
denuo  transferretur ,  effradis  Conclavis  foribus, 
in  illud  tumultuans  ac  furens  irrupit ,  &  Cardina- 
libus  praefentaneam  mortem  comminatus  eft, 
nifi ,  abjeda  omni  cundatione  ,  m  Romani ,  vel 
faltem  Itali  Pontificis  eledionem  confentirent . 
Ea  vi  adafti  Cardinales ,  ut  periciitanti  vita:  fuas 
confulerent,  PopuIiRomani  votis  morem  gefle- 
runt,  elegeruntque  Pontificem  Bartholommm  Pri^ 
gnanum ,  patria  Neapolitanum  &  Archiepifcopum 
Barenfem,qui  poftea,fedato  populi  tumultu^prgfen- 
tibus  &  confentientibus  Cardinalibus  ,  coronatus 
€ft,  diftusque  Vrbanus  VL  Hoc  pado  tumultus  'm 
dedionc  Vrbani  VU  excitati  m  optatam  tranquil- 
litatem  converfi  videbantur,  cum  ccce  fubito  atro- 
cior  ccepit  fasvire  tempeftas.  Vrbanus  quippe  Pon- 
tifex  paulo  poft  fuam  coronationem,  Cardinalium 
moresduris  ac  intempeftivis  increpationibus  re- 
darguendo,  fibi  illos  ita  infenfos  reddidit ,  ut  ipfi  , 
conjuratione  adversiis  eum  fada,  Anagniam  ,  fub 
fpeciofo  obtentu  caloris  «ftivi  vitandi  causa,fecef- 
ferint  aumero  tredecim  ,  natione  Galli ,  excepto 
t^etro  de  Luna^  Aragonio,  ubi  coram  PQtro  de  Crofo, 

Ar- 


EcCLESIAStICA#  13^ 

Archiepifcopo  Arelatenfi  ,  Sandse  Romanse  Eccle- 
fice  Camerario,  ac  Judice  Ordinario,  proteftati  funt 
de  vi  iibi  illata,  &  de  eledione  Vrbani  VI.  metu  ex- 
torta .  Dcin,  Vrbano  VL  diem  dixerunt ,  in  eum-^ 
fententiam  tulerunt ,  ac  litteras  ad  univerfos  Fide- 
les  fcripferunt ,  quibus  declarabant  Bartholom<iium 
Barenfem  efle  intrufum  .  Promulgata  fententistj 
Fundos  ,  Regni  Neapolitani  Urbem  ,  fefe  rece- 
perunt ,  &  tribus  Cardinalibus  Italis  traftis  iiu* 
partes  ,  Colo  Cardinali  Sandi  Petri  cum  Vrba-- 
no  VL  remanente ,  B^bertum  Gebennenfem ,  Tituli 
Sandorum  duodecirn  Apoftolorum,  annos  dumta- 
xat  xxxvi.  natum ,  Pontificem  elegerunt  die  xxi. 
Septembris  anni  MGccLxxvni.  qui  Clemens  VIL  ap- 
peJlatus  eft  .  Sic,  proh  dolor !  conflatum  eft  Schif- 
ma,  quod  diii  luftuofam  reddidit  Ecclefias  faciem, 
ciim  duo  Summi  Pontifices ,  quorum  unus  Romse  > 
alter  Avenione  fedebat ,  Petri  Sedem  eodem  fibi 
temporc  vendicarent .  Suos  uterque  habebat  au* 
ftores,  patronosque  maximos  ac  fan(9;iflimos;  hinc 
inde  Provinci^e,  Regna,  Reges,  Dodores,  Jurifcon- 
fulti,  Prsefules,  Concilia,juraftabant;  verbo  di- 
cam,  adeo  difficile  erat  judicare  ,  quam  in  partem 
veritas  &  juftitia  vergerent  ,  ut  Eminentiflimus 
Cardinalis  Baronius  Annalium  Ecclefiafticorum-» 
parens  ,  non  dubitaverit  fcribere  ad  amicum  fuum 
Sirmondum  Societatis  Jefu  ,  fe  nihil  aeque  reformi- 
dare,  quam  pervenire  ad  hujufce  Schifmatis  tem- 
pus,  de  quo  quid  ftatuendum,  non  eflet  libere  pro- 
nunciaturus  :  Fuiffe  tamen  videtur ,  inquit  Sponda-^ 
nus  m  continuatione  Baronii  ad  ann.  MCCCLxxviir. 
Ecclefi^  Catbolicise  fenfus;Vrbanum,ejufque  Succejfores 
Italiam  coUntes^extitijfc  veros  ac  legitimQs  Pontifices. 

Quod 


I40  H    I   S   T    O    R   1    A 

i^od  vero  magis  parti  Clementis  incommodavityfuit^ 
quod  tam  ipfe  Cletnens  ,  qudm  cceteri  Cardinates  ejus 
fautores  fuis  litteris  &  ge/iis  per  aliquot  menfiumfpa- 
tium  univerfo  Orbi  perfuafum  z^oluijjent  Vrbanum  rite 
€le£lum  ejfe  ,&  ex  eorum  fententia  omnes  ubique  po- 
fulific  opinati  fuijjent  *  Hinc  efl,  quod  in  pervulga- 
tis  Tabulis  Chronologicis  Romanorum  Pontilicum 
locum  obtineant  Vrbanus  VL  ejufque  fucccilbres  » 
iiuUa  vero  in  iis  mentio  fiat  Clementis  VIL  &  Bene- 
di£ii  XlLku.  XIIL  qui  Avenione  nomcn  Summi  Pon- 
tificis  fibi  arrogarunt  •  Gravilfima  mala  ,  quibus 
tempore  Schifmatis  afflicla  eft  EccUCiz  eieganter 
Spondanus  y  ioco  mox  a  me  laudato,  defcribit  his 
verbis:  Vontifices  autem,  quorum  unus  Romse^  alter 
Avenione  fedebat  ^fibi  invicem  infidiantes ,  &  mu- 
tuis  dirarum  &  anatbematHm  fulminibus  tam  inter 
fefcy  qudm  fequaces  ferientes ;  necnon  &  armis  ferreis^ 
etiamque  cum  pradicatione  Crucis  ,  ^velut  in  Infideles  , 
perfequebantur  .  J^ed  unus  ligabat ,  atter  foivebat : 
ijuod  unus  concedebat ,  atter  refcindebat  •  Fiebant  ex 
utraque  parte  proceffus^prifvationes,  execrationes^fe^ 
quebantur  tites ,  rapina,  cades  cum  ingenti  fcandato , 
Tuina,  &  fubfannatione ;  prater  aliorum  morum^cor- 
ruptionesy  depreffiones  bonorum,  exaltationes  reprobo- 
rum,  rerum  facrarum  turpia  commercia  ,  contemptum 
legumy  Difciptina  abotitionemy  tjarefum  atque  errorum 
Juccretionem,  &  omnis  denique  fideiy  pietatis,  ac  reti- 
gionis  extin£iionem  ,  de  quibus  funt  frequentijfim^ 
K/fu£iorum  ittius,  &  fubfequentium  temporum  atque^ 
gravijfim^  querimoniiC ,  &  lugubres  tamentationes  . 
Poft  mortem  Vrbani  VL  qux  accidit  Romse  Idibus 
OSobris  anni  mccclxxxix.  cum  fediffet  annos  xu. 
iion  extinftum  cll  Schifma ,  fummo  fiquidem  con- 

feniU 


EcctJESiAsTiCA*         141 

fenfu  Cardinalcs  Vrbani  VI.  obedientisB  m  cjus  lo- 
:um  eldgerunft  Petrum  Thomacellum  CardinaleirL^ 
Meapolitanum  annos  natuni  dumtaxat  quadragin- 
:a  quinque  ,  didum  Bonifacium  IX.  quem  morum 
integritate  ac  gravitate  confpicuum  fui/Te  teftatur 
TheodoricHs  ISliemus ,  Scriptor  coasvus  •  Obiit  J5o«/- 
facius  IX.  Romae  Kalendis  Oftobris  anni  mcccciv. 
^oftquam  fediflet  annos  quindecim  ex  morbo  cal- 
:uli  ,  quem  jaftura  caftitatis  pravo  Medicorum--> 
confilio  fanare  vel  levare  noluit,  &  mori  quam  foe- 
dari  maluitj  ficut  refert  S.  ^ntoninus  3.part.  Chro- 
}iciTit.22.  cap.j.   Interim  Cardinales  obedientia: 
Clementis  VII.  qui  Avenione  nomen  Summi  Ponti- 
ficis  retinebat  5  in  fovendo  Schifmate  perfevera- 
rrunt .  Mortuo  fiquidem  Avenione  ex  Apoplexia.^ 
Clemente  VII.  die  xvi.  Odobris  anni  mcccxciv. 
Lcontemptis  precibus  Gailiarum  Regis,  qui  eos  ro- 
gaverat,  ut  non  eligerent  Pontificem  ,  fed  vias  po- 
tiiis  extinguendi  Schifmatis  folJicite  quacrerent. 
mox  dekgcmnt  Petrum  de  Luna ,  Cardinalem  Ara^ 
gonium  ,  Benedidium  XII.  feu  XIII.  nuncupatum_>  , 
addito  juramento  de  abolendo  Schifmate^  fed  fide 
&  verbo  tenus  dumtaxat,  ciim  ejufmodi  juramen- 
cum,  quamdiu  vixit ,  nunquam  implere  voluerit , 
f^pe  licet  facris  Ecclefiae  fulminibus  idus ,  ficut 
opportunius  oftendemus  in  noftris  CoIIoquiis  ia^ 
Hiftoriam  XV.  Ecckfia?  Saeculi .  Hic  obiter  obfer- 
vafle  fufficiatjin  abolendo  diro  illo  Schifmate  ,  pras 
cseteris  aliis,  Academiae  Parifienfis  prudenti.Hm  i\\> 
gularem  ,  eximiamque  fidem  tum  temporis  maxi- 
me  eaituifle  .  £a  quippe  celeberrima  Academia-^ 
extinguendi  Schifmatis  tres  propofuit  vias  ,  ceflio- 
nis,  compromiiiionis  ,  &  Concilii  Generah^s .  At 

Petriis 


141  HisTdRiA 

Pttrus  de  Luna,  didus  Benedi£im  XII.  feu  XIIL  cogi 
poflfe  negabar,  ac  fe  Francorum,  &  Aragonum  opi- 
bus  fuftentans  ,  bellum  atrox  &  inteftinum  fovc- 
bat  .  Ruebant  interim  in  his  tenebris  homines 
ambitione,  odio^  invidia ,  partium  ftudio  concita- 
ti  ,quafi  ofFufa  fempiterna  Chriftianse  Reipublkx 
nox  eflet .  Inftabat  in  rem  Ecclefise  Imperator  5/- 
gifmundus,  Galliam,  Hifpaniam,  Angliam,  Italiam 
circumcurfabat ,  ut  diiridentes  &  convulfas  Orbis 
partcs  componeret:  nihil  promovebat .  Antiftites, 
qui  Pifas  convenerant,  nihil  profecerant  aliud ,  nifi 
ut  ad  duos  Pontifices  Maximos  tertius  adderetur . 
Tandem  pacem  &  concordiam  fruftra  qusefitam  a 
Regibus,  Impcratoribus  ,  Jurifconfultis  ac  Dodo- 
ribus,  Orbi  Chriftiano  jacSato,  &  extrema  omnia^ 
jnetuenti  dedit  Carolus  VL  Galliarum  Rex  ,  qui  ce- 
leberrimsB  Academiae  Parifienfis  fecutus  confilium, 
ab  obedientia  Petri  de  Luna  ,  quem  Btnedi£lum  XIIl. 
appellant,  receflit.  Quofaftum  eft  ,  ut  deftitutus 
a  Gallia  Benedi£lus  conciderit  ,  ac  fubrogato  brevi 
poftea  in  Concilio  Generali  Conftantienfi  Marti- 
no  V.  vetus  illud  ac  fatalc  Schifma  poft  annos  fere 
quinquaginta  fublatum  fit .  Sed  hasc ,  quae  fpedant 
progreflum  ac  finem  iftius  Schifmatis  a  nobis  hic 
breviter  perftrida ,  latius  expendemus  in  noftris 
CoIIoquiis  in  Hiftoriam  XV.  Ecclefias  Saeculi . 

D.  Defieruntne  Grseci ,  poft  captam  a  Fran* 
cis  cum  Venetis  foederatis  urbem  Conftantinopo- 
lim  ,  anno ,  ut  in  fuperiori  CoIIoquio  obfervafti  3 
Mcciv.  fuos  habere  Patriarchas  Conftantinopoli- 
canos  ? 

M.  Etfi  Franci  cum  Venetis  foederati ,  pofl 
captam  urbem  Conftantinopoiini ,  Latinum  elcge- 

rnii 


EcCIESlAStlCli  1 45 

int  PatriarchamConllantinopoJitanum  Thomanu 
daurocenum  y  natione  Vcnetum  ,  fecundum  Pafta 
nte  urbis  expugnationem  convcnta^ut  fcilicet  ex 
la  gente ,  quae  Imperatorem  Conftantinopolita- 
um  non  haberet ,  Patriarcha  defignaretur  ;  fuos 
amen  Grseci  Schifmacici  femper  habuerunt  Pa- 
riarchas  Conftantinopolitanos ,  quorum  feriem-/ 
xhibent  ^oannts  Leunclavius  lib.  4.  Juris  Gra^co- 
lomani,  Paminus  Onuphrius  in  Chronico  Ecclefia- 
:ico  ,  &  Philippus  Cyprius  in  Chronico  Ecclefia^ 
jtxcx  ,  quod  iiicolaus  Blancardus  e  manufcripto 
{yzantino  primus  vulgavit,  &  Latine  reddidit.  Sed 
uia  ifti  Scriptores  variant  in  annis  Grxcorum-^ 
atriarcharum  Conftantinopolitanorum  ,  fequar 
)fe  horumce  Patriarcharum  Chronotaxin  ^  quam 
i  fuo  Chronico  Ecclefiaftico  texuit  Panvinus  Onu* 
hrius  ,  quaeque  mihi  longe  accuratior  videtur  • 
[ortuo  anno  milkfimo  ducentefimo  Georgio  Xiphi^ 
no  Patriarcha  Grseco  Conftantinopolitano  ,  ficut 
iximus  in  Colloquio  fecundo  in  Hiftoriam  duo- 
:cimi  Sa^culi  ^  fucceffit  in  Sede  Conftantinopolita- 
a  ^oannes  Camaterus  ,  qui  obiit  in  Didymothico, 
vitate  Thracise,  anno  mccv.  Extat  lib.  4.  Juris 
•raeco-Romani  Synodale  Decretum  iftius  ^oan-» 
s  Camateri  Patriarchse  Gra^ciConftantinopolita- 
,  quo  prohibetur  ,  ne  Yir  unus  Sobrinas  duas 
xores  ducat  .  Poft  obitum  ^oannis  Camateri  va- 
ivit    Sedes    Conftantinopolitana   apud    Grascos 
,  r    annum  unum  &  menfes  decem  ,  unde    an- 
)    Mccvii.  Michael  ly.  ^Autorianus  fuit  defigna- 
s  Patriarcha   Conftantinopolitanus    a    Theodoro 
ifcari  Gr^corum  Imperacore  ,  fuamque  Sedem-» 
luiit  Nkxx ,  &  vica  funftus  eft  anno  mccxiiu 

poft 


144  HlSTpRIA 

poftquam  fediflet  annos  quinque  &  menfes  fex .  Ir 
Michaelis  defundi  locum  fufFedus  eft  Patriarcha^ 
Conftantinopolitanus  Theodorus  hujus  nominis  III 
qui^  poftquam  fediffet  duobus  annis ,  e  vivis  excef 
lit  anno  mccxv.  eique  fucceflit  Maximns  hujus  no 
minis  li.  Monachus ,  quitantiim  feptem  menfibui 
fedit .  la  Maximi  locum  fubftitutus  eft  Manuel  Cha 
ritgfulus  Monachus,  qui  obiit  anno  mccxxi.  cunu 
fedifliet  annos  iv.  &  menfes  feptem  .  Poft  Mame' 
lem  Charitofulum  eledus  eft  Patriarcha  Conftanti 
nopoh'tanus  Germams  hujus  nominis  IL  qui  fedi 
annos  xvii.  &  menfes  fex,  fuaque  Sede  fuit  expul 
fus  annoMccxxxix.  HicPatriarcha  Grajcus  Con 
ftantinopolitanus  unionem  EccIqCix  Grxcx  cuni« 
Latina  promovere  pro  viribus   ftuduit ,  fcd  ean 
ad optatum  exitum  perducere  haudpotuit,  flcu 
jam  obfervavimus  in  fuperiori  Colloquio .  Dejed 
fua  Sede  Germano  fubrogatus  eft  Methodius  huju 
nominis  IL  qui  fedit  tantiim  menfes  tres  ,  eoque. 
mortuo  Thronum  Conftantinopoh'tanum  confcer 
dit /'kfrf;^//^/hujus  nominis  J/.  qui  fedit  annos  qui 
tuordecim ,  <k  obiit  anno  mccli  v.  Poft  illius  mo;  1 
tem  Germanus  IL  qui,  ut  mox  diximus,  e  Sede  Coi  ! 
ftantinopolitana  deturbatus  fuerat ,  in  eam  reftiti  j 
tus  eft  y  ac  per  annum  integram  tenuit ,  hoc  efl  i 
ufque  ad  annum  mcclv.  Poft  mortem  Germani  i 
Patriarchae  Conftantinopolitani ,  de  eledione  fu 
cefloris,  a  quo  coronaretur  novus  Graicorum  Ir 
peracor,  fih'us  Joannis  Duca,  didus  ab  avo  materi 
7htodorus  Lafcarisj  deliberatuai  elt.  Omnium  pei 
fi'ftragia,&  ipfius  in  priniis  rinperatoris^propend 
h^vxia  HicephorumBlemmydam^  Virum  id  ^ta! 
magua  piecate  ,  &  facr^  prophana^quc  eruditior 


ECCLESIASTICA.  145 

fama  percclcbrem  ,  qui  &  Orationes  duas  dc  Pro- 

cefllone  Spiritus  Sanfti  a  Patre  &  Filio  contra  Grat- 

cos  Schifmaticos  confcripfit .  Sed  hanc  dignitatem 

pertinaci  modeftia  recufavit .  Hic  eft  ille  isiicepho- 

Yus  Elemmyda  Abbas  Monafterii ,  quod  fuis  extru^ 

xerat  {umptibus,cujus  ad  templum  ciim  fe  aliquan- 

do  Marcefina,  pclkx  Joannis  Duc^  Graccorum  Impe- 

ratoris  >  &  ab  eo  efflidim  adamata ,  magno  cum 

faftu  ac  fatellitio  contuliflet ,  intrepida  conftantia 

ci  fores  occludi  juflit,  ob  publicam  ejus  impudici- 

tiam,  quam  crcbris  fermonibus  &  calamo  fortiter 

infeaabatur  .  Id  ^gre  admodum  tulit  fuperba  mu- 

licr^  &  Imperatorem,  qui  eam  deperibat^ad  ultxo- 

nem  omnibus  adhibitis  artibus ,  atque  juvante  aC- 

fentatorum  turba ,  incitare  conata  eft  .  At  ]oannes 

Ducasy  Imperator  licet  Schifmaticus,  dolens  quod 

hadenus  impuris  Marcefin^e  amoribus  illaqueatusr 

fuiifet,  obortis  lachrymis  8r  voce  fufpiriis  intcrru- 

pta,  fic  Marcefinam  pellicem  fuam  ,  &  Aulicos,  qui 

!  ejus  animum  m  Hicephorum  Blemmydam  commovc- 

re  fatagebant,  afFatus  eft :  Quid  me  ad  Firumjuflum 

puniendum  impellitis  ?  nam  fi  egofine probro  &  ignO'^ 

minia  <vivere  voluijjemy  Imperii  Majeftatem  inviola-^ 

tam  confervajjem  .  ^unc  cum  ipfe  me£ ,  atque  adeo 

ipfius  Imperii  contumeli^  caufamprabuerim  ^  meritis 

meis  gratia  refertur,  ut  maU  fementis  malam  mejfem 

percipiam .  Ita  refert  Hicephorus  Gregoras  Vib.  z. 

Hiftorias.  Idem  etiam  conftat  ex  ipfiufmet  Abba- 

tis  2^icephori  Blemmyda  Epiftola  ad  multos  ea  dC-> 

refcripta,  qusLtn  apud  Leonem  ^llatium  lib.  2.  de 

^erpetuoconfenfucap.i^.  &apud  Odoricum  B^y- 

laldmn  ad  annum  mcclv.  Num.  Ltxv.  legcre  cft  • 

-iuic  igitur  Abbati  Uicephgro  Blenmy^  praecU- 

Tom.F.  K  ris 


I4<5^  H    I    S    T   O   R   I    A 

ris  virtutibus  cxornato  ,  Patriarchatum  Coftanti- 

nopolitanum  obtulit  Theodorus  Lafcaris  Grxcoruni 
Imperator  y  filius  ^oannis  Duc£  ,  eum  tanien  fubii* 
mem  illam  dignitatem  modefte  fufcipere   detre- 
dantem  impenlius  urgere  noluit ,  quia  iicet  eum-* 
ob  religionem  &  fapientiam  plurimi  faceret ,  ob 
morum  tamen  integritatem  ac  feveritatem  haud 
parum  metuebat .  tam  ob  rem  Theodorus  Lafcaris 
Graecorum  Imperator  ,  Patriarcham  Conftantino- 
politanum  deiignavit  ^irfenium,  Monachum  limpii- 
cem,  ilHteratum,  Sacris  Ordinibus  nccdiim  initia- 
tum,  quem  ab  Epifcopis  confecrari  jutnt .  Hi  vero 
Iniperatoris  mandatis  adiutum  mores  gerentes  , 
infra  eamdem  hebdomadam  ^rfenium  Diaconunij 
Presbyterum,  &Patriarcham  inaugurarunt .  Hic 
eft  ille  ^rfenius  Patriarcha  ConftantinopolitanuSj 
qui,  ut  in  fuperiori  Colloquio  dicebamus  ,  Theodo- 
rum  Lafcarim  Grsecorum  Imperatorem  folemni  ri- 
tu  coronavit ,  fed  poft  mortem  illius  Imperatoris 
Scde  fua  deturbatus  eft  k  Michaele  PaUologo  Grae- 
corum  Imperatore ,  &  in  ejus  locum  fuftedus  eft 
Wcephorus  IL  Metropolita  Ephefinus  .  Anno  tamen 
MCCLxi.  quo  Michael  PaUologus  Conftantinopolim 
urbem  Gra^corum  fubjecit  Imperio  ,&  Latinos  fu- 
gavit,in  fuam  Sedem  Conftantinopolicanam  a  Mi- 
chaele  PaUologo  reftitutus  eft  ^rfenius ,  e  qua  rur- 
fus  dejeftus ,  &  in  exilium  miflus  eft  ab  codem  Ml 
chaele  PaUologo  Graecorum  Imperatore  ,  quem  ex 
communicaverat  ^rfenius^  eo  potiflimum  nomine 
quod  Michael  PaUologus  ,  ut   Imperium  fibi  fuis 
que  per  fas  &  nefas  confirmare  poflec ,  ^oannem 
tiVwxm  Theodori  Lafcaris  ,  Imperii   haredem  iegiti 
mum  j  qui  tunc  annum  astatis  dccimum  agebat 

igui 


ECCLESI ASTICA.  147 

igniti  crepitaculi  objeftu  excxcaflet .  Iii  locuni-i. 

itaque  ^rfenii  Patriarchae  Conftantinopolitaiii  iii 

exilium  ultra  Proconnefum  ablegati  Michael  PaUo-* 

/c)^/^j  GrsECorum  Imperator  elecjtione  Cleri  fubfti- 

tui  curavit  Germanum  hujus  nominis  ///.  qui  erac 

Metropolita  Hadrianopolitanus  .  At  Germanus  \\\ 

Sedem  Conftantinopolitanam  intrufus ,  cum  inju- 

riis  ac  contumeliis  a  vulgo  profcinderetur ,  quod 

^rfenii  adhuc  viventis  Sedem  occuparet ,  fefe  ea 

dignitate  abdicare  coadus  eft  ,  inque  cjus  locum-» 

ordinatus  eft  Patriarcha  Coftantinopolitanus  ^ofe-- 

phus  Monachus  ,  qui  fedic  annos  Xlil.  &  anno 

MCCLxxiv.  a  Michaele  PaUologo  e  folio  Patriar- 

chali  dejedus,  atque  m  ordinem  redadus  eft ,  eo 

quod  concordiae  Gr^cos  inter  &  Latinos  initx  in 

Concilio  Generali  Lugdunenli  fecundo  celebrato 

I  eodem   anno  mcclxxiv.    confenfum  pertinacitcr 

I  denegaret  •    Depofito  "^ofepho    anno    mcclxxiv. 

\  confecratus  eft   Patriarcha  Conftantinopolitanus 

I  ^oannes  hujus   nominis   X.   didus   Beccus  ,  feu 

\  Fecciis ,  eximisB  vir  integritatis ,  &  eruditionis, 

qui  ,  coacta   frequenti  Epifcoporum  Graecorum 

Synodo ,  ea ,  qiix  m  Concilio  Generali  Lugdu- 

nenfi  II.  pro  unionc  EcckCix  Grxcx  cum  Latina^ 

gefta  fuerant ,  coniirmavit ,  Epiftolamque  Syno- 

dicam  mifit  ad  Joannem  XX.  Papam ,  in  qua  Lati- 

norum  dogmata  pererudite  &  eleganter  enuntia- 

bantur .  Hujus  Patriarch^B  Grseci  Conftantinopo- 

Htani  egregias  laudes  'Hicephorus  Gregoras  his  ver- 

bis  contexit:  His  temporibus  Magna  Ecclejia  Charto- 

phylax  erat  Joatmes  Beccus ,  vir  excdlentis  ingenii  , 

&  do^rinarum  fiudiis  ab  ineunte  a:tate  injiitutus  ; 

^rxteredi  tantis  natur^  donis  ornatus  erat ,  quantis 

K      %  qiiif- 


148  H    I    S   T   O    R   I   A 

quifquam  alter  illius  ^vi  •  l>Iam  &  froceritate  COT'' 
poris  y  &  majefiate  mltus^  &  facundia  atque  acumine 
ingenii  ad  omnes  res  idonei ,  aliisque  dotibus  frcefla- 
bat,  qui  cum  Imperatoris  decreto  (  de  pace  cuin  Lati- 
nis  ineiuida  )  acriter  adverfaretur ,  Imperator  nihil 
non  tentamti  tam  perfe  ,  qudm  fer  alios  eruditionc^ 
confpicuos  ,  ut  legitimis  rationibus  eum  adduceret  ad 
affentiendum  . .  • .  Ea  fpe  frujiratus  Imperator^  eum^  , 
omneque  ferme  genus  in  teterrimos  carceres  conjecit  • 
Tum  Islicephori  Blemmyda  Scripta  ad  Beccum  mifit  ; 
quibus  ille  perleilis,  Sandorum  libros^  e  quibus  Blem^ 
mydas  fuacollegerat ,  ultrb  pofiulavit .  Itaque  i^brem 
tempore  teflimoniorum  acervum  collegit  j  qua  integra, 
"volumina  implere  poffenty&  qui  dudum  Latinis  adver-^ 
fatus  erat  >  mutatafententia,  *vi£ioriam  alio  tranflulit^ 
Quamobrem  Patriarchica  Sede  confcenfa,  Imperatoris 
unus  fuit  omnia,  &  lingua,  &  manus^  &  ^elocis  Scri- 
bce  calamus  ,  docendo  yfcribendo  ,  &  dogmata  finien- 
do  ,  &c.  Concordiam  EccIefisB  Graeca:  cum  Latina 
femper  fovit  ac  defendit  ]oannes  Beccus,  feu  Veccus, 
Patriarcha  Conftantinopolitanus .  At,  mortuo  Im- 
peratore  Michaele  Palaologo,Scdt  fua  an.MccLxxxiv. 
pulfuseftab  ^ndronico  Grajcorum  Imperatore,  & 
Michaelis  PaUologi  filio^qui,ut  jam  obfervavimus, 
a  Latinis  adeo  alienum  gerebat  animum  ,  ut  pa- 
trem  fuum  Michaelem  PaUologum ,  in  odium  con- 
cordise  cum  Ecclefia  Romana ,  quam,  dum  in  vivis 
efletj  totis  viribus  promoverat,  ne  plebeja  quidem 
fepultura  ,  tefte  Nicephoro  GregorayGrxco  Schifma- 
tico,  dignari  voluerit.  Quod  etiam  ipfemet  ^ndro^ 
nicus  Imperator   apud  Pachymerem  ,  Scriptorem 
itidem  Gra^cum  Schifmaticum,  lib.12.  Hiftoria^te- 
ftatur  his  verbis  :  Etenimfintentiailla  (de  unione 

Ec- 


EcCiESIASTICA.  14^ 

EcckCix  Grxca^cum  Latina)  heri  auP  nudiustenius 

nondum  benc  radicata,  avulfa  efl  noflra  foUicitudinc^ . 

Et  qui  illa  egeraty  lich  pater  ejjet^  licet  de  nobis  opti- 

me  meritus^  licit  amici/fimusy  hr  quidquid  aliuddixe-- 

risyfive  confanguinitatisyfive  beneficii  nomen  ,  7mllis^ 

^uod  ad  nos  fuit^  nec  iis  etiam  ,  quiC  quilibet  Chriflia- 

nus  confecutus  fuijfet,  juflis  perfolutis  ,  inglorius  jacet, 

Vir  &  Imperator  hoflibus  formidandus,  e^  fmgulariter 

mibi  omni  amore  dignus .  Nihilominus  id  vifum  & 

^£lum  efl  .  Hic  itaque  ^ndronicus  Grsecorum  Im- 

perator  ,  ciim  m  Latiiios  peflime  eflfet  afFedus ,  ^o- 

mnem  Beccum ,  feu  Veccum ,  de  Ecclefiarum  Gr^e- 

cx  &  LatinsE  unione  aflidue  follicitum  ,  Sede  Con- 

ftantinopolitana  an.  mcclxxxiv.  dcjecit ,  &  in  eam 

intrufit  Grcgorium,  feu  Georgium  Cyprium^  Schifma- 

ticum  ,  qui ,  ut  obfervat  dodtifllmus  Pater  Michail 

Lequien  m  Diflertatione  I.  Damafcenica   De  procef- 

lone  Spiritus  San£ii,  Palamitarum  hserefim ,  de  qua 

in  fequenti  Colloquio  fermonem  habituri  fumus  , 

Draiformavit ,  multaque  fcripfit  contra  Latinos  , 

ed  prxcipue  contra  Beccum  ,  fcu  Veccum  ,  quem-^ 

:um  Latinis  confentientem  ^ndronicus  SenioryGvi^- 

:orum  Imperator ,  Sede  Conftantinopolitana ,  uc 

nox  diximus ,  exturbavit .  At  Veccus  graviori  ra- 

ionum  pondere  ,  utpote  pro  veritate  pugnans,  Ge- 

rgium  Cyprium  cot\hta.vk,Sc  quamvis  Patriarchatu 

■flet  cjedus  ,  nec  exiliis  ,  nec  carceribus ,  nec  aiiis 

ruciatibus  ac  poenis  deterreri  potuit,  quin  ad 

xtremum  ufque  fpiritum  invifta  conftantia  Ecclc- 

£  Latinse  dogmata  propugnaret ,  eaque  a  Graeco- 

im  Schifmaticorum  calumniis  ftrcnue  vindicarer. 

corgius  Cyprius  Sedem  Conftantinopolitanam  te- 

.lic  fex  annis ,  hoc  eft  ufque  ad  annum  mccxc  quo 

K     3  Pa- 


150  H    I    S    T    O    R   I    A 

Patriarchatu  ceflit .  Eodem  anno  Sedem  Conftmi- 

ainopolitanam  occupavit  ^thanafius  ,  feu  ^najia- 

ftus  3  qui  poftquam  rediflct  annos  quatuor ,  deje- 

dus  eft  j  ejufque  loco  fubrogatus  eft  ^yoannes  XL 

didus  Sozopolites  3  Monachus,  anno  mccxciv.  qui 

Patriarchatu  pocitus  eft  annos  fex  ,  &  obiit  anno 

Mccc.  Poft  ilh'us  mortem  ^thanajius  feu  nAnajiaftus 

in  Thronum  Conftantinopolitanum  reftitutus  eft 

anno  mccci.  &  poftquam  lediflet  annos  odo ,  fefo 

abdicavit ,  vacavitque  Sedes  Conftantinopolitana 

annos  duos.  Wfhoy  MctropolitaCyzicenus,eledus 

eft  Patriarcha  Conftantinopolitanus  anno  mcccx. 

fedit  annos  tres  ,  menfes  decem  .  Patriarchali  di- 

gnitate  (c  exuit,  ac  poft  ejus  ceflionem  vacavit  Se- 

dts  Conftantinopolitana  annum  unum  .  Polt  bre- 

vc  illud  Interpontificium  ,  Sedcm  Conftantinopo- 

litanam  obtinuit  Joannes  XIL  df(3:us  Glycis  Logo- 

theta  anno  mcccxvi.  feditque  annos  quatuor  ,  & 

obiit  anno  mcccxx.  Ei  fuccefljt  Ceraftnus  Monachus 

Monafterii  Montis  Manganii  ,  qui  fedit  annum-. 

unum  &  menfes  aliquot.  Polt  obitum  Ger^/?»/ in 

Throno  Conftantinopolitano  collocatus  cft  Efaiai 

Monachus  anno  mcccxxii.  feditque  annosxviii. 

&  menfes  aliquot,  ideft,  ufque  ad  annum  mcccxli 

quoanno  vita  fundus  eft ,  ac  fucceflorem  habui 

^oannem  XUL  Aprinum  j  qui  fedit  annos  xix.  Ei  i) 

Patriarchatu  Conftantinopolitano  fucceflit  Callijlui 

Monachus  ,  qui,  poftquam  fediflct  annis  quatuor 

migravit  e  vita  anno  mccclxiv.  Poft  Calliflum  y  E^ 

cleiiam  Conftantinopolitanam  Philotheus ,  feu  Vhi 

letus  rexit  annos  tredecim  ,  menfes  fex  &  dies  al 

quor,  ad  annum  ufque  mccclxxvi  i  i.  eique  fuccefl 

iiihis ,  qui  fedit  annis  xx.  &  diem  ultimwm  claul 

ani: 


ECCLESIASTICA.  1^1 

inno  Mcccxcvi  1 1.  Denique,  m  ferie  Patriarcharum 
3ra2corunn,qui  SajculisXIII.  &  XIV.  liccleliam-» 
Conftantinopolitanani  gubernaruat ,  ulcimus  re- 
:enfecur  ^ntonius  Monachus  ,  qui  fedic  annis  v. 
loc  ett,  ab  anno  mcccxcvi  i  i.  ufque  ad  an.MCccciii# 
rlabes  nunc  Chronotaxin  Grsecorum  Patriarcha- 
:um  Ecclefiae  Conftantinopolitanse  ad  initium  uf- 
^ue  S^eculi  decimi  quinci ,  quam  obfcuram  perfc 
icet ,  acmultis  tenebris  oblitam,  accuratiori  cal- 
:uIo  hic  digerere  ,  &  ia  meliorem  ordinem  difpo- 
lere  pro  modulo  noftro  tentavimus  • 

D.     Oftendifti  ,  ut  bene  memini ,  in  Collo- 

:juioII.  in  Hiftoriam  duodecimi  S.ECuli ,  Latinos 

I  Crucefignatos  fub  finem  undecimi  Sasculi  in  Palse- 

!  ftinam  venientes,  deviftis  Saracenis  ,  &  capta  Hie- 

rofolyma,  Lacinos  Patriarchas  Ecclefia:  Hicrofoly- 

mitanx  praefecifle,  quorum  Catalogum  ibidenu* 

I  cexuifti  ufque  ad  Patriarcham  didum  Monacbum , 

I  qui  in  Dicecefi  Florentina  natus  pra^fuic  Ecclefiir 

Hierofolymitanas  ab  anno  mcxciv.  ufque  ad  an- 

num  Mccix.  Nunc  igitur  fcire  velim  ,an  poft  illum 

Patriarcham  Latinum ,  didum  Monachum,  alii  fue- 

rint  Patriarcha^  Latini  ,  qui  Sajculis  XIII.  &  XIV. 

Ecclefiam  Hierofolymitanam  gubernarint  ? 

M.  Seriem  Patriarcharum  Latinorum  ,  qui 
fub  finem  XI.  faeculi ,  poft  captam  a  Crucefignato 
Latinorum  Exercitu  Hierofolymorum  urbem  ,Ec- 
clefiam  Hierofolymitanam  rexerunt ,  vel  e  jufdem 
Ecclefiae  Patriarchae  Titulares  fuerunt ,  poftquaui 
fub  finem  XII.  Sseculi ,  hoc  eft  ,  anno  mclxxxvi  1 1. 
Turcas  urbem  Hierofolymitanam  armis  dcpugna- 
runt ,  &  in  fuam  potcliacem  redegerunt ;  fuse  de- 
fcripfit  Papebrochhis  in  Hiftoria  Chronologica  Pa- 

K    ^  triar- 


152  H   I   S   T   O   R  I   A 

triarcharum  Hierofolymitanorum ,  quam  tom.  j. 
de  Adis  Sandorum  menfis  Maji  praefixit ,  ex  quo 
hsecpauca,  quse  inpraefcntiadidurus  fum  ,  deflo- 
rare  haud  pigebit .  Anno  mcciv.  quo  Hierofoly- 
mitanus  Patriarcha  Latinus>  dicSus  Monachus  obiity 
^lbertus  y  ex  Regulari  Canonico  Vercellenfis  Epif- 
copus,  poftulatus  eft  Patriarcha  Hierofolymita- 
nus,  quitamen  inOrientem  dumtaxat  pervenit 
anno  mccvi.  &  Patriarchatum  tcnuit  ufque  ad  an- 
num  Mccxiv.  quo  in  folemni  fupplicatione  a  Sara- 
cenis  occifus  eft .  Hic  eft  ille  ^Albertus  hujus  no- 
minis  U.  PatriarchaHierofolymitanus,qui  Montis 
Carmeli  JEremitis  Regulam  dedit  brevilfimani-»  ^ 
pra?fcribentem  divini  Officii  &  Orationis  quotidia- 
nx  penfum  ,  conftrudionemque  Oratorii  in  medio 
Cellularum  ,  ubi  mane  per  fingulos  dies  ad  audien- 
da  Miflarum  folemniaconvenirent ;  perpetuam  ab 
efu  carnium  abftinentiam  ,  Jejunium  a  Fefto  San- 
&.X  Crucis  ad  Pafcha,  folitudinem  ,  filentium  ,  fu- 
gam  otii ,  Priorisekftionem  ,  &c.  de  hac  Reguhi 
^b^lberto  PatriarchaHierofoIymitano  edita,&  ab 
Honorio  lU.  Potifice  Maximo  approbata  an.Mccxvi. 
la^e  difierit  Papebrochius  loco  mox  a  me  laudato  , 
ubi  tamen  antiquitatem  Carmefitani  Ordinis  libe- 
riori  calamo  impugnando  ,  &  Eliam  ,  aliofque  Ve- 
teris  Teftamenti  Prophetas  ex  clariffima^  illius  fa*- 
milix  albo  expungendo  ,  fibi  odium  ac  invidiam-» 
multorum  conflavit,  atque  in  fe  ipfo  expertus  eft  ^ 
quam  periculofum  fit,  fefe  huic  immifcere  certa- 
mini .  ^lbertojnujus  nominis  //.  Patriarcha^  Latino 
Hierofolymitano  ,  fucceflit  anno  mccxiv.  I\pdu!fus  j 
lR.od\:i\(o  Lotharius ,  Lothario  Gerondus  ,  &  Geron- 
do  'Jacobus  de  Fitriaco ,  qui  poftea  a  Gregorio  /X. 

Pon- 


EcCLESlASTlCAi  153 

1'^ntifice  Maxinio  Cardinalis  Epifcopus  Tufciil%- 

I  us  creatus  eft  ,  egregix  vir  dodirina?  &  pietaris  , 

ujus  opera  recenfebimus  in  Colloquio  quinto  • 

[  )biit  Romse  ^acobus  de  niriaco  anno  MCCxLiv.  & 

I  n  ejus  locum  fufFedus  eft  I{pbertus^qui  Patriarcha- 

'  um  HierofoJymitanum  tenuit  ufque  ad  an.MccLv. 

I  [uo  anno  ^lexander  IF*  Pontifex  Maximus  creavit 

Patriarcham  Hierofolymitanum  ^acobum  Panta- 

i  eonem  ,  natione  Gallum,  patria  trecenfem ,  qui  fc- 

f.:to  poft  creationem  fuam  anno  cum  Viterbiuni-5 

f-  ccelfiflet  ad  Curiam  pro  Ecclefia:  fuse  negotiis  pro- 

j  novendis,&  Cardinales  de  fucceflbre  MexandrilP^. 

\  ligendo  diflenfionibus  contendcrent  >  communi- 

)us  eorum  fufFragiis  ad  apicem  Apoftolicae  digni- 

acis  evcdus  eft  ann.  Mcci.xi4  diftufque  Vrbanus  If^. 

/acantc  itaque  Ecclefia  Hierofolymitana  >  per  ip- 

lus  ad  Pontiiicatum  aflumptionem  ,  ci  praefecit 

dem  Summus  Pontifex  Patriarcham  GuillelmurfLs, 

jui  erat  Epifcopus  Agennenfis  in  Aquitania ,  ipfi- 

jue  etiam  commifit  curam  Ecclefias  Acconenfis , 

unc  pariter  paftore  carentis  per  translationem-> 

Horentii  in  Sedem  Arelatenfem ,  cum  facultatc  cxi- 

gendi  fruftus  illius  Ecclefias ,  donec  redditus  Hie- 

rofolymitanse  Ecclefi^e  rccupcrarentur .  Obiit  G/^//- 

lelmus  Patriarcha  Hierofolymitanus  anno  mcclxiii. 

ac  fucceflbrem  habuit  Thomam  ,  qui  a  Meflanenfis 

Ecclefix  adminiftratione  adPatriarchatum  Hicro- 

folymitanum  promotuseft^obiitque  an.  MccLxxir. 

quo  ei  (ucceflit  Fr.  Thomas  de  Lentino  Ord.  Prsedi- 

catorum ,  Archiepifcopus  Confencinus ,  qui,  tcftc^ 

Leandro^lberto  lib.  5.  de  f^iris  Illuftribus  Ord.  Pra- 

dicatorum  ,  vir  (mt  per  omnia  egregiusy  ^  laudabilis, 

polluit  vit^  integritate,  morum  honeftatc  ^  doftri- 

ts 

na 


154  HlSTORlA 

na  6c  cloquentia,  exceflltquc  c  vivis  an.  mcclxxvi, 
Ecclefia  itaqueHierofoIymitana  per  mortem  Tho- 
m^  deLentino  viduata  Pallore  ,  HicoUus  III.  Ponci- 
fex  Maximus  anno  mcclxxvi  i  i.  ad  Patriarchatuni 
Hierofolymitanum  nominavit  ^oannem  Vercellen- 
fem  (  non ,  ut  quidam  habenc  Viterbienfem  )  Ordi- 
nis  Prsedicatorum,  fextum  a  Sando  Dominico  Or- 
dinis  Fundatorc  Magiftrum  Gencralem .  Quare  er- 
rant  hi  ,qui  Fr.  Hieronymum  ^fculanim,  Minittrum 
Generalem  Ordinis  Minorum,a  iMicolao  III.  eledum 
fuilTe  fcribunc  Pacriarcham  Hierofolymitanunx-> , 
cum  is  non  Patriarcha  ,  kd  Cardinalis  Prefbyter 
tituli  S.  Pudentiana  eodem  anno  mcclxxvi  1 1.  fa- 
dus  fuerit ,  ut  optime  obfervat  Spondanus  in  conti- 
nuationc  Annalium  Ecclefiafticorum  Baronii  ad 
hunc  annum  •  Oblatum  (ibi  a  Hicolao  III.  Patriac- 
chatum  Hierofolymitanum  recufavit  "^oannes  Ver- 
ccllenfis ,  &  inftantibus  precibus  apud  Pontificem 
quaefivit,ut  uni  foli  cura?  fui  Ordinis  vacaret,quem 
proinde  Pontifex  ad  conitantiam,ferendafque  pro 
Chrifto  labores  litteris  excitavit ,  quas  ad  annum 
MccLxxvi  II.  refert  Odoricus  I[aynaldus  .  In  fentcn*- 
tia  tamen  perftitit  Joannes  Vercellenfis  ,  &  tanto 
oneri  humeros  fupponere  dctreftavit.  Quo  fadum 
cft,ut  Patriarchatus  Hierofolymitanus  delatus  fue- 
rit  Eli£  ,qui  illum  tenuic  ufque  ad  an»MccLxxxvii. 
DemortuoE//i2;,ad  Patriarchatum  Hierofolymita- 
num  Kicolaus  IF.  Pontifcx  Maximus,  promovit 
W colaum  de  ^napiis  a,miOMCCLxxxvni.  ut  liquet 
cx  Diplomate  Pontihcio  ad  Clerum  &  Sufiraga- 
ncos  Ecclefia:  Hicrofolymitan^e  Epifcopos ,  ut  de- 
bita  reverentia  Patriarcham  profequerentur  ,  fcri- 
pto ,  ik  relaco  ab  Odorico  B^iynaldo  ad  eundem   an 

num> 


Egclesiastica*         155 

in  .  Hunc  autem  Nicolaum  de  ^napils  ex  Ordi- 
Prsedicatorum  Provinciae  Fraacix  >  Remenfis 
ioecefis  fuiHe,fcribic  Leander  ^lbertus  lib.3.  d(L^ 
'ris  llluflribus  Ordinis  Prxdicatorum  ,  ubi  modum  , 
10  eleftus  eft  Patriarcha  Hierofolymitanus  y  nar- 
.t  his  verbis  :  Ctm  efjit  in  I{gmana  Curia  (Nicolaus 
z  Anapiis  )  Panitentiarius  ,  ^  ab  omnibus  ,  ob  ejus 
it£  integritatem  ,  modejiiam  c^  fan^imoniam  dile- 
us  .  Wc^lao  IV.  Pontifice  Maximo  jingulis  Cardina-- 
bus  imponente ,  quod  poflridi^  ejus  diei  tres  viros  pro 
ignitate  pradi£ta  idoneos  quilibet  proferret ,  nonftnc 
Ivino  nutu  isnjenerandus  Pater  dfingulis  Pralatus 
^yficque  per  eumdem  Pontificem  ad  Prsfidentiam  San^ 
U  ci^uitatis  Hierofolyma  eve^us  efl .  Obiit  Nicolaus 
'e  ^napiis  non  an.  mcclxxxviii.  ut  pcrperam  vifuni 
ft  Leandro  ^lberto  ,  fed  anno  mccxci.  in  excidio 
Jrbis  Acconenfis  .   Patriarcham  fiquidem ,  qui 
Accone  erac  quando  ca  civitas  a  Turcis  captaeft 
mno  Mccxci.  fuifle  nomine  Kicolaum  y  con^zt  tx 
Epiftola  Islicolai  Papse  IV.  ad  eum  paulo  ante  fcri- 
3ta  pro  Inquifitionis  Officio  in  Syria ,  &c  Paiasftina 
:ontra  Haereticos  &  Judxos  illic  graflantes ;  cum- 
demque  ex  Ordine  Praedicatorum  extitifle  legimus 
apud  Walfingbamum  in  Eduardum  I.ad  an.  mccxcii. 
Capta  a  Turcis  anno  mccxci.  Vrbe  Acconenfi, 
feu  Ptolomaide,  Phajnicise  civitate  nobililfima  ,  to- 
tius  Orientis  opulentiflima  >  omnium  Orbis  regio- 
num  commercio  apprime  opportuna,  ac  portu  ca- 
paciflimo  tutiflimoque  munita,  omnes  Latini^apud 
quos ,  ut  obfervat  Spondanus  ,  ad  hunc  annum  ,  fa- 
cinora  &  fcelera ,  casdes  &  furta ,  rapina?  &  expila- 
tiones,  facrilegia  &c  impudicitix  impunegrafla- 
bantur,  i  tota  terra  fanc^aexccnninati  funt,  pxnas 

vide- 


I$6  HlSTORlA 

videlicet  tot  criininutn ,  qux  aLatinis  in  fcekrata 
illa  civitate  perpetrabantur  ,  fupremo  exigente  nu- 
mine .  Hanc  graviflimam  jacturam  ut  quadante- 
niis  refarciret  Cceleftinus  hujus  nominis  V.  qui  fuit 
Summus  Pontifex  eledus  anno  mccxciv,  Patriar-*^ 
cham  Hierofolymitanum,  qui  novas Chriftiano- 
rum  copias  illucmittendas  comitaretur  ,  ordinan- 
dum  curavit  .  At ,  ficut  C(£leflinus  F.  brevi  fex 
menfium  Pontificatuperfunftus,  eo  fe  munere  ab- 
dicavit ,  ut  jam  in  hocce  CoIIoquio  obfervavimus , 
ita  novo  Patriarcha:  Hierofolymitano  a  Summo  il- 
Pontifice  inftituto  fua  nihil  omnino  profuit  Ordi- 
natio  y  quia ,  ficut  fcribit  Guillelmus  de  lS[angis,  Ro- 
mam  veniens  B^odulphus  de  GrandivilU  Ordinis  Prg- 
dicatorum  ,  qui  juflu  Coslefiini  V.  Pap^  apud  Pari- 
fios  Patriarcha  Hierofolymitanus  fuerat  confecra- 
tus,  Patriarchali  illa  dignitate  a  Bonifacio  VllL  fuc- 
ceflTore  Ccslefiini  V.  exutus  eft  .  Bonifacio  VIII.  Be- 
nediftus  XI.  &  BenedidoXI.  fucceflit  Clemens  V» 
qui  anno  mcccv*  ^ntonium  Dunelmenfem  Epifco- 
pum  creavit  Patriarcham  Hierofolymitanum .  Sed 
^ntonio  Patriarcha  mortuo  anno  mcccxiv.  ideiiL-» 
Summus  Pontifex  Clemens  V.  Patriarchatum  Hie- 
rofolymitanum  contulit  Vetro  Ruthenfi  Epilcopo , 
eique  ,  ob  Hicrofolymorum  Ecclefiam  ab  Infideli- 
bus  oppreflam  ,  Ruthenenfis  Ecclefise  veftigalibus 
potiri ,  ejufque  adminiftrationem  gerere  perrnifit. 
Erepto  quoque  e  vivisP^fro  Patriarcha  Hierofoly- 
mitano  ^  ^oannes  XXL  feu  ut  vulgo  dicitur  XXIL 
fuccefior  Clementis  F.  Patriarchali  Hierofolymita- 
nx  Ecclefix  titulo  I\aymiindum  Ordinis  Pra^dicato- 
runi  cxornavit  anno  mcccxxiv.  eique  etiam  contu- 
Jit  Ecclcfia?  Nimefieniis  adminiftracionem  ,  cuiu^ 

Hie- 


ECCLESI ASTICA*  I57 

[erofolymis  ob  Infidelium    tyrannidcm  federe 
>n  poflet .  Poft  mortem  B^ymundi ,  Patriarchse 
ierofolymitani ,  Fr.  Petrus  de  Palude ,  vir  magnse 
drinse  &  hmx  ,  Avenione  ordinatus  eft  a  ^oan" 
XXIL  Patriarcha  Hierofolymitanus  an.Mcccxxix. 
fcribit  continuator  Cuillelmi  de  ls[angis  ^  &  circa 
incipium  menfisjulii  ejufdemannij  unacuiruf 
inciis  Regis  Cyprii ,  qui  venerant  ad  ducendam 
Cyprum  tiliam  Ludo^vici  Comitis  Claromonta- 
,  fponfam  primogeniti  filii  prasdidi  Regis  >  juflli 
ilifpi  Francorum  Regis  navigavit  in  Syriam^  , 
n  ad  vifitandum  Scpulchrum  Dominicum  ,  tum 
agendum  cum  Soldano  de  Chriftianorum  Orien- 
ium  pacc  &  recuperatione  Terr^  Sanda^  •  Bien- 
;>  poft ,  hoc  eft  y  anno  MC6CXXXI.  e  fua  Syriaca-» 
regrinatione  inGalliasreverfuseft  P^m^i  d  Pa^ 
e  Patriarcha  Hierofolymitanus .  Obiit  Parifiiis 
10  McccxLii.  &  in  Majori  Conventu  Fratrum-f 
sedicatorum  fepultus  elt ,  ubi  Epitaphium,  quod 
i  pofitum  eft ,  eos  refellit ,  qui  illum  in  Cypro  e 
^is  exceffifle  inconfiderate  fcripferunt.  Multa^ 
►era  fcripfit  Petrus  d  Palude,  qax  iuo  loco,  fcuin 
into  CoIIoquio ,  quod  erit  de  Viris  llluflribus 
culi  XIII.  &  XIV.  commodius  referemus  .  De- 
)rtuo  Petro  d  Palude^  Patriarchas  Hierofolymita- 
,non  defuifle  fucceflbrem^ex  eo  vel  maxime  pro- 
:  Papebrochius  fub  finem  Hiftoris  Chronologicse 
criarcharum  Hierofolymitanorum  ,qudd  Sixtus 
lenfis  inChronico  adannumMcccxxx.  nominet 
s  confequentes  Archiepifcopos  Tyrenfes ,  om- 
;  ex  Ordine  Prasdicatorum  ,  videlicet  Hicolaitm  , 
iacurfium^&  Petru7n  de  Confli£iu.  Unde  infert  Pa- 
rochius^qiiQd  fi  hujus  Ecclefig  Tytenfis  litulus  no 

eft 


1 

158  HlSTORIA  1 

cft  permiflfus  vacare,  multo  minus  permiffus  fit  va« 
care  Ticulus  Patriarchalis  Ecclclix  Hierofolymita- 
nx  .  Veriim ,  ciim  ifti  fucceflbres  ,  quos  in  Patriar- 
chatu  Hierofoiymitano  habuic  Petrus  dPaludeynh 
eruditis  omnino  ignoti  fint,  noneft  operse  pretiuin 
illorumftudiofius  perquirere  nomina  ,  quibus  nu« 
dus  tantum  Patriarchse  Hierofolymitani  tituhis. 
abfque  uUarecuperandae  pofleflionis  fpe  ,  datus  d 
in  Ecclefia  Romana .  A  tempore  fiquidem  amifl]  i 
Latinis  Orientis  ,  Apoftolica  Sedes  jus  ,  quod  fe 
mel  aflfumpferat,  providendi  Ecclefiis  tdmPatriar 
chalibus  ,  quam  Archiepifcopalibus  in  Oriente. 
conftitutis  ,  retinuit  ,  foletque  etiamnum  Legati 
Apoftolicis  ,  &  nonnuliis  aliis  Ordinatis  Epifcopi 
conferre  tituluni  alicujus  Ecclefias  ,  qu^  eft  ia 
partibus  Infidelium  •  Sedfatis  hadenus  didum  li 
de  Ecclcfiae  Hierofolymitanae  Patriarchis  ,  quorur 
feriem  ,  quae  inChronico  Panvini  Onufhrii  ^  Sc  Gt 
nebrardi  minus  accurate  texitur ,  in  meliorcm  01 
dinem,poft  doShiflimos  Viros  Odorkum  I{aynaldu% 
&  Papebrochium  redigere  neceflarium  efle  duxi 
mus  .  Id  fortafse  non  perfecimus ,  conati  quider 
iumus . 

D.  Numquid  Ecclefiae  Antiochena  &  Ak 
xandrina  Sa^culis  XIII.  &  XIV.  fuos  habuerunt  P< 
triarchas  ? 

M.  Antiochia  anno  millefinio  nonagefim 
oftavo  Latinorum  armis  occupata ,  coepit  Ecclel 
Antiochena  haberc  Patriarchas  Latinos  ,  quoriii 
feriem  in  CoIIoquio  fecundo  in  Hiftoriam  S^cu 
duodecimi  texuimus  ufque  ad  Eliam  B^bertum  11' 
gienfem  ,  antea  Epifcopum  Brixianum  ,  qui  P 
triarchatum  Antiochenum  obtinuic  anno  Mcex 


ECCLESIASTICA.  I^p 

obiit  anno  mccxlvii»  At  quinain ,  pott  illum.-* 

iam  Fpbertumy  ex  Latinis  Patriarcha  Antiochenus 

erit? incompercum planeefle  ex  Pan^vino Ont^fhTioy 

ex  Genebrardo  in  Chronico  ibidem  obfervavmius. 

ibuerunc  ctiam  Grseci  Schifmatici  poft  captaHL-» 

Latinis  Antiochiam,fuos  Patriarchas  Grj cos  An- 

ochenos ,  qui.tamenomnes  pene  ignoti  lunt ,  ac 

binde  eorum  feries  defcribi  haud  potell .  Quod 

.sdat  Patriarchas  ,  qui  Saeculis  XIII.  &  XIV.  £c- 

c^fiam  Alexandrinam  rexerunt,  necefle  non  eft,  ut 

I  eorum  contexenda  ferie  diutiiis  hicimmoiemur. 

i  ftendimus  quippe  in  Colloquio  fecundo  in  Hifto- 

uUiiSajcuIorum  feptimi  &  odavi  ,  nos  feriem  Pa- 

i.archarum  Alexandrinorum   dumtaxat  habero 

fcriptam  d  Severo  ,  Elmacino ,  ^bulfarago  ,  &  ab 

\  is  Scriptoribus  Arabibus  Sc6tx  Jacobitarum  ad- 

:tis  ,  qui  data  opera  ia    texenda  fer^e  Patriar- 

arum  Alexandrinorum ,  poft  Diofcorum ,  Haereti- 

m  Eutychianum  ,  qui  in  quinto  SiECulo,feu  anno 

xcxLiv.  Sando  Cyrillo  fucceflit  in  Patriarchatu 

exandrino,memineruntdumtaxatPatriarcharum 

itychianoriun  &Jacobitarum  ,  qui  Ecclefiam-^ 

exandrinam  occuparunc ,  prastermiflls  tam  Or- 

i  odoxis  ,  quam  Hsereticis  ,  qui ,  licet  fuerint  Pa- 

1  larchas  Alexandrini  ,  ^acobiticam  tamen ,  feu  Eu- 

1  chianam  Seftam  ,  non  funt  profefli.  In  hac  igitur 

\  ferenda  ferie  Patriarcharum  AlexandrinorunL-f 

cobitarum  tempus  &  operam  hic  male  locaro 

ui  debemus  ,  fi  tamen  cam  habere  defideres  ,  le- 

fis  jam  citatum  Colloquium  noftrum  fecundum 

Hiftoriam  Sseculorum  feptimi,&  odavi,  ubi  poft 

ariflimum  Eufebium  I{enaudotium  in  fua  Hifioria^ 

itriarcharum  Mexandrinorum^&c  do£tiflimos  Ope- 

ris 


itfo  H  1   $  t  O  H  I  A 

ris  Bollandiani  Continuatores  in  DiJJertatione  Chro 
nologica  de  Patriarchis  ^lexandrinis  y  quam  ad  To 
mum  5.  menfis  Junii  praemiferunt ,  feriem  Patriar 
charum  Alexandrinorum  a  laudatis   Scriptoribu 
Arabicis  &  Jacobitarum  Sedg  addidis  defcriptan 
inferuiraus ,  ac  integram  dedimus  ,  a  tempore  vi 
deiicet  S.  Marci  Evangeliflse  ^  qui  fuit  primus  Pa 
rriarcha  Alexandrinus ,  ufque  ad  ^yoannem  XV.  qu 
fuit  centefimus  tertius  Patriarcha  Alexandrinus 
quique ,  ut  referunt  Bollandiani  Oper is  Continua 
tores  ex  Epiftolis  a  P.  Bernarto   Societatis  je(i 
fcriptis,  Chrifma,  quodducentis  ab  hinc  annis  fa 
cium  non  fuerat ,  magno  apparatu  confecravit  an 
no  millefimo  feptingentefimo  tertio.  Sed  tempu 
eft  y  ut  vafa  colligamus ,  acfamiliarem  noftrum  la 
f  em  redeamus  •  Cave  tamen ,  ne  otio  indulgendo 
&  porreftis  pedibus  in  utramvis  aurem  dor- 
miendo  ,  imparacus  accedas  adproxi- 
mum  noftrum  CoIIoquium ,  quod 
poftridie  deHaerefibus  & 
Controverfiis, 
qua? 
S^culisXIir.&XIV. 
in  Ecclefia  exortae  funt ,  habi- 
turifumus. 


CO 


ECCIESIASTIGA*  t6t 

COLLOQJJIUM   IIL 

Dc  Harejihm  &  ComroverJIh  ^  qua? 

Sicculis  XllL  &  X/F.  cnat(C 

funt  In  Ecclejia . 


Discr-     ^^  ^pius  experientii  comprobavi,  ad 

PULus.     ^^  veram  ftudio  &  ledione  fapien- 

^JP  tiam  comparandam  ^  nullam  diei 

^artcm  utiliorem  effe  >  quam  diluculum  ,  dum  Sol 

uiovus  exories  vigorem  &  aiacritatem  aff^rt  rebus 
)mnibus,  hominemque  ad  vitae  munia  revocat; 
lum  habile  cft  ad  omne  minifterium  corpus  y  & 

I  )rgatta  tranquilla  funt  ac  ferena  .    Quapropter  , 

f  ummo  mane  hodie  expergefaftus ,  huc  reda  onj- 
n  feftinatione  venire  properavi ,  ut  te  de  H<ere(i- 
)us  &  Controverfiis  5  qu«  Sseculis  XIII.  &XIV. 

!  n  Ecclefia  obortas  funt,  dilferentem  pronis  auribus 
lufcultarera . 
Magister  .    Tibi  ex  animo  gratulor ,  quod  illos 

I  lon  imiteris  juvenes  ,  qui  horas  matutinas  ,  opti- 
nam  vitse  partem  ,  intempeftivo  fomno  perdero 
blent ,  quique  a  fomno  excitati  tam  ^egre  e  letto 
livelluntur,  ut,  dumofcitant,  caput  fcalpunt, 
uofque  nervos  diftendunt ,  tota  pra:terfluat  hora. 
JiFaber  a^rarius  ob  vile  lucelium  furgit  ante  lu- 
^m,  quanto  magis  juvenes  expergefacere  debet 
imor  coeleftis  fapientiae  ,  quac  apud  Salomonem  cla- 
nitat :  Qui  mam  vigiUverint  ad  me ,  invenient  me  . 
von  mediocris  profedus  eft  ,  fi  quis  fuo  qusequc^ 
cmpore  gerat ,  ik  matutinas  horas  ftudiis  impen- 
Tom.f^.  L  dat; 


^6Z  H    1    $   T   O    R    I    A 

dat ;  cum  certmn  (it ,  in  ftudiis  plus  ^Sici  una  ho- 
ra  matutina ,  quam  tribus  pomeridianis ,  idquo 
nulio  corporis  detrimento .  Ne  igitur  tam  pretiofi 
teraporis  jafturam  faciamus,  noltrum  ,  fi  placet , 
Colloquium  incipiamus  ab  Haerefibus  ,  &  Contro- 
verfiis ,  quibus  Ssculo  decimo  tertio  vexata  ell 
Ecclefia  e  Dein ,  alias  expendemus  Haerefes  ,  & 
Controverfias ,  quse  Saeculo  Ecclefise  decimo  quar- 
to  originem  habuerunt. 

D»  Albigenfium  haerefeos  exordia  ,  errorum 
portenta,  flagitiorumque  monftra  fatfuperquo 
in  tertio  Colloquio  iix  Hiftoriam  Sxciili  duodecimi 
cxhibuifti.  At,  cum  execrabilis  illaSeda,  ficut 
ibidem  obfervafti ,  Saeculo  decimo  tertio  ita  inva- 
luerit,  ut  ad  eam  exterminandam  necefle  fuerit  Sa- 
cram  militiam  indiccre  ,  prasftat  nunc  ,  ut  brevi- 
ter  defcribas  felicem  fauftumque  exitum  illius  Sa- 
cr$  militiae ,  qua  feralis  illaHydra  Icthali  vulnere 
petita  tandem  aliquando  obtrita  ac  profligata  eft . 

M,  Quod  Haereticis  a  Deo ,  a  confcientia , 
&  a  bona  mente  reli(3:is  ufu  venire  folet ,  ut  vi- 
delicet,  inillo  barathro ,  inquod  fe  temerecon- 
jecerunt,  pertinacius  hserere  ac  perire,  quam-> 
cxcoemergere  &  refipifcere  malint;  Id  Hsereticis 
Albigenfibus  ,  quos  penitiis  occaecaverat  impietas 
cum  fingulari  fuperbia  coniunSa ,  contigifle  com- 
pertumefl,  At  enim  nefaria?  iftius  Se6ta?  Princi- 
pcs  ,  qui  fub  finem  duodecimi  S^culi ,  fat  habue- 
rant  in  privatis  ,  &  in  publicis  congreflibus ,  iii^ 
tenebris  &  in  luce  ,  verbo ,  fcriptoque  fpargero  , 
diiTeminare ,  propagare  virus  impietatis  fu^? ,  & 
ca  virtutis  probitatifque  fpecie ,  quam  gnaviter 
menticbantur ,  populum  fuis  erroribus  iniquc  cor- 

rum- 


ECCLESIASTICA*  l6^ 

mpere;  tandem  ineunte  ScecuIo  XIII.  infolentio- 

;  fadi,  &  I{aymundi  Comitis  Tolofani  fulti  prgfi- 

\^m  Ecckfias  immaniter  graflari  coeperunt,Tem- 

\  fpoliarunt ,  incenderunt  domos  ,  violarunt  Sa- 

sVirgines,  innoxios  trucidarunt,  Sacerdotcs 

juifitifliniis  fuppliciis  &  acerbifllma  morte  afFc- 

unt  y  atque  plures  florentiflimi  Galliarum  Re- 

i  Provincias  ferro  flammaque  devallarunt  •  Fe- 

atur  ad  pompam  error  civium  fanguine  fatiato 

ore  armatus  ,  cui  parentes  liberis ,  opibus  divi- 

,  imi  e  plebe  capite  fuo  litabant .  Tanta  molc 

eri  laborabant,  utfallerentur ,  ut  perirent.  Ho- 

1  fe  furoribus  ac  ftragibus  oppofuic  Innoten-- 

Uh  qui  tum  temporis  univerfae  Ecclefiaj  clavum 

citer  regebat ,  &  ut  commune  illud  incendiunx 

ingueret ,  confiliis  improborum  refifteret,  au- 

iam  debilitaret,  machinationes  frangeret ,  er- 

emque  e  GalliarumRegno  deturbarec  ,  facram 

itiam  adverfus  haereticos  Albigenfcs ,  quos  ad 

liores  partes  rcduci ,  &,  depofitis  erroribus,  ad 

itis  fanitatemferio  convertipofle  nullaamplius 

5  erat ,  indixit .  Colledus  itaque  eft  Crucefi- 

Ltorum  exercitus,cui  ^praeter  multos  Duccsac 

[  mices  ,  infcribi  voluerunt  innumeri  Epifcopi  & 

E  :lefiaftici  viri.  Ejufdem  Sacri  Belli  Dux  eledus 

X  Simon  Comes  Monfortius  ,  cujus  prasclaras  dotes 

i  cribit  Vetrta  de  ydle  Cernaii  cap.iS.  HiJioriiO 

j  ■^igenfinm  •  Totus  igitur  in  Catholicorum  cau- 

i  incumbens  Simon  Monfortins  ,  Heros  invi<9:ifri- 

s  ,  uno  armorum  impetu  &  continenti  ferie  tri- 

phorum  Hasreticos  Albigenfesdebellavit,  &  i*- 

Ji4dce  Machabcci,  Coelo  pro  ipfo  pugnantc,  cuii- 

humanis  viribus  fuperior  vifus  cft  .  Biterraf 

L     z  pri- 


i 

J<f4  H    I    S   T   O    R    I    A  ^ 

priinumcopiasduxit.  CaptaUrbs,  ac  Civiunu* 

c^des  promifcue  fafta  eft  ipsa  ,die  Sand^  Marw 

MagdalerKC  facra  >  quam  Chrifti  concubinani  ,  per 

fummam  blafphemiam  fcelerati  illi  Hseretici  ap- 

pellare  non  verebautur  •  Mox  Carcaflbna ,  &  c^- 

teraeUrbes,  Caftraque  perdueHium  munitiflima.^ 

fefc  viftori  Simoni  Monfortio  dediderunt .  Comitis 

Fuxenfis  copise ,  qui  B^ymundo  Comiti  Tolofano 

federatus  erat,  adCaftrum  San6ti  Af^mw/  fufas, 

diflipats  ac  profligatae  funt.  Denique  ad  Murelltm^ 

feu  Muretum^  in  agro  Tolofano  Oppidulum  ,  Simon 

Monfortius  de  Albigenfibus  infignem  reportavit  vi- 

doriam.  Habebant  Albigenfes  in  fuo  exercitu  cea- 

tum  millia  armatorum  ,  quorum  agmen  ducebat 

Tetrus  hujus  nominis  //.  Aragonum  Rcx  ,  qui  fup« 

petias  tulerat  aflSni  fuo  Comiti  Tolofano ,  utpotc 

cui  fororem  fuam  Leonoram  collocaverat .  Ex  ad- 

verfo  Simon  Monfortius  ,  qui  non  plures  octingenti? 

equitibus  ^  &  mille  peditibus  in  exercitu  fuo  nu 

iTierabat>  divino  pr^fidio  confifus  prselium  confe- 

ruit ,  &  prseeunte  Sandio  Dominico  Ordinis  Prsedi- 

catorum  Fundatore  >  qui ,  velut  alter  Moyfesy  intci 

graviora  difcrimina  intentiflimis  ad  Deum  preci 

bus  vacabat,  &  Crucifixi  efligiem,  quam  manu  ge 

rebat  >  militibus  oftentabat  >  ingentem  hoftiuiiL 

niultitudinem  csecidit  >  atque  internecione  delevit 

quos  inter  Petrus  Aragonum  Rex  pugnans  occu 

buit .  Plus  viginti  millia  defiderata  ,  casteri  arnii 

cxuti ,  ficut  referunt  Paulus  o^milius  ,  Petrus  dt 

Valle  Cernaii  cap.Lxxi.  &  lxxii.  Hiftoriae  Albigei 

lium  5  &  Bjgordus  iii  lib.  de  Geflis   Philippi  ^i^gW 

ad  annum  mccxi  i  i.  At ,  proh  dolor  !  ftrenuus  m 

litix  Diix  Simon  Monfortius  >  qui  tot  pericula  ev 


ECCLESlASTICA*  l6^ 

r  at  y  toties  e  niedio  igni  ac  ferro  falvus  &  inco- 

nis  redierat ,  dum  Tolofam  obfider,  vibrato  per 

ichinam  faxo  Igfus  interiit  annq  mccxvi  i.  &  Co%> 

ratum  Tolofanum  ,  quo  3  ob  egregia  fua  ia  Ec- 

fiam  promeritaj  &  propter  Apofiafiam  ^aymun- 

Comitis  Tolofani ,  donatus  fuerat>  reliquit  filio 

: »  ^malrico  .  Paulo  poft  ,  I{aymundus  ,  qui  ^  uc 

[  )x  diximus  ,  ob  fuam  Apoftofiam  Comitatu  To^ 

ano  abdicatus  fuit,fubit^  morte  extinftus  eft,  fa- 

iique  fepulturaprivatus,  quod  impxnitens  obiif- 

,  &  Ecclefiam  ,  dum  viveret ,  fua,  in  fovenda  ac 

)paganda  Albigenfium  hserefi,  pervicacia,dilace- 

let .  Hic  I{aymundus  fuperftltem  refiquit  eiuf* 

n  cognominis  filium,  didum  B^ymundum  ^unio-^ 

1  y  qui  y  Comitatum  Tolofanum  y  quo  fuus  patcr 

itus  fuerat,  armis  repetere  volens  ,  Bellum  mo- 

contra  ^malricum  y  qui  in  pofleflionem  ejufdem 

mitatus  patri  fuo  Simoni  Monfortio  fucceflerat . 

I  ^malricus  hujus  Belli  molem  viribus  imparem 

>  expertusjura  fua  transfudit  in  Ludo^uicum  VIIL 

Iliarum  Regem,  qui  numerofum  exercitum_* 

I  ice  infignitum  duxic  in  Aibigenies  >  oppida, 

1  traque  plurima,  &  Avenionem  poft  trium  men- 

i  n  obfidionem  recepit  anno  mccxxvi  i.  Ikut  Ge- 

i  ejufdem  Regis ,  &  Guilklmus  de  Podio  Lautentii 

tantur  .  Demum ,  facro  contra  Albigenfes  Bello 

i  :eptOjS.i:w(/o<y/c//yGalliarum  Rexhujus  nominis 

adhortante  Gregorio  IX.  fuis  Litteris  Apoftoli- 

y  quas  Annalibus  Ecclefiafticis  inferuit  Odoritus 

maldus  ad annum  mccxxviii.  finem  impofuic, 

iuxitque  I{aymundum  ^uniorem  ut  confentiret  in 

pacis  conditiones  ,  quas  inter ,  hi^  prsecipuse 

nta  \xt  I\aymundus  Coaiitatum  Tolofanum  ab 


l66  HlSTORIA 

Hsereticis  Albigenfibus  purgarec ,  eofque  vils  om- 
nibus  extcrminaret :  Damna,illata  Ecclefiis  ac  Mq. 
nafteriis  ,  rcfarciret,  earumquejura  &  libertatej 
defenderct :  ^oannam ,  filiam  fuam  unicam  ,  uni  ex 
Regis  GalHarum  fratribus  daret  uxorem ,  quo  cj 
matrimonio ,  fi  nulli  procrearentur  liberi ,  nihilo 
niinus  Tolofanus  Comitatus,  poft  eorum  ac  %j/' 
mundi  Comitis  obitum,ad  Galliarum  Regem^ejuf- 
que  fucceflores  tranfiret .  Has  &  alias  hujufmodi 
conditiones  pacis  contentas  in  Tradatu ,  quem  re« 
(cnint  Diichefnius  Tomo  5.  Hiflor'm  Francorum  Scri 
ftorum  ,  &  Catellus  Hiftorise  Comitum  Tolofano 
rumlib.2.poftquamjuraflet  %y?»««c//^x  Comes  ii 
die  Sando  Parafceves  ,  prasfente  S.  Ludo^vico  Gal 
liarum  Rege,  &  innumera  Prselatorum,  Procerum 
que  multitudine,abfolutionem  afententia  excom 
municationis ,  qua  perculfus  fuerat ,  accepit  a  Le 
gato  Apoftolico  ,  qui  ei  in  pgnitentiam  iniunxit 
ut  Crucem  contra  Saracenos  fumeret ,  &  facram- 
Militiam  in  Palxftina  per  quinquennium  gereret 
Hunc  ivi  modum  finitum  eft  Bellum  facr  um  ,  &  ex 
tinctaplane  in  Galliis  Albigenfium  H^refis  ,  fua 
ctiam  hancin  rem  curas  conferente  ipfomet  B^y 
mundo  "Juuiore  Comite  Tolofano  ,  qui  ad  exaltatio 
nem  Fidei  Chriftianse ,  ad  radicitus  extirpandam- 
H^ereticam  pravitatem  ,  ad  confervationem  pacis 
&  ad  bonum  totius  Comitatus  Tolofani  ftatum- 
confervandum  &  in  melius  reformandum  Sandii 
nias  I  eges  tulit  anno  mccxxx  111. 

D,  Perniciofiflimis  Hasreticorum  conatibui 
ne  Religioni  noceant ,  dc  Cathoiicse  Ecclefise  p* 
cem  perturbent ,  armis  temporalibus  refiftendui 

tS^ ,  nemg  eerte  oeg^r^  pQtefl^  •  §i  mtn  ilk  >  q^ 

hc 


ECCLESIASTICA»  l6j 

3ftein  ,  ferruin  ac  flammam  minitantem  >  atquc 
gulum  patrias  petentcm  quieto  ^  tranquilloque 
ideret  animo,veIei  perfundorie  aut  leviter  fe  op* 
^neret ,  impius,  reufque  perduellionis  haberetur> 
niii  contenderet  acerrime  ,  vimque  vi  defende- 
1 5  defuifle  Reipublicas  merito  cenferetur ;  quan- 
)  magis  exardefcere  debent  avit^  Religionis  pro* 
jgnatores  ,  &  armis  etiam  temporalibus  ,  fi  ne- 
lik  (it  j  comprimere  furorem  hasreticorum  >  qui 
1  fuos  ftabiiiendos  e^-rores  conjurantes  >  in  Reli* 
ionem  >  qua  nihil  fecundum  Deum  antiquius  ha- 
ere  debemus ,  hoftih*ter  graflantur  .  Optimd  ita- 
ae  fe  geffit  Innocentius  IIU  Pontifex;  Maxim,us,dum 
cram  Mihtiam  ad  frangendos  Haereticorum  Al- 
igenfium  impetus  >  indixit  y  (ecutus  hac  m  re  Jau* 
atiftimum  ilium  morem,  quem ,  u,t  nuperrime 
idivi  a  viro  erudito  j  a  tempore  Conflmtini  Magni 
nperatoris  omnia  comprobarunt  Ecclefiae  S^cula. 
id  dicas  nunc ,  quasfo,  quid  fibi  velit  iftud  SancS^ 
iquifitionis  Officium  >  quod  ad  exfcindendas  Al- 
igenfium  Ha*refeos  reliquias  Fratribus  Prasdica- 
)ribus  a  Sede  Apoftolica  demaadatum  elfe  di- 
itur  ? 

M.  Ad  H^refeos  Albigenfiuai  ^cxpugnatio- 
em  &  H^reticorum  converfionem  miferat  Inno- 
mtius  IIL  Pontifex  Maximus  Legatos  Apoftolicos 
irnddum  Ciftercienfem  Abbatem ,  Petrum  de  Ca- 
ronovo  ,  &  ^gdulphum  ejufdem  Ordinis  Profeflb- 
^s  ,  qui ,  adjundis  fibi  Ciftercienfis  itidem  Ordi- 
inisduodecuii  Abbatibus.H^ereticos  ad  gremium 
ccleh^quafervidis  concionibus,  qua  difputatio- 
Z  '  ^^d^icere  pro  viribus  tcntarunt .  Accefllc 
iucta:  Dux  Pr«d|cationis  Didacns,  Oxoraenfis  in^ 

L     4  Hi- 


158  HlSTORIA 

Hifpaiiia  Epicopus ,  cum  Domtnko  ,  fuo  itineris  & 
laborurn  indivulfo  focio ,  quem  inter  Canonicos 
Regulares  fu^  Ecclefia?  Oxomenfis  anno  mcxciv* 
fufceperar  •  Animadvertens  autem  Didacus  ,  quod 
Ciftercienfes  Albigenfium  Hareticorum  conver* 
fionem  huc  ufqiie  parumpromovifleiit,  illis  author 
fuit,  ut  dimiflis  equis,  quibus  vehebantur  ,  &  abje- 
dis  auro ,  argenco  ,  famulitio  ,  ac  fuperfluo  comi- 
tatu  ,  Apoitolicam  praedicandi  rationem  fequeren- 
tur,  &  unicuique  termini  proprii  aflTignarentur  > 
per  quos  difcurrendo  ,  pr^dicacioni  infifterent,  & 
difputationibus  infudarent,  ficut  teftatur  Petrus  de 
Vaile  C^r«^// Ciftercienfis  Monachus  cap.  $.  Hijio^ 
ri£  ^lbigenjium  •  Eo  in  munere  ciim  biennium^ 
Apoltolico  fervore  Didacus  Oxomenfis  Pr^ful  & 
Dominicus  infumpfiflfent  cum  Apoftolicis  Legatis, 
&  aliis  Ciftercienfis  Ordinis  Abbatibus ;  Didacus 
Mx  Ecclefiam  fuam  reverfus  cft,  Donfinico  Duce  pr^- 
dicationis  adversus  Albigenfes  paucis  cum  fociis 
(nam  &  Ciftercienfes  Abbates  difceflferant)  relido. 
Novem  annos  Vir  Dei  Dominicns  in  Hserefis  con- 
futationem ,  in  prsedicationem  ac  defenfionem  fi- 
dei  ftrenue  &  intrepide  incubuit ,  verbo,preci- 
buSj  miraculis  Cacholicam  Reiigioncm  propugna- 
vit ;  Sacr^e  Inquifitionis  OflScium  adverfus  hasreti- 
cam  pravitatem  in  Provincia  Narboncnfi  ,  &  ma- 
xime  Tolofa^  &  Carcaflbnae  authoricate  Romano- 
rum  Pontificum  Innocentii  ///.  &  Honorii  IIL  magno 
cum  animarum  frudu  exercuit ,  utque  Ecclefia^ 
ad  expugnandos,  vel  convertendos  Ha^reticos  per- 
petuum  haberet  fidei  fulcimentum  ,  inftituit  cla- 
riflTimum  Ordinem  Fratrum  Prsedicatorum,  quibus 
pro  tut^da  fide  CachoUw  jugitej  excub^tibus  San- 


ECCL£SIASTICA.  t6^ 

X  Inquifitionis  Officium  coinmiferunt  Romani 

rontifices ,  feu  eis  ad  hoc  officium  deledis  autho- 

i  tatem  dederunt  inquirendi  in  Harreticos  ,  &  in^ 

!  >s  debitis  paenis  animadvertendi ,  fi  Befipifcere  ^ 

L  ofque  errores  ejurare  nolint  .    Non  me  fugit 

I  Liantum  Hsereticis  difpliceat  illud  Sandse  Inquifi- 

b  onis  Officium,  quod  unus  ex  illis  >  videlicet  Guil^ 

Imus  Cave  in  confpe£iu  Saculi  SchoUfllci ,  ut  vocat, 

;  u  decimi  tertii  >  fu^  Hiflorm  Litteralis  ,  infrunito 

reappellat  Graviffimnm  &  ab  Qrco  fetitHm  Chri^ 

'an£  J^eligionis  dedecus  flmul  &  flagellum  ,  confciew- 

arum  carnificinam  ^fummaque  tyrannidis,  &  crude^ 

tatis  ojflcinam ,  qua  Siculi  non  invenere  tyramii  ma- 

.  stormentum  •  Veriim  j  ad  confutandam  hanc  Hae- 

ticorum  calumniam  ,  quam  furda  aure  praeterire 

lud  poflum ,  fufficiat  hic  brevitcr  obfervarc ,  tri* 

xs  potiffimiim  de  caufis  Sanftse  Inquifitionis  Offi- 

uni  fuiflfe  inEccIefia  fapientiffime  inftitutum-*. 

rimo  ,  ut  fanari  poflint  Hseretici  ,  qui  fuam  mife- 

;ri  fortem  nolunt.  Eft  enim  id  Novatorum  om- 

;um  ingenium ,  ut  in  quemcumque  incurreriut 

it  impegerint  errorem  ,  ad  eum  omni  animi  in- 

udione  ac  voluntate  adhserefcant  >  ncc  ad  fanio-p 

*.m  mentem  3  nifi  adhibita  aliqua  feveritate  >  redi- 

-  valeant .  Quid  autem  medico  crudelius  eo  ,  qui 

i^grotum  indulgentior,ferrum  in  vulnus  &  cica- 

ricem  altius  adigere  reformidet  ?  Hsec  nimia  hu- 

lanitas  pro  crudelitate  >  fa^vitia  contra ,  rigidior- 

ue  feveritaspro  humanitate  fummahaberi  debet. 

>u6d  ergo  aliquam  ergacontumaces  Haereticos 

•veritatem^  adhibeat   Sanfta:  Inquifitionis    Offi- 

ium  ,  Hon  inde  culpari ,  fed  potiiis  maxime  com- 

iiendari  debet>  cum  e^  feveritate  f^pius  corrigaa- 

tur 


lyO  HlSTORIA 

tur  Ha?retici,  fuumque  perverfum  mentis  habitum 
emendantes,  amiffam  animae  falutem  adipifcantur: 
Clamet ,  vociferetur  ager  impatietis  per  dolorem ,  in- 
quit  S.  Cyprianus  in  lib.  de  VdpCis.gratias  aget  ^pofl'* 
quam  fenferit  fanitatem .  Secundo ,  inltitutum  cft 
San<3:ac  Inquifitianis  Officium ,  ut  populi  profliga- 
tiflimas  hsereticorum  dodrinas  fugiant  ,  horreant 
&  execrentur .  Si  enim  Hseretici ,  impune  &  nullo 
fuppliciorum  metu  coerciti,fuas  poffent  diflemina- 
re  dodrinas  ,  facile  excitarent  incendium  ,  quod 
auris  omnibus  &  fiabeUis  accenfum  ferperet ,  gli* 
fceret ,  graflaretur  ,  ac  ,  aullo  k(t  opponente  cur- 
fui  flammarum ,  incautos  populos  involueret :  At, 
dum  Sandas  fidei  Qusefitore^ ,  ad  primam  novitatis 
auram,  errorem  acriter  oppugnant ,  &  H^reticos  , 
Ha^refeofque  fautores  confefl:im  inordinem  redi- 
gunt ,  tam  prompto ,  tamque  falutari  adhibico  re- 
medio  efiiciunt,  ut  novitas  variis  multiplicibufque 
lenociniishominum  animos  non  permulceat .  De- 
nique  ,  Sanftae  Inquifitionis  Ofiicium  infiitutum  efl; 
ad  fovendam  Regnorum  tranquillitatem  ,  quse  diii 
profedio  ftare  non  poteft  ,  dum  Religionis  divor- 
tia  vigent ,  &  populi  erroribus  ab  Ha^reticis  fpar- 
fis  afflati  de  fumma  re  diflident ,  ac  magno  animo- 
rum  aeftu  inter  fc  digladiantur  .  Ex  his  quippe  dif- 
fenfionibus  oriuntur  fadiones ,  ex  fadionibus  cre- 
fcitaudacia,  ex  audacia  contemptus  legum  &  k- 
gitimse  dominationis  odium  .  Hinc  rebellio,  Bel- 
lumque  prorupit  cof^vius,  quod  Religionis  & 
Sacrorum  causa  utrinque  movetur ;  cx  Bello  vero 
ftrages ,  ruinsequc  innumer^  prodeunt ,  qu^  longo 
temporis  progreflu  vix  acne  vix  quidcm  refarciri 
pofllint,  Tjor  qravifliuiis  malis  omnem  aditum  prj- 

clu- 


ECCLESIASTICA*  I?* 

cludunt ,  vel  faltem  prxfentiiriruum  remedium  afFe- 
runc  lidei  Inquifitores  ,  quippe  qui  Hxrefes  in  fuis 
cunis  prsefocant ,  Hsereticis  iarvam  decrahunt ,  eo- 
rumque  malis  decedis  arcibus  ,  omnem  faculcateia 
aliis  nocendi ,  fuofque  inftillandi  errores  penicus 
adimunt.  Iftud  itaque  SanSse  Inquifitionis  Offi- 
cium  fibi  a  Summis  Poncificibus  concredicum  ma- 
gno  fervore  concra  Hserecicos  Albigenfes  obierunt 
Fracres  Prasdicacores ,  qaorum  tamen  zelus  ,  &  fe- 
vera  in  Haerecicos  eorumque  fautores  juftitia  tam 
gravem  adveisiis  ipfos  perfecucion^m  excitavit,  uc 
in  odium  Inquifitionis  ex  urbe  Tolofa  fecedero 
compulii,  facro  inftrucfto  agmine,  ficut  refert  Spon- 
danus  ad  annum  mccxxxiv.  bini  &  bini  exicrint, 
animisad  martyrium  comparatis,  Symbolum  Fi- 
dei,  &  Antiphonam  Salve  ^egina  concinentes.  Qua 
)in  re  egregii  illi  Fidei  Athiet^  contra  Hsereticos 
increpidis  animis  decercances  ,  fecuci  funt  exempla 
Sanctorum  Patrum  ^thanafii^^ugiijiiniy  Hieronymi 
&  aliorum  ,  qui  Haercticorum  conacibus  fefe  acer- 
rime  oppofuerunc,  eos  feveriore  ftylo  confixeruat, 
ineccimuerunc  unquam  ,  ne  a  procacibus  illis  ho- 
minibus  appecerencur  viciffim  acerbioribus  iniu-- 
riis  ,  fed  pociiis  quidquid  plagarum  ab  illis  acci- 
piebanc ,  in  decorum  6(.  beneiiciorum  loco  repone- 
banc.  Sed  de  zeio  Fracrum  Praedicatorum  in  expu- 
gnandis  &  converccndis  Hserecicis  piura  in  fexco 
CioUoquio  dicemus  . 

D.  Debeilata  hac  peftifera  Albigenfium-t 
hasrefi,  quae  coc  ac  cancas  in  Galiiis  excuavic  cra- 
g.£dias ,  emerferuncne  fsculo  decimo  tercio  alix 
h^refes,  quaj  florenciihmum  Galliarum  Regaun\-» 
virulcnto  ftio  aahclicu  infeftar inc  ? 

M.  Li- 


172»  H    I    S   T   O   R    1    A       ( 

M.  Libri  ^riflotelis  Sseculo  Ecclefias  decitno 
tertio  Conftantinopoli  recens  m  Gallias  afporta- 
ti  y  e  GrsBco  idiomate  m  Latinum  translati ,  &  ab 
erroribus ,  quos  continebant ,  necdum  purgati , 
occafionem  prsebuerunt  quibufdam  fubtilioribus 
Theologis  in  Galliis  novaprocudendi  commenta  , 
&,  relicfta  vera  ac  puriori  veterum  Patrum  dodri- 
na,  ex  turbidis  Arabum  lacunis  fceculentos  profe- 
rendi  errores  .  Homines  fiquidem  (  ut  rede  obfer- 
vac  La£iantius  lib.j.  Divinaru  Infiitutiomim  cap.i  i.) 
ideo  falluntur  y  quodaut  religionem  fufcipiunt ,  omifsa 
Sapientiay  aut  Sapienticc  foli  ftudenty  omijfa  religione  : 
cum  alterum ftne  altero  non pqffit  ejfe  <verum  .  Cadunth 
ergo  ad  multiplices  religiones^fed  ideo  falfas^  qaia  Sa* 
pientiam  reliquerunt ,  qu^  illos  docere  poterat  ^c* 
HiThcologi  rerum  novarum  cupidi ,  Ariftotelis^ 
Philofophiam  in  fubfidium  errorum  ,  quos  fparge- 
bant,  advocantes ;  in  caufa  fuerunt,  cur  libri  illius 
Philofophi,  qui  novorum  femina  errorum  contine- 
re  videbantur  ,  damnati  &  combufli  fuerint  ia 
Concilio  Pariiienfi  anno  MGcix.  ceiebrato  ,  &  ful 
poena  excommunicationis  cautum  ,  ne  quis  de  c^tero 
eos  fcribercy  legere  pr^fumeret ,  vel  quoquo  ?nodo  bai 
bere,  ficut  teftatur  I{igordus  in  vita  Philippi  ^ugufli 
Galliarum  Regis  ad  annum  mccix.  Hanc  damna-TJ 
tionis  fententiam  in  libros  ^riflotelis  a  Synodc 
Parifienfi  latam  confirmavit  Gregorius  ix^  Pontife? 
Maximus  anno  mccxxxii  i.  in  Buila  ad  Magiftros 
&  Scholares  Parifienfes,  qux  extat  in  Magno  Pafto- 
rali  Ecclefise  Parifienfis,eamque  refert  ^oannes  LauA 
nojus  DoftorParifienfis  in  libro,  quem  edidic ,  De 
*varia  ^riflotelis  in  ^cadcmia  Pariflenfl fortuna.Dnm 
Ariftotelis  Phiiofophia  tot  ignomini^  notis  inuila 

Pa- 


ECCLESIASTICA*  I73 

^arifiis  exularet ,  &  qui  vel  leviter  eam  attigiffent, 

i^refis  fufpicione  afpergerentur  ,  commoduni  ad- 

uit  S.  Thomas  y  Dodor  Angelicus  ,  qui  Ariflotelis 

.  ^hilofophiam  prseciaris  fuis  Commentariis  ficil- 

I  uftravit,  &  ab  erroribus  repurgavit,  ut  eam  fidei 

lobfequio  mancipatam  Chrifliani  deinde  Philofo- 

phi,  probante  Apoftolica  Sede  ,  &  toto  plaudente^ 

Orbe  Catholico,  obviis  ulnis  exceperint,atque  pro 

ejus  defenfione  eas  in  Scholis  pugnas  raoverint , 

.luas  vix   boni  Cives  pro  aris  j  ac  focis    fufce- 

piflent . 

D.  Fortun^  ^rijiotelis  certe  non  invideo, 
fed  eorum  mc  miferet,  qui  Saeculo  Ecclefiae  decimo 
tertio  ex  ledtione  &  fludio  librorum  hujufce  Phi- 
lofophi  in  varios  abdudii  funt  errores,  qui ,  &  qua- 
les  fuerint ,  quofve  Authores  habuerint?  paucis 
ihic  exponere  debes . 

M.  Ineunte  Saeculo  decimo  tertio  ^lmaricus 
profeflione  CIericus,e  territorio  Carnotenfi,  Villa, 
i  qu*e  Benct  dicitur,  oriundus ;  Parifiis  dum  fluderet, 
I  &  argutiis  Ariftotelicse  Dialefticse  phis  aequo  dedi- 
tuseffetj  Hserefim  promulgavit ,  tefte  i^^orrfo  in 
Vita  Philippi  ^ugujii  Galliaruni  Regis  ad  annum 
Mccix.  ubi  hxc  habet ;  Qui  (feu  Almaricus)  cilm  irt 
arte  Logica  peritus  ejjet  ^  &  Scholas  de  arte  illa  ,  €^ 
aliis  artibus  libtralibus  diu  rexijjet  ,  tranflulit  fe  ad 
facram  paginam  excolendam .  Semper  tamenfuum  per 
fe  modum  docendi  &  difcendi  habuit ,  &  opinionemji 
privatamy  &  judicium  quafife£ium  s  &*  ab  aliis  fepa^ 
ratum  .  Vnde  &  in  ipfi  Theologia  aufus  eji  confianter 
ajfeverare,  quod  quilibet  Chrijiianus  teneatur  credcrc 
p  ejfe  7nembrum  Chrifii ,  nec  aliquem  pojje  falvari^  qui 
boc  non  crederet,  non  minus  qudm  ftnon  crederet  Chri- 

liuni 


174  HlSTORlA 

fium  ejfe  natum  &  pajfum  ,  vel  alios  Fidei  articulos . 
Hunc  ^lmarici ,  ejusque  Seftatorum  errorem  da- 
ninavit  Academia  Parifienlis  anno  mcciv.cujus  do- 
drinali  judicio  ftare  nolens  ^lmaricus  ad  Suuimuni 
Pontiiicem  Innocentium  IlL  provocavit,Romamque 
profedus  eft  .  At,  eo  audito ,  lecftis  quoque  litteris 
Academix  Parifienfis  ,  &  utrius  partis  asqua  lance 
ponderatis  rationibus ,  Pontifex  lententiam  adver- 
^is  eum  latam  confirmavit ,  praeccpitque  ut  fuum 
publice  &  coram  Academia  Parifienfi  ejuraret  er- 
rorem,  quodquidem  anno  mccvii.  Parifios  rever- 
fus  ^dlmaricusy  fide  prseftitit ,  orc  palinodiam  ceci- 
nit,  &  corde  hserefim  retinuit .  Paulo  poft,  in  mor- 
bum  lapfus  ,  obiit  &  juxta  Coenobium  S.  Martini 
de  Campis  fepultus  cft.  Difcipulos  reliquit,qui  no- 
vos  errores  impietati  Magiftri  addiderunt ,  didi- 
tantes  primo,  poteflatem  Patris  durafle,  quamdiii 
viguit  Lex  Mofaica :  Legeni  novam  a  Chrifto  con- 
ditam  ad  fua  ufque  tempora  vim  habuiflbj»  fed  eam 
deinceps  cum  omnibus  fuis  Sacramentis  antiqua- 
tam  locum  dedifl^e  SpiritusSan^ai  Regno>  in  quo 
Baptifmus,Confeflio,  Euchariftia  &  aiia  Sacramen- 
ta,  dc  falutis  adminicula  jam  non  eflent  neceflaria, 
fed  fola.  gratia  interiori  Spiritus  Sandi,  citra  ulluni 
bonorum  operumexercitium,  unumquemque  fal- 
vari  pofle  docebant  *  Prasterea  ,  Charitatis  virtu- 
tem  (ic  extoUebant  ^Wr/ci  Difcipuli ,  ut  fiagitia 
ipfa ,  ftupra  &  adulteria ,  aliaque  id  genus  gravifli- 
ma  peccata  per  ipfam  licita  reddi  alTerere  non  du- 
bitarent,  mulierculis,  quibusc-um  carnali  commer- 
cio  commifcebanturj  &  rudibus^quos  decipiebanr, 
impunitatem  peccati  hoc  pado  promittentes,  ficut 
refert  B^gordus^  Author  cosevus  ^  adannum  mccix. 

AhO- 


ECCJLE^IASTICA.  iy$ 

orutn  error^m   Dilcipulos  ^lmarici  infimuJat 

liriiis  Heifierbacenjis  lib,  5,  Dialog.  cap.  22.  ubi 

.s  accufat^jquod  dicerent  primo^  non  aliter  cire 

.  rpus  Chrilli  ia  pane  Altaris,  quam,in  alio  pane, 

n  qualibet  re .  Secundo,  quod  aflererent,  Deum 

utum  fuiHe  in  Ovidioy  licut  in  ^ugu/iino .  Tertio, 

id  negarent  refurreftionem  corporum,afFirman- 

1  nihil  efle  Paradifum,  neque  Infernum  .  Quarto, 

lod  Altaria  in  memoriam  Sandorum  erigere^  & 

iis  coram  facris  Imaginibus  adolere,  Idololatrias 

men  eflfe  pertenderent .  Quinto  ,  quod  eos  ,qui 

a  Martyrum  deofculabantur,  fugillarent .  Poftre- 

h  quod  docerent ,  eum  ,  in  quo  efl:  Spiritus  San- 

s,  peccare  deinceps  non  pofle,  &  fornicationem 

ipfo  perpetratam  peccatum  e(^  aegarent .  Ex 

>  ccenofo  iftorum  hsereticorum  gurgfte  Calvi- 

'fH  pefliilentem  fuam  hserefim  de  In,amiffibili  Jufii^ 

quocumque  admifl^o  riagitio,  excepto  folo  Apo- 

1x  a  fide  peccato,  in  fuam  feftam  derivaflfe,haud 

re  mihi  perfuaferin^ .  Hujus  §edaB  Mmarici  di- 

^ulorum  Coriph^us  erat  quidam  WillelmHs  Au- 

!  iber  qui,  ut  auram  popularem  aucuparetur,qua{i 

I  )eo  miflUs  eflTet ,  &  Prophetise  dono  illuftratus, 

\  atuor  plagas  infra  quinquennium  eventuras  va- 

t  inabatur,famem  fcilicet  fuper  popuIum,gladiuni 

[  »er  Principes,  terras  hiatum  ad  Cives  abforben- 

\  s,  ignem  &per  Ecclefi^  Prxlatos^quos  Antichri- 

I  membra  impudorato  ore  appellabat,  Romanum 

\  6  Pontificem  Antichriftum,  &  Homam  Babylo- 

l  n  vocabat .  Sic  omnes  Ecclefi^e  Miniftros  canino 

i  ite  rodebat  Arcadius  ille  Opilio  ,  qui  tamen  ,  ut 

I  Uippi  ^ugufli  Galliarum  Kegis  libi  favorem«^ 

B  iciliarer,  dicere  folebat ,  omnia  Mundi  Regna^ 

fub 


176^^  H  I  s  T  6  R  i  ji 

fub  Legc  Spiritus  Sandi ,  huic  Galliarum  Rcgi 
cjusque  filio,  fore  propediem  fubjicienda  .  Contr; 
illos  Sedarios,  ^lmarici  difcipulos,Pe^m,Parifiea 
iis  EpifcoplJS  ,  Synodiun  Parifienfem  indixit  aniK 
Mccix.in  qua  eos  filH  juflbs  &  convidos  damxiavit 
&  ne  ulterius  infanirent,  prsecepit  ilex  Chriftianif 
fimus,  ut  alii  ultricibus  flaaimis  addicerentur ,  ali 
pcrpetuo  carcerc  plecterentur,  folis  mulieribus  vc 
nia  coacefsa .  ^lmarico^  qui  hanc  pettem  intulerat 
Anathema  in  hoc  CQncilio  Parifienfi  dicftum  eft 
ejufqucofla  exhumata&  in  fterquilinium  difperfa 
Profcripti  ctiam  fuere  &  exufti  libri  Davidis  Di 
nantii,  feu  de  Dinando  Almarici  difcipuli ,  qui  afferc 
bar,  Deum  efle  Materiam  primam ,  contra  quem. 
errorem  doaiffime  difputavit  S^Thomas  ^  Dodo 
Augclicus,  lib.  i.contra  Gentes  cap..  17.  &  priqj 
parte  fu3e  Summn?  quaeft.j.  art.8.  Poftremo  ,  ^lmc 
rici  HiErefis  confixa  cft  anno  mccxv.  in  Concili 
GeneraliLateranenfi  IV.  cap.2.  his  verbis  :  rep(. 
bamus  etiam  &  damnamus  ferverfiffimum  dogma  in, 
fii  ^lmarici ,  cujm  mentem  fic  pater  mendacii  exa 
cavit^  ut  doiirina  non  tam  h^retica  cenfendafit^  qudt 
infana . 

Eodem  Sa?cuIo  Ecclcfiac  decimo  tertio  fm 
runt  alii  in  Galliis  Theologi,  feu  potiiis  Theolog; 
ftri,  qui  negle6:o  prorsus  Scripturas ,  &  Sanftorui 
Patrum  dodrin^  ftudio ,  ad  frivoias  Ariftotdic 
Philofophise  regulas  noftram  erga  Deum  fidcja 
exigere  voluerunt ,  &  m  rebus  divinis  nihil  praete 
quam  philofophantes ,  vaniffima ,  fupra  quam  cr 
dibile  fit ,  opinionum  commenta  procuderunt  >  2 
fingentes^detrahcntes,  circumfcribeutes ,  divide 
tes^  promifcuc,  &  indifcriminatim  invertentes  a 

daft 


ECCLESIASTICA*  I77 

lader^temere,  arbitratii  fuo  .  Hanc  cffcxncin  &  a 

SBCulis  inauditam  de  rebus  divinis  diflerendi  licen- 

iani  segre  tulic  Guillelmus  hujus  nominis  ///.  Epi- 

copus  Parilienfis,  &  in  Conciiio,  quod  an.  mccxl. 

onvocavic,  decem  damnavic  errores  exScriptis 

^knonymis  excerptos^qui  erant  his  verbis  concepti: 

.  Divina  ejfcntia  infe,  nec  ab  ^ngela  ,  nec  ab  bomi^ 

le  videtur ,  nec  videbitur .  II.  Lic^t  Divina  Ejfentia 

ademfit  in  Patre,  FiHoy  &  Spiritu  Sanclo  ,  tamen  ut 

£c  efi  ejfentiay  &  in  ratione  formce  ,  una  efi  in  Patre 

Jr  Filio  y  non  in  Spiritu  Sanfio.  III.  Spiritus  San^^ 

'lusyproutefi  ainor  &  nexus  ^  non  procedit  d  Filio  , 

'd  tantum  d  Patre  .  IV.  Mulf^  veritatcs  fuerunt  ab 

'terno  y  qu£  non  funt  ipfe  Deus  .  V.  Primum  nunc^ 

el  principiumj  &  creatio  paffioynon  funt  Creator  'vel 

^eatura  .  VI.  ^ngelus  malus  in  primo  infianti  fu^ 

reationis  fuit  malus  ^  &  nunquam  fuit  non  malus  , 

U.  Nec  ^4mmie  glorificatae  y  nec  corpora  gloriofa  ^ 

el  glorificata  ^  erunt  in  Ccclo  Empyreo  cum  ^ngelis  ; 

nmo  nec  Beata  Virgo  ,  fed  in  Calo  aqueo ,  fvel  cryftal" 

no .  VIII.  ^ngelus  in  eodem  infianti  potefi  ejfe  in 

Iverfis  locisy  &  efi  ubiqusfivulp  .  IX.  Cujus  melio- 

afuerint  naturalia  ,  necefjarib  major  erit  gratia  y  <& 

loria  .  X.  Diabolus  nunquam  hahuit  unde  pojfet  fia- 

e .  Islec  etiam  ^dam  in  fiatu  innocenti^  .  His  dc- 

em  erroribus  jam  laudacus  Guilklmus  Archiepi-N 

:opus  Parilienfis ,  &  M^igiftri  Facultatis  Parifien- 

s,  qui  huic  Concilio  aderant ,  totidem  Articulos 

ppofuerunt  hoc  tenore :  I.  Firmiter  credendum  efi^ 

>  nullatenus  dubitandum  i  quodDeus  infuafubfian* 

'a,  efjentiay  vel  uatura^  'uidebitur  ab  ^ngelis  San^is^ 

^  animabus glmficatis  .  II.  Vna  cfl  ej]hntiafubfian- 

alis  ^el  natura  in  Patre  &  Filio ,  &  Spiritu  SanQo. 

Tom.r.  M  Et 


lyS  H  1  s  T  o  R  I  A 

Et  eadem  ejfentia  in  ratione  form^  in  tribus  Perfonis  ; 
III.  Spiriti4s  SanSlus  ,  prout  nexus  eji  &  amor  ,  pro- 
cedit  ab  utroque  ^  fcilicet  a  Patre  &  Filio  .  IV.  Vna 
fola  veritasfuit  ab  xternOy  qua  efi  Deus  .  Et  nulla  ve- 
ritasfuit  ab  aterno,  qu^  nonfit  illa  veritas .  V.  Pri^ 
mumnunc  &  creatio  paffio  ycfi  creatura  .  VI.  Malus 
^ngelus  aliquando  fuit  bonus^  &  pofi  peccando  efi  ma^ 
lus  .  VII.  Hem  eficorporeus  locus,fcilicet  Empyreum 
Calumy  San£lorum  ^ngelorum  ,  &  Beatarum  ^nima^ 
rum  :  &  idem  erit  corporum  humanorum  glorificato-- 
Tum  .  Etfmiliter  idem  efi  locus  fpiritualis  Saniiorum 
^ngelorum  ,  &- hominum  bonorum  .  VI 11.  ^ngelus 
efi  in  loco  per  difiinStiones  :  ita  quodfi  efi  hic  ,  non  efi 
ibiineodeminfianti.  Impojjibile  efi  enim  eum  in  eo^ 
dem  infianti  ejfe  ubique  ,  cum  hoc  fit  proprium  Dei  ^ 
IX.  Secundum  quod  praordinatum  efi  &  pradefiina- 
tum  d  Deo,  dabitur  gratia  &  gloria .  X.  Malus  ^»« 
gelus  ^  ^dam  habuermt  unde  pofientfiare  ^  etfi  non 
unde pojfent proficere .  HisArciculis  provifum  qui- 
dem  eit  Ui\x  dodrina:  ^  fed  non  reprefla  ea ,  quae 
apud  Theologos  in  Galliis  inoleverat,  de  rebus  di- 
vinis  philofophandi  prurigo  .  Eodem  fiquidem  an- 
no  MCcxL.  F.  Guillelmus  Ordinis  Fratrum  Minorum 
Profellor ,  in  Sermone  de  S.  ^oanne  Baptifia ,  quem 
in  Fratruin  fuorum  Eccleiia  habuerat  ad  populum, 
duas  propodtiones  erroneas  aderuic  ,  de  quibus  a 
fupra  laudato  Epifcopo  Parifienfi  ,  dc  Sacra:  Facul- 
tatis  Parificnfis  Dodoribus  pubiice  reprehenfus , 
eascoram  frequentinimo  coetu  damnare  compul- 
fus  efl: .  Prima  propofitio  ha;c  erat :  Liberum  arbi^ 
trium  habet  potentiam  naturalem  ad  recipiendam  gra^ 
tiam,  non  effe^tivam^  aliquo  modo  ,  idefi  ,  gratia  rece^ 
ftioni  cooperantem .  Secunda:  Q^i  damnatus  efiy  nun* 

quam^ 


ECCLESIASTIC  A*  I  7P 

quam  fuit  in  gratia^fedfemper  Ifmael  aut  ^udas  fuit, 
&  nunquam  ^oannes .  Senefcente  Ssculo  decimo 
tertio  ,  hoc  eft^anno  MCCLxx.  Stephanus  Templier 
Epifcopus  Parifienfis^tredecim  profcripfit  propofi- 
tiones  erroneas  ,  quibus  nonnulli  Theologi  Pari- 
fienfes  Ariftotelicae  Philofophise  fubtih'tatibus  de- 
lufi  ianam  Theologiam  corrumpebant .  H»  autem 
propofitiones  his  verbis  erant  conceptx :  L  Intel- 
leSlus  omnium  hominum  efi  unus  idem  nimero.  11.  llU 
propofitio  efi  falfa ,  'vel  impropria:  tiomo  intelligit . 

III.  Voluntas  hominis  ex  necejjitate  vult ,  vel  eligit  • 

IV.  Omnia^  qu£  in  inferioribus  aguntur  ,  fubfunt  ne^ 
ceffitati  corporum  coslejiium .  V.  Mundus  eji  (eternusm 
\L  i{unquam  fuitprimus  homo.  VII.  ^nima  ,  qu^ 
ejiforma  hominisy  fecuhdum  quod  homo  eji  ,  corrumpi^ 
tur  corrupto  corpore .  VII L  ^nimafeparata  nonpa- 
titur  ab  igne  corporeo .  IX.  Liberum  arbitrium  eji 
potentiapafjiva^nonafliva  ,  cjua  necejfaria  movetur 
ad  appetibile  .    X.    Deus  non  £ognofcit  Jingularia . 
XI.  Deus  non  cognofcit  aliud  d  fe .  XII.  ^itus  hu^ 
mani  d  divina  providentia  non  reguntur  .  XIII.  Cor- 
ruptibilirei  Deus  immortalitatem,  vel  incorruptionem 
iare  nonpoteji.  Alios  errores,  quos  in  Theologiam 
iiivexerat  Ariftoteh'ca  philofophia,  &  quorum  pal- 
maris  hic  erat :  Qujtdam  fmt  vera  fecundum  Philo" 
ophiam,Jed  non  fecundum  Jidem  Catholicam  ,  damna- 
rit  idem  Stephanus  Templier  Epifcopus  Parifienfis 
inno  MccLxxvii.  ad  quem  ea  de  re  Joannes  XX.  vui- 
iodidusAT-y/.PontifexMaximus  fcripfit  his  ver- 
)is  ;  B^latick  nimis  implacida  nojirum  turbavit  audi^ 
um,  amaricavit  &  animum^  quod  Parijiis  ,  ubi  fons 
'ivus  fapientiiefalutaris  abundanter  huc  ufquefcatu^ 
lityfuos  rivos  limpidijjimos  ,  Fidem  patefacientes  Ca^ 

M     2  thom 


i8o  H  I   S  T  b   R   I   A 

tholkamy  ufque  ad  terminos  Orbis  dijfmdens  ,'  (^uid^m 
errores  in  pr^ejudicinm  ejufdem  Fidei  fulliilaffe  nofcun- 
tur  *  yoUimtis  itaque  ,  tibique  au^oritate  frcefenti(im 
dijlri£ie  prxcipiendo  majidamus  ,  qmtenus  diligenter 
facias  infpiciy  vel  inquiriy  d  quibiis  perfoniSy&  in  qui^ 
bus  locis  errores  hujufmodi  di£lifunt  ^fwe  fcripti ,  & 
qua  didicerisyfive  inveneris  confcrip^ta,  fideliter  nobis 
per  tuum  ^uncium  tranfmittcre  non  omittas.  Verum, 
cum  nullis  Ceofuris  Ecclefiafticis  cohiberi  poflec 
hasc  ingeniorum  lalcivia;,multique  indies  exurge- 
rent  Theologi ,  qui  fecuris  antiqua?  Theologix  re- 
liais  callibus,  novos ,  ac  nullius  adhuc  tentatos  ve- 
itigiis,  quaerebant,  &  dodrinas  flagitiosa  fua  novi- 
tate  infames  obtrudebant ,  caufam  tandem  fuam-ji 
vindicavit  ipfe  Deus,  &  unum  ex  iftis  errorum  Ar- 
chiteftis  terribili  raorte  punivit,  quam  noiler  T/;o- 
fnas  Cantipratanus,  Audor  coasvus,  lib,  2.  de  ^pibus 
cap.48,  num»5.  his  verbis  defcribit:  Magijier  Simon 
de  Toraaco  Parifiis  in  Theologia  regebat ,  &  erat  ex^, 
celltns  ille  fuo  tempore  ;  fed  contra  decentiam  talis  of' 
ficii  fupra  modum  incontinens  ,  &•  fuperbus .  Hie  cum 
fuper  omnes  Do£tores  Civitatis  auditores  haberet ,  & 
in  Schola  coram  omnibus  de  humilitate  altijfim^  do* 
cirime  Chrijii  quct/iione?ny  dijputatione  prc^habita,  ter- 
minaret  ,  in  fine  tande?n  datus  in  reprobum  fenfum  in 
execranda  contra  Chrijhm  blafphemiie  verba  prorupit* 
Tres  funtyinquitj  qui  Mundum  fe5iis  fuis  &■  dogmatl 
busfubjugarunt;  Moyjesyjefus,  &  Mahometes  .  Moy 
fes  primo  ^judaicum  populum  infatuavit .  Sccundo 
^ejits  Chrijius  dfuo  nomme  Chrijiianos .  Tertio  ,  Gen 
vilem  pQpulum  Mahometcs  .  Isiec  mora  ,  cverfis  oculi 
pro  humana  voce  mugitum  emijity  &  epilepfia  flatim 
dijus  iu  terram  die  t^rtio  ejujHejn  morbi  'vindi^ia? 

accii 


ECCLESIASTICA*  l8l 

accepU  •  Plaga  erga  infanabili  etm  percuffit  Omnipo^ 
tens,  &  omni  fcientia  ufque  ad  prima  iiterarum  ele^ 
menta  privavit^  &  graviori  quidem  in  anirna  cum  hac 
plaga  percuffus  efi,  cum  ufque  in  diem  mortisfu^  quafi 
mutus  comparatns  efi  jumentis  infipientibus  ,  f&in  lu" 
ccurice  feditate  permanfit .  Et  vide  fupre^n^  admira'- 
tionis  miraculum :  ^leydem  fornicariam  ,  concubinam 
fuamynominare poterat  & fciebat i  Boetium^verb  dc 
Trinitate  ^qui  juxta  eum  ad  fpe£iaculum  ponebatur  ^ 
quem  olim  corde  tenusfcieratfpofi  inditam  plagam  nec 
nominare  noverat,  nec  valebat .  Eo  ftupcado  prodi- 
gio  didicerunt  illius  temporis  Theologi ,  qui  arca- 
nas  iEteriii  Numinis  divitias  curioaus  pericrutari 
audebant,  dc  Deo  filere,  quam  loqui ,  longd  cau- 
tius^  melius,  ac  convenientius  efle  • 

D.  Multum  vereor ,  ne  iftlisec  Theologorum 
Parlfienfium  de  rebus  divinis  diflereadi  prurigo 
intulerit  Acadcmise  Parifiequ  Sarcalo  EcckfiaK  dc- 
cimotertio  gravifllma  d^maa  l 

M.  Ita  cft :  Magiftri  Academix  ParifienGs  ;, 
a  Cuillelmo  de  San£to  ^morcy  viro  jurgiofoj&:  in  fta 
^procacia  obftinato,  potiinmiim  inftigati,  contra^ 
Fratres  Pr^dicatore^  ejuftiem  Acadcmia:  alumnos 
tumultus  concitarunt,  qui  celeberrimam  illanv* 
Univerfitatem  in  ftmmium  dilcrimea  Saeculo  dcci- 
mo  tertio  adduxcrunt .  Hasc  invidiofa  lis  ,  &  fune-- 
fta  controverfia,cujU3  memoriam  refricarc  cogunt 
me  Hiftoriae  Icges  ,  initium  habuit  atino  mccxxx. 
Regnabat  tum  temporis  in  Galliis  S.  Ludovicus 
hujus  nomiais /Z.  fub  tutela  matris  fuse  BlpiclM 
adhuc  conftitutus ,  apud  quem  Univcrfitas  Pari- 
fienfis  dc  vi  Scholaribus  fuis  per  cives  &  incolas 
SuburbuS^yi.MarceliiniParifiisiUata,  &  de  non- 

M     3  nul- 


iSz  H    I    S    T    O    R    I    A 

nullorum  morte  inde  fecuta  ciim  fuiflet  conquefta; 
non  modo  repulfam  pafTa  eft  ,  fedad  eam  compri- 
meudam  difpofit^e  fuiit  Pr^etorianorum  miJitum^-^ 
Cohortes  in  armis .  Ea  re  offenfa  Univerfitas  Pa- 
rifienfis  a  LecSionibus  abftinuit,&  Magiftri  Parifiis 
fecedentes,  alii  Remos ,  alii  Andegavum  ,  alii  alio 
abierunt ,  libertati  &  fecuritati  fu«  locum  tutio- 
rem  quasrentes .  Diflipacis  ergo  hac  illac  Magiftris, 
Fratres  Prsedicatores ,  ne  omnino  conticefcerenc 
Mufas  Parifienfes ,  Cathedram  unam  Magiftralem^» 
in  Theolo/jia,  confentientibus  Guillelmo  Epifcopo 
Parifienfi,  &  Cancellario  Academiae  Parifienfis>  te- 
nuerunt.  Quadriennio  poft,  Parifios  revcrfis  Ma- 
giftris,  &  reftituto  in  incegrum  Studio  Parifienfi  , 
alteram  Cathedram  Theologicam  ercxerunt  Fra- 
tres  Praedicatores  •  Quje  res  magnorum  inter  Ma- 
giftros  Parifienfes  ,  &  Fratres  Pr«Bdicatores  difll- 
diorum  caufa  fuit  ac  Seminarium  .  i^-gre  fiquidem 
ferentes  Magiftri  Parifienfes ,  quod  Fratres  Pra?di- 
catores  duas  Cathedras  Theologicas  haberent ,  & 
veriti,  ne  alii  Religioforum  Ordines  idfacere  con- 
tenderent,  ficque  fuis  ipfimet  fedibus  pellercntur  \ 
hoc  Decretum  communibus  votis  fanxerunt  &  cdi- 
xerunt,  ut  nullus  B^gularium  Conventits  duas  fimui 
Cathedras  folemnes  &  Theologicas  in  pofierum  obti- 
neret .  Huicce  Decreto  Fratres  Pra^dicatores  fe^ 
minime  obtemperacuros  palam  prcfeflifunc,  cc 
quod  duas  Cathedras  jam  per  aliquot  annos  paci- 
fice  occuparant,  &  fumma  cum  laude,  atque  DKci 
pulorum  applaufu  rexerant .  Utcumque  camen  iiv 
ter  eos  &  Academicos  pax  coaluit  ufque  ad  annum 
MccLi.quo  tempore,  uc  inquit  Wadinghus  m  Anna- 
libus  Minorum  ad  hunc  annum  :  Qrta  efi  magna  dif- 

finfii^ 


ECCLESIASTICA*  183 

fen{io  inter  ^cademicos  Parifienfes ,  ^  Mendicantes  , 
frxcipu^  Fratres  Pr^icatores  .  Controverfia  exor^ 
dium  habuit  d  qHibufdam  Statutis  editis  d  Magiflris 
Vniverfitatis  &  fufpenfione  leiiur.^  propter  irrogatas 
aliquas  injurias  Scholaribus  (quorutn  aliqui  percu(fi, 
alii  ia  carcercin  crufi,  vel  trucidati  fueruiit.)  Confii- 
tutionibus  Injufiis  dumnoluerunt  fubfcribere  ,  duo  Or- 
dinis  Pradicatorumj  Bonus-homo,  &  Helias  di£li ,  /4- 
^/  funt  extra  Scholas .  Conquerentes  apud  S.  Sedern 
exaudiuntur  ab  Innocentio  IV.  &  jubentur  in  prifii^ 
num  fiatum  refiitui .  Nec  folum  ab  Innocentio  ll^. 
fed  etiam  ab  ejus  fucceflbrc  ^lexandro  IK  Fratrcs 
Pr^edicatores  pro  fua  in  Academiam  Parifienfem.^ 
reftitutione  in  integrum  quadraginta  obtinuerunt 
Diplomata,  quae  in  Parilienfis  Jbcclefiae  Tabulario 
affcrvantur,  quibus  Parifienfis  Academia  aliquan^- 
diii  reiudata,  tandem  aliquando  celfit ,  &  Fratres 
Praedicatores  in  focietatem  Magillrorum  Parifien- 
fium  admifit .  Hanc  tamen  concordiam  Guilklmus 
de  San£lo  ^more  totis  fuis  viribus  impedire  moli- 
tus  cft .  Is  quippe,  Magiftris  Odone  de  DuacOy  Kico-- 
lao  Decano  de  Barro  fuptr  Mbam ,  &  Cbrifiiano  Ca- 
nonico  Bellovacenfi,  aliisque  tradis  in  partes  ,  ad 
infamandos  Religiofos  Mendicantes,  &  ex  Acade-- 
mise  gremio  expellendos  niiiil  iatentatum  reliquit, 
totumque  virus  in  ipfos  eftudit  in  libello  male  con- 
farcinato,  cui  titulum  indidit  :  Depericuiis  iSlomfii-^ 
morum  temporum ,  quem  ^lexander  If^.  Pontifex 
Maximus  poft  maturum  ac  diuturnum  examen,-» 
profcripfit  tanquam  perniciofum  &  detefiabilem  , 
ut  opportunius  oftendemus  m  quinto  Colloquio  . 
Hunc  exitum  habuit  luftuofum  illud  diflidiunL-j , 
quod  ,  proh  dolor  !  Sa?culo  decimo  tertio  exarfit 

M     4  inter 


i84  H  I   S   T   O  R   1   A 

incer  Magiftros  Parifienfes ,  &  Fratres  Prsedicato- 
rcs,  quoHque,  ut  obiter  dicam  ,  noa  fatis  candide 
aclincere  defcribiturab£^.t/57ojS«/^f>  tomo  3.  H/- 
fiori.ii  Vnrjcrfitatis  Parijienfis  ,  ubi ,  partium  ftudio 
abreptus,  GuilUlmo  d  San^o  ^more^  viro  ab  Eccle- 
lia  damiiato  ,  &  inFenfifTimo  Ordinum  Mendican- 
tium  Iiofti,  plus  aequo  favet,  Caufam  Fratrum  Prse- 
dicatorum  ,  quantum  poteft  ,  deprimic ,  eos  velut 
totius  diHidii  Auftores  ac  concicatores  atro  car- 
bone  depingir,  perftringit,  infedatur  ,  &  omnia^  , 
qux  ipfis  pacrocii^ari  poflunt ,  confulco  aut  elevat , 
aut  dilTimulat,  aut  finiftram  in  partem  interpreta- 
tur .  At,  velit  nolit  BuUus,  Cmix  Fratrum  Pra^di- 
catorum  a^quitatem  aperte  probant  non  folum  in- 
numera  Summorum  Pontificum  Innocentii  IV*  & 
^lexandri  IF.  in  gratiam  Fratrum  Prccdicatorum 
data  Diplomata,  fed  etiam  eam  manifeftam  rcddit 
ipfa  vis  veritatis ,  quam  S.  Thomas  Dodor  Angeli- 
cus,  Ordinis  Prsedicatorum,  Academis  Parifienfis, 
&  univerfce  Ecclefi^  columen  &  ornamentum  ,  in- 
viaiHime  tum  temporis  defendit ,  erroresque  Ma- 
giftri  Cuillelmi  de  San^o  sAmore^  acerbi  illius  difli- 
dii  ftimulatoris  ,  pra^claris  folidisqcie  Scriptis  con- 
futavit .  Plura  in  hanc  rem  dicerem  ,  nifi  mib»  fi- 
lentium  indiceret  Dominicana  Familia  ,  qu^  anti- 
qu3e  injuriae  immemor ,  Academiam  Parifienfenu^ 
pluribus  fibi  devinftam  beneficiis  maximo  fempet 
honore  profequuca  eft . 

D.  Afterebatmihi  nuperrime  vir  eruditus  , 
fed  Monachis  haud  parum  infenfus  ,  huic  contro- 
verfise  ,  quam  Fratres  Prc^dicacores  cum  Magiftris 
Parifieniibus  Sxculo  dccimo  tercio  habuerunr ,  oc- 
cafionem  dedifle  novum  ouemdam  Jibrum  infcri- 

ptum 


ECCLESIASTICA.  iSj 

5*uiii  EvangeliHm  <^ternumydh  Mexctndro  IF.  Poa-* 
:ifice  Maxiino  datTniatum  ,  quem  Ordini  FF»  Prse- 
licatorum  attribuit  MatthiCus  Parlfius  ,  &  in  quo 
ilafphema  contineatur  dogmata^quorum  hsecprae- 
;ipua  adhuc  memoria  teneo  t  videlicet  Evangelium 
'^ternumjfeu  Evangelinw  Spiritus  Sancii  perfe£iiHs^ 
^  melius^  &  digniusjore  Evangelio  Chrijii.  II.  Evau" 

iielium  Chrijli  non  ejje  Evangelium  T{egni ,  ac  per  hac 
lec  Ecclefta  <edificatorium .  III.  tiovum  Teftamen'^ 
umyficut  &  Vetus  j  ejfe  evacuandum ,  nec  in  virtute 

^oia  ad  annum  MCCLX.  duraturum ,  ^&  deinceps  omnes 
'njlatu  perfe5iorumfore.  IV.  ^^d  injiruendos  homines 
le  fpiritualibus  &  ceternis  folos  idoneos  ejfe^  qui  nudis 
-^edibus  incedunt :  Chrijiumy  SanSlosque  ^poflolos  vi-* 
(Z  contemplativ(eperfe£iionem  non  fuiffe  confecutosi 
■ontemplativam  verb  vitam  ah  ipfo  "^Joachimo  ^bbatt 
fruciificare  cocpi[fe^&  d  modb  in  perfe6iis  fuccejforibu^ 
ipfius  perfeSiius  manfuram^frufiusque  laturam  uberiQ" 
'es  .  V,  Quemdam  Monachorum  Ordinem  futuruva » 
jui  dignitate  &  gloria  rdiquis  anteceliet ,  in  quo  im- 
'Jlebitur  Prophetia  Tfalmijia  dicentis :  Funes  cecitic- 
runc  mihi  in  prasclaris^  etenim  hasreditas  mca  pra^- 
:lara  eft  mihi .  Et  qui  tunc  maxime  florebit  &*  con- 
valefcety  cum  Clericorum  Qrdo  peribit .  VI.  Sicut  in 
mmojiatu  Mundi  commijfum  fuit  d  Pare  totius  Ec- 
defi^  regimen  aliquibus  ex  Ordine  Conjugatorum  ^  fic 
'ntertio  Mundijiatu  committendum  d  Spiritu  SanSia 
diquibus  ex  Ordine  Monachorum  .  Hxc ,  &  alia  id 

I  genus  blafphema  dogmata  contincntur  m  hacccj> 
libro,  qui  infcribitur:  Evangelium  c/Sternum  ,  cujus 
Authores  cum  fueriut  FF.Pra:dicatores,mirum  nou 
cft^  li  iUis  licem  moverinc  Magiftri  Parifienfes  ,  & 
in  eos  tam  ia  Scholis,  quam  in  publicis  fuggeftibws 


l85  HlSTORIA 

M.     Si  revera  Fratres  Prasdicatores  cdidiflent 

hunc  librum  ,  qui  infcribitur  :  Evangelium  e/^ter-' 

num,  quique  hsec,  quae  mox  protulifti ,  &  alia  bene 

laulta  compkditur  blafphema  dogmata  ;  eorumi 

damnationi  incundanter  fubfcriberem  ,  nedum-j 

Apologiam  m  eorum  gratiam  adornare  vellem. 

At  hunc  librumerroribus  a  capitc  ad  calcem  fca- 

tCDtem  a  FiatribusPrd^dicatoribus  fuifle  lucubra- 

tuai  immaniflima  calumnia  elt,  huic  Sacro  Ordini 

de  Ecclefia  bene  merito  perpcram  d  Mutthao  Puri- 

jio  impada  ,  qna  j  ut  inquit  Odoricns  I{aynaldus  in-j 

Coiuinuatione  Baronii  ad  annum  MccLvi.Num.xx 

^oelexeo  detergitur  ^  quodUdLtihxnsVzndiiS  null 

icrto  ^uthori  hunc  librum  adfcribdt,fed  tanquum  ne 

fAndtm  partum  ab  omnibus  Fratribus  Praedicatori  i 

bus  editum  infmuet  *  Quid  enim  magis  d  veriftmiUtu 

dine  abhorrens,  qudmeos  >  feu  Fracres  Praedicatores 

libri  hxreji  infanda  contaminatiffimi  uuthores  fingere 

quos  ea  manet gloria^  exfcindendis  harejibus  ,  ac  tunL 

fnaxime    cum  is  Ordo  primxvo  Sun£titatis  flore  a 

fplendore  emicaretyjirenuam  operam  collocajfe}  Huju  ; 

libri  Evangelii  ^terni  Authorem  ^oannem  de  Par  \ 

ma  Italuni ,  Ordinis  Minorum  feptimum  Gencra 

lem  Miniftrum>  vulgo  exiilimatum  fuifle ,  teftatu 

nofter  Eymericus  parte  2.  DireStorii  Inquijitorum 

quaert.pr  ubi  agit  de  erroribus  in  hoc  deteftabi 

libro  contentis  .  Sed  Wadinghus  in  Annalibus  Mi 

norum  ,  &  Papebrochius  in  Adis  Sanftorum  a.  1 

diem  xix.  menlis  Martii,  ubi  inferuit  Vitam  ^oai 

nis  Parmenjis  ,  negant  hunc  "Joannem  Purmenfem 

fuifle  Authorem  illius    male  nati  libri  Evungel 

%/Eterni  ^qmoiis  iicet  ipfe  ultro  aflenfum  prsebean 

non  poflum  attamen  quia  fatear ,  hwnc  ^oanne 

Pa'i 


ECCLESIASTICA*  187 

Parmenfem  apud  ^lexandrum  IV^  Pontificem  Ma- 
ximum  a  fuis  fratribus  y  quorum  odia  ^  ob  zelum^ 
quo  flagrabat  regularis  reltauraiidse  dilciplinasr,  in- 
currerat ,  accufatum  ^  Praefedturce  Generali ,  quam 
\\\  Ordine  gerebat ,  ccfliiie  ,  &  \w  ejus  locum  fuffe- 
dum  fuiflc  S.  Eonaventnram^  tu nc  in  Academia  Pa- 
riiienfi  Dodorem  Regentem  apud  Minoritas  ,  qui 
inquifivit  in  ^oannem  Parmenfem  ,  ejusqueSocios  , 
quorum  duos,  Gerardum  ,  &  Leonardum  conjecit  in 
vincula.  Gerardus  annos  18.  in  carcere  detentus 
eft,  Leonardus  in  vinculis  obiit .  Denique  ,  ]oannes. 
P ar tnenfis  dicmcxtrcmain  claufit  Camerini  xiii. 
Kalendas  Aprilis  anni  mcclxxxix.  cujus  fandita- 
temmiraculis  poft  niortem  fuiife  comprobatam-» 
aiferunt  Wadinghus  in  Annalibus  Minorum,ubi  Vi- 
tam  ejus  deicripfit,  &  alii  ejufdem  Ordinis  Franci- 
fcani  Scriptores,  qui  Qtia.m]oannem  Parmenfem  ap- 
pellatione  Beati ,  non  prohibente  Sede  Apoftolica, 
exornant  .  Ciim  igitur  plane  ignoretur  Author 
iftius  execrabilis  libri ,  qui  infcribitur :  Evangelium 
a/Eternum  ,  iniquum  omnino  eifet  illum  Fratribus 
Prsedicatoribus ,  quafi  Authoribus  tribuere  pro- 
pter  teftimonium  ,  feu  potiiis  propter  unicum  8c 
inccrtum  vcrbum  Mattbm  Parijii ,  fic  fcribentis. 
Dicebatur  ,  Pr^dicatores  ejje  illius  libri  ^utbores  : 
Praeterquamquod ,  teftimonium  Mattbai  Parifii 
contra  Fratres  Pr^dicatores  nullius  ponderis  ha- 
beri  debet,  non  folum  quia  hic  Scriptor,  ut  norunt 
omnes,  peflim^  fidei  eit,  petulantislingua?,  homo 
Schifmacicus  &  qui  hsereticis  prolufit ,  fed  quia-> 
etiam  innocentii  IV.  Pontificis  Maximi ,  ac  fubindc 
Fratrum  Prardicatorum ,  qui  hujus  Summi  Pontifi- 
cis  partes  ftrcnue  propugnarunt ,  hoftis  apertifll- 

mus 


i88  H   I  S   T  O   R  I  A 

miis  faic .  Addo  ctiam,  hunc  peftiferum  librum  , 
infcriptum  :  EvangeUum  Qj^ternum  ,  publico  Eccle- 
iix  judicio  damnatum,  flammisque  addidum  fuillc 
anno  mccviii.  feptennio  ante  inftitutam  Fratruni 
ppsedicatorum  Ordinem  •  Qui  igitur  fieri  poteft  , 
ut  illc  liber  fit  partus  alicujus  Dominicani ,  cuhlj 
ipfo  Fratrum  Prasdicatorum  Ordine  fitantiquior? 

D.  Addudis  hadeniis  &  dilucide  explanatis 
erroribus  &  Controverfiis  ,  quae  Sasculo  decimo 
tertio  £cclefiam  Gallicanam  ,&  Academiam  Pari- 
fienfem  haud  parum  perturbarunt;  expedit  nunc  ut 
in  eas  Ha^refes  y  quse  eodem  Sa^culo  in  aliis  Orbis 
Chriftiani  Nationibus  in  pernicieni  animarum-j 
eruperunt,  breviter  inquiramus  ,  &  in  primis  fcire 
velim,  num  aliquse  Hserefes  Sa^culo  decimo  tertic 
in  Italia  prodierint  ? 

M.  S^culo  decimo  tertlo  ,  hoc  eft  clrca  an- 
num  MCCLx.  Flagellantium  Seda  in  Italia  ortum  ha^ 
buit^  ejusque  originem  Monachus  Sanftx  ^uflinA 
Paduenfis  in  fuo  Chronico  ,  quod  Chriflianus  Vrfi- 
tius  Bafileenfis  anno  mdlxxxv.  publici  juris  fecit 
his  verbis  defcribit  :  Cum  tota  Italia  multis  ejfe 
flagitiis  &  fceleribus  inquinata  ,  quadam  fubita 
nea  fuperflitio ,  &  d  Sdculo  inaudita  in^vafit  primi 
tiis  Perufinosy  ^pmanos  poflmodum ,  deinde  fere  Italii 
populos  univerfos  .  In  tanturn  itaque  timor  Chrifli  ir 
ruit  fuper  eosy  quodnobiles  pariter  &  ignobiles  ^  fene 
&  juvenesj  Infantes  etiam  quinquc  annorum  nudi  pe 
plateas  civitatumy  opertis  tantum  pudendis  ,  depoflt 
"verecwddia  ,  bini  proceffionaliter  incedebant ,  flngm 
flagellum  in  maiiibus  de  corrigiis  continentes  ,  &  cm 
gemitu  &  ploratufe  acriter  fuper  fcapulis  ufque  ad  e) 

fuflonem  fanguinis  'verberantes .  .  . .  HonfQlum  i^^^^ 

i 


ECCLESIASTICA*  l8^ 

in  diCy  verum  etut7n  in  no£ie  cum  ccreis  acccnfis  ^  iti^ 
hye?ne  afferrima^  centumi  milleni ,  decem  millia  quO" 
que  fer  CiWates  &  Eccle/ias  currebant ,  &  fe  antc 
altaria  humiiiter  projhrnebant ,  frcecedentibus eos  Sa^ 
cerdotibiis  cum  Crucibus  &"  vexillis  .....  ftlucrunt 
tum  temporis  omnia  muficu  inflfumenta  ,  &  amatori^e 
cantileme  :  jola  cuntio  Panitcnd^  lugubris  audiebatur 
ubique  tam  in  Ci^uitatibus  ,  quam  in  yillis  ,  ad  cujus^ 
flebilem  modulationem  cordafaxea  mo^jebantury  &  ob^ 
(iinatorum  oculi  fe  d  lachry?ms  ?ion  poterant  contine" 
fre  .  Mulieres  quoque  ta?itiL  de^votionisfuerunt  minimc 
expertesjfed  in  cubiculis  fuis  non  tantum  populares  , 
fed  etiam  Matrona  nobiles,  &  Firgines  delicat£  ,  cum 
omni  honeflate  h^c  eadem  faciebant .  Tunc  fere  omnes 
difcordes  adco?icordiam  redierunty  ufurariii  &  rapto- 
res  male  ablata  reflituerefeftinabantyCceterique  di^verji 
criminibus  involuti,  peccatafua  humiliter  confitentes, 
fe  dfiiis  ^anitutibns  co^rigebant  &c.   Hasc  publicae 
Poenicentise  devotio  ia  Germaniam  ,   ficut  teltatur 
Henricus  Stero  m  Chronico,  peiletravit ,  fed  quia  il^ 
lius  origOy  uc  ait  idem  Scriptor,  nec  d  Sede  Byomana  , 
nec  ab  aliquaperfona  au^orabili  fulciebatur  ^  a  qui^ 
bufdam  Epifcopis,  &  d  Domino  Henrico  Duce  Bavaria 
cospit  haberi  contemptui  j  unde  in  brevi  tepefcere  ccc^ 
pit  yficutres  immoderate  concepta  •  Tandem  in  fu- 
perttitionem  ,  immo  ki  harrehm  degeneravit  male 
cofta,  &  tumultuofa  illa  devotio.  Neminem  cjuip. 
pe  a  peccatis  abfolvi  pertendebant  ifti  Hagellan- 
tes,  qui  eorum  Sectas  nomen  non  dediflet  •  Mutuo 
kiCy  audita  confeflione,  a  peccatis  abfolvebant,  etfi 
Laici  eUent,  ficut  teltantur  Sijfridus  Presbyter  iii^ 
Epiiomc  Iib.2.  &  Longinus,  qui  ipfos  in  Poionia  ab 
tpiicopis>&Pr:nwipibii>  repreiios  fuiife  aflirmac 

iib.7» 


l^O  HlSTORIA 

lib.7.  Hijioria  PoloniiC .  Eadem  FJagellantiuin  Seftit 
in  Ungaria,&  Germania  renovata  eft  an.McccxLix. 
de  cujus  fuperlticiofo  ritu  ^lbertus  de  udrgentina  y, 
qui,  imperante  Carolo  IF.  &  filio  ejus  'Wenceslao  vi- 
xit,  in  fuo  Chronico,  quodincipit  ab  anno  mcclxx. 
&  definit  in  annum  MCCCLxxviii.ampliflime  tradat, 
cx  quo  Spondanus  ad  annum  mcccxlix.  refert ,  huic 
gralfanti  Flagcllantium  Scdx  (cCq  fociafle  perdicif- 
iimos  quofque  fugitivos,  decodores,  adulteros,  fe- 
ditiofos,  homicidas,  latrones  >  omnium  deniquej* 
criminum  reos,  illosque  eo  impudcntia;  prorupiflCj 
ut  Sacra  qu2eque,&  Evangelium,  ipfumquedivinif- 
iimum  Corporis  Chrifti  Sacramentum  pofthaben- 
tcs,  aflererent,  Sanguinem  fuum  fic  per  riagellatio» 
nem  tradum  mifceri  cum  fanguine  Chritti ,  &  fi 
quis  eam  flagellationem  per  dies  trigiiita  tres  con- 
tinuafiet,  omne  crimen  e(fe  purgatum  ,  omnem  illi 
culpam  &  pcenam  elfe  penitiis  remiflam.  Alios  im- 
pia:  illius  Flagellantium  Seftae:  errores  ex  Gobelino 
Perfona  m  fuo  Cofmodromio^  feu  Chronico  ,  rccenfet 
idem  Sfondanus  ad  annum  mcccxlv.  Num.xiv.  Afle- 
rebant  fiquidem  ,  Deum,  ad  ipforum  adventum->  ^ 
Pontificem  Romanum,  cseterosque  Prselatos  ^  no 
deinceps  Chriftianis  prsecflent ,  fuftuliffc  ,  &  omni 
audoritate  ligandi ,  atque  folvendi ,  &  quidquam 
confecrandi  privafle ,  ac  j  propter  Sacerdotum  ne- 
quitiam ,  in  adventu  Fratrum  Crucis  ,  feu  Flagel- 
lantium,  Sacerdotium  Evangelicum  amoviife,foIum 
Baptifmum  omnibus  Sacramentis  fubftituifle  ;  & 
illum  non  in  aqua ,  fed  mutatum  m  proprii  fangui- 
nis  cfFufionem  per  flagellationem ,  ficut  Chriftus  ia 
Cana  Galila?»  mutavit  aquam  in  vinum  rubrum-» , 
ncc  poflc,  aut  potuiifc  ab  inftitutionis  eorum  tcm- 

pore 


ECCLESIASTICA*  ipi 

lorc  quemquam  falvari ,  nifi  per  ejufmodi  Baptii- 

iium  fanguinis ,  qui  cundia  ,    quantumcumquo^ 

inormia  peccata  ^  potens  cft  delere  •  Affirmabant 

nfuper  ,  nuJlum  poft  mortem  efle  Purgatorium.^ ; 

lullum  Feftum  celebrandum  ,  nid  dici  Dominicce , 

c  Nativitatis  Clirifti ,  &  AflUmptionis  B.  Marise 

/^irginis,  nullumque  obfervandum  jejunium  ,  nifi 

Sf  ia  fextaA  vigiliis  Nativitatis  Chrifti,  &c  Aftum- 

tionis  B.  Virginis.  Mittoalioserrorcs,  in  quos 

rolapii  funt  mald  feriati  ifti  Hseretici  Flagellantesj 

uorum  Seftalate  diftufaaditum  tamen  in  Gallias 

nvenire  haud  potuit ,  prohibente  Phitipo  Vakjio 

lege  Chriftianiirimo  ,  quo  etiam  rogante ,  &  hor^ 

antibus  Sacras  Facultatis  ParilicniisDoaoribus  , 

kmens  VI.   Pontifex  Maxinius  hanc  Sectam  da- 

mavit ,  ut  refert  Guillelmi  Nungti  continuator  ad 

iinum  McccxLix.  Nec  folum  hanc  Flagellantium.^ 

edam  damnavit  Clemens  VI.  icd  etiam  plures  Epi- 

olas  ad  Prsefules  Germani» ,  Polonise  ,  Svecia;, 

I  nglias ,  Gallia:  ySc  ad  Principes  dedit ,  quibus  ip- 

)S  vehementer  adhortatus  eft ,  ut  illudfuperiii- 

ofum  hypocritarum  hominum  genus  coercerent, 

Dnventicula  dilfolverent  ,   eorumque  Magiftros 

arceri  manciparent.  Extant  hx  Clementis  VI.  Epi- 

o\x  in  ejus  Kegefto  anni  8.  ex  quo  eam ,  qua:  ad 

Ugdeburgenfem  Archicpifcopuni  ,   ejuique  fuf- 

aganeos  data  eftj  refert  Odoricus  l\aynaldtts  ad  an- 

um  McccxLix.  num.xx.  Contra  Seaam  Flagciiaa- 

um   fcriplit  ^oannes  Gerfonius  ,  Sacr«  Facultatis, 

arifienfis  Cancellarius  ,  brevcm  tradatum ,  in-j 

uo  etiamfi  reprobet  pcrverfum  uium  flageliano- 

iin,  kix  difciplinam  ubi  propru  manu  intiigcuai, 

m  videlicet  ufupi  ,qui  hc  cum  oftentation^^  cuni 


ipi  H   I    S   T   O   R  I    A 

fcandalo  ,  &  fine  judicio  Superioris  five  pii  ac  prii- 
dentis  confcienriae  modcratoris,  vel  qui  pravis  cir- 
cumftantiis  ,  &  erroribus  >  pr^efertim  contemptt] 
Sacramenti  Confeffionis>  &  Pcenitcntias  Sacramen 
taliSaContaminatus  erat  in  Se6la  Flagellantium;  noi 
tamcn  improbat ,  fed  potius  approbat  flagellatio 
nes  ,  feu  difciplinas  ,  qua:  propriimanu  infligun 
Cur  j  dunimodo  id  fiat  moderatej  animo  pceniten 
te  ,  femotis  oftentatione  &  fcandalo  i  hsec  cnim, 
funt  celebris  illius  Dodoris  verba ;  Lex  Chrifli ,  , 
mdeatur  fiagelU  indulg^re  y  juxta  illud  :  Ecce  ego  iri 
flagellaparatus  fuminihilominus  circumftantia  deben 
apponi ,  quibus  rationabilefiat  obfequium  nofirum^un 
qubd  hujufmodi  fiagellatio  fiat  judicio  Superioris  impo 
nentis  talem  panitentiam  ^   &  qifbrlab  altero  fiat  ^ 
moderate  ,  &fine  fcandalo  &  ojtentatione  ,  ac  fine. 
fanguine  ,  juxta  traditionem  Guillelmi  Parifienfis 
quemadmodumfit  hujufmodiflagellatio  in  i\eligiunibi. 
approbatis  y  &  ab  aliquibus  devotis  perfonis  .  Qii; 
proptQv y^^acobus  BoyleauDodiOt  Sorbonicusin  ea 
quam  edidit ;,  Hifloria  Flagellantium  ,  perperarn. 
Ccrfonium  iihi  patronum  adfcifcit ,  a  cujus  tamen 
mente  toto  ccelo  aberrat ,  dum  capice  decimo  pn 
didae  hiftorias  impugnans  omuem  u(am  flagellatic 
num>  feu  difciplinarum  propria  manu  infiidtarun 
^flerit ,  fe  ipfum  flagellare  fuper  nates  Gbfc^num ,  € 
turpiffimum  effe  tam  viris  ,  qudm  mulieribus  :  Flagel 
fuper  humeros  periculoja  propter  libidinem  ,  qu^  im 
excitatur  &  accdnditur  ,  ufumque  flagellandi  deorfu 
fe  ipfum  y  ferife?nper  effe  nonfolum  opus  infolens  ,  «< 
vum  &fupervacaneumi  vermn  ctiam perverfum^p 
hrofum  &*  turpiffimum  .  Qux  omnia  ut  probet  Jai 
datus  Author  ,  nonnuilas  obfca^nas,  adducit  hift< 

ri' 


ECCLESIASTICA.  193 

riolas,  qua:  fabulasolent ,  &  a  quibus  rcferendis, 
propccrpudorem,  in  iategrum  abftinere  debuiiTet, 
maxime  cumignorare  nonpoflTet,  S.  Petrum  Da- 
manum  fcripfifle  epiijolam ,  quse  eft  27.  libri  fcxti , 
ad  Petrum  Monachum  3  di&un'^ Cerebrofim ,  in  qua 
eum  reprehendit ,  quod  non  omnino  approbaret 
flagellationum,  feu  difciplinarum  fibi  propria  aia- 
nu  inflicftarum  ufum  ,  quem  ibidem  ex  multis  Scri- 
pturas  facrs  locis  laudabile  eflfe  evincit ;  eumdemq; 
Sanftum  Do&orem  illius  ufus  haud  modicam  utiii- 
tatem  in  Opufculo  xun.  ad  CaflTmcnfes  Monachos 
cap.vi.  commendafle  his  verbis  :  0  qudmJHcundum^ 
3  qaim  injigne  fpe£iaculum  l  cum  fupernus  ^udex  de 
Caloprofpe£laty&  homo  femetipfum  in  inferioribus  pro 
^uis  deH£tis  ma£lat  \  ubi  reus  ipfe  in  peSioris  fui  pene» 
'ralibus  prafidens  trifarium  tenet  ojjicium  :  in  corde  fe 
'onflituit  ^udicemi  reum  in  corpore  ,  manibus  fe  gau^ 
iet  exhibere  tortarem  >  acfi  Deo  San£ius  posnitens  di^ 

'  at:  non  opus  efi,  Domine,  ut  officio  tuo  mepunirepr^-- 
ipias:  non  expedit  ut  ipfe  de  mejufii  examinis  ultione 
lercellasi  ipfe  mihi  manus  injiciojpfe  de  me  vindi£lam 
apioy  vicemque  meis  peccatis  reddo  • 

Non  folum  hac  Flagellantium  hsBreticorumJi 
>eda  SsBCuIo  Ecclefiae  dccimotertio  infeftata  fuic 
^ulia  ,  fed  etiam  ipfum  quoque  puritatis  Catholica 
lomicilium  3  B^mam  videlicet ,  contaminare  aggreffi 
unt  hxretici  Albigenfes,  &  Waldcnfes ,  diai  Pau^ 

I  wres  de  LugdunOy  Cathari,  Patareni,  &  aliis  id  genus 
lominibus  appellati ,  ficut  refert  Odoricus  {{aynal- 
lus  ad  annum  mccxxxu  Num.xiii.  Ad  illos  hxreti- 
os  Roma ,  ac  tota  Italia  expcllendos  omnem  cu- 
am  &  foUicitudinem  adhibuit  GregoriuslX.  Pon- 
ifexMaximus  ,&  BuIIam  datam  Viterbii  vi.Idus 
Tom.F.  N  No- 


Ip4  H    1    S    T    O    R    I    A 

Novembris  anni  noni  Pontificatus  fui  contra  cos 
publicavit  hoc  tenore  :  Excoirimunicawus  y  &  ana^ 
thematiZiimtis  univerfos  hcereticos  ,  Catharos ,  Patare^ 
nosy  Pauperes  de  Lugduno,  Pajjaginosy  ^ofcphinos  j^r- 
naldifiaSySperonitas.^  &  alios  quibufcumque  nomini- 
bus  cenfeantur  ,  facies  quidem  habentes  diverfas ,  fed 
laudas  ad  invicern  colligatas  ,  quia  de  vanitate  conve- 
niunt  in  idipfum  .  Damnati  vero  per  EccUftum  fi^cu- 
lari  judiciorelmquantur  ;  animadverjione  debita  pu- 
niendi  •  Clericis  prius  dfuis  Ordinibus  degradatis .  Si 
qui  autem  de  praidi£iis ,  poflquam  fuerint  deprehenfi  % 
redire  voluerint  ad  agendam  condignam  panitenttam 
inperpetuo  carcere  detrudantur .  Credentcs  autem  eo- 
rurn  erroribus  ,  h^reticos  ftmiliter  judicamus  .  Item 
receptoreSy  defenfores^&  fautores  haireticorum  excom- 
rnunicationis  fententic^  decernimus  fubjacere  d^r.Hanc 
Cregorii  IX.  Conftitutioneni,  contra  hujufmodi  hae- 
reticos  per  Italiam  fparfos  latam,  renovarunt ,  no- 
visqu  e  addiris  pcenis  conlirmarunt  Siimmi  Ponti- 
Rccs  Innocentius  IF.  ^Alexander  ll^.  6c  Wcolaus  UL 
m  fuis  Diplomatibus  y  quas  incipiunt :  Moverit  Vni- 
werfitas .  Qiiin  6c  Fridtricus  II.  Imperator,  licct  Se- 
di  Apoltolicse  haud  parum  infenlus  ,  Conftitutio- 
nem  Imperiakm  Cathani^e  anno  Dominic^  Incar- 
nationis  mccxxiv.  emilit,  qua  julTit  Magdeburgenii 
Archiepifcopo,  Lomiti  Komaniola^A  tocius  Lom- 
bardias  Legato  fuo,  ut  quicumque  per  Ci^vitutis  ^n- 
tiflitem^  'velDiceceJunuTn,  in  qua  degitypoji  condignam 
examinationem  fuc/it  de  hmefl  manifefle  convictus  < 
^  bareticuijudicatHs  per  poteflatem  yconfllium ,  & 
CathoUcos  "viros  Civiiatis  &  Diacefls  earundem  ,  ac 
requijitionem  .Antiflitis  illico  capiatur  ,  ignis  judicic 
c.QncretnmduSy  ut  vel  ultricibus  flamndis  pereat ,  aut  J 

mtjc 


ECCLESIASTICA.  IP5 

mifcrabili  ^itx  aci  coercitionem  aliorum  elegerint  r*^- 
'^crvandmn^  eum  Hnguce  flcEfro  defri^uent ,  quo  non  efi 
jeritus  contra  fidem  Ecclejiafiicam  invehi  ,  v^  nomen^ 
">omini  bUjphcmare  &c.  Ha?c  laiperialis  Friderici  II. 
^^onltitutiO  cxcac  iii  Regiftro  Gregorii  IX.  lib.  4. 
:pift.  103. 

D.  Pfofequere^  fi  placet,  Hiftoriam  aliarum 
J^reftim  ,  quae  Sseculo  decimo  tertio  Orbem  Chri- 
tianum  pervaferunt . 

M.  Saeculo  decimo  tertio  ,  hoc  eft  circa  an- 
>\um  Mccxxx.  Stadinghorum  diabolica  h*erelis  Ger- 
iianiam  infecit^  cujus  impietatem  defcribit  ac  de- 
'lorat  Gregorius  IX.  in  fuis  ad  Archiepifcopum^ 
loguntinum  ,  Epifcopum  Hildesheimenfem  ,  & 
r.  Conradum  d  Marburg  egregium  Pracdicatoreni-^ 
atis  anno  mccxxxiii.  epiftoIis,qu2B  extant  in  lib.7. 
ipiftolarum  hujus  Pontificis  ordine  178. 179.  180. 
tS6.  Nefandi  illi  Haeretici  utebantur  Magiftro  Dx- 
lone^qui  fub  diveriis  formis  in  fecretis  eorum^ 
onventibus  confpicuum  feprsebebat,  eosquc  fui 
ulcui  adftridos  ,  fic  ad  turpilfima ,  &  ipfo  auditu 
lorrenda  flagitia  informabat ,  ut  illimorem  eige- 
entes,  extinctis  lucernis  ,  promifcuam  h'bidinem-> 
xercerent .  In  Luciferum,quem  injufte,  violencer, 
c  fraudulenter  a  Domino  ad  inferos  detrufum  fuii- 
2  blafphemabant ,  miil;^ri  illi  ha?retici  credebant, 
umque  adfuam glonam  ,  praecipitato  Domino  , 
editurum  aflerebant,  nec  ante  ipfum  fe  beatitudi- 
em  aeternam  fperabant  habicuros.  Sacrum  Cor- 
us  DominiNoftrijEsu  Chrifti  fingulisannis  iii-j 
'afchate  de  manu  Sacerdotis  recipiebant  ,illudquc 
e  induftria  inorefervantes  ,  proh  fcelus  !  in  Ja- 
rinam  expuebant.  In  Clericos  &  Kcligiofos  viros 

N     2  graf- 


15)6"  H   I   S  T  O  R   I   A 

grairabantur,  eosque  omni  tormentorum  genero 
cruciabant .  Ad  illos  icaque  extermiaandos  ha:re- 
ticos  ,  qui  in  confinibus  Frifise  &  Saxonix  acBre- 
menfi  traftu  degebant,  quique  paludibus,  &  flumi- 
nibus  circumcindi  ac  muniti^  omnes  Epifcoporum 
&  Prasdicatorum  praeorum  converfione  labores 
inanes,irritosque  reddebant,  facram  expeditionem 
indixil  GregariNs  IX.  ut^  cuni  a  fiiis  erroribus  nullo 
pad:o  refilire  vellent,  igne  ferroque  delerentur. 
Pra^cipui  Crucefignati  exercitus  Du<:es  fuerunt 
Hearicus  Brabantiac  Dux  ,  &  Florentius  Hollandias 
Comes,  qui,  utfcribit,  ^lbcrtus  Stadenfis  Abbas  in 
Cbronicoad  annum  Mccxxxiru  Primo  congrejJM  pe- 
fiilentes  illosfiiper  agrimi  OUenefche^  ubi  conveneranti 
^iriliter  invaferunt  ;  fed  iffi  fummo  conamine  fe  de- 
fenderunt.  Statim  Cames  de  Clivo  cum  fuis  d  latercj. 

irruens  fnper  iltos  ,  ipforum  acies  dijjipavit 

7>Ie€  mora  illi  injipientes  ,  &  maligni  evanuerunt  irL 
cogitationibus  fuis ,  quia  ab  exercitu  Bomini  oppri- 
rnmtUTy  hojies  perfojfiy  gladiis  percujji  y  equorum  pedi 
bus  conculcati ,  &  ita  manus  Domini  invaluit  fupe: 
€05 y  ut  in  brevijpatlo  eorum  fex  millia  interierint 
Tlumni  ex  eis  fugae  pnejidium  poJiuLanteSy  infroxir»*' 
foveay  c^  in  v/iferafe  fubmerjerunt ;  fi  qui  evaferunt 
fub  CgsU  ventis  quatuor  funt  difperfi .  Sic  pertinaci 
eorumfaSla  ejl  coram  ipjis  iu  laqueum ,  c^  in  retribm 
tionem  &  fcandalum  • 

Denique>  Saeculo  decimo  tertio  erupit  in  Gci 
mania  Secfta  quorumdam  Hasreticorum  y  qui  Fridt 
r/co//.  Imperatori  adversus  Ecclefiam  perduelU 
^  Conrado  ejus  filio  faveutes,  prava  dogmata ,  ia 
antiquis  Ha?reticis  Donatiltis  ab  Ecclefia  jam  cor 
fixa,  recoxerunt,  &  in  Suevia  propalarunt,  quae  r< 

fei' 


EcCtESIASTICA.  197 

crt  ^^lbertus  Stadenjis  Ahbns  in  Chronico  ad  an- 
mm  MCcxLviii.  Airerebantprimd,Romanum  Pon- 
ificem  eflTc  Haereticum  ,  omnesque  Epifcopos  & 
^rxlacos,  hserefi  itidem  &  limonia  infedos,  nec  li- 
.  [andi,  &  iblvcndi,  neque  conficiendi  Corpus  Ghri- 
ti  poteftatem  habere  j  quod  mortalibus  peccatiii 
rretiti  eflent  •  Secundo,  affirmabaat ,  quod  nuUus 
ivens,  ncc  Papa ,  nec  Epifcopi ,  neque  aliqui  aiii 
>o(Tint  interdicere  divina  Officia  ,  &  qui  prohibc- 
ent,  elTent  hsretici  &  feduftores .  Tertio,  qu64 
•ratres  Prasdicatores ,  &  Fratres  Minores  ,  Cifter- 
ienfes  quoque  &  alii  Viri  Religiofi  falfis  pra^dica- 
ionibus  £cclefiamcorrumperent,pravamq;  vitam 
c  injuftam  ducerent  •  Quarto,  diftitabant,fe  dum- 
axatj  fuosque  focios,  veritatis  efle  prsecones  &  ju- 
liti^B  fedatores  .  Qmnto ,  in  fine  prophanaruixL-# 
Liarum  concionum  ajebant ,  Indulgentiam  fe  im- 
artiri  non  a  Papa  confiaam ,  non  a  Pr^Iatis  com- 
ofitana,  fed  a  folo  Oeo  omnipotenti  conccifanuj  . 
^oftremo  pr^dicabant ,  nullam  RomaniPontificis 
a  orationibus  ,  fed  dumtaxat  Friderici  Imperato-' 
is,  &  Conradl  ejus  filii  memoriam  eire  faciendam  • 
■losHsereticosfriVmVw^Imperator,  cjusque  filiu$ 
onradus  fuo  patrocinio  foverunt ,  exiftimantes  fe 
tide  caufam  fuam  adversus  Ecclefiam  facilius  pro- 
lovere  pofle  .  Sed  eos  fcfellit  eventus ,  nam  Pro- 
eres  Germanix  Catholici  hxc  prava  dogmata  in- 
:ftantes,  Fridericum,  &  Conradum^  ejus  filium,  Ha:- 
eticorum  fautores  deferuerunt,  ipfisque  omnemu^ 
d  Imperiumaditum  prajcluferunt .  Ha^c  dc  ha^re- 
ibus,  quae  Sa:cuIo  Ecclefiae  decimo  tertio  variis  in 
>cis  puUularunt,  dixifie  fufficiat . 

£>.    Hiftoriam  Hafrefum,  qus  Sseculo  decimo 

N     3  quar- 


ip8  H  I   S    T    O    R   I    A 

quarco  Ecclcfiam  exagitarunt ,  nunc  redo  ordinC-: 
defcribere  debcs,  &  in  eas  primuni  inquirere  ,  qu3' 
in  Oriente  prodierunt . 

M,     Saeculo  decimo  quarto  ,  Imperatore  iyl 
Oriente  ^ndronico  ^uniore^  Palamitica  lues  invafit 
quas  Grascorum  Schifiiiati  novum  addidit  robur 
Hujus  Hairefeos  olim  parens  fuerat  Simeon  S,  Ma 
mantis  Monafterii  Xyloxeri  Abbas  ,  a  fuis  ^unio 
Thtologus  appellatus  j  in  libro  ,  quem  edidit ,  cfe. 
Sobrietate  &  ^ttentione,  de  quo  plura  habet  nofte 
CombefifiHs  in  Notis  'a.dManueUs  Calec£  librum  de^ 
Efjentia  &  Operatione  adversiis  palamitas  .  Han 
Haerefim  in  Oriente  profcfti  funtplerique  Monachi 
qui  didi  funt  Hejychi/la ,  Euchit^,  6c  Majfaliani  ,  e< 
quod  inter  orandum  imitarentur  infames  h^reti 
cos  Majfalianosy  caput  ad  umbih'cum  deprimentes 
&  in  ea  Oracionis  quiete  mirabilem  fe  lucem  ir 
tueri,6i:  inexhaufta  voluptate  affici  delirarent,cum 
que  ab  illis  qM^reretur  ,  quid  lumen  illud  efletjqui 
fe  ad  certum  illum  ,  quem  diximus  ,  corporis  ha 
bitum  conformatos  perfundi  gloriabantur?refpon 
dcbant ,  eife  gloriam  Deitatis  increatam,  human 
tamen  vifui  perviam.  Quem  errorem  altero  coi 
firmabant,did:itantes,  lumen,  quod  in  transfigura 
tione  Chrifti  refulfit  in  Monte  Thabor,  increatur 
fuifle  ,  &  nihilofeciiisoculis  corporeis  ab  Apofto 
Jis  vifum  affirmabant .  In  mores ,  Inftituta,  &  dog 
niata  horumce  Monachorum  Hefychiftarum  inqu 
rere  coepit  Barlaamus  ^.   gente  Calaber,  Ordini 
S.  Bafilii  Monachus  ,  qui  ex  Italia  Conftantinc 
polim  venerat  ad  ^ndronicum  ^unlorem  Imperatc 
rem  ,  &  Sermones  de  Proceffione  Spiritus  Sandi,^ 
dc  Primatu  Romani  Pontificis  coutra  Latinos  evul 

gav 


ECCLESIASTICA*  199 

gaverat ,  ut  gratiam  a  Grxcis  ,  &  potiffiinum  ab 
Imperatore  iniret.  Hanc  Monachoruni  fuperllitio- 
nem  &  infanos  errores  ciim  detexiflet  Barlaamus  , 
illos  apud  ^oannem  hujus  nominis  XllL  Patriar- 
cham  Conftantinopolitanum  hasrefeos  accuHivit . 
Hefychiftarum  Monachorum  patrocinium  ftrenue 
fufcepit  Gregorius  Palamas,  Monachus  Gra^cus ,  ac 
Theflalonicenfis  poftea  Epifcopus ,  qui  nonien  fu- 
um  huic  Scdx  dedit .  Scriptis  itaque  &  argumen- 
tis  utrimque  concurritur  .  Palamas  lumen  in  Mon- 
te  Thabor  Chrifto  circumfufum,increatum  ac  oeter- 
num  Dei  lumen  fuiffc  percendebat^illud  tamen  noa 
efle  fubftantiam  Dei,fed  tantum  ejus  operationem, 
quam ,  caeteraque  Atcributa  divina  ab  cflencia,  feu 
fubftantia  Dei  realiter  diftingui,  &:  efle  ea  minora, 
licetipfi  coajterna,  probabat  exemplo  fplendoris  a 
Sole  emifli,  qui  non  efl  fubftantia  Solis,  etfi  coajuus 
ei  fit .  Addebat  infuper  ,  naturam  ,  feu  eflentiam-* 
Dei  a  nullo  intelleducreato  ,  etiam  Beatifico  ,  vi- 
deri  pofle  ,  quah*s  in  fc  eft,  fed  tantum  luce  increa- 
ta,  a  fubftantia  tamen  Dei  reah*ter  diftinda  ,  & 
oculis  afpedabili  fancSos  perfrui  in  coelo  ,  &  in  ea-» 
dumtaxat  luce  totam  fitam  cfle  aeternse  beatoruni 
felicitatis  fummam .  BarUamus  cx  advctfo  in  hos 
errorescalamumacuit,  &  gravifllmam  cum  Crego^ 
rio  Palama  habuit  contentionem  ,  ad  quam  diri- 
mendam  coada  eft  Conftantinopoli  anno  mcccxlt. 
Synodus  a  Joanne  XlLl.  Patriarcha  Conftantinopo- 
litano,  cui  Lazarus,  Hierofolymitanus  Pacriarcha, 
cum  Alexandrini ,  &  Antiocheni  Legatis ,  adfuifle 
dicitur ,  quajque.  idcirco  nona  generalis  Synodus 
apud  Gr^cos  audit  .  In  hac  Synodo  damnatus  eft 
Barlaamas  ^  &  omnes  Epifcopi  GraJci  deliria  Gr^- 

gori 


20O  HlSTORIA 

gori  Palam£  approbarunt .  Nec  foluni  "^oannes  XIII. 
Patriarcha  Conftantinopolitanus  reprobravit  una 
cum  aliis  Epifcopis  Gr^cis  in  hac  Synodo  dofiri- 
nam  Barlaamiy  &  perverfa  Gregorii  Palama  dogma- 
ta  firmavit/ed  etiam  CaWfius jin  Patriarchatu  Con- 
ftantinopolitano  ^o^ww/V  fucceflbr>  &:  Philotbeus  , 
feu  Philetus ,  qiii  in  locum  CalUfti  fubrogatus  eit  j 
eanidem  Barlaami  dodrinam  iti  Synodis  Conftan- 
tinopoh  habitis  profcripferunt,  &  adftatuminan- 
dos  Gregorii  Palam^  errores  concurrerunr,maximd 
cum  id  temporis  Palamitarum  hacrefi  aperte  fave- 
rct  ^oannes  Cantacuzenus  Gr^corum  Imperatorjqui 
proHide  in  ea ,  quam  defcripfit ,  fui  temporis  Hi- 
ftoria  audiri  non  debet^  prasfcrrtfm  dum  fcribit 
lib.2.  capite  quadrage/imo>  Barlaamum  inSynodo, 
quam  convocavit  Joannes  Xilh  Patriarcha  Con- 
Itantinopoh*tanus ,  veniam  ob  ftulte  dida  petiiflb  , 
falfumque  fuiife  ,  lumen ,  quod  Apoftolis  in  mon- 
te  Thabor  circumfulfit  ,  gloriam  lyzi  principii 
cxpertem ,  &  aeternum  lumen  fuiflb  ,  atque  il- 
lum  rcdiifle  in  gratiam  cum  Palamitis  •  Quse  tota 
^oannis  Cantacuzeni  narratio  a  vero  procul  abhor- 
ret,  ciim  certum  fit,  Barlaamum  in  laudata  Synodo 
damnatum ,  ut  declinaret  invidiam  Graecorum-» , 
quos  prodita  etiam  Catholici  Dogmatis  veritate  > 
promereri  fruftra  ftudueratjtaiiam  repetiifl'e,&  ad 
Latinorum  Inftituta,  quibus  crat  imbutus^  rediifl^e* 
Circa  hanc  Palamitarum  hasrefim  duo  velim  hic 
obiter  obferves  .  Primum  cft,  Gregorium  Palamam^ 
ejufq;  Sedarios  fui(fe  Latinoru  infenfiflimos  hoftcs, 
ita  ut  hoc  praefertim  nomine  Gregorius  Palamas  in 
Grxcorum  Schifmaticorfi  Sinaxario  etiamnum  cc* 
lebretur^&  inter  S^ndos  coUoceturjficut  cis  expro- 

brac 


ECCLESIASTICA.  20Ii 

rat  CennadiHsCr^cus  Patriarcha  inConcilio  Flore-» 
iiio  his  verbis  :  ^^os  ,  inquit ,  Gr^cos  quamvis  flagi^* 
'ojiffimos^fiJhlHm  ad^ersjis  Latinos  dicantyomnHSan-' 
ii/Jimos  arbitraminii  inter  alios  quidem  multos^quem" 
am  y  qui  wcatur  Palamas^  &  Eph^fi  Marcum,  homi-* 
tm  nec  fatis  mentis  compotemyfed  tumidum  fapienti^ 
ftentatorem ,  nulla  virtute  velfan£iitate  fubnixos  , 
uia  loquuntur  &  fcribunt  folum  contra  Latinos^xtol^ 
'tis  &  ^elehratis  ,  eorumque  imagines  exornatis  ,  /(?- 
'Umque  agentcs  colitis ,  e^  wlim  Sanilos  adoratis . 

Secuudo  advertere  debes ,  Leonem  Mlatium^ 
lirum  aiioqui  doSiHinium  ,  lib,2.  De  Perpetua  Con^ 
I  '^nfione  cap^  ly^impegiiie  in  errorcm  ,  qui  ab  om- 
iiibus  Theologis  expiodkur.  Ibi  quippe,  poflquam 
.  lieruit  BarUumum  y  non  miniis  quam  Palamam 
irca  lumen  Thaborium  iapfum  eUcj  conceptis  ver- 
»is  docet ,  illud  lumen  Thaborium  ,  quod  in  dicji 
rransligurationis  Chrilli  apparuit ,  &  Apoftolo- 
umoculoscircumtulfit,  fuiflfe  ipfam  Chrifti  Dei- 
atem ,  nec  repugnare  ut  oculis  corporeis  divinio- 
e  vi  corroboratis  Deitas  ipfa  videatur .  Sic  enim 
oquitur  :  Verum  enim  efl  j  oculis  corporeis  increa'^ 
um  confpici  nonpojfe  ,  &  dum  oculi  inflatu  ^  condi'- 
ione  naturce  manetitifedfi  diviniore  vi  corrobojrati  ad 
iltiora  eleventur^  nil  impedit^  corporeis  hifce  oculis  in 
minentiorem  fiatum  fublevatis ,  deitatem  ipfam ,  &^ 
lloriam  deitatis ,  quce  una  cum  Deo  efl ,  mderi  . .  •  • . 
iamnatus  itaqiie  efl  Barlaumus ,  quod  tumen,  in  mon- 
cc  Thabor  refujgens,  neque  ex  Divina  effentia^  neque 
iivinam  effentiam  ejfe  affirmabat ,  &  pratered  corpo^ 
rcos  oculos  per  nullam  diviniorem  potentiam  adeo  ele-- 
vari  poffe  y  ut  deitatem  confpicidnt  &c.  Hadcnus 
Leo^llatius,  qui  non  vidic ,  fc  pcr  latus  Sarlaami 

fcri- 


202  HlSTORlA 

ferire  omnes  Theologos  ,  quorum  omnmm  con- 
cors  ell  dodrina,  Lumen  Thaborium  non  fuiflo 
Deitatem  Chrifti  ,  &  oculos  corporeos  divina  vir- 
tute  ad  vifionem  eflentisB  Dei  evehi  haud  poflo  , 
communior  eorum  (ententia  cft  . 

D,  Meminifti  in  fuperiori  Colloquio  cujuf- 
dam  non  minus  importuniE,quam  moleftas  contro- 
verfia5,quae  Sseculo  decimo  quarto  diu  multumque 
exercuitliomanumPontiiicem  Joannem  XXI.  vulgd 
dictum  XXIh  de  fenfu  &  obfervatione  Regulse  San- 
cti  Francifci ,  quoad  Evangelicam  paupertatem  . 
Huic  controverfioE,ut  ibidem  obfervalH,occafionem 
&  initium  dederunt  nonnuUi  Minoritas  de  pauper- 
tate  fua  ambiriofius,quam  religiofiiis  difceptantes. 
At  quinam  fuerit  progrefllis  atque  exitus  graviflTimg 
iftius  Controverfia: ,  necdum  expofuifti .  Ab  ovo 
itaque  hanc  incipc  Controverfiam  ,  &  omnia,  quac 
ilJam  fpedant ,  compendiosa  narratione  defcribe  . 

M.  Jam  fub  Komanis  Pontificibus,  £o«//i- 
cio  VIII.  &  Clemente  V.  Ordo  Fratrum  Minorum-.- 
duas  \n  partes  fciflus  erat ,  aliis  Spirin^alium  ,  five 
Fratrum  flri^ioris  Obfervantia  ,  aliis  Conventua- 
lium  ,  feu  Fratrtm  Communitatis  nomine  infignitis . 
Hsec  funefta  Ordinis  divifio  magnam  peperit  li-  j 
tem  ,  6l  animorum  contentionem,  quae  fub  Roma- 
no  Pontifice  "^oanne  XXL  feu,ut  vulgo  dicitur  XXIL 
acrius  recruduir,6<:  toto  illius  Pontificatu  fuit  fum- 
mo  utrinque  partium  ftudio  agitata.  Prarcipua,^ 
difcordia^  ratio  fita  erat  in  difcrimine  habitus ,  & 
in  frumenti ,  vinique  m  granariis  ,  &  cellariis  con- 
gregatione.  At  enim,  qui  Spritnalium  ^  &  Fratrum 
firicHoris  ohfervantiie  nomen  ambiebac,/;^^/V//x  cur- 
tos  j/iri£ios  Jnufitatos  i  &  fqHaUidos  ,ut  ^it  Wadinr 

ghus 


ECCLESI  ASTIC  A*  203 

ghus  in  Annalibus  Minorum  ad  annum  mcccxvii. 
airumebant,  nec  cos  jufli  a  Superioribus  deponerc 
volebant  ,imm6  Fratrum  Conventnalium  hsihkutn  ^ 
jhperflHum  ac  irregularem  cilc  querebantur  ,  &  illi- 
citum  efle  putabant  frumencum  &  vinum  ingrana- 
riis  &  cellariis  congregare  quamvis  elecmofynis 
quxfitum  .  Hanc  difcordiam  ut  componeret  ^oan^ 
nes  XXll.  Conllitutionem  edidit ,  quse  incipit  his 
verbis  :  Onorundam  exigit ,  qua  Miniftrorum  ,  Cu- 
ftodum  j  Guardianorumque  judicio  &  arbitrio 
commifit  j  determinare  atque  prascipere,  cujus  lon" 
gitudinis  &  latitudinis  ^groffitiei  &  fubtilitatis^for" 
mx  jive  figur£  atquefimilium  accidentium  effe  debeant 
habitus  ,  caputia  ^  Fratrum  Minorum  ,  &  fimili- 
ter  ,  ubi  &  quando  ,  &  quoties  granum  ,  fanem  , 
&  <vinum  pro  ^vitce  Fratrum  necejfariis ,  Fratres  ipfi 
qu^rere  debeant ,  confervare  five  reponere  etiam  in^ 
granariis  &  cellariis .  £a  Summi  PontificisConiH- 
turionc  exafperati  Fratres  Minores  didi  Spirituales 
{cufiri^iioris  obfervantia: ,  m  Siciliam  fecefl^runt, 
ubi  quemdiim  Ordinis  Apoftatam  Henricum  de  Ce- 
"ua  fibi  Miniftrum  Generalcm  praEficere,ac  Provin- 
ciales,  Guardianos,  caeterofque  Miniftrps  inftituere 
auii  iuat,quodq;  gravius  eft/preta  authoricate  Ro- 
inani  Ponrificis,  qui  eos  ad  meliorem  frugem  red^- 
cere  facagebat,in  varios  proruperunt  errores,  quos 
in  Annahbus  Ecclefiafticis  referunt  Bzovius  ,  Spon- 
danus  ,  &  Odoricus  B^aynaldus  ad  annum  mcccxviii. 
Duasquippe  finxerunt  Ecclefias,  alteram  diffluen- 
tem  opibus  &  deJitifs  ,  obfitamque  fordibus,  cui » 
praeeflet  Romanus  Pontifex  ;  alteram  humanarum 
reruminopiadivitem  ,  ac  virtutum  omnium  gene- 
re  exornatam  ,qua  ipfi  foli  continerenrur .  Prxte- 

rea. 


204  H    I    S    T    O    R    I    A 

red,  negabant,PraefuIes  ulla  vel  ad  jus  exercendum, 
vel  divina  conficienda  authoritate  pollere ,  &  vir- 
tutem  Sacramentorum  a  Sacerdotis  fanditate  pen- 
dere  ,  &  Chrifti  Evangelium  extindum  olim  in^ 
ipfis  revixifle  &  florere  efFutiebant ,  multaque  alia 
id  genus  garriebant  contra  facramentum  Matri- 
monii ,  &  de  curfu  temporum ,  ac  fine  faeculi  &  ad- 
ventu  Antichrifti .  Contra  hujufmodi  fcgreges  Mi- 
noritas  agens  ^oannes  Pontifex ,  Conftitutionem--» 
edidit ,  q\xx  incipit :  Cloriofam  Ecckftam  ,  qua  ipfo- 
rum  errores  damnavit ,  &  illos  Minoritas  ,  velut 
Apoftatas ,  excommunicatos  ,  Schifmaticos  ,  & 
perverforum  dogmatum  a(fertores,  ubique  perqui- 
rijCapi,  &  puniri  prsecepit,  Ex  quibus  quatuor 
fuereanno  mcccxviii.  xMaflili^  combufti ,  damnati- 
prius  de  hserefi  ab  Inquilitore  Fidei  Ordinis  Fra- 
trumMinorum.  Nonmultopoft  captus  eft  Ave- 
nione  anno  mcccxix.  F.  Bernardus  Delitiofi ,  Minor 
Monfpelienfis ,  eoquod  in  fufpicionem  veniflet  fa- 
crilegi  veneficii  Benedi£io  XL  propinati,  ficut  con- 
fiat  ex  diplomate  ^oannis  XXU.  eodeni  anno  ad 
Archiepifcopum  Tolofanum,  &  ad  Appamienfem  , 
&  Sanfti  Papuli  Epifcopos  dato,  quod  antehac  ine- 
ditum ,  ex  Inquifitionis  Carcaflbnenfis  Archivo  a 
dodiflimo  noftro  Thoma  Souege  erutum  ,  publica 
luce  integrum  donavit ,  &  in  lua  Hiftoria  Ecclefia- 
ftica  inferuit  Hatalis  ^lexander  Tomo  vii.  diflerca- 
tione  IX.  art.  vi.  pag.  485.  &  486.  Ab  his  laudatis 
Epifcopis ,  qui  a  Sede  Apoftolica  Judices  erant  de- 
)^\:Lt^ti^Bernardus  Delitiofi  perpetuo  carcere  damna- 
tus  eft  ,pane  laboris ,  &  aqua  anguftiae  fuitenran- 
dus  •  J.egi  poteft  Stefhanus  Baluzius  Tom.I.  MifceU 
lanmum^  ubi,  p^g- J^5*  fefcft  c;^  veteri  codice  MS. 

Bi- 


ECCLESIASTICA.  205 

BibliothecsE  Colhcvtinx  litttras^oannis  XXII.  Pa- 
Dx  ,  quibus  fratri  Michaeli  Ordinis  MinorunL-» 
committit  caufam  quorumdam  Fratrum  Minorum 
non  bene  de  Fide  fentientium  ,  &  pag.  198.  recitat 
fententiam  Inquilitionis  ex  veteri  codice  MS  .  In- 
quifitionis  Carcaflbnenfis  erutam  contra  quatuor 
Fratres  Minores  combuftos  MafliHx  . 

D.  Sic  igitur  tandem  conticuerunt  Minori- 
tXy  &  finita  efl:  famofa  ilia  controverfia,  quam  cum 
illis  S^culo  decimo  quarto  habuit  Joannes  XXlt  ? 

M,  Nequaquam  finita  eft  illa  controverfia->, 
fed ,  ut  videre  eft  apud  Sfondanum  ad  ann.Mcccxxi. 
Num.  XV.  longe  major  ^oanni  Romano  Pontifici 
cuni  Fratribus  Minoribus  fuit  conflicftatio ,  ob  cx- 
citatam  ab  eis  de  paupertate  Chrifti  quseftionem^, 
qus  niaximas  in  Minorum  Ordine ,  &  Ecclefia  tur- 
bas  concitavit .  Ha?c  qusBftio  in  hoc  potiflimum-# 
fiftcbat ,  quod  aflererent  Fratrcs  Minores  ,  Chri- 
ftum  &  Apoftolos  ,  viam  perfeSionis  fequentes  , 
nihilhabuiflfe  jureproprietatis  &dominii  in  fpe- 
ciali,  nec  etiam  incommuni.  Hanc  dodrinairu^ 
Fr.  Berengarius  Taloni ,  Minor  Theologus  ,  acriter 
propugnare  coepit  anno  mcccxxii.  ciimque  a  Nar- 
bonenfi  Archiepifcopo  y  &  a  '^oanne  Belva  Ordinis 
Fratrum  Pra^dicatorum  ei  palinodia  indida  fuiflet^ 
is  ad  Sedem  ^pojiolicam  provocans  (verba  funt  5fow- 
dani  ad  annum  mcccxxii.)  ^venionem  petiit,&  rem 
totam  Pontifici  expofuit ,  qui ,  ne  temere  ,  quidquam 
in  re  maximi  momentiflatueret,omnibus^cademiis,& 
do£tiffimis  <viris  ubiq;  terrarum  propofuit :  Vtnimper 
tinaciter  ajjererey  Chrifiumy  &  ^Apofiolos  non  habuijfe 
aliquid  infpeciali  neque  in  communi  ^foret  bareticum 
cenfendum  <  Cenforium  Judicium ,  quod  fuper  hac 

cou- 


106  H    I    S    T    O    R    I    A 

controverfu  vir  erudrtus  Vbertinus  de  Cafalis  ,  qui 
e  Minorum  Ordiae  ad  Beiiedidinum  Pontilicia 
difpenfatione  migraverat,  compofuit;  illudquo 
in  folemni  Conliltorio  iedum  omnibus  piacuit , 
extac  apud  Wadinghum  in  Annalibus  Minorum  ad 
annum  mcccxxi.  &  a.pudClariffimum  Baluzium  lib.i. 
Mifcellaneorum  pag.  307.  Diim  fic  in  difcuflione  Se- 
dis  Apoliolicas  adiiuc  penderet  liasc  dc  Chrifti ,  & 
Apoftolorum  paupertate  controverfia,  Fratres  Mi- 
nores  fuum  ,  ut  vocant,  Capitulum  Geaerale  Pe- 
rufii  anno  mcccxxii.  fub  Miniftro  generali  Micbae^ 
le  de  Cefena  celebrarunt,  in  quo  communibus  fuffra- 
giis  decretum  eft,  Chriftum  ,  &  Apoftolos  nihil 
omnino  jure  proprietatis  ac  domiuii ,  neque  iii^ 
fpeciali ,  neque  in  communi  habuifle  .  Duplices  ca 
de  re  Capituli  Perufini  litteras  datas  pridie  Nonas 
Junii ,  &  Idibus  Junii  ejufdem  anni  mcccxxii.  de- 
(cxibii^ adinghus  Tomo  3.  Annalium  Minorum  ad 
hunc  annum ,  additque  ,  hujurce  dodriiiaB  in  Curia 
Pontificia  defendenda?  provinciam  demandatannu» 
fuifte  totius  Ordinis  nomine  ItiaLixiBonagratia.  Da- 
mnanda  fane  fuit  hxc  Fratrum  Minorum  audacia , 
&  punienda  prsefumptio  atquc  temeritas>tuinquia 
defcifcentes  aB.  fr^«f//i/ lnftitutis>quibus  reve- 
rentiam  in  Chrifti  Vicarium  iniperabat ,  aufi  funt 
decretorium  judicium  Summi  Pontificis  ,  fub  quo 
lis  illaadhuc  pendebat,antevcrtere ,  contra  Eccle- 
fiam  infurgerc  ,  Schifmati  viam  aperire ,  materiam 
miniftrare  ,  &  Sedis  Apoftolica^hoftibus  haudmo- 
dicas  ei  infultandi  occafiones  fuppeditare  ;  tum-j 
quia  etiam  Fratres  Minores  Scriptadivulgarunt,  in 
in  quibus  afterebant ,  Religiofos ,  qui  aliquod  in-» 
communi  bonum  polfident ,  non  folum  a  perfcdio- 

nc 


ECCLESIASTICA.  207 

:  Regulae  Fraacifcanorum  dciicere  ,  fcd  cdam  ab 

xemplo  Chriiti ,  &  alege  hvangchi.  Kx  quo  ne- 

eilaria  confecutione  deduccbatur :,  aliorum  Ordi- 

um  Religiofos  ,  qui  bona  in  communipoflident , 

xcludendos  eile  onincs  a  Mcndicauiium  ,  &  £van- 

"lic2E  paupe  rtatis  profeiiorum  catalogo ,  ac  pro- 

ide  privandos  mercede  aChrifto  Domino  pro- 

iifsa  jis,qui  fuicausa  omnia  reliquerunt,  &  ipfum 

ntfecuti,  Hanc  tumukantiuni   Fratrum  Mino- 

liimtemeritatem  Gerardus  Oi/ow/V,qui,  i^oii  Michai- 

f  Cefenatis  exauftorationem  ,  Mmiikr  Generalis 

mo  Mcccxxix.  Pariiiis  eiectus  eft,  retudit,  ac  pro 

i^eritis  caftigavit  in  Tra<itatu  ,    quem  ex  MS.  Bi- 

iothecas  Vaticana?  laudat  ,  ejufque  fragmentum-# 

^fcribit  OdoricHs  Byaynaldus  ad  annum  mcccxxii. 

^  um.  LY.  Ad  illos  etiam  FF.  Minores  refradarios 

:  iegreges  in  ordinem  rcdigendos  ^oannes  XXIL 

)lt  qu3:itionem  de  Chriiti ,    ^  Apoltolorum  pau- 

^rtate  ,  muitis  Cardinalium  ,  Fpifcoporum,  Uo- 

orumque,  i^arilieniis  in  pnnns  Academi£E  ,  accu- 

.tiflimo  examine,  concertationibus^<i5e  trac!:iatibus 

afcuflam  &  eliquatamjdciinitivam  ann.Mcccxxiii. 

rotulit  fenteniiam  ,  qua  pronunciavit ,  hanc  pro- 

3iitionem  :  Chrijtus  c^  ^pojicli  tnfpeciali  non  ha-' 

lerunt  aliqna  ,  nec  /V;  co7A/y///</2/,€juic]ue  alieruoncm 

:rtinacem  ,   trroncum  ac  hA^rcticam  ejfe  .  Hac  De- 

etoria  Summi  Poniiiicjs  iententia  oftenii  fegre- 

I  :s  6c  obilmati  MinonCce  ,  pr^eicrtim  Michacl  Ccje" 

\  is  ,  Ol\cimus ,  6c  Bonagratia,  eflractis  omnibus  reve- 

\  :utiaiclauitris,in  SummumPontiricem  infolcntu 

\  :rtinaci  iniurrexer uac ,  contra  illius  Conftitutio- 

\  :s  allatrarunt,  6c  ad  Ludovicum  ijavanm ,  impia- 

!  ;bilem  Sjdis  Apollolica:  lioltem  ,  dcfcci^runt ,  6c 

Scnif- 


208  H   I    S    T    O   R    I    A 

Schifmati  ab  eo  conflato  adhseferunt .  Qua  dc 
causa  a  Pontificc  exaudoratus  eft  Michael  Cefenas 
&  anathematc  confixus  ^  a  qua  tamen  Pontifici 
fententia  ad  Ecclefiam  Cathollcam  provocavit  Mi 
chael  Ce/e^w^^^e  fuggeftu  ^oannemXXll.  Hsereticun 
perfrida  fronte  proclamavit,  &  contra  ipfius  Con 
ftitutiones  petulantiffimos  libellos  fcripfit,  adver 
fus  quos  novam  Conftitutionem  edidit  Pontifex 
quae  incipit  his  verbis  :  Quia  mv  reprol^us  Michael 
quam  fuis  Annalibus  inferuit  Odoricus  I^aynaldh 
ad  annum  Mccxxix^Num.xxii.  De  his  procaciffimi 
Micbaelis  Cefenatis  libellis,  &  de  aliisj  quos  Ok^mu 
Minorita  ad  fcindendam  Ecclefiaf  unitatcm,  &  pej 
fonam  Joannis  Xxil.  Pontificis  Maximi  laccfien 
dam  fcripturivit ,  opportunius  agemus  in  quint 
Colloquio^quod  eritde  virisllluftribus  ,  quiali 
qua  fcientias  laude  SgcuIis.XIIL  &  XIV,  clarueruni 
Hic  dumtax;§it  obiter  obfervabo,  praeter  Mi^haelep^ 
Cefenatem  ,  Ol^amum  ^  Si  Eonagratiam  ,  alios  tum- 
temporis  fuiflb  quofdam  falfos  fratres  Ordinis  Mi 
norum  ad  Schifma  ufque  pertinaces ,  de  quibu 
CuillelmiNangii  Continuator  ad  annum  mcccxxix 
haec  fcribit :  ^ddtiEius  efl  ^venioni  quidam  Fratrui 
Minorum  de  Fromncia  Oriundus^  nomineVeranus,  qu 
^ptHl  Montem  PeJJulamm ,  &  in  aliis  eorumdem  loei 
folemnibus  dicebaturfuijfe  k^or ,  ob  hoc  quid  contra. 
Papam  diciturpublici  prxdicaJfe,qHi  ad  ejiis  adduSu 
prafentiam  ,  nullafibifaSia  reverentia  ,  dixit  ftbi  i 
facie^qubd  erat  verus  Hareticus  &  non  Papay&  quo 
pro  ifia  *veritate  dejiderabat  mori .  B^quijituf  de  cauj 
dixit.  iluiatudejiruis  ,  i;el  defiruere  niterispaupet 
tatem  Evangelic^m  >  qnam  Chrifius  verbo  docuit  C 
exemph.  Propter  quod  diilum  dete^tusefi  in  carcer 

CH7 


ECCLESIASTICA*  iOP 

cum  quindecim  aliis  ejufdem  Ordinis  Fratvibtis ,  qui  de 
diijerjis  Mundi  partibus  adduSii,  propter  diiiafua  /?^- 
retica  in  diverfis  carceribus  miferi  detinentur  . 

D.  Facile  mihi  perfuadeo,Sacrum  Ordinera 
Fratrum  Minorum  de  Hccleiia  tam  bene  meritum 
degeneres  &  fegreges  illosFratres,eorumque  dog- 
mata  &  fafta  impia  damnafle ,  atque  in  obedientia 
^aannis  XXIL  Pontificis  Maximi  conllanter  perfc- 
veraffe . 

M.  Omnia,  qua:  hadenus  dixi  de  quibufdam 
Fratribus  Minoritis,  qui  Saseulo  decimoquarto 
Eeclefiam  perrurbarunt  >  &  ^oannis  XXIk  acerrimi 
infectatores  fuerunt ,  nullam  Sandiflimo  f  ratrum 
Minorum  Ordini  infamias  labem  inurere  debent , 
quia  Sacer  ille  Ordo  perdueiles  iftos  fratres  diris 
devovit ,  &  qua:cumque  ab  illis  hac  in  caufa  ha^re- 
tice  dida  ,  vel  impie  gefta  funt ,  reprobavit  iii^ 
Capitulo  generali  anno  mcccxxix.  Parifis  habito  , 
in  quo  Gerardus  Odonis ytlc&.us  Minifter  Generalis  , 
de  confilio  &  confenfu  unanimi  Provincialium  Mi^ 
niftrorum  ,  &  c«terorum  Definitorum  Capituli, 
tam  Michaelem  Ctfenatem ,  olira  Ordinis  MiniftruiTi 
Generakm,  quam  Petrum  de  Corbaria ,  Eonagra^ 
tiam  Bergomenfera  >  Cuillelmum  Okamum  ^  &  Fraiz-^ 
cifcum  de  Efcula  ejufdem  Ordinis ,  &  alios  eorunnu* 
afleclas  in  excommunicationis,  privationifque  poe- 
nas,  tanquam  manifsftos  &  notorios  Apoftatas,  in- 
currifle  publica  fententia  pronunciavit ,  ut  videre 
eft  apud  Spondanum  in  Annalibus  Ecclef.  ad  annum 
Mcccxxix.  Num.  vi.  Teftatur  etiam  ad  eumdenu> 
annum  Guillelmi  H^ngii  Chronici  Continuator  , 
quod  Fr.  Henricus  de  Semons^  DoSlor  in  Theologia^  C^ 
Provincialis  Ordinis  Mingrum ,  in  pr^fentid  omnium 

Tom.r.  Q  ~"^       fur-^ 


210  H   I   S    t   O    R   I    A 

fUrrexit ,  &  ex  parte  Generalis  eorum  Capituli ,  quod 
fro  tunc  Parijius  tenebatur  ,  ne  in  aliquo  viderentur 
falfis  fratribus  fe  favorabiles  exhibere,  fa6la ,  procef- 
fus ,  &-  excommunicationes  contra  Fratres  pr<edi£ios 
Ordinis  eorum  per  Domnum  Papam  faSlas  palam ,  €5* 
pMblicc  approbavit  3  depofitionemque  Fr*  Michaelis 
quondam  Generatis  eorum  Miniflri  per  Domnum  Pa^ 
fam  fa£iam  ,  ex  parte  Generalis  eorum  Confilii ,  ^ 
etiam  Capituli ,  &  Ordinis,juflam  &  laudabilem  pro^ 
teflatus  fuit ;  faSlaque  ^ntipap£  (  Petri  videlicet  de 
Corbaria)  &pradicli  Fr.Michaelis  ^  Fratris  etianu^ 
Bonagratia,  &  Fr.  etiam  Francifci  de  Ordine  Fratrum 
Minorum  ,  &  eorum  ,fi  qui  ejjent ,  confortes  velcom^ 
fUces  ,  tanquam  falfa  &  haretica  ,  &  eorum  Ordini 
inimica  &  contraria  reprobamt ,  &  de  eorum  fa£iis 
^elmakficiis  Fratres  &  Ordinem  multipliciter  excu-^ 
favit .  Hoc  pado ,  redudis  ad  concordiam  Decrc- 
talibus  Suminorum  Pontificum  IsiicolaillL  &  ^oan- 
nis  XXIU  quae  prima  fronte  fecum  pugnarc  vide- 
bantur  ,  pax  tandem  reddita  eit  huic  Sandifljmo 
Ordini ,  qui  in  ea  fluCtuum  agitatione  vere  illui 
.Poctse  ufurpare  poterat : 

Quarebamfilios,  exceptisfcilicitillis  , 
Quos  fuus  optaret  nm  genuijfe  pater . 

D.  Redieruntne  tandem  fegregcs  ilii  Fratrcs 
Minores  ad  Ecclefix  unitatem,  &  ad  ilomani  Pon- 
tificis  obedientiam  ? 

M.  Segreges  ifti  Fratres  Minores  fuo  pcri- 
culo  comprobarunt ,  hunc  efle  cafuum  virorum-^ 
fpiritualium  ordiacm ,  ut  primo  quidem  infclixani" 
mus  per  fuperbiam  intumefcat ,  &  inde  in  conterUio^ 
nem ,  de  contentione  in  Schifma  ,  de  Schifmate  in  ha' 
njim ,  &  de  h^rtfi  in  blafphemias  ,  infelici  ^radatio- 

ne. 


ECCL£SIASTICA#  2H 

ncy  immo  pracipitiruinadefceudat ,  ficutzitjoan^ 
Ties  XXII.  ia  Excravag.  Cloriofam  Ecclefiam  .  At 
cnitn  ,  unus  inter  illos  Fratres  fegreges  Minoritas, 
di&us  Fr«  Petrus  ^oannes  Otim  ,  ex  oppido  Sirigna-- 
no ,  Dicecefis  Biterrenfis  ,  qui  inter  fuos  primiiixi-j» 
eruditionis  &  rcgularis  obfervantig  fama  infignis 
fuerat ,  tum  poftea  haerefeos  laboravit  infamia, 
cumque  Fratricelli ,  Beguardi ,  &  Beguin^  ,  uc  fuum 
Patriarcham  venerati  funt .  Inter  multos  errores  , 
quos  mcPetrus^^oannes  Olivicffuditmfu^PoJiilla, 
feu  Commentario  in  Apocalypfim ,  hi  praccipui 
funt  .  Primo,  fextum,  quem^defignat ,  Ecclefi» 
ftatum  ,  &  proprium  cfle  Spiritus  Sandi  aflferit , 
incipientcm  a  tempore  Sandi  Francifci ,  &  plcnius 
a  tempore  condemnationis  Babylonis  Meretricis 
magnsE  (  quo  nomine  Romanam  Ecclefiam  ubiquc 
intelligit }  quique  durabit  ufque  ad  tempus  Anti- 
chriili ,  quinque  prioribus  Ecclefise  ftatibus  maxi- 
me  praseminere  docet .  Secundo  ,  pcrtendit,  quod 
ficut  in  primo  Chrifti  advcnta  nova  Ecclefia  ,  reje- 
&.i  Synagoga  veteri ,  formata  eft  ,  fic  initio  fexti 
ftatus  nova  formabitur  Ecclefia ,  Chrifti  lex ,  Vita 
&  Crux  erunt  renovanda;  per  S.  Francifcum ,  qui  ei 
de  causa  in  exordio  illius  fcxti  ftatus  Sacris  Stig- 
matibus  confignatus  apparuit .  Tcrtio ,  affirmat , 
Regulam  S.Francifci  impugnandam  &  condemnan- 
dam  eflc  abEccIefia  carnalium  &  fupcrborum^, 
non  fecus  ac  Chriftus  condemnatus  fuit  a  Synago- 
ga  reproba  Judajorum .  Quarto  ,  pcr  Beftiam^ 
afcendentem  de  terra,vult  intelligi  Pfeudo-Papam 
cum  fuis  Pfeudo-Prophetis  ,  &  Ecclefiam ,  quam^ 
Catholicam  nuncupamus,  ait  eflTc  Ecclefiam  carna- 
lcm,  Babyloncm,  &Mcrecriccm^magoam,  qua: 

O     z  pu- 


Xl%'  H  I  S  T  O    R    I    A 

publice  a  Chriito  fponfo  fuo  aclulteratur>&  fe^  om- 
nefque  gentes  fibi  fubjedas ,  fceais  carnalitatibus  , 
Simoniacis  cupiditatibus  ,  atque  terrena  hujus 
mundi  gloriacorrumpit .  Miilos  facio  alios  erro^« 
res  ,  quibus  fcatet  hscc  Petri  ^oannis  OU<vi  in  Apo- 
calypiim  ^pofiilla  ^  quam  ,  ejuique  Audorem.,  ^o- 
mnes  XXIL  poll  maturum  &  cieiiberatum  examen-j> 
danuiavit  ^  ejufque  olfa  exhumari  jullit  atque  con- 
cremari,  ficut  refert  Francifcus  Pegna  ex  tribuspro- 
batse  fidei  MSS,  Codicibus  in  Commentario  li.  in 
II.  Partem  Direciorii  Inqiiijitoruni .  Legendus  eft 
etiam  CL.  Baluzius  Tomo  i.  Mifccllaneorii  pag.?  13. 
ubi  ex  Archivo  Archiepifcopi  Narbonenfis  edidic 
cenfuram  ,  five  fententiam  a  Magiftris  in  Theolo- 
gia  a  ^oanne  XXil.  deputatis  latam  contra  omnes 
Petri  ^oannis  Oli^ji  errrores  ^  quos  maximam  par- 
tem  Hcereticos  ,  Blafphemos  ,  plerofque  ridiculis  &* 
fatuis  di^nnationibus  fcatentes  ,  &  temerarios  docSif- 
fimiilli  in  Theologia  Magiftri  fummo  confenfu 
pronuntiarunt .  Dermitius  Thadms  m  fua  lSlitelirL> 
francifcanai  diWadinghus  in  Annalibus  Minorum 
ad  annum  uccxcviiu  Petrumjoannem  Olivi^dc  alios 
nonnuilosPfeudo-Minoritas  purgare  ,  &  ab  omni 
hsBrefeos  fufpicione  liberare  pro  viribus  conanrur  , 
aflerentes  hujufmodiFranciicauosafuis  Sodalibus 
falso  fuiffe  accufatos ,  eo  quod  obfolcfcentera  (  in- 
quit  Dermitius  Thadaus)  San£ti  Francifci  difciplinam 
fuofplendori  refiitui  cuperenty  &  maxime  Petrus  ^o- 
annes  Oli^vi ,  qui  fub  l>iicolao  IV.  incurrit  aliquorum  , 
quibus  <vita  laxior  placuit.indignationem  exfiudio  ^e- 
r£  difciplime  .  Teftem  etiam  ^yigelum  Clarenum,(\\ii 
Petri^oannis  Olim  familiaris  fuit ,  appellat  loco 
mox  4  me  iaud«o  Wadinghus ,  ejufque  audorit^te 

pro- 


ECCLESIASTICA.  21 3 

probat,  prsdidum  Petrum  "^Joanne  Olm  etiam  poft 

mortem  miracuJis  tallliXc  .  Verum  ^  ut  candide  ia- 

tear,  in  purgandis  Petro  "^oanne  Olivi  ^  a.\iifqix^ 

Pfeudo-Minoritis  ,  laterem  lavaat ,  &'  okumope- 

ramque  perdunt  Dermitius^  &  Wadinghus.  De  D^r- 

w/V/o  lioc  judicium  in  Annalibus  Eccleliafticis  pro- 

fert  Odoricus  B^iynaldus  :  crediderim  ,  inquit,  ^Au^ 

thorem  hunc  ignoraffe  Petrii  "^oannem  Oli^vi  infignem 

bypocritam  yplurium  harejeon  inventorem  ijudiciaria 

Isntentia  damnatum;  neque  advenijje^  qudm  longe  ab- 

it  d  Sedis  ^pojiolics  condendis  Decretis  maturitate  , 

'ignitateque ,  ob  kves  obtre£iatorum  fufurros  ,  ita 

lyriflianum  Orbem  commovere .  Poftea  ,  ut  nullum 

ro  Petro  "^oanne  Olivi ,  aiiifque  ei  adhserentibus 

feudo-Minoritis,  cudendae  Apologix   fupereiro 

)cum  oftendat  idem  Odoricus  P^aynaldus  ^  referc 

feudo-Minorum  Apoftacarum  Sedam  contami- 

;  atam  hasrelibus ,  Calejiino  F*  Pontifice  germinaf- 

\  ^in  eam  Bonifacium  FUL  Benedi^um  XIL  Clemen^ 

m  VI.  leges  dittrinxifle  ^  nonnullis  ,ob  hserefim-», 

iOgos  paratos  fuifle ,  &  Alairilias  quatuorPfeudo- 

inoritas  ,  qui  errores  i  Petro 'Joanne  Olivi  j  h\ 

a  Poftilla  fuper  Apocalypfim  aflertos  pertinaci- 

r  propugnabant ,  ultricibus  flammis  fuilfe  addi- 

os ,  ut  habet  manufcriptum  Vaticanum  .  Hiec,  & 

ia  id  genus  momenta  contra  Petrum  '^oannem  Oli* 

5  &  aiios  Pfeudo-Minoritas,  qui  ab  ejus  partibus 

ibant  3  adducit  egregius  &  finceriflimus  Scriptor 

'oricus  I{aynaldus  Congregationis  Oratorii,ideft> 

ironii  famih'ae  aUimnus  ,  qui  nihil  deterritus  Bzo" 

*  f,  &  Spondani  laborQ  in  profequendis  &  abfolveu-» 

i  >  Baronii  Ecclcfiafticis  Annalibus  ,  ultimus  om- 

i  iin  idem  opus  aggrefliis  eft  ,  quod  putarct,  An- 

O    3  nales 


214  HlSTORlA 

nales  Baronii^  quafi  jure  famili»  ,  fibi  abfolvendos 
cflb  •  Denique ,  quod  fpeaiat  citatum  a  Wadingho 
teftimonium  ^Angeli  Clareni  aflerentis  ,  PetrunL» 
^oannemOlwi  miracula  etiam  poft  mortem  patrafle, 
nihil  certi  ex  eo  extundi ,  aut  ftatuipoteft  ,  tum-i 
quia  condsLty^ngelHm  Clarenum  fuiflle  Hajreticorum 
Fratricellorum  figniferum  ,  qui  profugit  in  Gr2e- 
ciam  ,  ut  juftas  Qusefitorum,  &  Cenforum  Fidei  fe- 
veritati  fe  fubduceret ,  fixut  ]ordanus  Hiftoricus 
ttftatur ;  tum  quia  etiam ,  nunquam  Joannes  XXlL 
Pontifex  Maximus  ofla  Petri  ]oannis  Olivi  exhu- 
mari,  &  publice  cremariedixiffct,  fi  revera  fuiflfet 
homo  fandus ,  &  miraculis  poft  obitum  confpicu- 
us .  Ea  itaque  ab  ^ngelo  Clareno  jadata  Petri  Jd- 
mnis  Olivi  miracula,  vel  fimplicium  fuerc  ludibria, 
velpuraputaque  Hasreticorum  mendacia  .  Obiic 
Petrus  ]oannes  Olivi  anno  mccxcvii, 

D,  Quinam  erant  ifti  Fratricelli ^qui^  ut  mox 
dicebas  ,  Petrum  ]oannem  Olivi^  tanquam  fuum  Pa- 
triarcham  venerabantur  ? 

M.  Fratriccllorum  Seftse  initium  dedere  fub 
finem  Sajculi  XIII.  Petrus  de  Macerata^  &  Petrus  dc 
Forofempronio  ,  Ordinis  Minorum  Apoftatae ,  qui, 
ftriftioris  obfervantia5fpecie,feceflionem  ab  Ordi- 
ne  facientes  ,  a  Caleflino  V.  Pontifice  Maximo  fa- 
cultatem  obtinuerunt  Eremitarum  cultu  vivendi  j 
&  Kegulam  Sanfti  Francifci  ad  literam  obfervandi, 
Hanc  facultatem  poftqudm  impetraflfent ,  in  par- 
vam  quamdam  Gr^cia:  Infulam  perrexerunt ,  ut  d 
vexatione  Generalis  Miniftri,  qui  hoc  Schifma  Or 
dini  funeftum  pati  nolebat ,  tuti  cfle  poffent.  Hanc 
invalefcentem  Eremitarum  Congrcgationem  ,  a(  1 
pIurimQs  errores  publicantem  abrogavit  ac  dam 

navii 


ECCLESIA5TICA#  215 

navit  Bonifacius  yill.  eifque  juflit ,  uc  ,  relido  illo 
Anachoretarum  vivendi  cuku  ,  ad  Miniftri  <ienc- 
ralis  Ordinis  Fratruni  Minorum  obedientiam  rc- 
dirent .  Litteras  ejufdem  Pontificis  ad  MattbiCunL» 
de  Tbeate,  Ordinis  Fratrum  Minorum  ,  Inquifito- 
rem  ha^reticce  pravitatis  ,  datas  exhibet  Odoricui 
I{aynaldiis  ad  an.  Mcc^tcvir.  quibus  Bonifucins  yiU. 
Inqui(itoribus  Fidei  prsecipit ,  ut  in  eos  FratriccU 
los,  fi  mandato  Pontiiicio  morem  gcrere,  &  a  fuis 
erroribus  rcfipifcerc  nolint,  tanquam  in  Hsereticos 
agant,&  pcenis  canonicis  animadvertant.  At  ifti 
Fratricelli,  damnattonis  Pontificije  nullahabita  ra- 
tionc  ,  palam  aflerere  coeperunt,  fe  a  nullo  morta- 
lium  cogi  pofle  ad  deponendos  habitus,  quos  cum 
parvis  caputiis  geftabant ,  curtos  ,  ftriftos ,  fqual- 
lidos  ,  &  nimia  brevitate  difibrmes  ac  ridiculos* 
AliosFratres  Minores  ,  qui  his  inufitatis  caputiis^ 
&  habitibus  non  utebantur,  velqui  ad  prseceptum 
Romani  Pontificis  vidui  neccflaria  congregabant» 
&  in  craftinum  fervabant ,  diverfis  conviciis  lacc- 
rarc  ,  procaci  imprudentique  verfutia  pra^fumpfc- 
runt,  ut  videre  eft  in  Tradatu  contra  Beguinos  c^ 
Fratres  Minores  ,  qui  dicuntur  Spirituales  ,  edito  i 
Clariflimo  Baluzio  ex  ArchivoEccIefias  Narboncn- 
fis  ,  Tomo  I.  Mifcellaneorum,  pag.276.  Quin,quodl 
gravius  eft ,  ifti  Fratricelli ,  fpretis  mandatis  ac 
cenfuris  Clementis  V.  Pontificis  Maximi ,  qui  per 
fuam  Clementinam,exivi  de  Paradifoy  Tit.  De  yerbo-^ 
rumfignificatione  ,  in  qua  nonnulJa  dilucidat  dubia, 
quac  circa  fenfum  &  obfervantiam  Regulse  S.  Fran^* 
cifci  emergerc  potcrant ,  eos  ad  meliorem  frugcm, 
&obedientiam  Miniilri  Generalis  Ordinis  Fra- 
irum  Miaorum  revocare  fatagebat;  perfriftafroa- 

O    4  cc 


216^  HlSTdRlA 

te  approbarunt ,  ac  publice  propugiiarunt  do6i:ri- 
nam  infanam  ,  fuperius  a  nobis  expofitam  j  Petri 
Joannis  Olivi ,  efle  a  Spiritu  Sanfto  revelatam  ,  & 
nullam  hasrefim  y  vel  crrorem  continere .  Darana- 
tos  etiam  &  combuftos  Maflilia?  quatuor  fegreges 
Minoritas,  propter  fupra  recenfitos  errores  Petri 
]oannis  Olwi ,  injufte  damnatos  cflTe  pro  veritato 
Evangelic^  Regulae  Sandii  Francifci  defendenda-* 
temere  efFutiebant,  &  ipfos  ut  Martyres  colebant , 
ac  prajdicabant  j  ficut  conftat  ex  Opufculo  Joannis 
de  Belna  Inquifitoris  Carcaflbnenfis  ,  contra  eof- 
dem  edito ,  quod  extat  Tomo  I.  Mifcellaneormru 
Baluzii y  pag.  285.  Inter  illos  Fratricellorum  erro- 
rcs,quorum  pr^cipuos  fupcrius  indicavimuS:,quof- 
que  a  ]oanne  XXIU  profcriptos  nofter  Eymericus  , 
vir  jtefte  Odorico  I{aynaldoy  maxirase  fidei  &  autho- 
ritatis ,  utpote  qui  eo  rempore ,  quo  adhuc  vige- 
faac  Se^ta  Fratricellorum  ,  Summorum  Pontificuai»! 
juflu ,  in  eos  in  ditione  Regis  Aragonum  animad- 
vertit  ^  accuratiflime  rcferc  Par te  2.  Dire£iorii  In^ 
quifitorum ,  quseftione  decima  quinta  ,  inter  illos 
inquam  ,  Fratricellorum  errores ,  unus  erat  ,  quc 
ifti  hypocritse  paupertatis  Evangelicss  fpeciem  iibii 
arrogantes  ,  feque  Orationi  &  contemplationi  ad-ii 
didiflimos  mcntientes^perperuo  orio  indulgebanr,| 
&  a  labore  omnino  abftinebanr,  quo  fadum  eft,  ut  j 
breviignavorum  hominum  colluvies,  porcarii,  ar*l 
mentarii ,  pecorarii ,  cementarii ,  carbonarii ,  fa- 
bri ,  aliique  idgenus  e  fellulariorum  fasce  ad  eo-1 
rum  SeiStam  certatim  coiafluxerint  3  eo  potiflimumj 
fine  utpanem  otiofi  comederent,  &  mendicitatel 
(ut  ipfis  quidem  videbatur)  non  indecora,  vitam-#| 
fuftentarenc  ^  ficut  teftatur  ^lvarus  Pelagius ,  Sil- 

YCU-i 


ECCLESIASTICA*  ZIJ 

'«nfis  Epifcopiis  ,  ex  Ordine  Fratrum  MinorunL-f 

i  flrumptus ,  qui  fub  ]oanne  XXIL  Pontifice  Maximo 

orebat ,  in  Libro  ii.  De  Plandiu  Ecclefia  Cap.  xi. 

i  'ariis  nomiiiibus  ifti  Fratricelli  erant  infigniti. Ap- 

ellabantur  quippe  Bizochi:  Fratrcs  depaupere  vitai 

'  ratres  Spirituaks ,  fed  poftquam  a  Fidei  Qu^fi- 

«Kibus  exagitati  e  Sicilia  in  Germaniam  fecefTe- 

int  ,  difti  funt  Beguardi ,  &  Beguini ,  eo  quod  fefc 

I  jjunxerint  ad  Beguardorumi^  B eguinarum  Scdi$.m, 

jiuse  in  Germania  fub  aufpiciis  Ludovici  Bavari  Im- 

1  eratoris,  Sedis  Apoftolicae  infenfiflimi  hoftis,im- 

j  une  graflabatur .  Haec  variaFratricellorum  nomi- 

\J2L  exprimit  Joannes  XXIL  m  Extravagante  jquse  in- 

pit  his  verbis.  Sandta  B^mana&c.  m  quade  his 

:  lcgitur :  Islonnulli  prophance  multitudinis  ^iri  funty 

m  vulgariter  Fratricellijfeu  Fratres  de  paupere  vita^ 

'  Izochiyfive  Beguardiy  'vel  aliis  nominibus  nuncupan- 

r  ,  in  partibus  Italice,  necnon  in  Infula  Sicilienfi;  qui 

nntra  Canones  habitum  nova  religionis  fumpferunt  y 

;b  quo  habitu  ,  quafi  fub  ovina  pelle  lupi ,  varios 

iflTeminabant  errores. 

D.  Expone ,  quxfo  ,  clarius  ,  qusenam  eflfet 
aec  Beguardorum ,  &  Beguinarum  Se<5ta  ?  Quinam-^ 
^ro  prajcipui  errores  ,quos  iftiufmodiproficeban- 
irHaeretici? 

M.  Cur  ifti  Hceretici  fuerint  appellati  Be- 
/^rrf/,  incertum  omnino  eft ,  &  altum  apud  Scri- 
cores  Ecclefiafticos  filentium.  Beguin^  vero  eraat 
Liaedam  Muiieres ,  quse  ita  nuncupabantur  ab  ea- 
im  Inftitutore,  feu  a  pio  quodam,  fandoque  Pref- 
j  j^tero  Lamb  erto  ,  qui  Gallice  cognomf nabatur  le 
tgucy  quia  balbus  erat,  indeque  puella^ ,  qu2e  ab  eo 
1  focietateni  ad  cafte  vivendum  fub  finera  duode- 


cimi 


2lS  HlSTORIA 

cimi  S^culi  fuerant  congregatsc,  didas  fant  Gallicc 
^^^/^/»ej,ficutoftendinms  in  Colloquio fexto  ii3L> 
Hiftoriam  S^eculi  XII.  Complures  hujufce  Beguina- 
rum  Inftituti  Puellas  ineunte  S^culo  decimo  quar- 
to  in  errorcm  induxit  fanatica  qusedam  mulier  dc 
Hannonia,  nomine  Margaretal?orreie ,  quseanno 
Mcccx.  cum  in  Galliis  peftiferam  docarinam  difle- 
minare  conarctur,  igne  damnata  eft  ,  tefte  GHillel' 
mi  Nangii  Continuatore  ad  hunc  annum  ,  ubi  hxc 
habet:  Circa  Feflum  Pentecofles  accidit  Parifius  ,  quod 
quadam  ffeudo-mulier  de  Hannonia  nomine  Margare* 
taidiSiuPorrete  y  quemdam  librum  ediderat  j  in  quc 
omnium  Theologorum  jndicio ,  qm  ipfnm  diligente\ 
examina^verunt ,  multi  continebantur  errores  &  h(X,re 
feSi  &  iriter  caterasy  quod  ^nima  adnihiUta  in  amor^ ' 
Conditoris  ftne  reprehenfione  confcientia  vel  remorfi 
foteft  &  debet  natura  quidquid  appetit  &  defidera 
concedere  y  quod  manifefle  fonat  in  hd^refim  .  Dum  li 
bellum  hunCi  aut  in  eo  contentos  errores  abjurare  nol 
let ,  quinimo  latam  infe  excommunicationis  fententian 
ab  Inquifitore  hieretica  pravitatis  contemneret ,  qui 
coram  Epifcopo  fufficienter  monita  comparere  nokbat 
&*  per  annum  &  amplius  pertinaci  fuflinuiffet  anim 
infua  malitia  finaliter  indurata ,  tandem  in  commun 
flatea  Gravi(^  coram  Clero  acpopulo  ad  hocfpecialite 
^vocatis  de  peritorum  confiUo  expofita  eft  &  traditi 
Curi£  faculari;  quam  Parifienfis  Pra:pofitus  in  fua  po 
teflate  flatimacctpiens  ibidem  in  crajtino  incendio  feci 
extingui*  His  pravis  Dogmatibus  Margcireta  Por 
rete  complures  infeda?  Beguin^  {ocictucm  inierun 
cum  harreticis  Beguardis ,  qui  per  Germaniam. 
multos  fpargebant  errores  ,  quorum  primus  crat 
quod  homo  ia  ifta  moruUvita  ufque  adeo  iubl 

mcn 


EcCLESrASTlCA#  219 

icm  pcrfeclionis  gradum  aflfequi  poteft ,  ut  nec 

nplius  peccare ,  nec  ukeriiis  in  gracia  progredi 

ueat .  Secundus ;  quod  neque  jejunare ,  nequo 

iiam  exercere  corporis  aut  animi  maSationem  & 

fperitatem  debeatille,  qiii  verfatur  in  eo  perfe- 

:ionis  apicc  •  Tertius  ;  quod  ille ,  qui  eft  in  prsedi- 

to  perfedionis  gradu  ,  &  fpiritu  libertatis  confti- 

utus,  non  adftringatur  humanorum  pr«ceptorum, 

uc  Ecclefiafticarum  legum  Sajculariumve  obferva* 

ione^  quia  fupremum  libertatis  filiorum  Dei  cul- 

ticn  attigit .  Quartus  ;  quodhomo  in  praefenti  vita 

)afiit  ea  potiri  feficitate  ,  qua  major  in  Coelo  futu- 

a  fit  nulla .  Quintus  ;  quod  perfeda  confumma- 

aquc  Beatitudo  ex  natura  &  hominis  arbitrio  ita 

>endcatj  ut  nullo  fit  opus  luminc  gloria:  infufo  . 

)extus;  quod  virtutum  exercitatio  eft  adhuc  ho- 

ninis  imperfefti,  quam  proinde  longe  a  fe  abdica- 

rc  debet  quisquis  jam  eft  perfeftus .  Septimus ; 

quodlibidinum  adus,  ad  quos  natura  inclinat^nul- 

lainvolvantur  culpa,  fubindequc  mulicris  ofcula-* 

e(fe  peccata  mortalia  ,  quiaadillanon  pellicitna- 

tura,  fed  coitum  cum  muliere  efie  inculpabilem  af^ 

ferebant,  quoniam  ad  illum  natur«  libido  propen- 

fione  fud  fertur  •  Oiftavus ;  quod  dum  elevatur,  aut 

fidelium  cultui  exponitur  Sacrum  Chrifti  in  Eucha- 

riftia  Corpus,  non  debeacille,  qui  fublimem  perfe- 

fiiouis  gradum  alfecutus  eil,  vel  aflurgere  ,  vel  ge- 

nibus  provolvi ,  quia  fic  agens  dc  illo  fublimi  con*^ 

tcmplationis  faftigio  fe  dimittcret,  fi  vel  de  Chrifti 

Sacramento ,  vel  de  Vita  ejusdem  aut  paflionc  di- 

gnaretur  cantifper  cogicare .  Hos  ut  damnarec  Be- 

guardorum  &  Beguinarum  errores,&:  impuriirimas 

cvcllerct ncquiciaruip  propagines  C/m^wr.Pon- 

citex 


iao  H  I  s  T  o  R  I  A 

tifcx  Maxrmus  Synodum  Oecumenicam  Viennar  iti 
Gallia  convocavic  anno  fupra  millcfimum  trecea- 
tefimo  undccimo,  regnante  in  Galliis  Philippo  Pul- 
chroy  in  quo  unanimi  Patruni  fufFragio  conhxa  funt 
virulentaBeguardorum  &  Beguinarum  dogmata  , 
licut  latius  exponemus  in  fequenti  CoUoquio  • 

D.  Hi  Sedarii  Beguardi ,  &  Beguina;  con- 
formes  milii  efle  videntur  veteribus  Majfilianisy  qui 
Eiichitiey  ac  Entbufiajic^  dicebantur  ,  &  quorum  me- 
minilUfub  finem  fecundi  Colloquii  nollri  in  Hifto- 
riamquartiEccIefice  Sa^culi.  Hi  quippe  nullam  fe- 
re  vim  Sacramentis  Ecclefia^ ,  vircucumque  exerci- 
tationibuSa.maximam  vero  fuis  fanaticis  orationi- 
bustribuebant,  &  fceditati  promifcuorum  concu- 
bituum  indulgere  folicierant.  Certe,  nihil  pefii- 
lentius,  mea  quidem  fententia,  &  ad  aperiendam-> 
viam  ad  omnia  flagitiorum  genera  commodius 
fingi  excogicarive  poteft  iftis  Beguardorum,&  Be- 
guinarum  erroribus ,  ad  quos  detegendos  ik  afper- 
nandos  fuflicit  communis  fenfus,fufiiciunt  commu* 
niflimse  pietatis  notiones,  Chriftiana  inftitutiono 
omnibus  imprefli .  Hinc  non  mirum,  quod  non  ita 
pridem  Innocentius  XI.  beatx  mem.  Romanus  Pon- 
tifex,  ejufmodi  Beguardorum  errores,  quos  in  per- 
niciem  animarum  MichaH  Molinofus  Caefaraugufta- 
nse  Dioecefis  in  Aragonia  Presbyter,  Qi^uetiftarum, 
feu  Spuriorum  Myilicorum,  Antefignanus  ,  fufcita- 
re  ac  propagare  moliebatur,  confeitim  damnaveric 
Conftitutione  data  Romas  die  xx.  menfis  Novem- 
bris  anni  millefimi  fexcentefimi  o6togefimi  fepti- 
mi  ,ac  totus  ubique  populus  Chriftianus  ,  auditis 
nefandis  illis  fententiis,cohorruerit,  publicisque  il- 
las  execrationibus  fuerit  profecutus  • 


ECCLESIASTICA.  22  1 

M.     Recte  dicis,  nec  iniaus,  ut  opinor  ,  hor- 

bis  duas  alias  infames  Sectas ,  quas  impuriffimi 

>miaes  Hermannus  Pongili^pas ypzcrii  Ferrarienfis  , 

rrardHs  Segarelliy  b*a,nr\Ci\iis  j  6c  Dulcinus  y  Nova- 

.^niis,  Stgurelli  diicipulus,  Sceculo  decimo  quarta 

vexerunt,  laceque  diffuderunt  .  Secta  ab  Herman" 

Po«^i///p(?contiata,  veterum  Gnolticorutn,  quo- 

iim  menimimus  in  quarto  Colloquio  in  Hiitoriani 

ium  priorum  Ecclefise  S^eculorum,  nodurna  con- 

.  nticula,  &  promifcuam  in  iis  libidinem  renova- 

i.t .  F(xtus  furtivis  illis  coitibus  conceptus  ,  tan- 

u  per  manus  in  orbem  ftantium  jadabatur  ,  do- 

c  fpiritum  efflaret ,  &  in  cujus  manibus  expira- 

:.t  ,is  PontifexMaximus  horumce  Sedariorum-» 

eabatur  .  Cremabant  etiam  unum  ex  iftis  infan- 

!')us  itaprocreatis,  cineribusque  in  cadum  conje- 

lis^ac  vino  iuper  infufo,  inde  Novitios  fpurciffimis 

s  myfteriis   initiabant.  Sub  ipeciofo  fummse, 

am  affeftabant,  paupertatis,  afierebant^Chriftia- 

rum  nemini  liccre  quidquam  habere  proprii,nec 

:spublicas  adminiftrarc ,  vel  Magiftratus  gerere  . 

>manum  I^ontificem,&  omnes  Ecclefia?  Catholic^ 

Kselatos  canino  d^nit  profcindebanr  ,  eisque  ob- 

I  Dperandum  non  eile  pertendebant .  Deniquc^  , 

imas  San6torum  non  frui  Dei  vifione  ante  gene- 

Js  Judicii  diem  propugnabant .  Hujus  propudio- 

Sedar  parens  Hermannns  Pongilifpus  ,  cui  in  Ec- 

fia  fuerat  fepulturaconcefla,  eo  quod,  dum  vi- 

ret ,  errores  fuos  verbis  tenus  ejuraflet ,  pluii- 

sque  ementita  pietate  fucum  feciiiet;  juflu  Boni^ 

ii  f^llf.  Pontificis  Maximi  exhumatus  eft,  ejufque 

a  fiammis  tradica  anno  pofl:  ejus  obitum  trigefi- 

>  primOj  ficut  cellatur  Bernardus  Cmdo  in  Cbronl- 

co 


222  H   I   S   T   O  R  I   A 

coB^manorumPontificum.  Pliira  de  his  ncfandifiri* 
mis  Sedariis  legefis  apud  Prateolum ,  &  Btrnardum 
Lutzemburgum  in  Catalogo  Hareticorum  .  Alteranu 
Sedam  foedis  dogmatibus  &libidinibus  impuram 
condidit  S^culo  Ecclefi^  decimo  quarto   Gerardu. 
Segarelliyvh  plcbejus  &  illiteratusyqui,  venditadO' 
munculafua,  ejusque  pretio  non  in  pauperes ,  fec 
in  nebulones ,  qui  taxillis  ludebant ,  diftributo 
Chriftum  ,  &  Apoftolos  imitari  fe  velle  profeflus .. 
viles  homunciones  in  focietatem  traxit ,  qui  Apo 
ftolorum  nomen  fibi  arrogantes ,  hac  illac  mendi' 
cando  vagabantur,  diftitantes,  omnia  efle  commu 
nia,  etiam  uxores  .  Ajebant  infuper,Deum  Patren 
rexifle  Mundum  in  feveritate  &  juftitia  ab  eju 
creatione  ufque  ad  Incarnationem  Filii ,  tum  a  Fi 
lio  gubernari  ccepiflTc  in  gratia  &  fapientia;jamqu 
a  Spiritu  Sando  in  amore  &  charitate  regi .   A 
hoc  tertium  Spiritus  SancSi  Regnum  prasdicandun  | 
fe  veniflb  dicebant,  eoque  amoris,feu  SpiritusSan  l 
di,  vigenteRegno,  illicitum  efle  denegare  quid 
quid  ex  charitate  poftularetur  ,  fubindeque  promi 
lcuum  virorum  foeminarumque  carnale  commei 
cium,  ciim  ex  charitate  fieret,  peccatum  non  eflc. 
fed  adum  charitatis  .  Hanc  fceleratam,  &  abom 
nandis  flagitiis  contaminatam  Sedam  late  prop< 
gavit  Dulcinus  Novarienfis,  Segarelli  difcipulus , 
quoiftiSedarii  didi  funt  Dulcini/ia ,  aflerente^ 
audoritatem  omnem  a  Chrifto  traditam  Ecclefi 
Romanse  pcnitus  ceflfaflc  propter  malitiam  Prael 
torum:  fe  folos  effe  veram  Hcclefiam  :  fe  nulli  ob 
dire  debere:  omnes  Pontifices  Romanos  a  tempoi 
S.  Sihejiri  praevaricatores  fuifle,  excepto  Petro  dc 
Murrone,  feu  Ccckjiino  V.  Papa  .  Viros  abfque  ux« 

fUI 


ECCLESIASTICA*  22^ 

m,  uxores  aofque  maritorum  coafenfu,  poffe  ma- 

imonii  liacum  deierere  ,  ^  adSeCtam  fuam  tran- 

e ,  docebant .  Omnes  Ordines  Hierarchicos  & 

iligiofos  ,  tanquam  Hccleiise  perniciofos  repro- 

baat .  Laicos  a  lolvendis  alicui  Romanse  Eccle- 

:  Sacerdoti  decimis  liberos  eife  ogganniebant  • 

rfectiiis  efle  vivere  fine  voto  ,  quam  voti  religio- 

obltriftum,  propugnabant  •  Perinde  effe  in  fta^ 

lio  ,  ac  inEccleiia  Deo  confecrata  orare  ,  impie 

rriebant.  Demum  ,  ut  eorum  alios  mittam  er- 

rres,  qui  legi  poifunt  apud  S.  ^ntoninum  parte  j* 

ronici  titul.21.  cap.i.  parag.i.  &  apud  Eymericum 

i  r.2.  DireSlorii  InqMifitorum  ,  quaBft.EO.  licitum  effc 

iitabant  DHlcinifUyFidcm  ore  negare,ut  hoc  pado 

quifitorum  fidei  induftriam  fallere,  eorumq;  po- 

latem  evadere  poifent  •  Sed  nec  fraus,  nec  dohis 

liarello  hujus  Sedtae  Authori,&  Dulcino,  iliius  pro* 

gatori,  patrocinari  potuerunt .  Captus  fiquideni 

\arellus  a  Manfredo  Inquiiitore  Ordinis  Fratrum 

^edicatorum,  damnatus ,  &  fsculari  Magiftratui 

.ditus ,  flammis  addiduseft  die  xviii.menfis 

iianniMCCc.  fub  Pontificatu  Bonifacii  FIU.  Iii 

i  lcinum  vero,  &  ia  fex  hominum  millia  ab  eo  fe- 

I  (fta  &  in  Alpibus  habitantia,  Clemens  V.  Poatifex 

1  iximus  primiim  Fidei  Quaefitores  ,  deinde  Cru- 

I  ignatos  Milites  direxit.  Captus  tandem  Dulci* 

I  r  cum  Scorto,  cui  Margaritx  nomen  ,  &  pluribus 

I  i$  nequiiTima:  fadionis  fociis,  qui  Vcrcelias  du- 

I  ,  Sxcularis  Magiftratus  fententia  membratim^ 

I  us  concifi  fuat^  poilea  exufti  &  in  cineres  reda- 

i ,  ut  S.  ^ntoninus  loco  mox  laudato  ,  &  Bernardi' 

i  '  Coritis  inHiitoria  Mediolanenfi  part.  2.  ad  an- 

I  m  McccYii.teiUntur .  Sic  tandem  extintta  eft 

ne- 


224  HlSTORIA 

nefaria  illa  Pfeudo-Apoftolorum  Seda,  quam  ant 
hac  Summi  Pontifices  Honorius  IV.  fub  finem  dec 
nii  tertii  Sasculij  feu  anno  mcclxxv.   &  HicoUus  l 
anno  mccxc.  profcripferant .  His  duabus  turpif 
niis  Sedis,  tertiam,feu  Turlupinorumy  Scda,m  ,qi 
Saecuio  decimo  quarto  graflata  eft ,  addere  non  f 
gebit .  Erant  porro  ilti  Turlupini  folo  nomin« 
Chriftiani,  &  veri  Epicurei ,  qui ,  pragter  turpcs 
impias ,  in  quibus  volutabantur,  Beguardorum  h 
refes^  docebant ,  nibil  pudere  quemquam  debere  < 
ru777^  qu£  d  natura  accepimus .  Unde,  turpi  Cynic 
rum  Philofophorum  more,  abfque  verecundia  i 
cedebant,  &  quod  eft  didu  horrendum,  &  cogita 

-"  pudendum,  in  publico  ,  canum  inftar  3  &  jumeni 
rum  more  coibant ;  afferentes  infuper,  non  eil  j 
orandum  vocaliter  ,  fed  mentaliter .  Verum,  h  j 
flagitiofa  turpium  hominum  Se£la  eodem  S«ci  \ 
decimo  quarto  erafa  acpenitusdeietaeft ,  ign  \ 
combuftis  in  Gallia  perditiflimis  illis  hominibu  I 
qui  pecudum  vitam  degebant ,  ficut  teftatur  I{gb  • 
tus  Gaguinus  Ordinis  Sandiflimae  Trinitatis  Mor  • 
chus  librop.  de  Geftis  Francorum ,  ubihsechab^ 
Superflitionis  quoddam  genus  eodem  tempore  d  Tu:  - 
pinis  (hoc  enim  erat  hxreticis  nomen^  quife  de  focit  • 
te  pauperum  "vocitari  gaudebant)ortum  ^  finemfei  1 
crematis  eorum  njeftibus^  &  libris  inforoSuillo  ex  ^ 
San£li  Honoratiportam.  ^oanna  autem  Ddbento  1 
&  cum  ea  alter ,  cujus  nomen  Hiftorici  non  tradu  > 
ejus  SeEiae  inprimis  profejfores  comburuntur.  Hic  - 
ttm,  quemfine  nomineponimusy  cilm  ante  daymiati^  ^ 
cjusfententiamincarceremortemobiijjet,  dies  q  " 
dccim  in  aggere  calcisy  nc  putrefceret  ejus  cadaver,  ' 

fcY'Z\:ttis  cfti  &  die  adfHpplicium  prafcripto  crema  ^ 

XJ* 


ECCLESIASTICA.  225 

D.  Parit  licentiam  vivendi  effra^nis  fentieu- 
di  opinandique  libertas  ,  fajpeque  conciliatricibus 
mulierum  gratiis  &  popularibus  illecebris  homi- 
nes  illedi,  ac  falsa  Religione  delufi  ad  omnia  flagi- 
tiorum  genera  perpetranda  impelluntur.  Tantum 
JR^lligio  potuitfuadere  malorum.  Sed  hos  ex  hara  Epi- 
curi  porcos,  fefe  incoeno  libidinum  volutantes  re- 
linquamus^  ac  paululiim,  fi  placet ,  hic  inhaereamus 
in  difcutiendo  dubio  ^quod  niihi  non  nihil  negotii 
faceflit  circa  doftrinam  I{aymundi  Lulli  ^  quem  Sas- 
culo  decimo  quarto  floruiife  ,  &  tertio  Ordini  Fra- 
Crum  Minorum  nomen  dedi^e  afferunt  Minorita?  • 
Audieram  quippe  nuperrime  a  viro  erudito ,  hunc 
B^ymundum  Lullum  multa  fcripfiffe  Opera ,  fed  in 
varios  errores  impegiffe  ,  ejufque  dodrinam  a  lio- 
manis  Pontiiicibus  fuiffe  damnatam;&  tamen  adi- 
vi  hodie  dodiflimum  Minoritam  ,  qui  mihi  fandif- 
fimejuravit,  doftrinam  B^ymundi  LuUi  ab  omni 
prorfus  errore  elfe  immunem  ,  necab  ullo  unquam 
Ponr.  Rom.profcripta.Cum  igitur  circa  doctrinam 
iftius  Authoris  adhuc  pendulus  hacream  ,  tuum  dt 
ejus  Operibus  judicium  lubentifllme  aufcultabo  • 

>  M.  De  B^ymundo  Lullo  non  una  efl:  omnium 
^Scriptorum  fententia.  Alii  eum  inter  H^ereticos 
recenfent .  Alii  illum  fufpe6lum  de  fide,  multisquc 
implicatum  erroribus  pronunciant,  immo  ut  hi- 
ftrionem  ,  pcrditasque  memorise  virum  infamant . 
Alii  denique  non  tantum  ejus  abfolutioni  fubfcri- 
bunt,  fed  etiam  ut  Martyrem ,  Do^oremque  Illumina^ 
tum  depr^dicant .  Tot  inter  difcrepantes  virorum 
cruditorum  fententias  ,  confultiiis  efle  duco  mcum 
non  interponere  judicium  ,  fed  hiftorice  dumtaxat 
hinc  inde  adducere  moment4 ,  quibus  vcl  ad  accu- 

Jom.K        ^     '  p  fan- 


2Z6i  HlSTORIA 

fandutn  ,  vel  ad  abfolvencium  Paymundum  LullunLi^ 

moventur  viri  erudici .  In  primis,  hi,  qui  ^aymun" 

do  Lullo  piiCi ocinantur,  mulca  in  medium  proferunt 

cnconua  ^quibus  B^ymundus  Lullus  a  viris  clarifli- 

mis  cclvbratur  .  tuni  quippe  P.  Cauffinus  Soc.  Jefu 

tomo  ^.  CurU  fanSt^  i  tract.  i.  fed.  13.  Jhefaururn 

abfconditum  appellat ,  &  a  folis  invidis  &  semulis 

cxagitatum  aic  .  P.  Sanjurius  ejufdem  Socictatis 

\\b.^.  de  Cbrifli  cognitiom  <^  amore  ipfum  inter  fer- 

venciores  Chriiti  amatores  refert .  Alii  eum  nun- 

cupant  Doctorem  llluminatiffimmn  ,  Tubam  Spiritus 

Saniii^  Organum  Dei ,  Fontem  veritatis ,  Ecclef^  re- 

ftauraiorem  yineffahilem  fr<£ceptorem  &c*  Pr^tereij 

injuftam  B^ymundi  Lulli  accufationem  refundunt 

iliius  Apologift^E  in  folum  Eymericum  Inquifitorem 

Dominicanum  ,  qui  in  fuo  Dire5iorio  Inquijitorum 

referc  Diploma  Gregorii  XL  Poncihcis  Maximi,  qui 

mulcasopiniones  I{aymundi  Lulli  ut  erroneas  &  ma- 

ximamparcem  hareticas  damnavic,  omaesq;  ipfius 

libros    prphibuit  vii.   Kalendas  Februarii    ann 

McccLxxvi.  Porro  ,  hoc  Gn^^or/V  XL  Diplomaat 

Eymcrico  in  odiuni  B^ymundi  LuLli  conhdum  ac 

procufum  fuifle  ex  eo  pociffimum  probanc  ifti  Apo- 

Jogiftse,  quod  hujufmodi  Diploma  licec  in  CregO' 

rii  XL  Regefto  fueric  diiigenter  quselicum  ,  nun- 

quam  tamen  inveniri  potuerit .  Poftremo,  ajunt 

B^.ymundi  Lulli  Apologiftce  ,  eum  apud  Majoricen-  | 

fes  proSando  Bc  Manyrecoli,  quod  fane  haud 

permitteiCtEcclefia,  fi  revera  I{aymundi  Lulli  do- 

drina  fuiflet  ceu  hasretica  A  Romanis  Pontiiicibus 

cor.iixa .  Has  funt  in  fumma  rationes ,  quas  prc 

l^yrnitndi  Lulli  vindiciis  vulgo  proferunt  cjus  Apo- 

logiftge.  At  >  hi ,  quibus  ex  adverfo  nonprobacui 


ECCLESIASTICA»  22.7 

\aymundi  Lulli  do£trina^addudas  illas  ab  ejus  Apo- 

ogiftis  ratioiies  elevare  ,  &  inutiles  plane  redderc 

)ro  viribus  moliuntur  •  Ad  primam  quippe  ratio- 

lem  refpondent ,  nihii  ex  iftis  egregiis  Epithetis  > 

\\xx  non  fatis  attenta  confideratione  viri  do6ti  %jy- 

^undo  Lullo  tribuunt  y  colligi  poife,  cum  ab  his  ab- 

tinendum  effe  ultroprofiteatur  "^adingbus^qm  Mi- 

lorum  Annales  condidit,  &  I{aymundum  Lullum 

uetur  quantum  poteft:  ^b^inendum  itaque  (inquit 

^adinghus)i76  ineptis  quorumdam  Epithetisy&^par^^ 

eticisy  qua  infulsi  affinguntur  ,  elogiis  :  temere  enim 

fuis  (llaynumdus  Lullus)  appellatur  Se£lariis  ,  Z)o- 

lor  lllummatijjimus  ,  Tuba  Spiritus  San£li ,  Organum 

m^  IJons  veritatis,  Ecclejia  rejiaurator  .  Ad  altcrami 

ationem  ,  quam  de  confido  ab  Eymerico  Inquifi- 

Dre  Dominicano  Gregorii  XL  contra  errores  I{ay* 

fundi  Lulli  Diplomate  afferunt  ejus  Apologiftae  , 

sfpondent  .Antillulijia  ,  credibile  non  eflb  Eymeri^- 

m^  virum  clariflimum  ,  qui  Inquifitoris  ofiicio  in 

.egno  Aragonise  fub  quinque  Summis  Pontifici- 

us  Innocentio  VL  Vrbano  V.  Cregorio  XLVrbano  FI. 

:  Bonifacio  IX.  maxima  cum  laude  perfundus  eft, 

oluifle  adulterinum  &  fuppofititium  Gregorii  Xh 

ontra  B^ymundi  Lulli  doftrinam  obtrudere  Diplo- 

la,  illudque  toti  Orbi  pro  vcro  ac  genuino  vendi- 

ire:  Hac  Lulliji^y  inquit  Odoricus  I{aynaldus  ad  an- 

um  McccLxxii.  Num.  XXXV.  confi£ia  ab  Eymerico» 

^elfubreptitiumefje  diploma  contendunt.  ^At  virum 

ranjem  egregie  de  B^ligione  Catholica  meritumynullius 

tilitatis  illecebra  pelle£iumyid  facinus  perfri^afroH-^ 

?  aufum  vix  credi  poteji  ,  cum  facillime  coargui  men^ 

acii  potuijfet .  Addunt  etiam  Antilulliftse ,  Pe^r/i?» 

kragonias  Regem  iu  JEpiftoIa  data  ann.MCccLjcxvir. 

^^        P    a       ad 


228  H    I    S    T    O    R    1    A 

Sid  Gregorium  XL  iitud  de  B^ymundi  Lulli  dzmm-^ 
tioue  Diploma  ut  legitimum  agnovifle  ,  &  in  fua 
Regnopromulgatum;  quod  certe  improbaflst  Gr^-. 
gorius  XI.  ipfumque  Regem  de  fuppohcione  Diplo- 
matis  admonuiflet,  fi  fuppofititium  fuiflet ,  &  Ey* 
tnericum  hujus  criminis  convidum  non  impunitum 
reliquifl'et/ed  illum  Inquifitionis  oflicio  abdicaflet, 
quo  tam  infigniter  fuiflet  abufus  .  Nihil  tamen  ho- 
rum  fecit  Gregorii  XI.  Quin,  Francifcus  Pegna  Dire- 
fiorium  Inquifitorum  Eymerici  nuncupavit  GregO' 
rio  XlIL  Pontifici  Maximo  ,  Notis  doftiflimis  iliu- 
jftravit,  &  litteris  Apoilolicis  locupletavit,quas  in- 
ter  extat  laudatum  Gregorii  XI.  contra  I{aymundum 
Lullum  Diploma,quod  tamen  Francifcus  Pegna  om- 
ni  procul  dubio  expunxifl^et ,  fi  illud  pro  fpurio  & 
fuppofititiohabitumfuiflet.  Fatentur  quidem  An- 
tilullifl:a2,  lioc  Gregorii  XI.  contra  I^iymundum  Lul-  1 
lum  Diploma  datum  anno  illius  Pontificatus  fe::to.  ! 
feuanno  mccclxxvi.  non  amplius  extare  in  Rcge 
fto  illius  Pontificis .  Sed  id  accidifle  ajunt ,  quoc . 
Regeflium  anni  fexti  Pontificatus  Gregorii  XI.  per 
ierit,  incertum  an  cafu,  an  dolo ,  vel ,  quod  verofi 
miliusefl:,  mutatione  Sedis  Apoftolicse  ,  tunc  Ave 
nione  Romam  translat^e  .  Sed  etiamfi  extaret  ad 
huc  Regefl:um  anni  fexti  Pontificatus  Gregorii  X 
&  in  eo  deeflet  Diploma ,  quod  eodem^no  edidi 
contra  B^ymundi  Lulli  cioftrinam  ,4Ton  inde  tame 
confequeretur,  illud  ab  Eymerico  fuifle  confidum 
nam  prseterquamquod  plures  ab  Authoribus  BuU 
PontificisB  citantur  authenticae ,  quarum  apud  al 
quosauthographum  habetur,  quse  tamen  e  Regf 
ftis ,  nefcio  quo  cafu ,  exciderunt ,  conftat  etiam 
fapud  omacs,  B^ymundum  jLullum  apud  Cregoriu  ^ 

fipi 


ECCLESIASTICA#  Zl$r 

faepius  ha^refeos  fuiffe  accufatutn ,  &  eumdcm  Ponw 
tiricem  uno  Diplomace  dato  auuo  mccclxxu  4  prae-« 
cepifle  Eymerico  y  ut  111  I\aymtmdi  Lulli  errores  in* 
quirerec,  &  ejus  libros  igni  addicerec  >  fi  qui  in  illis 
crrores  deprehenderencur .  Idem  alcero  Diploaia- 
te  daco  aaao  mccclxxiv.  Francifco  Vitdt  pr^cepic 
Summus  ille  Pontifex  *  Unde  nec  ^adinghpts  ipfe  g 
acerrimus  licet  Lulli  defenfor ,  fibi  temperare  po^ 
tuic,  quin  cogence  vericace  faceretur  ^  fHfpicionenuL 
ingerere  duas  pr^fatas  Extravagantes,  Summum  Pon-* 
tificem  (  Gregorium  X[.  )  circa  Lulli  do^lrin^  dam^ 
nationem  aliquid  ejfecijfe  .  Ad  poftremam  Lullifta- 
rum  racionem  petitam  ex  fanditace,  Marcyrio ,  &: 
cultu  ,  qui  B^iymundo  Lullo  apud  Majoricenfes  de- 
fercur,  refpondenc  ^ntilullificQ  ,  nihii  inde  ad  pur-^ 

i  gandam  t{aymundi  Lulli  dodrinam  extundi  poflOjj^ 
quia  propcer  errores,  &  propofitiones  nonnuUasi 

I  hsereticas  ,  hsereticum  nemo  dixerit  B^ymundumA 
Lullnm ,  cum  omnia  Opera  fua  Eccleli^  Roman^ 
cenfuras  ac  judicio  fubjeceric  ,  ficut  mulcis  probac 
Wadinghus  ,  tocumque  illud  errorum  virus  Marty- 
rio  pro  fide  Catholica  tolerato  ,  feu  paflionis  falcc 
purgaverit ;  quod  tamen  certo  affirmari  haud  po- 
teft,  quia  Ecclefia  Romana,omnium  tcclefiarum-^ 
Mater  &  Magiftra,  ejus  Martyrium  necdum  vindi- 
cavit .  Hsec  momenta  circa  doftrinam  B^ymundi 
Lulli  hinc  inde  hiftorice  produximus,  plura  de  ejus 
patria  ,  vita  &  Operibus  difturi  in  quinto  CoIIo- 
quio,  ubi  agemus  de  Viris  illuftribus  ,  qui  Sasculis 
XIIL  6c  XlV.  floruerunt .  Hic  tantiim  velim  fedulo 
obferves,  hunc  B^ymundum  Lullum  confundi  non.^ 
dcbere  cum  altero  B^aymundo  cognomento  De  Ter^ 
^a^a  i  qui  etiam  B^ymundns  Neopbytus  nuncupatus 

P    i  eft. 


a^o  H  I  s  T  b  k  1  A 

cft.  Is  quippe  ex  Hebrseorum  Rabbino  fa&us  Chri- 
ftianus,  execrandos  errores  Scriptis  cradidit,  quos 
accurate  recenfet  nofter  Klicolaus  Eymericus  a.parte 
Dire^orii  Inqui/itorum  j  quxtt.  lo.  Inter  illos  erro- 
res,  hi  prscipui  &  graviores  funt .  Primo  ,  docet 
hic  B^ymundus  de  Terraga  ,  dfftus  etiam  Neophytus^ 
prava  dogmata  Almarici ,  Arii  y  Sabellii ,  &  quo* 
runivis  Hsereticorum,  per  fe  haeretica  non  eife  ^  fed 
tantum  refpedu  illorum  ,  qui  ipfa  animo  pertinaci 
cligunt  •  Secundo  ^  fas  efle  D^mones  adorare  ^  & 
Sacrificantem  Dsemonibus  seque  &  meh*us  ab  Ido- 
lolatria  excufari ,  quam  Ghriftianum  adorantem-» 
imaginem  Chrifti  &  Sandorum .  Tertio  ,  Laicum 
non  tcneri  ad  aliquem  fidei  articulum  explicite 
credendum ,  ideoque  fi  teneat ,  vel  credat  oppofi- 
tum  alicujus  articuli  ex  ignorantia  &  tentationcj 
Diaboli,  non  peccare  .  Quarto  ,  omnem  peccato- 
arem,  dum  peccat,  voluntatem  fuam  divin^e  confor- 
inare,  &  seque  placere  Dco  bona  3c  mala,  seque  ^u* 
da  defperationem,  ac  Petri  contricionem  .  QuintO; 
hominem  fine  charitate  infusa  pofle  Deum  fuper 
omnia  diligere  &  vitam  ajternam  promereri . 
SextOjSeftam  Mahometi  eflb  perinde  Catholicam  ac 
fidem  Jefu  Chrifti .  Septimo  ,  perfedius  eife  Schif 
maticum  efle ,  quam  Catholicum  ,  &  Chriftum-» 
Apoftolos,  Angeios  ,  Ccelites  omnes  efle  Schifma 
ticos.  Odavo,  folum  Deum  Patrem  efle  optimum 
Dei  Filium  efle  bonum  in  primo  gradu ,  Spiritun 
Sanftum  in  fecundo  gradu ,  creaturam  omnem  in. 
tertio  .  Hos,  &  complures  alios  I{aymundi  }\[eophy 
ti  errores,qui  legi  poflunt  apud  Eymericum^&i  apu( 
Francifcum  Pegna  Commentario  52.  in  Dire^loriun 
Inquifitorum  qiifd^  Eymerici ,  confixit  Gregorius  XI 

pon 


EcCiESIASTICA#  »J  1 

^ontifex  Maximus  Uipiomate  ,  qaod  inclpit :  Uli^ 
juid  mali  propter  vicinum  malum  •  Haec  obiter  ob* 
ervaiida  ciic  duxi ,  ut  tacilius  cavere  pofles  ab  er- 
•ore,  in  quem  lapfi  fuiit  Prateolus  ,  Bjrnardtis  Lut^ 
zemburgusy  &  noiler  ^brahamus  Bzovius  ,  qui  fimi- 
itudine  noniinis  decepti  >  I{aymuHdi  Neophyti  ab- 
furdiirimos  errores,  &  perniciofos  libros,  i\aymun^ 
do  Lulloy  tanquam  notiori,  perperam  affinxerunt  • 

D.     Ufque  adeone  Sxculis  XIII.  &  XIV.  for- 
cunata  fuit  Dominican:i  Familia  ,  ut  nullam  degc- 
iierem ,  nullum  a  Fide  Cathoiica  extorrem  niium 
habuerit  ? 

M.  Etfi  Familia  Dominicana  femper  de  Ec- 
:lcfia  optime  merita  fuerit^eamque  non  miniis  do- 
9:rina>  quam  pietace  illufliraverit ,  non  ideo  tamea 
:jus  filii  dilatant  phyladeria  fua ,  noa  omnia  fua-* 
audant,  non  omnia  fua  extolhmt,  nec  fuos  omnesj 
5andos  dicunt,  Dodores,  Martyres  ,  Athletas  ,  & 
Heroes;  fed  potiiis  modelie,  ut  par  ell,  profitentur, 
&  fincere  agnofcunt,  nonnullos  e  fuis  extitifle  ,  qui 
ingenio  fuo  plus  ^cquo  indulgentcs,  &  ab  illibata-P 
Sancli  Thom£  ^quinatis  doftrina  defcifcentes,erra- 
verunt,&male  fana;  doftrinae  adhaeferunt,  quos 
inter  S^culo  decimo  quarto  reponunt  ^oannem  de 
Montefono  Hifpanum,  &  Ek^rdum  Teutonicuni,quo- 
rum  errores  pro  ea,  quam  profiteor  ,  finceritatCL? , 
hic  fupprimere  necpoflum,  nec  debeo  •  "^oannes  dc 
Montefono  Ordinis  Fratrum  Prasdicatorum  Profef- 
for,  &  Sacrae  Facultatis  Parifienfis  Theologus,  gra^ 
ves  ac  diuturnas  contentiones  habuit  cum  eadem^ 
Facultatc  Parifienfi  ,  qua:  quatuordecim  propofi* 
tiones  erroneas  a  "Joanne  Montefono  aflertas  cenfu- 
ra  confixit  anao  mccclxxxvii.  Eafdem  eti^m  pro- 

E    4  PQCi-5 


Z^%  H   I   S   T  b  It  1   A 

pofitiones  a  quovis  publicari,  pra^dicari ,  &  docert 
lata  fententia  prohibuit  Petrus  de  Ordeomonte  Epi- 
fcopus  Parifienfis,  ad  quem  Montefonus  ,  qui  obftri- 
dam  de  palinodia  cantanda  fidem  contumaciter 
fregerat,  fuerat  delatus .  Has  inter  quatuordecim 
^oannis  Montefoni  propofitioncs,  funt  novcm,  quas 
licet  ad  quaeftiones  pure  Scholafticas  pertinere  ,  & 
fenfum  Catholicum  nonnullas  earum  habuiffe  afle- 
rant  aliqui  Familia:  Dominicaaag  Scriptores,cenfeo 
tamen  ipfe  illas  jure  ac  merito  fuifle  profcriptasa 
Sacra  Facultate  Parifienfi ,  qua:,  ne  doftrinan^  San- 
fi;i  Thomie  ^quinatis ,  quem  fibi  Montefonus  Patro- 
num  injufte  adfcifcebat/ua  cenfura  aflicere  voluiffc 
videretur,  illius  honori ,  &  integritati ,  tefte  J?etro 
de  ^Alliaco  Theologo  Parifienfi ,  confultum  efle  vo- 
luit  his  verbis :  Salva  in  omnibus  reverentia  S.  Tho^ 
m^i  &  in  Iitteris,quas  eadem  Academia  Parifienfis 
fcripfit  contra  ^oannem  Montefonum  ,  relatis  ab 
EgajJioBuUo  tomo  4.  Hifloria  Vniverfitatis  Pari- 
ftenjisy  diferte  teftatur,  fe  in  hac  contra  Montefonum 
cenfura  doftrinam  S.  Thomse  non  attigifl^e  :  'Hos  , 
inquit  eeleberrima  illa  Academia,  millefies  diximus, 
€^j  ut  videmusy  nonfnfficit,  qualiter  S.  Tbom£  doStri-' 
nam  in  di£lanoflracondemnatioHe  nequaquam  repro- 
bamusyfed  hunCy  feu  Montefonum,  ejufque  fautores  , 
do£lrinam  ejus,  feu  S.  Thoma?,  ad  diflortum ,  fideique 
abfonum  fenfum  adaptantes  ,  aut  ultrd  quam  fieri  de^ 
bet  y  contra  ejufdem  Do£loris  documentum  dilatantes  „ 
condemnandos  auda£ler  ajferimus  .  Idem  judicium-j» 
ferendum  efle  ccnfeo  de  quinque  aliis  propofitioni- 
bus,  in  quibus  temere  aflerebat  Montefonus  ,  quod 
dicere  ,  Beatam  Mariam  Virginem  &  Dei  genitricem 
non  contraxijje  peccatum  originale  ^  eji  exprefsecontra 

fidem* 


ECCLESIASTICA.  Ijj' 

idem  •  Qux  prafiimptuofa  ajjertio  ^  utait  Petrusdc 
AlUaco  m  Tradatu ,  quem  contra  Montefonum  edi- 
lit,  quiquc  adhuc  extat  manufcriptus  Parifiis  in^ 
3ibliothecaNavarriciCollegii,wowyb/rfw  San£iis  &* 
DoSioribus  tenentibus  B.  Virginem  ftne  macula  origi* 
tali  conceptam^  injuriofa  eji^fed  etiam  eis  ,  qui  tenent 
)ppofitum  adverfative  .  i{am  licet  B.  Bernardus  in 
Epiflola  ad  Lugdunenfes  tenuerity  ipfam  inpeccatofuif 
^exonceptamypropter  quod  ibidem  fcribit ,  ConceptiO'- 
tem  ipfius  celebrandam  non  ejfe  ;  tamen  in  fine  di£i£ 
EpifloUfic  concludit :  QusB  autem  dixi,  abfque  pr^- 
udicio  dida  fint  fanius  fapientis ,  Romanae  pricfer- 
:im  Ecclefiae  audoritati^atque  examini  totum  hoc, 
icut  &  caetera,  quas  hujufmodi  funt,  univerfa  refer- 
^o,ipfius,fi  quidaliter  fapio,  paratus  judicio  emen- 
dare  .  Vnde  patet ,  quod  illud  folum  probabiliter  & 
opinativ^  tenuity  nec  oppofttum  tenentes  infane  fapere 
ajferere  prajumpfity  quod  tamcn  dicere  potuijfet ,  fi  il^ 
lud  exprefse  contrafidem  credidijfet .  Haftenus  Petrus 
ie  Mliaco  Theologus  infignis,  qui  ad  Cameracen- 
fem  Epifcopatum ,  &  poftea  ad  Cardinalitias  Infu- 
las,  ob  eximiam ,  qua  pollebat ,  eruditionem  pro- 
motus  ett  .  Sacra^  Facultatis  Parifienfiscondemna^ 
tioni  prasvio  examine  &  maturo  judicio  fad^ ,  at- 
que  ab  Epifcopo  Parifienfi  confirmatse  non  acquie* 
vit  Joannes  de  Montefonoy  cumque  ab  Facultate  Pa~ 
rifienfi  refecationem  &  ab  Epifcopo  Parifienfi  ful- 
mina  ob  contumaciam  defugere  fe  non  poffe  in- 
telligeret,  Clementem  VIL  qui,  perftante  Schifmate, 
Avenione  fedebat,  eique  Gallia  adhsercbat ,  appel- 
lavit.  Conftanter  in  fua  tuenda  Cenfura  perftitit . 
Facultas  Parifienfis,  &,  ut  omnem  a  fe  aut  inimici- 
ti;t,  aut  prxoccupati  judicii  jTuifpicionem  amolire- 

tur. 


234  HlSTORlA 

tur,  de  ordine  ,  quem  in  Joannis  de  Montefono  con- 
demnationc  tenuerac ,  omnes  ccrtiorcs  fecic,  dutis 
Circularibus  ,  utvocant,  litteris  ,  quas  defcnpfic 
igajjius  BtiUus  tomo  4.  Hiflorioi  Vni^uerfitatis  Pari- 
fienfis  pag.(52 i.Miiit  etiam  Facultas Parifienfis  Ave- 
nionem  fuos  Lcgatos  Magiftros  Petrum  de  ^lliaco, 
i^gidium  de  Campis,  ^oannem  de  Nova  yilla  y  &  P^- 
trim  de  Mainvilla  ,  qui ,  poftquam  coram  Clemen- 
te  Vlh  &  in  frequenti  Cardmalium  confefiu  faepius^ 
peroraffent^  obtinuerunt  tandem  an.McccLxxxviiu. 
Cenfurac  Facultatis  Parifienfis  confirmationem  ,  & 
^oannis  Montefi)ni  damnationem ,  cui  juirum  eft  uc 
Parifios  rediret,  &  Univerfitacis  correctioni  fefcj^ 
fubmitteret,  Quod  cum  ille  fadurum  fe  promifif- 
fet^node  fequenti  Avcnione  clandeiiina  fuga  fc-j 
proripuit,  &  in  Aragoniam,unde  oriundas  erat,  fe- 
ceffit .  Utinam  hic  tandem  funefta  illa,infauftisque 
aufpiciis  fufcepta  a  '^oanne  Montefono  concroverfia 
iinem  habuiftec !  At,  proh  dolor,  Dominicani  Pari- 
(ienfes  Collegii  S.Jacobi,quodab  ipfo  ordinis  exor- 
diofuit  femper  illuftre  virorum  eruditorum  Semi- 
narium^falsoarbitrati ,  hac  Sacrse  Facultatis  Pari- 
ficnfis  in^oannem  de  Montefono  Idii  Cenfura  dodri- 
namSandi  Thom£  petitam  e(ie,  iniprudenter  ^Joan' 
nis  de  Montefono  patrocinium  fafceperunt,&  Cenfu- 
IX  fubfcriberc  detredarunt .  Qiiacn  ob  caufam  D6- 
niinicani  e  Facultatis  PariliciiUa  gremio  abfcilfi* 
funt,  &  docendi,  concionaudujuc  munere  ,  necnom 
gradibus  Theologicis  onmino  privati .  Hinc  ma- 
gna  inGalliis  Dominicanis  contlau  invidia  ,  ac 
plurima  illata  incommoda,qu£  Vica^r  Clementis  Vll 
Scriptor  pluribus  enarrat .  Hanc  lucSuofam  fciffu- 
ram,  qua  per  annos  viginti  quinque  integros  Do- 

nu* 


Ecclesiastica;        25  $• 

[linicani  ab  Sacra  Facultate  Parifienfi  fiieriintex- 
lufi,  ^gre  tulerunt  Carolus  VL  Galliarum  Rex,ejuf- 
ue  Patrui,  Duces  Burgundus  ,  &  Borbonius  ,  qui 
ro  llia  pietate,  &  audoritate  has  difcordias  fuftu- 
^runt ,  pacemque  fanciverunt.  His  tamen  diflen- 
oiiibus  nuiius  magis  indoluit ,  aut  illis  tollendis 
dicius  incubuit  '^Joanne  Gerfonio;,  Sacrse  Facuicatis 
^arifieniis  Cancellario,  ut  videre  eft  in  Epiftola.^, 
[uam  in  lianc  rem  ad  Collegium  Navarrae  fcripfit, 
a  quo  ha?c  habet:  Cogor^  inquit ,  illam  deflere  fcijfu- 
am  miferabilem ,  &  mutilationem  luUuofam  partis 
on  modicce  Vniverfltatis  Pariflenfis  .  Fratres  Pradi" 
atores  loquor  ,  *viderint  ipfi  quid  egerunt  •  •  •  •  •  •  •  • 

4ttenderent  o  utinam  omneSy&  benigna  recogitatione 
icum  tra£larent ,  quanta,  qualisve  ja£iurafpiritualis 
fi  &-  fuity  tot  ha£lenus  fermones^  tot  le£iiones ,  totfa- 
ubres  lnflru£iiones  in  Vniverfitate  &  alibi  exinda^ 
efiajfe  .  Et  cum  probe  noHet  dodiflimus  ille  Can- 
:ellarius,  hoc  pacis  ftudium  non  omnibus  placitu- 
um,  fubjungit :  Oblatrabunt^fcio  ^fiad  quofdam  hac 
l:ripta  deLata  fuerint ^  ferentes  indigne  ^  immb  profce^ 
lere  *vel  mutabilitate  deputantes ,  qubd  pacem  ^acobi- 
tarum,  feu  Dominicanorum ,  <videar  optajfe  ,  autpro 
ea  'verbum  fcriptum^ve  fecifje  .  Sed  libera  ^oce  fatebor^ 
nec  illud  unqtiam  pudori  deputabo  ,  me  nunc  &prius 
olimfemper  dum  modefle  volui,  ^vel  optavi ,  reconcilia- 
tionem  ipforum  in  mediis  etiam  litibus  optuvijfe  .  Per^ 
eant  qui  de  matris  ,  aut  myflici  corporis  fasda  mutiU^ 
tione  gloriantury  qui  non  fanationi  [iudent ,  fed  mede- 
lam  quierentibus  crudeliter  irafcuntur,  &  qui  ad  divi- 
fionern  magisy  qudm  pulcherrimam  unionem  diemoniaca 
impietatepelluntur^quorumperfecutio  i  fipergunt  in 
facificQs  veritatis  amatores  furere  Jperncnda  eji  ^  & 
'"•  gcne^ 


23^  H   I    S   T   O   R   r   A 

generofcc  virtutis  pede  calcanda,  hoc  provifo  ,  ne  dxfH'^ 
nofius  inde  nafcatur  in  Vni^verjitate  'vel  B^publica 
fcandalum  .  Sed  de  ^oanne  Montefono  ,  &  de  gravif- 
iima  Controverfia ,  qua^  ejus  occafione  Pariiiis  ex- 
citata  cll  inter  Academia?  Parifienfis  Doctores  ,  & 
Dominicanos,  plura  lcgefis  apud  noftrum  9Mallet 
Dodorem  Parifienlemjin  libro,quem  Gallico  idio-^» 
mate  fcripfit  de  Viris  lllujiribus  Domus  ^  Collegn 
San£li  ^acobi . 

Alter  Doniinicanus,qui  S^eculodecimoquar- 
to  non  fecundiim  menfuram  fidei,  prout  ii\  Sanftif" 
iimo  Ordine  fuerat  inilitutus/cripfit  &  docuit/uit 
Ekardus ,  natione  Teutonicus  ,  qui  licet  a  ^oannc 
Taulero  in  Opufculo  De  Convivio  ,  &  ab  Bzonjio  ad 
annum  Mcccxxxvu.  velut  infignis  pietate  &  do- 
citrinaTheologus  celebretur  ,  perniciofos  tameii^ 
errores  fuis  concionibus,  Scriptisque  vulgavit ,  ut 
compertum  habemus  tum  ex  qu^ftione  in  ipfum 
habita  primum  ab  Henrico  Archiepifcopo  Colo- 
nienfi,  tum  etiam  ex  definitione  Joannis  ZZ//.Pon- 
tificis  Maximi,  in  cujus  litteris ,  ab  Odorico  I^aynal- 
do  ad  annum  mcccxxix*  Num.Lxx.  ex  Kegeito  ejuf- 
dem  Pontificis  defcriptis  ,  viginti  o6to  errores  re- 
ccnfentur,exquibusalios  uc  haerefeos  labe  infper- 
fos,  alios  a  temeritatis  &  haerefis  nota  non  alienos 
dcclaravit  ^oannes  J^rzZ/.Teilatur  nihilominus  idem 
Pontifex  ,  qubd  E^ardus  infine  "viticfua  fidem  CuthO" 
licam  profefius,  prcedi£ios  viginti  fex  ^rticulos ,  quos 
fe  pr^dicajje  conffjfus  extitit ,  nec  non  quc^cumque  alia. 
per  eum  fcripta  &do£lafive  infcholis ,  ffve  in  pr^di- 
cationibus,  qua pojfent  generare  in  mentibus  Fidelium 
ftnfum  hicreticum  vel  erroneum  i  ac  "uer^  fidei  inimi^ 
cm;  qaantum  ad  illum  fsnfum  revQc^vit  j  ac  etiam 


ECGLESIASTICA.  237 

eprobavit^  &  haberi  voluit  profmpliciter  &  totali^ 
erremcatis^  acfiillos  &-  illafigillatim  &  fingulari'^ 
oy  revocajjet;  determinationi  ^pofiolic^e  Sedis  e^  «0- 
'r^  tam  fe^  qudm  fi:riptafiia  &  di£taomniafubjicien'- 
\o  .  Unde  liquido  patet ,  E\\ardum  non  obfirmato 
Lnimoerrores  fuos  defendifle  ,  fedpotius  qusBcum- 
[ue  docuerat  fidei  Catholica:  minus  confona  eju- 
alfe,  feque  Ecclefia?  judicio,  ut  par  erat ,  prompto 
k  humili  obfequio  fubjeciffe . 

His  duobus  Familiae  Oominicana^  Thcologis  , 
jui  fe  Duces  fecuti ,  a  reda  fanse  doftrinae  femita^ 
iberrarunt  ,  tertium  adiiciam  ejufdem  Familise 
rheologum  ,  qui  floruit  fub  finem  decimi  tertii  Sf- 
:uli,  &  obiit  decimo  quarto  Saeculo ,  feu  anno 
Mcccvii.  Is  efl  ]oannes  ,  (ive  ortu  ,  five  educationc 
i\&.\xsParifienfis,(\\xi  libru  edidit  hunc  pr? ferenteni 
:  ritulum  :  Determinatio  Fr.  ]oannis  de  Parifiis  Pradi* 
'  :atoris  de  modo  exiftendi  Corporis  Chrifii  in  Sacramen" 
*o  ^ltaris  alio^  quamfit  ille  ,  quem  tenet  Ecclefia .  In 
loc  libro  Joannes  de  Parifti$  explicandum  fufcipit , 
iion  folum  perconverfionem  fubftantia:  panis  ia-» 
Corpus  Chrifti ,  fcd  etiam  per  airumptionem  ejuf- 
dem  fubftantiae  a  Verbo  Divino^modum,  quo  Cor- 
pus  Chrifti  exiftit  in  Eucharifti^  Sacramento.Hunc 
iibrum  ]oannis  de  Parifiis  ex  MS.  Codice  S.  Vi^toris 
Parifienfis  eruit  ,  &pr^mifsa  Diflertatione  Hifto- 
rica  de  DogmateTranfuftantiationis  anno  mdclxxxvk 
Londini  edidit  Pfeudo-Minifter  Petrus  ^///x,eum- 
que  Scriptorem  in  fuas ,  feu  Ha^reticorum  partes 
traxit .  Sed  non  animadvertit  Pfeudo  ille  Minifter, 
fe  ex  eo  ]oannis  de  Parifiis  libro  nihil  prafidii  ad 
fuum  contra  auguftiflimu  EuchariftifSacramentum 
«rrorem  fufFulciendum  accerfcre  pofle  >  tumquia 

cer- 


238  H    1    S   T    O    R    1    A 

ccrtilTime  conit^t  yjoannem  de  Parifiis  realem  Cor- 
poris  Chrifti  in  Euehariftapraefeiuiam  ,  quam  Ve^ 
^  trus  idllixius  y  aliique  ejuidem  farina^  Hasretici  ex- 
plodunt  j  nunquam  negafle  ;  tum  quia  etiam,  ]oan- 
nes  de  Parijiisnov2Lm  &  peregrinam  opinionem.-» 
fuam ,  qua  par  eft  reverentia,  Ecclelias  judicio  fub- 
jecit ;  tum  quia  denique,  ]oannes  de  Parifiis^  a  Guil" 
lelmo  Parifienfi,  o^gidio  Bituricenfi,  Guillelmo  Am- 
bianenfi  Epifcopis  ,  &  a  Magiftris  Facultatis  Pari-r 
fienfis  diligentiiis  examinata  ejus  dodrina  ,  dam- 
natuseft,  &  prohibitus  pra?legere,  docere,pra^- 
dicare  &  difputare  Parifiis .  Inepte  ergo  Petrus 
^ltxius  in  iua  laudata  Diflertatione ,  &  ]oannes 
Clericus  Tomo  iii.  Bibliothec^  Vniverfalis  ,  exifti- 
niarunt ,  Qi]oannis  de  Parifiis  opinione  evinci  pof- 
fe  ,  Dogma  Tranfubftantiationis,  feu  Convcrfionis 
fubftantia^  panis  &  vini  in  fubftantiam  Corporis  & 
Sanguinis  Chriiti  Domini  in  Euchariftia  fub  finem 
decimi  tertii ,  &  initium  decimi  quarti  Ecclefia^ 
S;£culi  necdiim  apud  Catholicos  fuifle  communiter 
receptum  .  Hxc  fiquidem  frigida  ac  inanis  utriuf* 
que  HcEretici  conjedura  nulio  negotio  falfi  con- 
vincitur  ex  perpetua  SS.Patrum  tam  Gra^corum  , 
quam  Latinorum  traditione  ,  &  ex  confenfionc.^ 
omnium  a^tatum,  Nationum  ,  &  Ecclefiarum  ,  quas 
ab  ipfis  Apoftolorum  tempotibus  ad  hanc  ufque^ 
atatem  Dogma  de  Reali  prsefentia  Corporis  Chri- 
fti  in  Euchariftia,  &  de  Tranfubftantiatione  coftan- 
ter  propugnarunt ,  &  iHos ,  a  quibus  univerfah's 
Ecclefia?  fides  oppugnata  fuit,aut  diris  devoverunt, 
aut  ad  canendam  palinodiam  adegerunt ,  ficut  in 
liio  aureo  Opere  de  Pcrpetuitatefidei  pluribus  pro- 
bat  dociiflimus  ^ntonius  ^rnaldus  Dodor  Sorbo- 

nicus . 


ECCLESIASTICA*  Ijp 

cus.  Scd  hxc  dc  Jounne  Parijienji  Ord.  Prcedica- 
jrum^  de  quo  in  quinto  CoJloquio  iter um  redibit 
nao  ,  obiter  dicta  fiat . 

D.  Narraiti  in  Colloquio  fuperiori  Schifma^ 
uod  Ludovicus  Bavarus  Imperator  Sarculo  decimo 
jarco  coiitt^Joannem  vulgo  dictum  vigciimuni-^ 
:  cundum  ^  conflavit :  nunc  autem  lcire  velim  ,  an 
llli,  qui  i  pSLViihiis  Ludovici  Bavari  fteterunt ,  in 
i  iquos  errores  impegerint,  &  an  fidem  aliquam 
mcreantur  in  liis  quse  adversus  ]oannem  XXIL  Pon- 
t^ficem  Maximum  fcripferunt . 

M.  Poftquam  Joannes  XXIU  fententiam  ex- 
:  ammunicationis  anno  mcccxxiv.  tuliiiet  in  Ludo^ 
icum  Ba^arunii  Imperatorem  in  fua  malitia  obfti- 
i  atum  y  in  rabicm  a6tus  perduellis  ille  Impcrator , 
3ndu(5titia  nonnuUorum  Theologorum  dodrina& 
alamo  fretus  Epiftolam  vulgavit,qua  Jo^^ww^w^J^//. 
c  injuftum  innocentum  pcrfecutorera  ,  claviuni-* 
cclefisE  fubverforem  ,  Canonum  violatorem  ,  Sa* 
ramentorum  prophanatorcm  ,  Terra^  Sandse  de- 
irtorem  jEcclefiae  temeratorem  ,  denique  incor- 
igibilem  ,  &  h^ereticum  notorium  declararc  ,  feu 
otiiis  infamare  aufus  eft  .  Inter  ilios  Scriptores  , 
ui  LudovicQ  i?4*z;rfro,Schifmatico  Imperatori ,  ad- 
ersus  Joannem  XXU.  Pontificem  Maximum,  &  Ec- 
lefiafticam  authoritatem  venales  calamos  com- 
nodarunt ,  recenfentur  Marfilius  de  Menandrino  Pa- 
avinus  ,  &  joannes  jandunus  ,  Perufinus  ,  Viri  Po- 
itici  magis  quam  Chriftiani  •  Hi  quippe  impii  ac 
nale  feriati  homines  peftiferum  librum  de  jurifdi- 
iione  Imperiali  &  Pontificia  confarcinarunt  , 
[uem  infcripferunt  ,  Defenjorem  Pacis  ,  eumque^ 
'Udovico  BavaronawcupsLtuin  .  Hunc  male  natuui 

librum 


l^O  H    I    S    T    O    R    1    A 

librum  graviirimis  refperferunt  erroribus ,  &  pri- 
mo  in  eo  docent ,  Chriftum  Dominum ,  quando 
folvit  tributum  C^fari  ^  id  ex  neceflitate ,  non  ex 
arbitrio  vel  ex  pietate  fecifle  ;  ex  quo  inferunt  bo- 
na  temporalia  Ecclciix  ita  Imperatoris  dominio 
(ubjeda  eflfe  ,  ut  velut  fua  pro  nutu  &  libito  repe- 
tcrc  illapoflTit,  II.  Aflferunt,  Chrifl:um  inCoelos 
afcendentem  nullum  in  Ecclefia  vifibile  caput  con- 
ftituifle ,  nullum  Vicarium  reliquifle  ;   nec  S.  Pe- 
trum  plus  audoritatis  quam  Apoftolos  reliquos 
accepifl^e»  III.  Pertendunt^ad^Imperatorem  fpe- 
dare  Pontifices  inftituere  ,  deturbare  ac  puniro ; 
de  capacitate  promovendorum  ad  Sacros  Ordines 
judicare  ,  Ecclefiarum ,  facrorumque  Miniftrorum 
numerum  decernere ,  Beneficia  Ecclefiaftica  cou* 
ferre  ,  Reh*gjofos  Ordines  approbare  ,  Concilia-j 
congregare  ,  jejunia ,  &  feriationcm  a  mechanicis 
operibus  indiccre&c.  IV.  Negant,  totam  Ecclc* 
iiam  fimul  juncaam  pofle  ullum  hominempunitio» 
ne  coac5i;iva  cocrcere  ,  &  Epifcopum  ,  aut  Sacerdo- 
tem  excommunicationis  vel  Interdidi  in  quem 
quam  ferre  poflfe  fententiam  abfque  authoritate« 
Impcratoris .  V.  Sacerdotes  omnes  five  Pontifices 
five  fimplices  Presbyteros  ,  ex  inftitutione  Chrift 
cfl!c  aequalis  aufioritatis  ac  jurifdiftionis  afiirmant 
&  non  minus  Epifcopos  communiter  autdivifim,^ 
cxcommunicarc  pofle  IlomanumPontificcm,quani 
illos  Pontifex  Ecclefiaftica  communioneprivarc- j 
pofl^it.  VI.  Statuuat,  Ecclcfiam  bona  temporali^ 
poffjderc  haud  poflTc.  VII.  Ajunt,Imperatorem  fuc 
cederc  Romano  Pontifici ,  &  Ecclefiam  ,  Sedc  va 
cante  ,  regere  poflfe .  VIII.  Imperatori  adjudican 
poteftatern  difpenfandi  ia  contrahendis  matrimc 


ECCLESIASTICA.  241 

niis  >  qux  humana ,  non  divina  lege  prohibita^ 
funt ,  &  audoritatem  filios  non  ex  Jegitimo  thoro 
procreatos  declarandi  ,ac  faciendi  legitimos,  non 
lolum  quantiim  ad  civiles  effedus^fed  etiam  quan- 
tuQi  ad  Officia  &  Bcneficia  Ecclefiaftica .  Hos  pe- 
^ftilcntes  errores,  quibus  poteftas  Ecclefiaftica  ab 
imis  fundamentis  convellitur ,  erudite  confutavit 
ac  damnavit  ]oannes  XXIU  m  ea ,  quam  adversus 
Marfilium  y  Scjandunum ,  eorumque  libros  tulit, 
fententia ,  qux  legitur  apud  Odoricum  I{aynaldumj> 
ad  annum  mcccxxvii.  Num.  27.  Scripferunc  etiani 
adversiis  eofdem  errores  Mvarus  Pelagius  Epifco- 
pus  Silvenfis,  Mexander  de  S.  Elpidia ,  qui  ex  Prio- 
te  Generali  Auguftinianorum  facSus  eft  Archiepif- 
copus  Ravennas,  in  libro  De  jurifdiSlione  Imperii  & 
j£u£loritate  Summi  Pontificis  ,  &  Petrus  de  Paludc^ 
Ordinis  Pr^dicatorum  infignis  Theologus,  in  libro 
De  caufa  immediata  Ecclefiajiiae  potefiatis  .  His  duo- 
bus  peftilentiffimis  Scriptoribus  Marfilioy  &  Jandu- 
no  mjoannem  XXII.  debacchantibus,adjunxerunt  fc 
quoque  Michael  Cafenas,  Guillelmus  Ok^mus^  &  Bo^ 
nagratia  Minorit» ,  quos  famam  ]oannis  XXU.  ca- 
lumniis  profcindere,  eumque  ha^refeos  infimulare 
non  puduit,  afferentes,  Summum  illum  Pontificem 
aperte  docuifte ,  pr^dicaffe  ac  propugnafle  ,  San- 
aorum  Animas  ,  quibus  nihil  luendum  fupereft  , 
ftatim  atque  corporibus  foluts  funt ,  Deum  non^ 
videre  ,  nec  eo  frui ,  fed  earum  Beatitudinem  pro- 
craftinari  ufque  ad  fupremum  Generalis  Jadicii 
diem  .  Quod  putidum  commentum  refellemus  iii 
CoIIoquio  fexto,  ubi  agendo  de  Dodrina ,  qusc 
Sa^culis  XIII.  &  XIV- in  Ecclefia  obtinuit,  often- 
demus  ,  Joannm  XXII.   ejufmodi  errorem  nui> 


24a  HlSTORlA 

quam  ex  animo  propugnafle ,  nec  illum  ex  Cathe- 
dra ,  ut  ajunt ,  definiiiie ,  quidquid  xontra  obftre- 
pant  hseretici  noftri  temporis,quamvis  negari  haud 
poflit  ]oannem  XXII.  tanquam  privatum  Dodorem, 
vehementer  propendiiie  in  (ententiam  quorumdam 
veterum  Patrum ,  circa  dilationem  Vifionis  Dei  ^^ 
qxxx  fentcntia  tum  temporis  necdum  eiiquata  erat, 
&  decretorio  Ecclefise  judicio  profcripta,  licet 
quodam  modo  contraria  videatur  Fidei  Formula: , 
quam  Clemens  IV.  &  Joannes  XXI.  Grsecis  ad  £ccle- 
fix  Latha:  communionem  redeuntibus  praefcripfe- 
rant  ^  in  qua  difertis  verbis  aiferebatur  ,  Animas  , 
qf4<e  fuerunt  purgatte  ,  nrox  in  Ccelum  recipi^  ut  videre 
tQ:  d.pud  Odoricum  I{aynaldum  ad  annum  mcclxviu 
Porro  nullam  fidem  merentur  Michael  Cd^fenas  fik^- 
mus  ,  Bonagratia  ,  &  alii  fautores  Ludovici  Bavari 
Schifmatici  Imperatoris  ,  apudquem  fefe  recepe-  j 
rant,  ut  liberius  adversus  Joannem  XXII.  cujus  ace^» 
rimi  infedatores  fuerunt  3  fcriberent ,  eique  haeret- 
feos  notam  impudentius  inurere  poflent .  Ferendai 
ctiam  non  cft  horrenda  calumnia ,  qua  ]oanni  XXIL, 
importare  aufus  eft  Cahinus  ,  procaciirimus  poft: 
homines  natos  Hserefiarcha  ,  qui  libroiv,  Inftit. 
Cap.7.  Sed.  2.8.p€rfridafronte  aflerit,  hunc  Sum- 
mum  Pontificem  docuifle  ,  Animas  efle  mortales  j 
cafque  una  cum  corporibus  ufque  ad  Refurlreftio- 
nem  intcrire ,  &  Cardinalium  neminem  tantse  infa- 
uix  fe  oppofuifle  .  Sic  enim  fcribit :  Expimgant  t 
numero  Pontificum  oportet  ]oannem  XXII.  qui  paldnu 
fijjeruit ,  animas  ejfemortales,  undqne  cum  corporibm 
interire  ufque  ad  diem  B^urreCtionis  .  ^tque  ut  vi 
deas  totam  Sedem  cum  pracipuis  fuis  fulturis   tum 
prorfus  concidijfe  ,  nemo  Cardinalium  huic  fe  tantcc  im 

fani(^ 


ECCLESIASTICA.  245 

'  tnU  oppofuit .  Sed  Schola  Parifienfis  B^gem  GallicQ 

npulit,  ut  ad  palinodiam  hominem  cogeret .  ^x  ejus 

i  ommunimem  fuis  interdixit ,  nifi  mox  refipifceret ; 

ique  de  more  publicavit  per  Pr^conem .  Hac  necef» 

i  tate  ada^us  ille  ,  errorem  abjuravit .  Hademis  , 

ffrons  ille  H«re(iarcha  ,  qiii ,  ut  optime  obfervat 

hellarminus  libro  quarto  de  ^manoPontifice  capite 

i  ecimo  quarto,  tam  horrendum  mendacium  exco- 

:  itavit  i  qma  fententiamde  dilatione  beatitudinis 

.ifque  ad  extremum  judicii  diem,  in  quam  nonduni 

ub  JBcclefia  profcriptam  propeadebat  Joatines  vi- 

^efimus  fecundus,  ut  Dodor  particularis ,  tan- 

uam  veriflimam  propugnavit  Cahinus,  etfi  probe 

:iret,  eam  ceu  haereticam  poft  ^oannis  XXII.  tem- 

ora  inConcilio  Florentino  fuifle  confixam  .  Sic 

nim  mentem  fuam  Cahinus  lib.  3.  Inftit.  cap.  25* 

Jferte  aperit  his  verbis:  Falde  fe  torquent  multi  di^^ 

putando ,  quem  locum  occupent  ^  &*  an  Coelefiigloria 

am  fruantur  (Sandii)nec  ne  ?  ^tqui  flultum  &  teme-* 

arium  efi  de  rebus  incognitis  altius  inquirere ,  qudm 

^eus  nobis  fcire  permittat  • .  •  •  Quodfinus  ^Abrah(C 

icitur  beata  San£lorum  Spiritum  colle£lio  ,  nobis 

bunde  eflex  hac  peregrinatione  excipi  d  communifi* 

■elium  Patre^  ut  nobifcum  fidei  fu^  frudlum  communi* 

et.  Intered  :  cum  Scriptura  ubique  jubeatpenderc^ 

ib  expe£iatione  ad^ventus  Chrifti  3  &  gloria  coronam 

'b  ufque  dijferat  ,  contenti  fimus  his  finibus  divinitus 

lobis  prafcriptis  ^  animas  piorum  militice  labore  per" 

^un6las  in  beatam  quietem  concedere  ,  ubi  cum  Utitia^ 

^ruitionem  promiffce  gloria  expe£iant ,  atque  itd  om^ 

lia  teneri  fiifpenfz  y  donec  Chrifius  appareat  B^dem-' 

nor .  Potuitne,  amabo,  C^/^i^mwihancfententiam, 

it  proctaftinatione  beatitudini^  ufque  ad  extre- 

0^2  inum 


a44  H  I  s  T  o  R  i  A 

mumjudicii  diera  ,  quam  tamea  certiflim^  norat 
fuifle  tanquam  h^reticam  ab  univerfali  Ecclefia^ 
damnatam ,  clarioribus  verbis  adftruere  ?  ^o- 
niam  igitnr  videbat  Cahinus ,  verba  funt  Bellarmini 
loco  mox  a  me  laudato  ,  id ,  quod  alii  yeprehende* 
bant  in  Joanne  Papa^  nonpojfe  d  fe  reprehendi ,  &  ta^ 
raen  nolebat  ullam  occafionem  Pontificis  accufandi  pr^* 
termittere ,  confugit  ad  Magijirum  fuum  Patrem  men^ 
daciorum  ^&^  ab  eo  infignem  illam  calumniam  mutua^ 
tus  efi ,  ut  infamarct  Joannem  XXII.  Pontificem  Ma* 
ximum .  Sed  ad  confutandam  atrocem  illam  ca-» 
lumniam  plnra  addere  opus  non  eft ,  ciim  certum 
fit  apud  omnes ,  qui  refte  fentiunt ,  quatiior  Infii-^ 
tutionum  libros  ,  quos  Calvinus  edidit ,  nihil  aliud 
efle  a  capite  ad  calcem ,  quam  totius  impietatis 
quafi  Encyclopediam ,  &  Satyram  calumniarum-j> 
conviciorum  &  mendaciorum  contra  Ecclcfiam 
Romanam,  ejufque  Pontifices^  feraciflimam  . 

D.  Agnofco  callidam  audaciam  iftius  Syco- 
phanta:,  qui  in  proferendis  mendaciis  >  &  aflingen- 
dis  calumniis  callum  obduxit,  fibique  omnem  om- 
nino  fidem  abrogavit.  Eo  itaque  in  malam  peftemj 
malumque  cruciatum  abire  juflb  ,  alios  ,  fi  placer, 
percurramus  errores ,  quos  Sseculo  XIV.  Novato- 
rcs  difleminare  tentarunt . 

M.  Nonijulli  extiterunt  Sseculo  decimo  quar- 
to  Novatores  *f  .qui  erroneas  propofitiones  venti- 
lantes  a  Sacra  Facultate  Parifienfi  fuerunt  damna- 
ti .  Primus  inter  illos  Novatores  a  Sacra  Facultate 
Parifienfi  damnatos  fuit  Joannes  de  Mercuria  Ci- 
ftercienfis  Ordinis  Profefior  ,  qui  anno  mcccxlvii 
Parifiis  multos  erroneos  propofuit  articulos,  quo- 
runi  prarcipuQS  hicfubjicere  aon  pigebit.  In  pri; 


EcCLJfeSl  AStlCA»  24$ 

als  aflerebat  3  pojjibile  ejje  ^  Chrifium  volmtate  hu-- 
^ana  aliquid  volnijje  nunqudm  eventurum  ,  &  fieri 
tidem  potuijje  y  ut  Chrijius  diceret  falfum .  Secundoj 
locebac  ,  Deum  efficacith  'velle  quidquid  vult  •  Ter- 
16  i  blafphemabatj  facere  Deum  quod  aliquislpec- 
et ,  c^  velle  voluntate  beneplaciti  ut  illejit  peccator. 
^arto ,  pertendebat ,  quod  aliquis  habens  ufum  U'^ 
^eri  arbitrii ,  tam  gravi  tentatione  extimuletur  ,  ut 
lli  reftjlere  haud  pojfit ,  &  moveatur  ad  illecebram^ 
um  aliena  uxore  ,  adulterium  non  committit  rem  ha^^ 
endo  cum  illa,  idemque  de  aliis  peccatis  ferendum  ejfc 
udicium  effutiebat .  Quinto ,  diditabat  >  non  ejfc^ 
ejorem  ingenere  moris  illum  ,  qui  vitiofo  habitu  cum 
£lu  fasdatus  eji  ^  altero  bomine  ,  qui  confimili  habitit^ 
'itiofofine  atlu  eji  inquinatus  •  Sexto ,  exilUmabat, 
robabile  ejfe ,  fi  una  ratio ,  feclufafide  >  confulatur  , 
ulla  effe  ^ccidentia  ,  fed  res  omnes  extantes  effefub'^ 
antias.  Ab  hoe  errore  ir\]oanne  de  Mercuria  d^L'- 
anato,  quo  paSo  recentiores  Philofophi ,  qui  vul- 
;6  Cartefiani  audiunt ,  dodrinam  fuam  vindicarc 
>oflint,  judicent  viri  cruditi .  Hos  ,  &  alios  hujuf- 
tiodi  errores  vel  inepte,  vei  impie  ,  vel  perridi- 
ule  ijoanne  de  Mercuria  proiatos  tacitus  mecum 
pfe  diim  cogito,indignerne,an  rideam,  an  utrum- 
ue  \  (i  quasris  ,  vix  fatis  fcio .  Hoc  u.num  certifli'* 
le  fcio  ,  nonnullos  ex  his  Joannis  ue  Mercuria  er- 
ores  renovatos  non  ita  pridem  fuifle  ab  haereticis 
]uietiflis  ,  Difcipulis  Michaelis  de  Molinos  ,  qui  foe- 
itates  &  abominationes  fuas  Deo  non  modo  per- 
littenti ,  fed  volenti  tribuere  non  verebanrur,  at- 
ue  veterum  Cnojiicorum  &  Beguardorum  fpurciffi- 
la  dogmaca  fecuciaion  folum  pbfcsenas  carnis  illc- 
rbras,&  libidinum  monftra  negabant  elfe  pecca- 


24^  H    I    S    T   O    R   1    A 

ta  ,  Ted  >  quod  horrendum  eftj  aiiimum  lis  purgari, 
si  ad  majorem  perfeftionem  provehi  impie  afle- 
rebant  .  Alterum  Novatorem  ,  feu  Wcolaum  dc^ 
Vltricuria^^actSL  facultas  Parifienfis  an.McccxLviii. 
compulit  ad  publicam  articulorum  plurimorum-j 
de  rebus  Philofophicis  &  Theologicis  a  fe  propo- 
iitorum  revocationem  ;  qui  quidem  a  Sede  Apo- 
iftolica  primum  damnati  fuerant  omnes  ut  falfi , 
plerique  uchasretici.  Horumcearticulorum  didi 
Magiilri  Hicolai  de  Vltricuria ,  qui  in  Bibliorhecis 
Patrum  referuntur,aliquostantum  hic  indicabo  , 
quorum  duo  maximam  cum  moderna  Cartefiano- 
rum  Philofophia  affinitatem  habere  videntur  .  Pri- 
iijusarticulushic  eft  :  in  rebus  naturalibus  unus  eji 
Tnotus  localis  congregationisy  &  dijgregationis  ,  ita  m 
cum  tali  motu  colliguntur  atomi,  &  natura  unius  fup 
fo/itifortiuntur ,  fit  corruptio ,  ciim  'vero  JtomoruiirL 
^ccejjio  admotum  fuppofiti  i  ^el  ad  naturalem  ipftu. 
operationem  nihilconfert ,  alteratio  eji .  Aiter  Arti 
cuius  his  verbis  conceptus  eft  :  Lumen  nihil  aliud  ej 
qudm  corpufcula  qu^dam  y  qua  nata  funt  fequi  motui 
Solis  'vel  alterius  corporis  luminofi ,  fitque  hujufmoo 
corfufculorum  ad  corporis  luminofi  pr^fentiam  conflu 
XH  .  Etfiobiiciatur  ,  motu  locali  non  fieri ,  cum  mc 
mentofiat  illuminatio  :  T{efpondetur  fieri  in  temporc^ 
ficutfowim  yctji  non  percipiamus  .  Inter  alios  art 
culos  Mugifiri  Islicolai  de  Vltricuriaj  qui  ad  1  he( 
logiam  Ipectantes,  tanquam  ha^retici  profcript 
funt ,  hi  tres  pr^cipui  recenfentur  .  Primus  hic  ei 
Si  adolefcens  ingenuus  aliquem  inveniat ,  qui  bre* 
^docereipfumvaleatfcientiamomnemy  quee  de  reb 
creatis  haberi  pote/i  ,  centum  librarum  pretio  conflit 
to  ,  quas  adolefcens  furto  dumtaxat  cgmparare  potej 


ECCLESIASTICA.  l^J 

oeafnfurtum  licitum  efl.  Secundus  Arciculusr:  De-^ 
s  rationdi  creatur^  pr^cipcrcpote/i y  ut  ipfiim  odio 
^  'abeat,  cui  mandato  obediens,  mereretur  magisy  quam 
lipfum  expracepto  diligereti  quoniam  idficeret  ma-- 
ori  conatu  &  contra  propriam  propenjionem  •  Tertius 
Vrticulus :  Siquis  mluntatem  fnam  divina  conforma- 
'e  voluerit ,  alterutrum  necejfe  eji,  ^vel  quod  Deus  Qm-^ 
lia  necejfaria  adfalutem  ipfim  edoceat ,  ita  ut  errarc 
lon  poffit ;  velfi  errare  ipfim  permittatyVitio  non  ver^ 
atur  error  ,  immb  a^us  confequeus  magis  vel  aque  fip 
weritorius . 

Tertius  Novatorj  quem  auno  mccclt.  confo* 
dit ,  &  ad  palinodiam  adegit  Sacra  Parifieniis  Fa- 
cultas,  fuit  Magijler  SimoUi  qui  feptem  illas  propu- 
gnaverat  erroneas  &  hscreticas  propofitiones  .  Di^ 
xerat  primo  >  Nomen  ]efus  de  Deo  dicitnr  accideuta- 
rio  •  Secundo,  ^efus  pote/i  ejfe ,  ^'  non  ejfe  Deus  • 
Tertio  ,  nulla  res  efi  ,  aut  ejje  potefi  y  qua  7mdb  noru 
fit  Deus  ,  ^  aliquandb  poffit  ejje  Deus  .  Quarto,  De- 
us  potefi  aliqualiter  fe  habere  ,  qualiter  fe  non  habet  , 
&  aliqualis  etiam  ejfe^  qualis  non  ^fi  .  Quinto,  quam- 
vis  ]ejus  fuerit  ab  o^terno  Patri  coaqualis  ,  tameyu 
aliquandb  fuit  Deus  ,  quandb  non  fuit  ]efus  •  Sexto  » 
Filius  Dei  inccepit  ejfe  .  Septimo  ,  INunciuam  hic  ho^ 
mo  ,  qui  Chrifius  efi  ,  fa6lus  efi  Chrifius  .  Has  erro- 
neas  propofitiones  a  fe  in  ^^u ,  ut  vocant ,  Fefpe" 
riarun/y  propugnatos,  jubente  Facultate  Parifienu , 
revocavit  Magifier  Simon  ,  cujus  retradationis  In- 
ftrumentum  cditum  eft   in  Bibliotheca  Patrum^»  • 
Eamdem  fortcm  anno  mcccliiu  nadus  eft  Fratcr 
Guido  y  Ordinis  Eremitarum  Sanfti  Auguftini  ,  & 
facri^  Facultatis  Parifienfis  Baccalaureus  Theolo- 
^us ,  qui  nonnullos  errores,  inquos  iinpcg^rat,  ex 

Q^  4  ejiiT- 


148  H  I  s  T  o  R  I  A 

ejufdem  Facultatis  Decreto  palam  revocare  com« 
pulfus  eft  .  Hi  funt  prsecipui  errores  ,  in  quos  lap- 
iiis  eft  ifte  Cuido.  Primo  ,  afferebat ,  quod  Chari^ 
tas  y  qu^femel  amittitur  ,  nunqudm  fuit  vera  Chari" 
tas .  Secundo ,  quod  Prajcitus,  exiflens  in  charitate, 
a6lum  vita  Mernc^  meritorium  elicere  non  poteft»  Ter- 
tio,  quod  homo  ^uitam  ccternam  itd  de  condigno  mere^ 
tur  y  ut  hanc  ipfi  Deus  abfque  injuria  negare  non  pof- 
fit  •  Quarto,  quody?  nullum  effet  liberum  arbitrium, 
adhuc  ejfet  peccatum  •  Quinto ,  quod  bonum  meri- 
tum  ita  efl  d  Deo ,  ut  nihilfit  d  'voluntate^  &  qubd  DC" 
us  homini  "viatori  neceffitatem  quandoque  imponit  priC-* 
^eniendo  voluntatem  ad  bonum  a£ium  ,  ita  ut  poteflas 
ad  oppofitum  non  remaneat .  Hos  ,  &  alios  id  genus 
errores ,  quos  poftea  "Wicleffus ,  Lutherus  ^  &  Calvi- 
nus  recoxerunt ,  ciim  propugnaflet  Frater  Guido  , 
illos  mandato  Sacrae  Facukatis  Parifienfis  coaftus 
eft  ejurare  ac  retraftarc^cujus  retraciationislnftru- 
mentum  extat  in  Bibliotheca  Patrum .  Non  multd 
poft  ,  feu  anno  mccclxii.  Magifter  quidam  Ludo- 
*vicus  ,  jufiu  Sacras  Facultatis ,  aJiquot  propofitio- 
num  y  quas  docuerat  veJ  propugnaverat,  publicam 
edidit  retradationem  .  Erat  ille  Magifter  argutias 
Dialedicce  apprime  edodus ,  &  ita  paftus  chym^- 
cis,  ut  Dcum  ad  libidinem  minutim  difcerperet , 
incifim  diftraheret^particulatim  divideret^elfe  rea- 
le  Dei  diftinguerct  ab  elfe  formali^  attributa  Dei 
ab  ejus  eilentia  nefcio  quibus  prasftigiis  feccrneret. 
Hinc  dicebat  primo  ,  quodlicet  perfe^ie  njoluntatis, 
feu  di^in£  ejfentia  quodlibet  intrinfecum  fit  abfolute^ 
necejfariumfecundum  fuum  effereale  ,  tamen  efl  ali" 
quid  intrinfecus  contingens  ,  ^  non  efl  necefiariunL» 
fccundum  fuum  ejfe  fgrmale.  Secuudo,  alierebat , 

quod 


ECCLESIASTICA#  2^9 

tibd  aliquid  e/i  Deus  fecHndum  fuutn  ejfe  reale  ,  qnod 

amen  non  ejl  Deus  fecundum  fuum  effe  formale.Quzm 

ropofitionem  damnavit  Sacra  Facultas  Pariiien- 

is  tanquam  fidei  dijfonam .  Tertio  ,  docebat ,  'z;^//- 

ionem ,  qua  Deus  vult  o€.  ejfe  ,  non  minus  diftingui  cL 

folitione  qua  "yult  B.  ejfe  ^  quam  Deus  dijiinguitur  d 

nateria  prima  realiter .  Q^arto ,  affirmabat ,  in^ 

^eo  ejfe  contradi£ioria  ,  qu£  immense  formalitcr  re- 

ugnant  .  Praster  illos  errores  ,  quos  e  Dialedices 

5sc«  in  Theologiam  invexerat  fubtilis  ille  Parifieii- 

isdoftor,  alios  propofuerat ,  quorum  duos  ab- 

urdiflimos  hic  proferam  .  Primus  cft  :  quod  divina 

joluntas  nonpoteji  immediate  nolle  feccatum  ejfe  ,  & 

^eccatum  non  eji  immediate  odibile  dperfe£ia ,  feu  di- 

ina  y  voluntate .  Alter  error  eft  ,  quod  di^jina  vo^ 

untas  non  diligit  intentius  pradejiinatum,  qudm  pr^* 

^citum  ,  nec  plus  Deus  diligitfe  ipfum  ,  quam  Diabo- 

umfecundum  naturam.  Hos,  &  fimiles  errores  Ma- 

^jifter  Ludovicus  revocare  juffus  eft  a  Sacra  Facul- 

:ate  Parifienfi ,  ejufque  Inftrumentum  retradatio^ 

lis  infer tum  eft  in  Bibliotheca  Patrum  .  Mifias  fa- 

cio  quafdam  propofitiones  male  fonantes ,  quas 

Magifter  ^oannes  de  Calore  m  aftu  Vefperiarum^ 

anno  mccclxxxih.  propugnaverat,quafque  ex  De- 

creto  Facultatis  Parifienfis  cjuravit  ac  revocavic 

folemni  retraftatione,  quas  editaeft  in  Bibliotheca 

Patrum.  At  hic  prsetermittere  haud  polfum  dam- 

nationis  fententiam,  quam  Facultas  Parifienfis  tu- 

li^i^fv^ttcmDionyJium  Soulechat ,  Ordinis  Mino- 

rum  ,  in  Sacra  Facultate  Parifienfi  Eaccalaureum^ 

fheologum,  quidamnatos  i  "Joanne  XXII.  Ponti- 

ce  Maximo  errores  de  paupertate  Evangelica  apud 

fuos  docere  aufus  fucrat .  Hunc  temerarium  Poa'. 

tifi- 


250  HisToaiA 

tiriciae  definitionis  transgreflbrem  Sacra  Facultas 
Parifienfis^  adquam  delatusfuerat,  profcripfit, 
crroneas  ejus  propofitiones  ceforio  ftigmate  confi- 
xit ,  eique  docendi  munere  interdixit .  Hanc  Fa- 
cultatis  Parifienfis  fententiam  Vrbanus  V.  qui  Ave- 
nione  fedebat^auftoritate  Apollolica  confirmavit, 
juflltque  Dionyfio  Soulechat ,  ut  Parifiis  errores  re- 
vocaret ,  ficut  videre  eft  in  litteris  y  quas  Summus 
ille  Pontifex  ad  Joannem  Cardinalem  Epifcopum^ 
Bellovacenfem  ea  de  re  fcripfit  anno  mccclxvi  i  i. 
quafque  Odoricus  I{aynaldus  ad  eumdem  annum^ 
Nuni.  XVI.  refert .  Tandem  Frater  Diony/ius  Soulec- 
/;4t  damnatos  errores  Parifiis  in  Ecclefia  Fratrum 
Praedicatorum  ejuravit ,  cujus  retracSationis  pu- 
blicum  documentum  extac  in  Bibliothecis  Pa- 
trum. 

D.  Nihil  haftenus  dixifti  de  WicIefiiaQa  Hg- 
refi  ,  quam  tamen  Sseculo  decimo  quarto  prodiif- 
fp  ,  ac  multas  in  Ecclefia  excitaflfe  traggdias  j  mo» 
antea  prasmonuifti . 

M.  Quavis  Wicleifiana  hserelis  Sseculo  XIV» 
feuanno  McccLxxv.fub  Eduardo  Seniore  Anglise  Re* 
ge  ex  inferis  eruperic  ,  Authore  ^oanne  Wicleffo  j 
natioue  Anglo ,  in  Lincolnienfi  Disecefi  Parocho 
&  acris  ac  fuperbi  ingenii  Theologo  ,  illius  tamei 
peftilentis  haerefeos  ortum,progreflum  atque  inte- 
ritum  commodiiis  referamin  noftris  CoIIoquiis  ii 
Hiftoriam  decimi  quinti  fseculi ,  maxime  ,  cum-^ 
pIenaimpietatisdogmata>  quasevomuic  ille  Hse 
refiarcha,  Hufljtarum  ^  Lutheranorum  >  &  Calvi 
niftarum  Patriarcha  ,  fuerint  damnata  in  Concili* 
Generali  Conftantienfi  convocato  annoMccccxiv 
cujus  etiam  Concilii  juflU,  W/V/^/w^^  poft  hab.': 

tuiii 


ECCLESIASTICA»  25  I 

um  prsevium,dilig€ns,&  accuratum  fuper  ejusim- 
:)oenitentia  finali  ac  pertinacia ,  exameuj  hsereticus 
'uit  declaratus  j  ejufque  ( jam  licetmultis  abhinc 
mnis  vita  funfti,  &  fepulti)  ofla  effofla  funt,  exhu- 
iiata  ,  cxufl:a,  &cinercs  in  profluentem  abjefti  . 
De  Wickfliana  itaque  Hserefi^nihil  in  prsefentia  di- 
cemus  ,  fed  integram  ejus  feriem  in  Colloqiiiis  iii 
Hifl:oriam  Saeculi  XV.  exhibere  ,  &  fingula  ,  qus 
ad  illam  fpedant ,  defcribere  faragemus .  Ante- 
quam  tamen  huicce  colioquio  noftro  finem  impo- 
namus ;  non  abs  re  erit  quofdam  hic  in  medium^ 
proferre  Seftarios  ,  qui  Sseculo  decimo  quarco  er- 
roribus  W/V/ei^proIuferunt .  Inter  illos  SecSarios 
[ure  optinio  numerari  debent  Lollardl ,  ita  didi  a 
Lollardo  quodam  Waltero ,  eorum  Antefignano  , 
qui  fcediflimis  per  Germaniam  ,  Auftriam  ,  &  Bo- 
hemiam  fparfis  erroribus ,  peculiarem  conflavit 
Seftam  ,  cujus  errores  Trithemius  referc  in  Ghro- 
nico  Hirfaugienfi  ad  annum  mcccxv.  Videlicec  di- 
cebant  ifti  Lollardi ,  Miflam  ,  Baptifmum  ,  &  Ex- 
tremam  Unftionem  ,  nihil  prodeife  ;  Luciferum-r 
cum  aliquibus  D^monibus  iniufte  Coelo  pulfos  fu- 
ifle  ,  &  fore  aliquando  reftituendos ;  Michaelem 
autem  ,  ca?terofque  Angelos  asternis  cruciatibus 
deputandos  :  Beatiflimam  Virginem  poft  partum 
non  manfifle  Virginem  :  Dominicurn  Corpus  h^  Sa- 
cramentoefle  Deum  fiditium  :  Matrimoniuaji  efle 
juratum  meretricium :  Deum  nefcire ,  aut  certe 
non  punire  mala  ,  quac  fub  terra  fierent ,  unde  & 
coibant  promilcue  m  fpeluncis  &  locis  fubterra- 
neis:  Pcenitentiae  Sacramenti  adminiftrationciTL-* 
Laicis  committebant,  acccpta  (ut  ridicule  ajebanc) 
poteftatc  ligandi  atque  folvendi  ab  Elia  &  Enocho  : 

Eccle- 


25X  HlSTORIA 

Ecclefia?  Pr^Elatos  &  Statuta  contemncbant:Roma« 
nam  Ecckfiam  non  Chrifti ,  fed  infidelium  efle  di- 
cebant :  carncs  quovis  tempore  edebant ,  &  dies 
feftos  non  obfervabant :  merita  &  intercefliones 
Sanftorum  irridebant :  periurium  non  efib  pecca- 
tum  ,  aflerebant ,  &  alia  impiaprofitebantur  dog- 
mata  ifti  hseretici  Lollardi  ^  qui  in  Auftria  ,  Bohe- 
mia^fiiiiitimifq;  Provinciis  adeo  propagati  funt^ut, 
tefte  citato  Abbate  Trlthemio,  plufquam  odoginta 
millia  hominum  in  cam  Sedam  jurati  &  jprofefli 
numerarentur  ,  quorum  multi  in  diverfis  Auflrias 
locis  combufti ,  in  fuis  erroribus  ufque  ad  mortem 
pertinaciflime  ,  &  magna  cum  alacritate  pcrman- 
fcrunt .  Lollardus  Walterus ,  eorum  Coriphxus  ac 
Princeps  ,  Colonix  exuftus  eft  anno  mcccxxii.  ut 
refert  idem  Trithemius  in  Chronico  Hirfaugienfi  . 
Hos  Haereticos ,  omni  execratione  dignos ,  fe  tan- 
quam  Patres  ac  Magiftros  habere  glorientur,  quan- 
tiim  voluerint,  WicIefiiftsejHuflit«  ,  Lutherani ,  & 
Calviniftaj ,  qui ,  dum  vaeillantibus  fuis  Sedis  ali- 
quam  antiquitatem  conciliare  nituntur  ,  fuam^ 
turpitudinem  aperte  produnt  ,  feque  in  maliria 
&  obftinatione  Majoribus  fuis  fimillrmos  exhi- 
bcnt ,  juxta  veterem  Par«miam  :  Mali  Corvi  mu' 
lum  Ovum  • 

Circa  annos  McccLxxiii  &mccclxxiv.  duo 
alii  Novatores  Wicleffb  praeiverunt ,  videlicet  ^l- 
bertus  Alberlladenfis  m  Germania  Epifcopus  ,  & 
Milleczius  Presbiter  &  Canonicus  Pragenfis  .  Pri- 
or  3  fcilicet  ^lbertus  Epifcopus  Alberftadenfis,  an- 
noMcccLXxii.  inter  caetera  dogmata  pravicacis 
h.iereticsE  nefandifllma  labe  afperfa  ,  aflerebat  con- 
tra  Cathoh*cam  fidem  ,  &  Si\n<ftoruiii  Patrum  de- 

fini- 


ECCLESIASTICA*  253 

( initiones ,  omnia  in  hoc  modo  ex  neccflitate  eve- 

f  lire,  &  Fata  cuilibec  homini  vit^  ac  mortis  uecef- 

I  itatem  imponere  ,  fubindeqiie  non  efle  habendum 

i  .'onfilium  y  nec  deliberandum  de  aliquo  ,  cum  om* 

i  les  adus  hominum  ,  etiam  a  libero  arbitrio  pro- 

edentcs>  nofcantur  ex  neceflitate  coeleflis  influen- 

iix  provenire .  Hinc  negabac  neceflitatem  bono- 

:  um  operum ,  liberum  arbitrium,  merita  &  deme- 

f  ita  hominum ,  nec  non  invocationem  divini  auxi- 

iiii  &  Sandorum .  Alter,  Milkczius  ^  Cai>onicus 

P^ragenfis  anno  mccclxxiv.  fub  fpecie  fanditatis 

fifiukos  errores  vulgavit,  eoque  dementise  proru- 

|:>>it ,  ut  diceret ,  jam  Antichriftum  veniflfe  ,  Eccle- 

!  iam  omnino  defeciflb ,  nullam  in  Papa ,  Cardina- 

I  ibus,  Epifcopis^c^terifque  Clericis  eflfe  veritatem^ 

^d  fe  folum  cum  fuis  Sedatoribus  viam  falutis  do- 

erc  ,  ut  vidcre  eft  apud  Odoricum  I{aynaldum  ad 

nnum  mccclxxiv.  Num.  xiii.  Hunc  Miile<:ziunu> , 

afignem  blateronem ,  ejufque  contumaces  Sefta- 

oresjtanquam  ha^reticos  puniri  juflTit  Gregorius  XI. 

^ontifexMaximus  iu  Lixteris,quas  ad  Archiepifco- 

»um  Pragenfem  ,  ejufque  fuffraganeos  fcripfi.t  . 

^erniciofum  etiam  librum ,  qui  tum  temporis  in 

jermania  per  manus  hominum  volitabat ,  infcrip- 

um  :  Speculum  Saxonum  ,  ha^refibus  ac  deliriis  fca- 

entem  flammis  addixic  idem  Pontifex,  &  Germa- 

iae  Archiepifcopos  ejus  damnationem  promulgOr 

I  e;  dc  Carolum  ly.  Imperatorem  opem  ferre  monuit 

itteris  IdibusOdobris  anui  mccclxxiv.  datis,  fi- 

:ut  refert  Spondanus  a.d  annum  mccclxxiv.  Poftre- 

1  no  ,  fuos  habuit  Wiclefus  in  Anglia  praecurfo- 

:es  &  eniiflarios ,  ut  conftat  ex  erroribus  xxx. 

juos  in  Provincia  Cantuarienfi  ab  incertis  aucto^ 

ribus 


254  HlSTORlA 

ribus  profeminatos  Simon  Langham  Cantuarienfis 
Archiepifcopus,  Angli»  primas,  congregato  Vi- 
rorura  Tlieologorum  &  Jurisperitorum  coetu^con- 
iixit  fententia  ,  quam  tulit  Lambethas  quintoIdu$ 
Novembrisanni  McccLxviii.  Complures  ex  his 
triginta  erroribus  ad  hoc  principium  relabuntur  , 
fcilicet  omneis  homines ,  etiam  Saracenos,  Judseos, 
&  Paganos ,  nec  non  pueros  in  utero  materno  ex^ 
tindos  habere  claram  Dei  vifionem  ante  rnortem 
fuam  ;,  eaque  vifione  manente ,  habere  omnes  ele- 
dionem  liberam  convertendi  fe  ad  Deum  ,  vel  re- 
cedendi  ab  eo ,  ita  ut  fi  quis  tunc  elegerit  converri 
ad  Deum ,  falutem  aeternam  fit  adepturus ,  fi  vero 
nolit,  perpetu^  damnationi  fit  addicendus  .  Ex 
hoc  femel  jafto  principio  inferebant  Novatores  , 
Sacramentum  Baptifmi  non  effe  neceflarium  ad  fa- 
lutem  confequendam,  neminem  damnari  poflfe  pro 
folo  peccato  originali  ,  immo  nec  pro  peccato 
aduali ,  nifi  ille ,  a  quo  committitur ,  recufaverit 
fe  convertere  ad  Deum  ftante  clara  Dei  Vifione  . 
Tunc  enim  peccatum  ita  irremiflibile  &  irremedia- 
bile  efle  docebanc,  ut  pro  illo  Paflio  Chrifl:i  fatif 
facere  non  poflet .  Non  minus  abfurda  &  impia- 
c^etera^  propofitiones  continebant,  pra^fertim  ifl:^ 
Tater  in  divinis  efi  finitus,  filius  in  dinjinis  efl  finitus 
Zrjolus  Spiritus  San£ius  efi  infinitus  .  Chrifiusy  Beati 
Maria ,  ef"  omnes  homines  beati  ,  adhuc  ^eraciterfun 
mortales  .  Beata  Virgo  ,  omnes  Beati ,  tam  ^ngeli 
quam  homines  ,  excepto  Chrifio  ,  funt  peccabiles  6 
damnabiles  •  Omnes  homines  damnati  in  Infcvno  ,  Ci 
omnes  D£mones  funt  &-  jemper  erunt  reparabiles  a 
beatitudinem  confequendam .  Scd  deteftabiles  illo 
errores  rctulifle  fufiiciat . 

D.  h 


EcCLESIASTiCA#  2^5 

D.  Hi  funt  igitur  omnes  Hsercrjci  ,  qui 
cculo  decimo  quarto  virulenta  dogmata  fparfe- 
int  ? 

M.     Pr^ter  illos  H^etlcos ,  quos  hadenuis 
medium  produxi  ,  feptem  alii  non  magoi  pon- 
^ris  recenfentur  ,  quos  tamcn  prsetermittere  ha- 
1  debemus ,  i\t  integram  habere  poffis  Hiftoriam 
nnium  Hasrefum  ^  qua:  Saeculo  XIV.  EccIeiiani-> 
feitarunt.  Primusinter  illos  ordine  reponendus 
t  ^rnddus  de  yUlanova  ,  natione  Cataianus^Pro- 
(fione  infignis  Medicus  ,  qui  eruditionem  ,  qua 
•  xllebat,  pravis  de  religioue  opinionibus  turpi- 
Tfoedavit.  Ex  nefariis  (iquidem  libris  ab  ipfo 
litismultos  errores  excerpfit  "Joannes  Longerius  , 
dei  Inquifitor  ,  Ordinis  Prsedicatorum  ,  quorum 
L.iindecim  Capita  recenfet  Eymericus  Q)\x{dtm  Or- 
nis  in  Direftorio  InquifitQTum  Part.  2.  quaeft.  11. 
ter  csetera  abfurdiffima ,  quac  effutiit  5  dogmata  , 
Mfus  cft  aflerere  ,  omnes  Chriflianos  in  InfernunL» 
trudi :  omnes  Monachos  adulterare  do£irinam  Chri^ 
5  eos  Charitate  deflitutos  ej]e  ,  &  aternum  damna^ 
:  Opera  mifericordice  effe  Deo  gratiora  Sacrificio  »/f /- 
.  fis  :  Fundationis  Capellarum  ,  aut  Pr£ebendarunu>  , 
[  i  etiam  Miffarum  pro  Defun^is  non  ejfe  opera  Cha- 
\  tatis  yfed  res  ad  vitam  aternam  promerendam  pror-^ 
s  inutiles  .  Denique  ,  Miffis  aJiis  ejus  erroribus, 
iolabatur ,  Mundum  anno  mcccxxxv.  defiturum. 
mnes  ^rnaldi  de  Fillanova  errores  ^damnati  fue- 
nt  a  ^oanne  Longerio  Inquifitore  ,  &  ab  Ecclefia: 
arraconenfis  Prsepofito  Vicarioque  Generali ,  Se- 
i  vacante^anno  mcccxvii.  jufto  autem  Dei  judi- 
o  naufragio  miferrime  periit  ^rnaldus  de  Filla- 
va^  de  quolegefis  Bernardum  Lutzemburgum  in 

Cata- 


Z^6  HlSTORIA 

Catalago  Haereticoruin ,  &  Prateolum  Lib.  i*  Hijli 
ri£  Ecdef.  Cap.  lxix. 

Alter  Hacreticus  fuit  Ceccus  ^Afculanusj  Carol 
Ducis  Calabrias  Aftrologus,  qui  in  Tradatu,  quer 
Bononise  edidit,  in  Sphseram ,  Stellaruni  influxibi 
neceflitatem  abfolutam  tribuens,aflirmabat  omni 
in  Mundo  neceflario  evenire ,  quodque  magis  in 
pium  eft,  ftulte  dicebat,ex  pofitura  Syderum  acc 
difle^  quod  Chriftus  fuerit  neceflario  incarnatus 
paupernatus,  &  turpem  mortemobierit;  cum 
contra  Antichriftus  ,  ex  pofitura  fyderum  in  eji 
nativitate  futura,  neceffario  dives  ac  fplendidus  1 
futurus .  Alia  hujufmodi  vana  &  blafphema  ( tef 
^oanne  Villani  lib.io.  cap.4i.&  42»  )  cum  garrit 
iite  Aftrologus,  tandem  Florentise  captus  eft,  & 
Iftquifitore  Fidei  de  Hasrefi  ,  &  pravo  Aftrolog  ; 
judiciaris  ufu  damnatus ,  igni  addidus  cft  ani  r 

MCCCXXVII. 

^  Tertii  Hsereticljqul  fuit  Bertholdus  de  I{prbrai  i 

natione  Germanus ,  meminit  Nauclerus  tomo  ,' 

Generatione  45.  his  verbis :  Poji  hac  tempora  ju  I 

cabatur  Spira  Beghardus  Bertholdus  de  B^rbrach^  1  ( 

antea  in  Herbipoli  quofdam  articiilos  reclama^vert  , 

mdelicet  quod  Chriflus  inpaffione  fua  fic  fuerat  dl  • 

tre  dereliliusy  quodpranimio  dolore  dubitaverit  ^,  - 

^arine  animafua  deberet .  Secundus  articulus  ^  q  i 

Chrifius  in  Cruce  propter  nimiam  paffionem  ^&^di  .- 

rem  maledixerit  B.  Mariae  Virgini  .  Tertius ,  q  d 

maledixerit  terra  y  qux  fufcepit  ejus  fanguinem  t  ^ 

Cruce  .  Propterpraimij]afugiens(BcnholdiisdQR  - 

brach  )  ad  Dioccefim  Spirenfem  ^venit  y  ubi  artic>  ^ 

hos  veros  ajferuit .  ^ddidit  etiam  ,  qubd  homo   in 

"vita  in  tanttlm  proficere  pojpt^  qubd-nec  orare  ^  nci  ■ 

jia  ' 


ECCLESIASTICA.  2^7 

junare  oporteret ,  item  qmd  Laicus  iltuminatus  pojjit 
plus  proficere  in  docendo  ,  &  plus  fit  fibi  credendum  , 
quam  Evangelio ,  aut  Do£ioribus  Sacra  Scriptura  • 
Item  quod  homo  demtus  in  perceptione  cibi  communis 
poffit  percipere  tantam  gratiam,  ac  fi  acciperet  Eucha'' 
riflicz  Sacramentum .  Bt  quia  relapfus  ,  tradebatur 
Curi^  SMuUri,  &  efl  incineratus,  anno  mccclix. 

Circa  idem  tempiis  prodiit  quartus  Hsereti- 
cus ,  feu  Martinus  Gonfalvus ,  Conchenfis,  qui  mul- 
ta  perridicula,  fatua ,  hasretica  &:  impia  ciim  pro- 
palaret  in  HHpania ,  ab  Archiepifcopo  Toletano 
damnatus  eft,  &  a  S^culari  Magiilratu  igni,  ut  me* 
rebaturj  traditus  .  Docebat  homo  ille  lymphatus, 
(e  germanum  ejfe  ^rchangeli  Michaelis  ,  ^  locurri  ex 
juo  cecidit  Lucifer,fibid  Deo  fervari.  Secundo ,  fe 
mmam  veritatem  &*  Scalam  Ccsli  appellabat  ,fingU' 
lisque  diebus  Ccslumfe  afcendere  ,  &  illud  ofculari  di- 
:ebat .  Jcnl6,fe  advenientem  ^ntichriflum  adfin^ 
lulare  certamcn  provocaturum  ,  &  Cruce  Chrifli  dia- 
iemate  fpineo  ornata  proflraturum  •  Hos  infulfos 
srrores  huic  dementiflimo  homini  tribuit  noftcr 
Francifcus  Diago  in  Hiftoria  Provinci^  AragonisB 
lib.i.  cap.  24. 

^  Eadem  tempeftate  quintus  ejufdem  farinse , 
parisque  dementix  prorupit  Hsereticus  'biicolaus 
Calaber  ,  qui  iftos  Martini  Confahi  errores  Barci- 
none  publicavit ,  addiditque^  prasfatum  Gonfahum 
ejje  Dei  Filium  in  Calis  ab  aterno  genitum  ,  quawvis 
in  terris  patrem  <&  matrem  habuijje  videretur  :  illum 
yiunquam  moriturum  :  ad  ejus  Pnedicationem  Mun- 
dum  uni^jerfum  converfum  iri  ,  &  in  extremo  Judicii 
dic  omnes  ad  inferorum  fupplicia  damnatos  precibus 
cjtffdcm  Gottfalvi  falutem  conficuturos  .  Sic  afiuus 
Tom.K.  l\  ^fi. 


258  H    I    S    T    O    R   1    A 

afinum  fricat,  &  fimiles  inveniuiic  labra  laducas  . 
Hos,  &  alios  crrores  profcripferunt  nofter  Eymeri- 
cus  Inquifitor,  &  Vicarius  Generalis  Barcinonenfis 
Epifcopi  •  Ipfe  vero  Nicolaus  Calaber  Cudx  Siccu- 
lari  craditus  eft  ,  flammis  abfumendus ,  ut  refert 
idem  Eymericus  parte  a.  pire£lorii  InquifttoruYru 
quseftioneii. 

Sub  Vrbano  K.  Pontifice  Maximo  fextus  furre- 
xit  Ha^reticus ,  didus  Bartholom^us  ^ano^vezius , 
Majorfcanus,  qui  libellum  edidit  hserefibus  fcaten- 
tcm .  Aflerebatquippc  inter  multos  alios  errores, 
Antichriftum  die  Pentecoftes  anni  mccclx.  ventu- 
rum,&  oninia  Ecclefise  Sacramenta.atque  Incruen- 
tum  Sacrificium  tempore  Ancichrifti  deficura-? 
Suostamen  errores  a  noftro  £jywe*r/V c?  Inquifiton 
damnatos,  poenitentiam  publice  profelfus,  folemn 
ritu  ejuravit  ifle  ha^reticus,  ficut  ipfemet  Eymericu 
refert  loco  mox  a  me  laudato  ^  &  poft  ipfum  Vra 
teolus  . 

.Denique ,  anno  mcccliii.  fub  Innocentio  V. 
Pontifice  Maximo  Berengarius  de  Montefalcone  ,  Ci 
ftercienfisOrdinis  ,  docuit :  omnia  y  quae  facimus 
bona^  puro  Dei  amore^  non  ob  aliam  rationem ,  necf^' 
mercedis  aterna  ejfefacienda  .  Hunc  enorem,  quet  • 
noviflTimefufcitarunt  fpirituales  Quietift^e,  folemiti 
judicio  damnarunt  iSlicolaus  B^felli  Inquifitor  Ou 
dinis  Prsedicatorum  ,  &  Sancius  Tarraconcnfis  h^ 
chicpifcopus  ex  Ordine  Fratrum  Minorum  a 
fumptus . 

Pr^termitto  ,  brevitatis  ergo  ,Fratres  "^oa 
nem  de  Latone  ,  ScPetrum  de  Bonageta  Ordinis  ^ 
norum  Profeffores ,  qui  anno  mccclxxi.  hos  err 
XQ^  e  facro  fuggeftu  in  Provinciis  Tarraconenfi 


1 


ECCLESIASTIGA,  2  $9 

Cflefarauguflana  publicarunt .  Primo ,  quod  (i  ho- 

:ia  confecrata  cadat ,  feu  projiciatur  in  cloacani-ij 

itum,  feu  turpeni  quemvis  locum  ,  fpeciebus  re- 

lanentibus/ub  eis  efle  definit  Corpus  Chrifl:i .  Se- 

undo,  quod  fi  Hoftia  confecrata  a  mure  corroda- 

ar,  feu  a  bruto  quovis  fumatur ,  fimile  ferendum-p 

.t  judicium  .  Tertio  ,  quoties  Euchariltia  fumitur 

ve  ab  homine  jufto,  five  a  peccatore ,  dum  fpecies 

entibus  teruntur,  Chriftus  ad  Coelum  rapitur,nec 

\  hominis  ftomachum  trajicitur  .  Quas  propofi- 

ones  ne  quis  deinceps  prsedicare  prasfumeret ,  di- 

ri6te  prohibuit  Gregorius  XL  Pontifex  Maximus, 

tteris  datis  ad  Tarraconenfem  &  C^faraugufta- 

am  Epifcopos ,  quas  refert  Odoricus  ^aynaldus  ad 

inum  McccLxxii.  Num.xi.  Praetermitto  etiam-f 

ratrem  ^rnaldum  Montanerii ,  e  Cataionia  oriun- 

am,&  Ordinis  Minorum  Profeflbrem,quemano- 

ro  Eymerico  Inquifitore,  &  Berengario  Urgelitano ' 

pifcopo  tanquam  Ha^reticum  damnatum  GregO" 

us  XI.  capi  juflit,  &  vindum  ad  Sedem  Apoftoli- 

im  tranfmitti .  Errores ,  propter  qaos  ^Arnaldus 

^ontanerii  damnatus  fuit ,  refert  idem  Eymericus 

arte  2.  Dire^iorii  Inquifitorum  ,  quseftione  1 1.  Do- 

ebat  fcilicet ,  Chrijium  &  ^fojiolos  nihilhabuijjc 

'oprium  'vel  commune:  Tsiullum  pojje  damnari ,  qui 

'ferat  habitum  San£li  Francifcii^d  Purgatoriumfin" 

'iUs  annis  dejcendere  San£lum  Francifcum^  &  inde  in 

aradijum  extrahere  quotquot  Ordinem  fuum  frofejji 

mty  denique,  Ordinem  S.  Francifci  in  perpetuum  du^ 

iturum .  Has  propofitiones  ^Arnaldi  Montanerii  ju- 

\  merito  profcriptas  Dermitius  Thaddoius  Ordinis 

inorum  magno  quidem  ,  fed  ipani  labore  vindi- 

ire  adnititur  ia  fua  Nitela  Francifcan^  I^eligionis  , 

R     z  in 


l60  HlStORlA 

in  qua  cuin  bene  multa  non  tam  ftudio  verltatls, 
quam  fua  erga  Sacrum  Ordinem ,  quem  profiteba- 
tur ,  pietate  motus  fcripferit  ^  mirum  videri  noiij 
debet,qu6d  fsBpius  in  Annalibus  Ecclefiafticis  ab 
Odorico  B^ynddo  pro  meritis  fuis  caftigetur,quam- 
vis  Lucas  Wadinghns  Francifcanus  in  libro  de  Scri^ 
ftoribus  Ordinis  Minorum,  fuo  afFeftui  plus  sequo  iti- 
dem  indulgens  ,  eum  maximo  commendet  elogio. 
Sed  haec  de  Hasrefibus,  &  Controverfiis,  quse  Ssecu- 
lis  XIII.  &  XIV.  in  Ecclefia  obortse  funt ,  difta  fuf- 
jficiant . 

D.    Vere  dixit  Spiritus  Sanxaus  per  os  &  ca- 
larniun  Apoftoli  Pauli  i.  epift.  ad  Corinth.  cap.ii 
v.i  9.  Oportet  harefes  ejje^  ut  &  qui  frebatifunt ,  ma 
nifeflifiant  in  vobis,  dum  videlicet  fidelesindivuls  \ 
adhserent  Ecclefias  Roman^,qua2  eft  fola  vera  Spon 
fa  Chrifti ,  &  cujus  veritatis  hoc  probatiflimum  fi 
gnum  eft,  quod  ciim  omnes  hasrefes  &  Schifmata. 
adversiis  eam  vexillum  erexerint ,  ipfa  tamen  fcm 
perinconcuflaacvidrixperftiterit,  juxta  Chrifl- 
Domini  Oraculum  Mattha^i  c2ip.i6.Port£  Inferi  nc 
prxvatebunt  adversus  eam  .  Sed  Ecclefiae  triumphc 
accuratius  cxpendemus  in  Colloquio^quod  craftit^ 
luce  habituri  fumus  de  Conciliis  tam  Oecumen 
cis,  quam  Nationalibus ,  in  quibus  ferpentes  co; 
foflae  funt  Hasrefes ,  &  reftituta  fuit  Ecclefia?  Difc 
plina  • 


CC 

i 


EcCLESIAa[TIGA#  i6ii 

COLLOQUIUM   IV- 

7c  Conciliis  tam  Oecumenicis ,  quhm  Matio^, 

nalibusy  in  quihusglifcentes  SascuUs  XllL 

^  XIV.Harefes  fuerunt  damnata^d^, 

rejiituta  ejl  Ecclepa  Difciplina. 


Magi-  ^'"^  Uanci  fint  operse  pretii  acmo- 
sTER.  K  ■  menti  Conciliorum  definitio- 
\^^  nes,  Statuta ,  &  Canones  ,  do'- 
^iteii*-cumento  funt  ipfi  Ecclefix 
ioftcs,  Haeretici  hodierni,  qui ,  poftquam  Sando- 
um  Patrum  &  Theologorum  dodrinam,  quafi  pu- 
a  hominum  inventa  conati  fimt  difllpare  ,  non  ibi 
uieverunt,  neque  his  finibus  fiias  coercuerunt  im- 
aetates;  fed  ulterius  profilientes  ,  Romani  Pontifi- 
is,  &c  Conciliorum,  quae  ab  ipfo  convocantur ,  au- 
horitatem  ab  ipfo  Chrifto  Domino  profedam  im- 
•ugnare  aufi  funt,  &  aperta  aggreflione  ,  ubicumq; 
-r^valent,  Romani  Pontifi.cis  Primatum  everte- 
nnt,  Paftorum  Romano  Pontifici  fubditorum  au- 
ioritatem  fubalternam  a  fe  prorsus  abdicarunt  , 
ugum  fuis  cervicibus  a  Chrifto  impofitum  >  quaft 
urentes  &  indomiti  tauri  excuflerunt,  &  facrilegis 
Ufertionibus,atq;impiis  dogmatibns  avita  Ecclefia? 
^atholicse  fidem  corruperunt»Cum  igitur  Concilio- 
•nm  potiflimum  definitionibus  configantur  Ha^reti- 
;orum  errores,  &  facris,  qui  in  eis  conduntur,  Ca- 
aonibus  fanciatur  Ecclefi^  Difciplina,  permagni 
:ua  intereft,  ut  fcias  omnia  Concilia,  quse  Ssbc.XIIL 
\  XlV.tam  ad  profiigandas  Hserefes,  quam  ad  fan- 
:iendam  EcclefixDifciplinam  variis  in  locis  fuerunt 
^onvocata .  R  '  3  D.  Cum 


I6l  HlSTORlA 

D.  Cum  Oecumenica  Concilia  longe  majo- 
ri  in  Ecclefia  polleant  audoritate  ,  quam  Concilia 
Nationalia,  feu  Provincialia ,  noflrum  ^  fi  placet , 
incipiamus  CoJloquium  a  ConciliisGeneralibus, 
quse  Sasculo  XIII.  fuerunt  celebrata  ,  quorum  con- 
vocationis  caufam^  tempus,  locum  ,  Praefidem  ,  nu- 
merum  Patrum,  &  fingula,  qnx  tum  ad  profcriben- 
das  h^refes,  tum  ad  fanciendam  Ecclefias  difcipli- 
nam  in  his  gefta  &  ftatuta  funt ,  d  te  in  pr^fentia» 
difcere  percupio . 

M.     Tria  ConciHa  GeneraHa  Sseculo  Ecclefia 
decimo  tertio  indida  fuerunt,  videlicet  Lateranen 
fe  IV.  Lugdunenfe  I.  &  Lugdunenfe  II.  quorum  hi 
lloriam  hic  defcribam,  &  Canonum  ,  rerumq;  prae 
cipuarum  in  his  geftarum  notitiam  tibi  compen 
diosa  narratione  tradam  •  In  primis ,  Concilium- 
Generale  Lateranenfe  IV.  quod  eft  inter  Concili 
Oecumenica  duodecimum  ,  convocatum  eft  ab  h 
nocentio  HL  Pontifice  Maximo  annoMCcxiii.  u 
conftat  e?  Diplomate  illius  convocationis  ,  quo^ 
datum  eft  ab  eodem  Summo  Pontifice,  xiii.  Kaleri. 
dias  Maji  ejufdem  anni  ,  &  cujus  exemplaria  ad  Pm 
triarchas,  Archt^pifcopos,  Epifcopos  ,  Abbates,  ( 
Priores  tranfinifia  func  •  Caufas  convocationis  ;' 
liusConciiii  indicat  Summus   hicPontifex  in  w 
dem  Diplomate,  ubi  aflerit,fe  iftud  Generale  Cc 
cilium  ,  juxta  prifcain  Sandorum  Patrum  confu 
tudinem,convocafl^e  ad  recuperationem  Terr^  Sai 
€tx ,  ad  extirpanda  vitia  ,  &  plantandas  virtute 
corrigendos  excefllis  ,   &  reformandos  mores,  j 
climinandas  haerefes,  ad  roborandam  fidem,fopie 
das  difcordias,  &  ftabiiiendam  pacem,comprime 
das  opprefliones  ^  &  libertatem  foveqdaai .  Pc 

bie 


ECCLESIASTICA*  l6^ 

)ieniiiUtTi  ab  illa  convocatione  habitum  eft  Romse 
tnno  Mccxv.  Concilium  Generale  Lateranenfe  IV. 
ta  diftum ,  qupd  in  Lateranenfi  Baiilica  fuerit  ce- 
ebratum  .  Ei  prsefuit  Innocentius  UL  Pontifex  Ma- 
ximus,  interfueruntque  duodecim  fupra  quadrin- 
gentos  Epifcopij  Patriarchse  duo,  Conftantinopo- 
litanus,  &  Hierofolymitanus;  Primates  ,  &  Metro- 
politani  feptuaginca  feptem  ^  Abbates  &  Priores 
ultra  odingentos,  abfentium  Prselatorum^  &  Capi- 
tulorum  Procuratores  innumeri ;  adfuerunt  etiaiu 
(ut  tcftantur  Abbas  Urfpergenfis  ,  hujus  temporis 
Scriptor ,  &  Matthms  Pariftus  )  Imperatoris  Con- 
ftantinopolitani,  qui  Latinus  erat>  &  Imperatori^ 
Occidentis ,  Regumque  Francia? ,  Anglise ,  Hunga- 
ri«,  Aragoniasj  Siciliae,  Cypri ,  aliorumque  Princi- 
pum ,  Magnatum  &:  Civitatum  Legati .  Patriarch^ 
vero  Antiochenus  gravi  infirmitate  dctentus  veni^ 
re  non  potuit,fed  Epifcopum  Anthexadenfem  mifitj 
qui  ejus  locum  fuppkvit .  Alexandrinus  etiam  Pa- 
triarcha,  qui  fub  Saracenorum  tyrannide  gemcbar, 
Germanum  Diaconum  >  qui  fuas  in  Concilio  vices 
ageret,  deputavit .  Laurentius  Surius  in  Praef^tiun-^ 
cula  ac  Concilium  Lateranenfe  IV.  ait  iftud  Conci- 
lium  fuifle  Oecumenicum^quia  in  eo  de  negotiis  i^- 
ligionisyde  Graca  &  Latime  Eccleji^  concordia  tra£la'- 
tum  eji ,  cui  interfuere  Patriarch.t  Confiantinopolita^ 
nus  &  Hierofolymitanus ,  ^rchiepifcopi  tum   Latini , 
tumGneciyfeptuaginta  i  Epifcopi  quadringenti  unde- 

cim ,  nec  defuere  Legati  Gr^ci  &*  B^mani  Im*^ 

feratorisy  l\egum  Hierufalem  &c.  At ,  unde  iftharc 
hauferit  Carthufianus  ille  Scriptor  eruditiirimus  ? 
plane  me  ignorare  profiteor  .  Adfuifle  Concilio 
Lateranenfi  IV.  L^tiuorum  Orientalium  Patriar*. 

R    4  chas, 


2^4  HlSTORlA 

chas>Conftantinopolitanum  &  Hierofolymitanum , 
quin  etiam ,  ut  mox  dixi ,  Patriarcham  Antioche- 
num,  nonnifi  propter  valetudinem,  &  Patriarcham 
Alexandrinum  proptcr  Saracenorum ,  qua  preme- 
batur,  tyrannidem  ad  Concilium  Lateranenfe  IV. 
accedere  haud  potuifle ,  Laurentio  Surio  ,  aliisque_> 
lubens  conceflero .  Tunc  enim  illae  civitates  Latinis 
Principibus  parebant ,  ficutoftendimus  in  Collo- 
quiis  primo&fecundo.  Nec  etiam  iaficias  ibo, 
Epifcopos  Grxcosdiverfarumregionum ,  quas  La- 
tini  itidem  fubegerant,  illiic  convenifle  .  Sed  Gras- 
cos  Antiftites,  quorum  Impcvator  Theodorus  La- 
fcarisy  capta  a  Latinis  Conftantinopoli  anno  mille- 
fimo  ducentefimo  quarto ,  Nica?am  conceflerat,  ad 
Coflcilium  Lateranenfe  IV.acceflifle ,  ne  verifimile 
quidem  puto  ,  maxime  cum  Patres  iftius  Concilii 
Canonem  quartum  condiderint  contra  Graecos  , 
qui  tunc  temporis  vehementius  m  Ecclefiam  Ro- 
manam  frendebant ,  &  Latinos  tanto  odio  profe- 
quebantur,utin  Altaribus ,  in  quibus  Latini  Sacri- 
ficium  obtulerant^  ipfi  off^erre  nollent ,  nifi  prius  ea 
velut  per  hoc  inquinata  lavifl^ent ,  &  pueros  a  Lati- 
nis  baptizatos  denuo  baptizarcnt .  Quapropter » 
nullatenus  exiftimo  ,Epifcopos  Gvxqos  ,  qui  erant 
fub  dominio  Theodori  Lafcaris,  Grascorum  Impera- 
toris,  ad  Concilium  Generale  Lateranenfe  IV.   ve- 
nifle,  ac  fubinde  in  eo  de  Graeca?  &  Lacina:  Ecclefia: 
concordia  tradatum  fuifle  . 

D.  Jam  probe  teneo  caufas  convocationis 
Concilii  Lateranenfis  IV.  tempus  illius  celebratio- 
nis,  locum,Pr5efidem,&  numcrum  Patrum,qui  huic 
incerfuerunt .  Expendamus  modo,  fi  placet,fingu- 
la,  quae  in  eo  Concilio  tam  ad  configendas  h^refes, 

quam 


ECCLESIASTICA*  l^t 

[uam  ad  reftaurandam  Ecclefi^  Difciplinam  fuc- 
untftatuta. 

M.  Congregatis  fimul  omnibus  Epifcopis  in 
;  UCi\ica.L^tcra.nQaCi,  InnoccntiHs  ill.  Poncifcx  Maxi- 
nus  die  xi.  menfis  Novembris  S^Martino  facra 
inni  Mccxv.  Concilium  aperuit  elegantij  pio,atque 
irudito  fermone,  fumptis  pro  themate  his  Chrifti 
Domini  verbis  apud  Lucam  cap.  22.  Defiderio  defi" 
leravi  hoc  Pafi:ha  manducare  vobifcum  ,  antequanLs 
oatiar  .  Poftea  y  contra  varios  Haereticorum  erro- 
:es  explicata  eft  Catholic^  Ecclefia^  fides,  Albigeu- 
lum  damnata  H^refis,  decretumque^ut  Ditio  %jy- 
nundi  Comitis  Tolofani ,  Albigenfium  Hseretico- 
-um  acerrimi  fautoris,  eflet  inpofterum  in  plena,^ 
^oteftate  ac  pofiefllone  Simonis  Comitis  Montis- 
-ortisy  viri  ftrenui  &  Cathoh'ci  ,  qui  pkis  cseteris 
n  debellandis  Albigenfibus  laboraverat ,  ac  plu- 
:es  terras  ejufdem  Byaymundi  Comitis  Tolofani 
irmis  occupaverat  .  Sententise  hujus  conceflionis 
Faftx  Simoni  Comiti  Monfortio  a  Concilio  Latera- 
nenli  IV.  meminit  Petrus  de  Valle  Cernaii  ia  fua  Hi- 
^oria  Mbigenfium  cap.  lxxxiii.  Extat  etiam  eadem 
Concilii  fententia  tomo  7.  Spicilegiiy  ubi  eam  Lucas 
Dacherius;,  doftiirimus  Congregationis  S.Mauri  Be- 
nedidinus,  edidit,&  inde  inpoftremaConciliorum 
Colledione  traiifcripta  cft  •  Infanam  Mmarici  Has- 
refim ,  &  librum  Abbatis  "Joachimi  damnarunt  iti- 
dem  Patres  Concilii  Lateranenfis  IV.  Quse  omnia  , 
cum  in  fuperioribus  CoIIoquiis  fuerint  jam  a  aobis 
obfervata^  levi  brachio  hic  attingimus . 

Confixis  in  hoc  Concilio  Haereticorum  erro- 
nh\xs,  Innocentins  III.  cuiad  recuperandam  Terram 
Sanftam  acres  ftimulos  admoverat  memorabilis 

ilia 


l66  HlSTORIA 

illa,cujus  ia  primoColIoquio  mentionem  fecimus, 
vidoria,  quaLatiui  facro  bello  foedcrati  Gr^cos- 
expugnarunt,  Conftantinopolimfubegerunt,&  Im- 
peratorem  Conftantinopolitauum  crearu  nt  Batdui 
num  Flandrise  Comitem,  hoc,  inquam,  faufto  Lati- 
norum  fucceifu  excitatus  innoccntius  IIL  Expeditio- 
nem  in  Terram  Sandam  unanimi  Patrum  confenfu 
decrevit ,  varia  privilegia  &  indulgentias  ad  eam 
properantibus  concefTit,  triginta  millia  libraruiru» 
adhoc  opus  donavit ,  non  foliim  omnes  omnino 
Clericos  tam  fubditos,  quam  Pr^Iatos,fed  le  ipfum 
quoque  cum  Cardinalibus  ad  decimas  collationem 
in  fubfidium  Terr^  Sandse  obftrinxit ,  Crucefigna- 
tos  ab  oneribus  publicis  immunes  efle  juflit  ^  Pira- 
tas  &  eorum  fautores ;  item^  Chriftianos^qui  Sara- 
cenis  arma,  naves  ,  aut  machinas  bellicas  fuppedi- 
tarent,  excommunicatione  perculit,  poftremo^pra:- 
cepit  omnibus  Principibus  Chriftianis,  ucpacem_-> 
inirent,  eamque  per  quadriennium  confervarentj& 
neceflaria  ad  bellum  facrum  peragendum  fubfidia 
compararent . 

D.    Condiditnc  Concilium  Generale  Late- 
ranenfe  IV.  aliquos  Canones  ? 

M.  Sunt  nonnulli  Scriptorcs  ,  qui  leviflimis 
addudi  conjeduris  aflbrunt,  nihil  a  Concilio  Late- 
ranenfi  IV.  fancitum  efle  ,  fed  Canones  nomine  hu« 
jufce  Concilii  infcriptos,  unius  Innocentii  III.  Ponti 
ficis  Maximi  opus  cik  arbitrantur .  Intcr  illos  Scri 
ptores  recenfentur  ^ntonius  de  Dominis  Spalatenfij 
Archiepifcopus  ,  &  ^oannes  Barclajus  h\  vindiciii' 
adversus  librum  Cardinalis  Bellarmini  de  potcftate 
Pontificis  in  rebus  tcmporalibus  .  Ficulneas  ucriuf 
que  ScriptQris  conjefturas  recoxit  i,;oyiflimus  Scri- 

pto 


ECCLESIASTICA.  2(?7 

>tor  ElUas  Dupims ^%3LCvx¥ z,c\i\tzti^  Parifienfis  Do- 
lor,  in  libro  ,  quem  edidit  De  antiqua  Ecclejis  Di- 
ciplina  Diflertatione  7.  parag.  4.  pag.  572.  ubi  ad 
uobandum  iftos  Canones,qui  fub  nomine  Conciiii 
3eneralis  Lateranenfis  IV.  circumferuntur ,  non  a 
:oto  Concilio,  fed  ab  Innocentio  IIL  conditos  fui(fe, 
las  duas  profert  conjeduras  ,  quarum  prima  pcci'- 
tur  ex  teftimonio  Matthm  Parijii ,  qui  in  Hiftoria-» 
Anglise  ad  annum  mccxx.  hsecfcribit  iFa£ioprius  ab 
'pfo  Papa  exhortationis  Sermone  ,  recitatafunt  in  ple^ 
ao  Confilio  Capitula  fexaginta  ,  quce  aliis  placabilia^  , 
diis  videbantur  onerofa  .  Ex  quo  infert  Dupinus yhxc 
Capitula  non  a  Concilio,  fed  ab  Innocentio  III.  con- 

j  fcda  fuifle ,  ejufque  juflu  in  Concilio  leda  .  Alte- 
raconjeduradefumitur  cx  ipfismet  Canonibus,qui 

!  cribuuntur  Concilio  Lateranenfi  IV.  In  his  quippe 
citatur  Concilium  Generale,  quafi  jam  fuiflet  cele- 
bratum,  ut  videre  eft  in  Canone  XI.  qui  fic  habet : 
in  Lateranenfi  Concilio  pia  fuit  inflitutione  provifum. 
In  Canone  etiam  XV.  in  Lateranenfi  Concilio  nofcitur 
fuijfe  prohibitum ,  8c  in  Canone  XXXIX.  De  multa 
providentia  fuit  in  Lateran.  Concilio  prohibitum  &'€.. 
idem  legitur  in  pluribus  aliis  Canonibus^  qui  adju- 
dicantur  huic  Concilio  Laterancnfi  IV.  Ex  quo  lo- 
quendi  modo  infcrt  Dupinus ,  hos  Canones  non.^ 
fuifle  cditos  in  hoc  Concilio  Lateranenfi  IV.  quia 
li  iftud  Concilium  de  fe  ipfo  loqueretur  ,  dicerec 
potius  :  Hac  Santta  &  Oecumenica  Synodus  Latera- 
nenfisflatuit  &c.  Hx  funt  dux  Dupini  conjedur^  , 
qua^,  ciim  jejunse  &  fublcftse  adoiodum  fint ,  levi 
flatu  exfufflari  poflunt .  £t  primo  quidem,  quid  ex 
tcftimonio  Matthcei  Parifii  iix  fuse  fententiae  pr^fi- 
dium  cxtundere  poflit  jD^f /«^/ ,  certe  non  video^. 

Aic 


l6S  H    I   $    T    O   R    I    A 

Ait  Matthaus  Parifius^  Canones  fuifle  lcdos  &pro« 

mulgatos  inConcilio  Lateranenfi  IV.  Hoc  nemo 

negat .  Sed  indecolligi  debet,  hos  Canones  editos 

fuifle  a  Concilio  Lateranenfi  I V.quoniam  Capitula, 

feu  Canones  m  Conciliis  legere  &  promulgare,  nifi 

qui  Sacro  approbante  Concilio  fanciti  fuiflent ,  in 

more  &  Difciplina  Ecclefise  pofitum  nufquam  fuit. 

Ait  infuper  Matthiens  Parifius  ,  horum  Canonum  , 

feu  Capitulorum ,  qua?  leda  funt  in  Concilio  Late- 

ranenfi  IV.  nonnulla  aliisplacabilia  ,  aliis  vifa  fuifl^c 

onerofa .  Id  profcdo  Dupino  non  fuffragatur .  Efi:o 

enim  nonnulli  ex  his  Canonibus  ledis  in  Concilio 

Lateranenfi  IV.  ad  difciplinam  ac  judiciorum  or- 

dinem  fpedantibus^omnibus  non  arriferint^potio- 

ri  tamen  parti  Patrum  placuerunt ,  quorum  fuffra- 

giis  accedente  InnocentiiPontificis  audoritate,fan- 

citi  ,  approbati ,  atque  promulgati  fuerunt .  Sed 

demus  etiam  Dupino,  revera  Matthceum  Parifium 

fcripfifle  ,  nullos  a  Concilio  Lateranenfi  IV.  editos 

fuifle  Canones,  non  tamen  illius  Scriptoris  tefti- 

monio  fuam  fententiam  fulcire  poffet  Dupinus ytimx 

quia  Matthxus  Parifius  in  ea  narratione  ftatim  in 

apertUm  labitur  errorem ,  afferens  fexaginta  Capi- 

tula,  feu  Canones  ledos  faifle  in  Concilio  Latera- 

nenfi  IV.  ciim tamen  apud  omnes  in  confcffo  fit,  fe- 

ptuaginta  Canones  ledos  &  promulgatos  fuifle  in 

hocConcilioLateranenfi  IV.  Tum  quia  etiam  tc- 

ftimonium  Matth^i  Parifii  prasponi  haud  debet  te- 

ftimoniisprobaciflim^  fidei  omnium  Authorum-»j 

qui  a  Concilii  Laceranenfis  IW  temporibus   fcri- 

pferuntj»quique  feptuaginta  illos  Canones  Concilio 

Oecumenico  Laterauenfi  IV.conftancer  tribuerunr, 

oosque  velut  totius  Otbii  Chriftiaui  confenfu  edi- 

tos 


ECCLE  SI  ASTICA*  26^5» 

os  femper  laudarunt .  Qued  adeo  vcrum  cft ,  ut 

pfimiec  Ceiituriatores  Magdeburgenfes ,  quibus , 

>b  doarinam  Tranfubftantiationis,  &  Conteflionis 

acramentalis,  exofa  fine  dubio  fuit  Generalis  ifta 

iynodus  Laceranenfis  IV.  hos  tamen  feptuaginta 

[^anones  ab  eadem  Synodo  conditos  &  approbatos 

iiiflfe  nunquam  negare  ,  auc  in  dubium  revocai:eL> 

lufi  funt,  licut  videre  eftin  CentHria  XUL  cap.p.  De 

iynodis .  DQmum  i  Matthxiis  Panfius  in  his  ,  qux 

larrat  de  Romanis  Pontificibus ,  &  de  doiSrina-t 

Scclefise  Roman2e,nuIIam  meretur  fidem,  quia  pro- 

ufit  haereticis  noftri  temporis^&  in  Romanos  Pon- 

ifice^  petalantis  linguae  fuit ,  ficut  facile  colligicuc 

:x  his,  qua:  de  Innocentio  IIL  qui  prsefuit  Concilio 

l.ateranenfi  IV.  fcripfit  Matthxus  Parifins  in  Hifto- 

:ia  minori ,  ut  refertur  in  Antiquitatibus  Britan- 

iiicis  ia  Vita  Stephani  Langthoni :  Concilium  ifiud 

Generale  (feu  Lateranenfe  IV. )  inquit  Matthaeus 

Parifius,  quodmore  Pafali  grandia  primafronte  pne 

fe  tulitj  in  rifum  &fcomma,  quo  ^rchiepifcopos^  Epi'^ 

fcopos  ,  ^bbates  ,  omnesque  ad  ConciliHm  accedentes 

ludificatus  eji  (feu  Innocentius  III.)  defiit .  ////  enim, 

cum  jam  nihilgeriin  tanto  negotio  cernerent^  redeundi 

adfua  cupidij  njcniamfigillatim  petierunt  ,  qmbus  Pa- 

pa  nonconceffity  antequamfibi  grandem  pecuniam  pro* 

wifijfent,  Mercatoribus  ^gmanis  prius  accipere  mutUQ 

Papaquefolv^re  coa£iifunty  antequdm  difcedere  F{p?na 

potuiffent  •  Papa  y  jam  accepta  pecunia ,  qutefiuofum 

hoc  Concilium  dijfolvit  gratis  ,  totusque  Clerus  abiit 

trifiis .  Quse  omnia  a  veritate  hiftorise  penitus  alic- 

na^,  &  contra  Innocsntium  III.  &  Patres  Concilii  La- 

Jceranenfis  IV.  a  Matth^o  Parifio  de  induftria  fuilfcj^ 

confiaa  certilfime  coaftac .  Nec  minus  facile  re- 


270  HlSTORlA 

fellicur  altera  conjeftura  ,  quam  poft  Untonium  de 
Dominisy  &  ^oannem  Barclajum  adducit  Ellias  Dufi^ 
nus  .  Hallucinantur  quippe  illi  Scriptores^dum  ea, 
qusc  in  hifce  Lateranenlis  Concilii  IV.  Canonibus 
laudantur,  velut  in  Concilio  Lateranenfi  IV.confti- 
tuta  fuifle  putant ,  ciim  potiiis  referenda  lint  ad 
Concilium  Lateranenfe  III.  fub  ^lexandrolll.  Pon- 
tifice  Maximo  celebratum,  cujus  plurimas  fanftio- 
nes  Concilium  Latcranenfe  IV.  (ub  Innocentio  IIL  in 
Chriftianse  rei  commodum  innovandas  duxit  ac 
confirmandas .  Non  igitur  Innocentius  ///.poft  Con- 
cilium  Lateranenfe  IV.  hos  feptuaginta  Canones 
edidit ,  ut  falso  fibi  perfuaferunt  mox  laudaci  Scri- 
ptores  ,  fed  Concilium  Lateranenfe  IV.  nonnullis 
Decretis  ,  quae  a  prsecedenci  Concilio  Oecumenico 
Lateranenfi  III.  fub  c^/tjr^^^rfroil/.  in  eadem  Late- 
ranenfi  Bafilica  celebrato  condita  fuerunt  ,  novum 
robur  per  Canones  a  fe  confedos  addidit,  eorumq; 
executionem  imperavit.  Unde  haec  verba  :  InLa* 
teranenft  Concilio  nofcitur  fuiffe  frohibitumy  vel  in  La^- 
teranenji  Concilio  fuit  fiainiiitutioneprovifum  \  hsec, 
inquam,  &  alia  iimilia  verba  ,  quae  leguntur  in  ali- 
quibus  Canonibus ,  feu  Capitulis  ,  quae  a  Concih'o» 
Lateranenfi  IV.  condita  funt ,  innuunt  dumtaxat^. 
ConciliumlV.  Lateranenfe  in  fuis  Canonibus  ap- 
probafle,  &  executioni  mandari  voluifl^e  ,  quasdami 
Decreta,  qua?  Conc.  Gener.Lateran.III.  in  Canoni- 
bus  Concilii  Lateranenfis  IV.  citatum  jam  antehac 
promulgaverat,  ficut  clarius  conftabit  ex  his  ,quae 
mox  didiuri  fumus  explicando  Canones  Concifiii 
Generalis  Lateranenfis  IV. 

D.     Ciim  nimis  longum  efl!et  feptuaginta  il-- 
JosCanones  i  Concilio  Generali  Lacerancnfi  IV^ 

con- 


Ec  CLESIASTICA.  27  I 

!  ^nditos  hic  actingere  ,  &  fingillatim  explanaro, 
\  3unde  fufficiec  pr^ecipuorum  Canonum  Synopfim 
ibjicere,  eosque,  (i  quam  difficultatem  patiantur, 
reviter  dilucidare. 

M.  Canon  prinius  Concilii  Generalis  Late- 
aanenfis  IV.  concinec  fidem  de  Sandiiiima  Trinita- 
j ,  de  rerum  omnium  creatione  ,  de  Verbi  divini 
icarnatione^  &  de  reali  prxfencia  Corporis  Chri- 
i  inEuchariftice  Sacramento.  Hxc  autem  Fidei 
xpoficio  necelfaria  fuit  propter  Hicreticos  Albi- 
enfes^  qui  prsedamnatos  iis  de  articulis  errores 
inovarunt.  Canon  fecundus  damnat  libellum-» 
.bbatis  "Joachimi  contra  Petrum  Lombardum  ,  &  in- 
mam  atque  haereticam  ^lmarici  dodrinam  •  Ter- 
us  Canon  Excommunicationem  &  pcenas  etiam 
^mporal^  in  Hasreticos  decernit ,  quos  Saeculari- 
us  Magiftratibus  poft  damnationem  tradi  jubet , 
orumque  bona  confifcari .  Poenas  etiam  ftatuit  in 
)ominos  temporales,  qui  terras  fuasab  Aibigenfis 
xrefeos  fceditate  purgare  neglexerint,  eorum  Vaf- 
iUos  a  fidelitatis  Sacramento  abfolvit ,  &  terras 
lorum  Catholicis  occupandas  e;xponit .  Circa-> 
unc  tertium  Concilii  Lateranenfis  IV.  Canonenx 
luae  potiffimum  moventur  difficultates ,  quarum 
)rima  eft,  utriim  Concilium  Lateranenfe  IV.poenas 
emporales  in  Hsereticos  Albigettfes  rede  dccre- 
erit  ?  Altera  difficultas  eft  ,  utrum  juftum  fuerit. 
)ellum  adversiis  Albigenies  a  Simone  Montisfortis 
^omite,  &  a  Principibus  Chriftianis  confed;unx->  ? 
id  primam  diiiicultatem  refpondeo  ;  Patres  Con- 
:ilii  Lateranenfis  IV.  jure  optimo  AlbigenfesHa:- 
■eticos  tradidiife,  feu  reliquiife  Sxculari  poteftati, 
)oenis  temporalibus  puniendos  .  In  eo  fiquidem-^ 

con- 


2  72r  HlSTORlA 

coiura  Haereticos  Albigenfes   fanciendo  Canonc 
Patres  Concilii  Lateranenfis  IV.  non  foliim  fecuti 
func  dodrinam  Sandi  ^uguflini ,  qui  lib.i.  contra 
duas  Epiftolas  Gaudentii ,  h^retici  Donatiftse  ,  & 
lib.i.  contraEpiftolam  P.zm^»/^«/  itideni  Dona- 
tift2e5&  Epiftolaxciii.  aliasxLviir.  ad  yincentium 
Donatiftam  ,  pluribusque  aliis  in  Jocis,  conftanter 
docet<;  Hsereticos  Donatiftas  a  Conflantino  Magno 
Imperatore  capitali  fententia  jufte  damnato^  elTe , 
&:  legum  poenalium,qu5e  adversus  contumaces  Hae- 
reticos  a  Saeculari  poteftate  feruntur  ,  multiplicem 
frucftumexponit;  verum  etiam  ,  Patres  Concilii 
LateranenfisIV.  dum  Hsereticos  Albigenfes  Sicu- 
lari  poteftati  poenis  temporalibus  puniendos  tra- 
diderunt,  fecuti  funt  perpetuum  Ecclefix  ufuin--^; 
quo  Imperatores,  &  Principes  Chriftiajii  obftina- 
tos  Hsereticos^quosin  ordinemEccIefia  redigerc 
minimepoterat,  ultimo  fupplicio  afficiebant;  ficut 
conftat  ex  bene  multis  exemplis,  quae  paffim  in  no- 
ftris  Colloquiis  in  Hiftoriam  Ecclefiafticam  addu- 
ximus,  &  qax  hic  fimul  colleda  referre  non  abs  n 
erit .  Theodofius  8c  Valentinianus  Imperatores  Ma 
nich^os  e  civitatibus  pelli,  &  ultimo  fupplicio  tra 
di  fanxerunt .  Marcianus  y  &  Valentinianus  Impera 
tores  ultimo  itidem  fupplicio  Eutychianos  ,  & 
Apollinariftas  coerceri  debere  ftatuerunt  .  Theo 
dofius  &  Honorius  Imperatores  poenam  capitis  de 
creverunt  in  Donatiftas  .  Jufiinianus  Imperato 
Manich^os  capite  pledendos  effe  edixit .  ^Alexiu 
Cormenusy  Orientis  Imperator,  Bafiliurn ,  Hseretic< 
rum  BogomiIorumPrincipem,flammis  addici  julli 
l\gbertus  Galliarum  Rex  igne  damnavit  Stephamn 
&  Lifoium  ,  aliosqtie  in  urbe  Aurelianenfi  detedc 

ha-r 


ECCLESIASTICA.  27^ 

isereticos .  Parus  dt  Brnis  H^reiiarcha  m  Villa^ 

Jtiiicti  /Egidii  vivus  combuftus  cil ,  &  \ArnaldHs  de 

^rixiciy  alter  Haereiiarcha,  jutfu  Friderici  [mperato- 

is  captus,  a J  rogum  Romas  damnatus  eit .  £x  his 

ucuienciiriuiis  exemplis  coUigere  dcbes  primo,  Pa- 

res  Coiiciiii  Laterauenfis  IV.  juxtaantiquam  Ec- 

iefia?  praxim^AJbigenfes  pervicaces  Ha^reticos  ^se- 

ulari  potertati  poe^iUs  temporalibus  puniendos  ju- 

te  tradiditfe  ,  ne  eoruni  mortale  venenum  latiiis 

^rperet.  Secundd,  coUigere  debes,  H^reiiarcham 

alvinum  eiTe  male  feriatum  nebulonem,  quippe 

uinon  foliimFidei  Inquificores,  qui  m  Hajreticos 

ebitispoeuis  animadvertunt ,  Incendiarios  &  Pap<^ 

arnifices  iniolenter  ac  impie  vocat ,  fed  etiam  fup- 

liciorum,  quibus  affedi  funt  Calvinifta?,  aliiquo 

ixretici,  eorum  Anteceflforesj  Relationem  ,  H/7/a- 

'^wAf^r^yrw^  infcribere  aufus  eft  ;  ciim  tameii«> 

lem  ille  impudentiifimus  Hajrefiarcha ,  calidum 

:  frigidum  iimul  ex  eodem  ore  perflans  >  Michae^ 

nn  Servetnmy  Haereticum  ,  Perfonarum  m  Deo  di- 

inctionem  negantem ,  &  infanabilem ,  Sa^culari 

lagiftratui  anno  mdlv.  tradiderit ,  cujus  fententia 

medio  fublatus  eft  •  Errorum  etiam  Michaelis 

^r<veti  refutationem  edidit  Calvinus ,  in  qua  mul- 

s  adversiis  ipfum  rationibus  probat ,  Ha^reticos 

ire  gladii  coerceri  polfe  ,  capitisque  poena  pled:i 

aerefum  Authores  ac  pertinaces  defenlbres  .  Sic 

^fandus  ille  Ha?re(iarcha  nunquam  (ibi  conftabat , 

d  utroque  gcnu  claudicans,  modo  in  hanc,  modo 

illam,  prout  (ibi  couducebat ,  abripiebatur  fen- 

ntiam . 

Ad  alteram  difficultatem  y  utrum  videlicet  ju- 

xm  fue^rit  bellum  adversus  Hasrcticos  Albigenfes 

Tqm.F.  S  ;xbi- 


274  HlSTORlA 

a  Smme  Montisfortis  Comite  ,  &  d  Principibus 
Chriftianis  fufceptum  ?  Refpondeo  ,  bellumadver- 
ms  Albigenfes  confedum  fuiife  juttiflimum  ,tum^ 
quia  Albigenfes  publicam  Deo  injuriam  irroga- 
bant,  EccleijsE  infuJtabant ,  in  lacratiora  Catholicae 
Religionis  Myfteria,  &  in  Sacerdotes  crudelitatcm 
inauditam  exercebant  >  multasque  in  Gailiarum^ 
Regno  turbas  excitabant ,  ut  videre  eft  in  Albigen- 
iium  Hiftoria  coxvis  ab  Authoribus  confcripta^: 
tum  quia  etiam  Principes  Chriftiani^prsecipue  Phi" 
lippt4s  ^ugHfim  5  Galliarum  Rex  ,  ac  Si^non  Monfor- 
tius  Comes,  quos  ad  illud  bellum  gerendum  meri- 
to  adhortatus  eft  Innocentius  III.  Pontifex  vigilan- 
tiflimus,  non  alium  finem  fibi  in  eo  bello  coniicien 
do  prasfixerunt ,  quam  Hsereticoriim  emendatio  , 
nem,  perduellium  punitionem  ,  Reh*gionis,  Eccle 
fiaeque  defenfionem  .  Quo  fadum  eft  ,  ut  piam  illO' 
rum  intentionem ,  bellique  sequitatem  Deus  pr'*i 
Catholicis  pugnans  frequentibus  miraculis  ,  qu; 
ab  Authoribus  Albigcnfis  Hiftorise    referuntur 
comprobaverit .  Suis  etiam  Ditionibus  jufte  exi 
tus  eft  B^ymundus  Comes  Tolofanus ,  quia  Haeret 
cis  Albigenfibus  aperte  favebat ,  &  Petrum  de  C 
ftronom  ,  Virum  Sanftiflimum  &  Sedis  Apoftolic 
Legatum,  ficariis  immiflTis,  occidi  juflit .  Simon  v 
ro  Monfortius  Comcs  ,  Crucefignati  Dux  exercitu 
IDiiiOViQS  I{aymundi  ComitisTolofani ,  quasarn 
occupaverat,  jure  belli  obtinuit,  easque  eleition' 
Epifcoporum,  necnon  Baronum  Occitania;  &  Pr 
vincias  in  Synodo  Monfpelienfi  ,  Concilfi  Oecuni 
nici  Lateranenfis  judicio,  &  Galliarum  Regis ,  q 
Comitatus  Tolofani  principalis  Dominuserat,cc 
ceflioue  &  Inveftitura  fibi  juftiflime  vendicavi 

Di 


ECCLESIASTICA.  275 

lilutis  duabus  hilce  difficulcatibus  ,  alios  ejufdein 

oncilii  Lateranenfis  IV.  Canones  percurramus  • 

ianon  quartus  damnat,  ut  fuperiiis  obfervavimus, 

raecos  ,qui  non  priiis  facrificare  volebant  in  AI- 

ribus  ,  in  quibus  Latini  facrificaUent ,  quam  ea^ 

villent^quique  baptizatos  a  Latinis  iterum  bapti- 

.bant  •  Quintus  Canon  de  Sedium  Patriarchaliuin 

dine  agit ,  jubetque  ut  pofl:  Romanam  Sedem--> , 

onftantinopolitana  primum  locum  obtineat;  Ale- 

ndrina  fecundum  ;  Antiochena  tertium  ;  &  Hie- 

folymitana  quartum  .  Canon  fextus  prsecipit,  uc 

gulis  annis  Provincialia  celebrentur  Concilia  a 

Jtropolitanis  .  Canon  undecimus  ,  Concilii  Ge- 

ralis  Lateranenfis  tertii  Canonem  de  Magiftri? 

qualibet  Ecclefia  Cathedrali  inftituendis,  qui 

^ricos  gratis  doceant ,  jubec  obfervari ,  ficut  m 

/:erane)iji  Concilio  pia  fuit  inltitutione  provifmn^  ^ 

;ft  in  Concilio  Generali  Lateranenfi  IIL  cujus 

inulla  Decreta  Concilium  Generale  Lateranen- 

I  V.  in  fuis  Canonibus  confirmavit  ,  eorumque 

cutionem   imperavit ,  ficut  jam  obfervavimus 

itra  Dupinum^^L  alios,  qui  in  hac  re  decepti  funt> 

1  animadvertentes,  ea  ,  qu^  fub  nomine  Concilii 

eranenfis  laudantur  in  Canonibus  conditis  a 

C  iicilio  Generali  Lateranenfi  IV.  non  efle  refe- 

D  da  ad  iftud  Concilium  Generale  Lateranenfe  IV. 

6  referri  debere  ad  Concilium  Generale  Latera- 

|l  fe  IIL  ab  ^lexandro  Uh  Pontifice  Maximo  con- 

jl^  :atum,  cujus  plurima  Decreta  Concilium  Oecu- 

|l  nicum  Latcranenfe  IV.  fub  Innocentio  III.  habi- 

1  in  fuis  Canonibus  approbavit ,  eaque  in  renL-> 

1  rlefiae  executioni  mandari  prascepir.Canon  XIV* 

•  ricos  incontinentes  puniri  jubet  •  Canon  XV. 

S     z  ClCf 


t7<>  H     I    S   T    O    R    I    A 

Clericos  a  crapula  &  ebriecate  abftinerc  jubet,  df- 
que  venationem  ,  aucupiumque  &  canes  >  vel  aves 
ad  eum  finem  alere  prohibet .  Canon  XVI.De  Cle- 
ricorum  indumentis  decernit  ^  ut  in  forma  &  colo- 
re  modefta  fint ;  tjt  Ecclefiaftici  Viri  Officia  vel 
commercia  faecularia  non  exerceant ;  Mimis,  jocu- 
latoribus,  &  hiftrionibus  non  intendant ,  tabernas 
prorftis  evirent ,  nifi  forte  in  caufa  necefljtatis  iiij 
icinere  conftituti  ;ad  aleas  veltaxillos  non  ludant, 
nec  hujufmodi  ludis  interfint ,  fed  in  Officiis  Divi- 
nis,  ut  par  eft,  &  iii  aliis  bonis  ftudiis  (cfQ  diligen- 
ter  exerceant .  Canon  XVII.  Prselatorum  comefla 
tiones,  confabulationes  illicitas  ,  negligentiam  ii 
Divinis  Officiis  &  celebratione  Miflarum  fub  poen;  j 
fufpenfionisprohibet,  eisque  diftridepr^cipit,  u 
Divinum  Officium  diurnum  pariter  &  nofturnun: 
quantumeis  Deusdederit,  ftudiose  celebrent  i 
devote .  Canon  XXI.  qui  incipit  :  Omnis  utriufqt 
fixusfidelisy  jubet  primo  y  ut  quifque  fidelis  y  po( 
quam  ad  annos  difcretionis  pervenerit ,  omnia  fi 
folus  peccata  confiteatur  ,  faltem  femel  in  annc 
proprio  Sacerdoti ,  6c  injunftam  fibi  pGenitentiana  . 
ftudeat  pro  viribus  adimplcre .  Jubet  fecundo  , 
quilibet  fidelis  Sacramentum  Euchariftia?  ad  min 
in  Pafchate  reverenter  fufcipiat .  Tertio,  fub  poe 
depofitionis  prohibet  Sacerdoti ,  ne  figno,  vel  i/i 
bOy  vel  alio  quovis  modo,  peccata,  quas  quis  ei  c( 
feflbs  fuerit ,  prodat .  Quis  autem  nomine  pro} 
Sacerdotisy  cui^juxta  tenorem  hujufce  Canonis  X.  I  ^J 
Concilii  Lateranenfis  IV.  annua  Confcffio  fieri 
bet  3  intelligendus  fit  ?  operofa  quasftio  eft  ,  de  ( 
diu  multumque  difputatum  eft ,  &  etiamnum  di  #; 
ptatur  .  Alii  quippe  nomine  proprii  Saceidotis  mi 


ECCLESIASTICA.  277 

m  Parochum  iatelligendum  volunt ,  quorum  kn- 
ntiam  ^oannes  Launojus  Dodor  Sorbom*cus  in  li- 
'o  qui  iufcribitur:  Explicata  Ecclefi^  Traditio  circa, 
monem  :  Omais  utriusque  fexus ,  mordiciis  tenec> 
:  prolixe  probat .  Alii  nomine  proprii  Sacerdotis 
immum  Pontiiicem,  Dioecefanum  Epifcopum  ,  8c 
irochum  defignari  contendunt .  Alii  denique  no- 
:ine  proprii  Sacerdotis   intelligendos  eile  putant 
nnes  promifcue  Presbyteros  tam  SgcuIarcSjquam 
egulares  a  Romano  Ponriiice  &  Epifcopo  Dicece- 
no  ad  audiendas  Confefliones  fine  rettridiono 
jprobatos.  Hanc  graviflimam  quasftioncm  ma- 
10  animarum  seftu  hinc  inde  ventilatam  ,  quse  nic 
ngiiis  abduceret ,  hic  difcutiendam  non  aggre- 
or  ,  fed  foium  iahserenda  veftigiis  Sandi  Thom^j 
^doris  Angelici,  quo  Magiftro  glorior  ac  trium- 
10 ,  quod  mihi  hac  in  re  vericati  magis  confonum 
ietur  ,  breviter  aperire  non  gravabor  .  Cenfeo 
I  ique  cum  Dodore  noftro  Angeh*co,  nominc  fro- 
I  ii  Sacerdotis  intelligendum  elTe  Parochum  ,  lalvii 
,  menSummiPontihcis  in  toto  Orbe  Chriftiano  , 
I  Epifcoporum  in  fuis  Dioecefibus  audoritate  ,  ica 
I  qui  peccata  jfua  femel  in  anno  ipfis  vel  Presby- 
ris,  ixvc  S^cularibus  ,  five  Regularibus  ,  quos  ad 
muneris  abfque  ulla  reftrictione   deiegarunt  ^ 
>nfefli  fuerint ,  Canoni  Ornnis  utriufquefexns  pa- 
ille  ac  fecifle  fatis  cenfendi  fint .  Et  primo  qui- 
:m,  quod  nomine  proprii  Sacerdotis   intelligendus 
•:  Parochus,id  diferte  docet  S.  Thomas  in  Supplc- 
f:  ento  j.partis  iuae  Summae  quseft.  8.  art.4.  ubi  in- 
|(  irit ,  utrumftt  necejfarium  ,    ^uod  homo  confiteatur 
ioprio  Sacerdotii  Refpondcc    S.  Thomas  affirma- 
rt  ^e,  idque  ia  Argumcnto  fecundo  Sedcontra  pro- 
^  S.    3  bat 


278  HlSTORlA 

bat  hac  ratione :  Sicut  Epifcopus  fe  habet  ad  Dicece-^ 
fimfaam,  ita  Sacerdos  adfuam  Varochiam  ,fed  non  li-^ 
cet  uni  Epifcopo  in  Dicacefi  alterius  Epifcopale  officium 
exercere  fecundum  fiatuta  canonum  ycrgo  non  licet  uni 
Sacerdoti  Parochianum  alterius  audire  .  Ex  quibiis 
verbis  liquet ,  S.  Thomam  nomine  proprii  Sacerdotis 
intellexifle  Parochum^ficut  poft  Sandum  Thomam 
bene  niultas  Synodi  Nationaies ,  quse  variis  m  Jocis 
fuerunt  convocat2e,&  quas  longum  eflfet  hic  recen- 
fere,  eodem  plane  fenfu  nomen  proprii  Sacerdotis 
acceperunt ,  pro  Parochiali  (cilicct  Presbytero . 
Secundo,  S.  Thomas  Artic.  5.  jam  laudatas  qusefl^io- 
nis  principalem  movet  difficulta,tcin,Vtrum  atiqui: 
fojjit  alteriy  qudm  proprio  Sacerdoti^confiteri  ex  privi 
legio  *velmandato  Superiorisl  Et  pofl:quam  partec 
affirmancem  probavit  3  refpondens  ad  objeftioner 
fibi  quarto  loco  propofitam,  haec  habet :  Hullus  tt 
netur  confiteri  peccata^  qu^  non  habet ,   &  ideofi  al 
quis  Podnitentiario  Epifcopi  y  i/el  alteri  ab  Epifcoj 
commiffionem  habenti  confefius  fuerit ,  cumfintfibi  d 
Tnifia  peccata  y  &  quoad  Deum ,  &  quoad  Ecclefiam 
non  tenetur  ea  confiteri  proprio  Sacerdoti ,  quantuy 
cumque  petat .  Et  infra:  Bonum  efi^  quod  ille ,  qui  a 
^oritate  Epifcopi  confefiionem  audit  ,  inducat  confite 
tem  ad  hoc  quod  confiteatur  proprio  Sacerdoti  :  quod 
noluerit^  nibiiominus  eum  abfol^vere  debet .  DeniqU' 
S.  Thomas  in  Opufculo  conrra  inipugnantes  Ke 
gionem,poftquam  oftendit^  Sdcerdotes  Regulai 
cx  commiUione  tpircoporum  ,  &  Suj  eriorum  Vi 
latorum  efleidoneos  ad  Pr^edicationis  &  Conf 
lioms  exercenda  officia  ,  inter  diluendas  fibi  p 
pofitas  objediones,  ad  eam  ,  quae  ex  Canone  X. 
Coacilii  iateranenfis  iV.  Omms  utriufquefexus, 

X 


ECCLESIASTICA*  lyp 

Itz  efl:,  fic  refpoiidet:  Sacerdos  proprius  non  ^  folum 
^arochialisyfed  etiam  Epifcopiis  ,  ^el  Papa ,  ad  quos 
tiam  magis  pertinet  cura  ejiis  ,  qudm  ad^Sacerdotem  , 
t  multipliciter  oftenfmn  e/t  •  Proprium  enim  hic  non 
ccipitur,fecundumq'fod  dimditur  contra  commune  y 
^d  fecundilm  q%jd  dividitur  contra  alieuum  .   Vndc 
ui  confejfus  e/i  Epifcopo  fuo  ,  vel  alicui  habenti  "vicem 
jusy  confejfis  eji  proprio  Sacerdoti  .  Quoloco  innuic 
.  Tbomas ,  proprii  Sacerdotis  nomiue   in  Latera- 
enfiCanone  ica  defignari  Parochum,  ut  tamen^ 
ummus  PoutiFcx^  Epifcopi ,  eorum  Pcenicentiarii, 
c  quivis  Sacerdoces,  ciim  Sseculares  ,  tiim  Regula- 
es  abfque  reftridione  ad  excipiendas  Fidelium^ 
^onfefliones  approoati ,  nequaquam  excludantur  , 
ec  incurrant  poenah  Canonis  ,  qui  apud  ipfos  pec- 
ata  femel  in  aano  depofuerint ,  immo  praecepto 
•cclefisB  omnino  fatisfaciant  .  Hanc  geouinanw 
andi  Tliomae  incerpretationem  circa  feofum  Ca- 
ionis  Lateranenfis,  Omnis  utriufque  fexus^  approba- 
unt  Romani  Pontifices  ,  quotquot  flierunt  a  tem- 
^otc  Gregorii  IX.  ad  noitra  ufque  tempora ,  ut  li- 
[uet  ex  eorum  Confticutioaibus  ,  in  quibus  conce- 
iunt  Religiofis  Mendicancibus  licentiam  abfque-> 
Ua  limicacione  audiendi  Confdfiones  Fidelium  , 
ubentque  Lpifcopis  ,  ut  eos  ad  id  muneris  obeun- 
ium  benigne  fulcipiant.  Inter  illos  Romainos  Pon- 
ifices,  ^o.^««i?i-,  didus  vigefimus  fecundus,  damna- 
it  in  Excravaganci  Fas  ele£iionis  ,  anno  mcccxxi^ 
Joannem  de  Poliaco  Theologum  Parifienfem  ,  quod 
LlfererecCofefliones  Sacerdocibus  Religiofis  fadas 
cerandas  efle  Parocho ,  neq;  Pontificem  Sacerdo- 
ibus  Regularibus  dare  pofle  facultatem,  ut  Fideles 
empore  Pafchaii  aiteri^quam  Ecclefij^  fu»P*rocho, 

§      4  CQlk- 


28o  HlSTORIA 

conficerentur  .  Eofdem  Joannis  de  Poliaco  crrorc^ , 
quos  nonnulJi  anno  millefimo  quadringentelimo 
nono  vindicare ,  ac  mordicus  defendere  temerario 
aufu  prsefumebant ,  ^lexander  y.  confixit  Diplo- 
mate,  quod  incipit:  I{egn.^ns  in  excelfis  &c.  Sed  hasc 
ad  veram  ailequendam  intelligentiam  hujusCano- 
nis  Lateraneniis,  Omnis  utriufque  fexus  ,  breviter 
di<5ta  fufficiant .  Confule,  fi  plura  defideres  ,  Nata- 
lem  ^lexandrum  Diiiercatione  iv.  inHiftoriam_> 
EccJeiialliicam  SsecuLXIlI.  &  XiW .  De fenfu  Canonis^ 
Omnis  utriufquefexus  ^ 

Alii  Canones  ,  qui  conditi  funt  in  Concilia 
GeneraliLateranenfi  IV.  pertinent  vel  ad  inhiben- 
dam  fimoniam  ,  qu«  tum  in  difpenfandis  Sacra- 
mcntis ,  tiim  in  conferendis  Beneliciis,  ciim  in  iMo- 
nialibus  ad  Monaiterium  admittendis  committi  fo- 
Jebat;  vel  ad  judiciorum  Eccleiiaiticorum  formani 
ipedant;  quorum  oainium  explicacionem,  ut  bre- 
vitaci  Itudeam,  hic  non  crado.  Hoc  unum  dumta- 
xac  te  monitum  velim  ,  nenipe  in  Jure  Canonico  , 
quoties  imt  addico  Concihum  Generaie  laudatur  , 
incelligi  Concilium  Laceranenfe  IV. 

D.  Quandonam  ,  a  quo,  &  quibus  de  cau- 
fis  indidum  eft  Concilium  ^Generale  Lugdunenlo 
primum  \ 

M.  Concilium  Lugdunenfe  L  quod  eft  intcr 
Oecumenica  decimum  tertiumjanno  mccxlv.  dicj 
Lunas  proxima  po(t  f eitum  Nativitatis  S^^^oannis 
Buptijiie  cseptum  eft  Lugduni  in  Galliis  apud  /£dcs 
Moaachorum  S.  Ju/li .  Li  praefuit  Inno^entius  ly» 
I^Oiuif  X  Maximus,  a  quo  fuic  convocacum  .  Ad- 
fuerc  eciam  ,  prascer  Cardinales,  qui,  jan»  purpura- 
li^  novum  ia  hoc  Concilio  cx  rubri  piki  Infigni  ho- 

noiein 


ECCLESIASTICA»  zS  t 

orcm  rufceperuac  ,tres  Patriarchas  Latinl ,  Coa- 
:aatinopolicanus  ,  Antiochenus  ,  &  Aquilejenfis  , 
sntuin  6c  quadraginta  Hpifcopi ,  Bdduinus  hujus 
oniinis  //.  Conrtantinopolitanus  Iinperator  Lati- 
us  ,  &  Reguni  Galli^ ,  AnglicB  ,  aliorumque  Prin- 
ipum  Oratores  .  Ad  iftud  Concilium  citatus  Fn- 
ericus  11.  Imperator ,  ut  ineo  caufam  diceret,  ve- 
lire  renuit  male  (ibi  confcius  ,Legatos  fuos  tamca 
iirit,quorum  prsecipuus  fuit  Thadceus  de  Suejjaltn" 
erialis  Camer^  Judex  ,  Vir  Belli,  Jurifque  peritif- 
mus  ,&  eloquentia?  vchemcntis.  Peradis  folem* 
ibus  ca:rimoniis  ,  qua?  in  his  facris  c«etibus  aclita- 
.  folent  3  Innocentius  LV^  peroravit  in  hajc  verba-> : 
vos  omnes  ,  qui  tranfitis  per  viam  ,  attendite  ,  & 
ideteji  ejl  dolor  ficut  dolor  meus,  &  in  ea  Oratione 
Liinque  protulit  caufas,  quibuspermotusfuerat  ad 
tud  celebrandum  Concilium  •  Potiffima  caufa->, 
ax  huic  convocando  Concilio  occafionem  dedit , 
lit  dura  illa  perfecutio  ,  qixd  Fridericus  IL  Impe- 
itor  jam  a  multis  annis  Hcclefiam  miferum  in-> 
lodum  divexabat .  Ille  fiquidem  ingratus  ac  im- 
iusPrinceps  ,  quem  d  tenera  «tace  parentc  fuo 
enrico  inter  Imperatores  hujus  nominis  K.  orba- 
im  ,  6c  multis  civilibus  Bellis  laceintum  in  fuam 
itelam  fufceperat  Innocentius  IIL  Pontifex  Maxi- 
itis  ,  ci  Apuliaj  Siciliseque  Regnum  confcrvaverat, 
ditumque  ad  fmperium  munierat ,  depulfo  in^ 
ins  gratiam  Otbone  ,  qui  quartus  hujus  nominis 
lerat  inauguratus  Imperator;  ille,  inquam,ingra- 
is  ac  impius  Princeps  non  modo  tot  benericiis  , 
uibus  Sedi  Apoftolicae  crat  devinftus  ,  gratiaro-» 
Liliam  rependit,  fcd  etiam  ,  ut  in  Colloquiis  pri- 
lO&fecundoobfcrvavjimus  ^araia  ,  quac  ex  voto 

coa- 


282  H    I    S    T    O    R    I    A 

contra  Saracenos  ad  Sacra  Palseftinae  loca  recupc- 
randa  conferre  tenebatur,  in  Ronianos  Pontifices 
coxivertit  •  Graves  cum  Innocentii  ILL  fuccelloribus 
Honorio  III.  &  Gregorio  IX.  iimultates  aluit ,  &  ini- 
manes  concepit  iras ,  pr^fertim  adversus  Crego-^ 
rium  IX.  qui  eura  anathemate  percuierat ,  quod 
Exercituni  Chrillianum  in  Syriam  ducens ,  turpem 
cum  Sultano  padionem  iniillet ,  indeque  reverlu^ 
inOccidentem  ^complures  Hcclefias  Romanse  ter- 
ras  ,  qua  proditionibus  >  qua  marteaperto  invafif- 
fet ,  totamque  Italiam  aniiis  depopulatus  eifet,ex- 
citataiii  hoc  ipfum  Factione  Gibellinorum ,  qui  ei 
adhserebant ,  contra  Guelphos  ,  qeii  Romani  Pon- 
tificis  defenfionem  fulceperaut ;  ex  qua  Gibellino- 
rum  ,  &  Guelphorum  fadione  ,  in  acerrima  odia-* 
mutuo  exardefcente  ,  innumcras  ciades  ,  direptio- 
nes  ,  captivitates  3  incendia,  omnefquehoftiles  & 
barbaricae  immanitates  tora  Italia  impune  gtaila- 
ta:  funt.  Quin  ,  eo  ufque  proceifit  Friderici  Impe- 
ratoris  in  Gregorium  IX.  furor  ,  ut  non  foliim  litte- 
ras  adversus  Sanditfimum  illum  Pontificem  calu- 
niniis  ,  probris ,  ac  minis  refertas  fcripferit ,  fed 
etiam,  tefte  Mattbao  Parifioin  Hiitoria  Anglicana 
hos  verficulos  fparferit ,  6c  in  cubiculum  Pontihcii 
imipitti  curaverit : 

Fata  docent^JielUque  monentyammnque  volatus 
Totius  Mundi  melleus  unus  ent  • 

B^ma  diu  titubans  ,  variis  c^rorihus  a£ia , 
Totius  Mundi  definet  effe  cnput . 
His  Imperatoris  verficulis  Pontuicem  hocce  Dift: 
cho  refpondiife  fcribit  idem  Matthjnus  Parifius  : 

Fama  refert^fcriptura  docet^  peccata  loqnuntuf 
Qubd  tua  vita  i/revis ,  po^na  perennis  erit . 


ECCLESIASTICA.  283 

Tot  diris  ac  luftuofis  malis  ,  quibus  id  tem- 

oorispremebatur  Ecclelia  ,  ut  occurreret  atquc^ 
^rsefentiiriiiium  afFerret  remedium  Gregorius  IX.  & 
lefarios  furentis  Imperatoris  falcem  ex  parte  re- 

jorimeret  aufus  3  Generale  Concilium  anno  mccxl. 
iomse  indixit ,  quod  tamen  celebrare  non  potuic , 
juia  Epifcopi ,  qui  ex  Gallia,  &  Hifpania  cum  a!i- 
juibus  CardinalibusGenuenfium  criremibus  vedi 
id  iliud  accedebant ,  a  Friderici  Imperatoris  clalfe 
3icionis  Poncifici^  terras  infeftante  capti  funt ,  & 

iid  Imperatorem  perdudi ,  cujus  juflu  fuerunt  car- 
reribus  mancipaci,  ut  conltat  ex  litteris  Prasfulum, 
jui  eclade  evaferunt  3  ad  Gregorium  IX.  &  ex  Epif- 
olis  confolatoriis  ejufdem  Gregorii  Pontificis  ad 
pfos,  quas  in  Annalibus  Ecclefiafticis  defcribit 
Odoricus  }\aynaldus .  Eo  ,  de  tam  gravi  &  infaufto 

^  ^pifcoporum ,  Cardinaliumque  cafu  ,  accepto  nun- 
:io ,  Grcgorius  IX.  paulo  poft  prae  animi  dolore  ex- 
:eflit  e  vita  ,  eique  fuccelfit  Ca^lefiinMS  IF.  qui  poft 
eptemdecim  dies  ab  eleftione  fua  e  vivisitidem.-* 
*reptus  eft  .  TanJem  Innocentius  IF.  fucceflbr  Cosle^ 
Vni  ll^.  ftatim  ac  ad  fupremum  evedus  eft  Pontifi- 
catus  culmen  ,  de  concordia  Sacerdotium  inter  & 
Imperium  ineunda  ferio  cogitavit ,  miflls  ad  Im- 
pcratorem  Legatis ,  qui  poftularent ,  ut  Prarfuks  , 
qui  pugna  navali  capti  ,  iniufte  ab  ipfo  detineban- 
tur  ,  libercaci  reiticuerencur,  alialque  «qui(fimas  ei 
proponerent  pacis  condiciones  •  Fridcricus  Impe- 
racor  oblatas  fibi  a  Legatis  Summi  Poncificis  can- 
ditiones  pacis  fe  obfervaturum  promific  per  fuos 
Oracores ,  quos  ad  Sedem  Apoftolicam  de  pacc-? 
tradaturos  mifit .  Ac  fuperoum  ,  infidum  ,  verfi- 
pellem  ,  fibique  non  conftantem  Princjpem ,  pro- 

nu  lio* 


a84  H  I  s  T  o  R  1  A 

miflorum,  paftorumque  brevi  poenituit .  Cuin  igi- 
tur  Fridericus ,  depofita  poenitentise  larua  y  infolea- 
tiiisfe  gereret ,  ac  nulla  fupereflet  fpes  conciliaa- 
dx  pacis  ,  Inmcentius  ir.  propofituin  &  mentem-ji 
GregoriilX.  fecutus  ,  Concilium  Generale  ad  repri- 
m^ndsimFriderici  temeritatCin  convocare  decrevit. 
Sedquiadifficile  admodum  erat  illud  Rom^  celc- 
brare  ,  cum  tota  Italia  belloraai  ac  feditioaum-^ 
motibus  tam  temporis  jadaretur,  Suaimus  Poati- 
fex  ftruftas  a  Friderico  iafidias  fugieas ,  anauentc^ 
Sandiflimo  Rege  Ludovico  IX.  m  Gallias ,  tutifll- 
mum  Romanorum  Poatificum  azylum^lefe  recepit, 
ubi  adcelebraadumCoacilium  ,  Lugduauai  ,  ur- 
bem  clarifliaiam  ,delegit.  Hcecigitur  perfecutio, 
qua  Fridericus  11.  laiperator  diii  vexavit  Ecclefiam, 
potiflima  caufa  fuit  coavocaadi  iftud  Coacilium^ 
Lugduaeafe  primum . 

D.  HiBC  mota  in  Ecclefiam  a  Friderico  IL  Im- 
peratore  perfecutio ,  fuitae  fola  caufa  coavocaadi 
Coaciliuui  Geaerale  Lugduaeafe  priaium  ? 

M.  Pra^ter  haac  perfecutioaem ,  qua  Frideri" 
cHs  laiperator  exagitavit  Ecclefiam ,  qu^que  celcr 
braudo  Coacilio  Generali  Lugduaeafi  primo  occa- 
fioaem  dedit ,  alias  quatuor  hujus  Coacilii  convo- 
caadi  caufas  recitat  Innocentius  /r.  h\  Oratioac-j , 
quam  in  ipfo  Coacilio  habuit ,  &  in  litteris  ,  qui- 
bus  Epifcopos  ad  illud  Coacilium  evocavit .  (Jaa 
cx  his  caufis  fuit  neceflitas  fereadi  fubfidium-i 
Orientalibus  Chriftiaais  adversus  Saraceaos  ,  qui. 
captaHierofolymorum  urbc  ,  prcEfeaueai  ruiaair 
toti  populo  fideli  miaabaatur ,  n^c  aoa  extremaa' 
Imperio  Coaftaatiaopolitano  cladem  ,  cujus  tun( 
Latiai  vix  reliquias  tuebaatur ;  coafpiraatibus  ad 

vcr  I 


ECCLESIASTICA#  iSf 

versus  ipfos  Gra^cis ,  finitimifque  barbaris  ,  fubla- 
a  omni  fpe  obcinendi  fubfidium  ,  propter  conti- 
lua  bella  ,  quibus  Fridericus  Imperator  Occiden- 
em  diftinebat ,  &  omnia  in  Ecclefia  ftis  dequo 
iiifcebat .  Alteram  caufam  celebrandi  Concilium 
3enerale  Lugdunenfe  L  praebuit  funefta  illa  Tarta- 
orum  irruptio,  qua^  iis  temporibus  Chriftianac 
leipublica^  incubuit .  Gens  quippe  Tartarorum^t 
irmis  furens ,  devaftata  primum  ,  inftar  torrentis 
apidiflimi,  utraque  Armcnia  ,  deinde  direptis 
\\xx  inter  Maria  Cafpium  &  Euxinura  interjacent 
^rovinciis^Georgianorum,  &  Mengrelinorum,Mo- 
icoviam,  PoIoniam,Tranfylvaniam,  &  Hungariam 
sedihrus  &  incendiis  populata  eft  •  Tertia  caufa^ 
onvocationis  iftius  Concilii  Generalis  Lugdunen- 
is  primi  fuit  Schifma  Gra:corum,  quod  in  dies  au- 
jebatur  .  Quarta  tandem  caufa  fuit  exceflus  Prac- 
atorum  ac  Clericorum  ,  qui  mores  non  exigebant 
id  Sacrorum  Canonum  regulas.  Diutina  fiquidem 
)ella ,  &c  pullulantes  ubique  fadiones  in  caufa  fuc- 
ant ,  cur  collapfa  eflet  Ecclefiaftica  Difciplina-^ , 
nprefque  Clericorum  in  graviora  quotidie  vitia-# 
iilaberentur  .  Ad  hanc  igitur  tollendam  morum 
>erverfitatem  ,  &  ut  Ecclefia  priftinum  ,  qui  jain 
>ene  obfoleverat ,  dignitatis  fplendorem  recupe- 
raret ,  hoc  Concilium  Oecumenicum  Lugdunenfc 
primum  convocavit  Innocentius  IV.  Pontifex  Ma- 
ximus  . 

Fuitne  diu  prorogatum  Concilium  Generalc 
Lugdunenfc  primum  ? 

M.  Brevi  temporis  fpatio  ,  &  A(ftionibus  , 
leu  Seflionibus  tribus  abfolutum  eft  hocConcilium 
Generale  Lugdunenfe  primum.  Prima  Adio  ,  feu 

Seflio 


286^  HlSTORIA 

Seflio  habita  eft  quartoKalendas  Julii  anni  mccxlv» 
Altera  polt  elaplos  dies  odo  ,  &  tertia  ,  eaque  po- 
ftreina ,  paulo  poft ,  hoc  eft ,  xvi.  Kalend.  Augufti 
celebrata  fuit .  His  tribus  ScHionibus  hnis  impofx- 
lus  eft  Concilio  Generali  Lugdunenli  primo  . 

D.  Expone,  qusefo,  uberius  ca  quse  ada  funt 
in  tribus  illis  Seftionibus  Concilii  Gcneralis  Lug- 
dunenfis  primi . 

M.     In  priore  Seflione  conqueftus  eft  Innoceri' 
cius  IV.  de  Pr^latorum  exceflibus  .  Infelicem  Chri- 
ftianorum  tum  in  Oriente ,  tiim  in  Septentriono, 
ftatumexpofuit ,  multaque  dixit  de  facviente  Fride" 
€i  Imperatoris  in  Ecclefiam  perfecutione ,  quamvis 
Thadms  procurator  Fridericiy  ut  Summi  Pontificis, 
&  Ecclefi(3e  gratiam  magnificis  promilfis  Domino 
fuo  concih'aret,  multa  ftatim  in  ipfo  Concilii  limi- 
ne  /popondiflfet ,  videhcet  Fridericum  ereptas  Ec- 
clefiae  Romanar  ditiones  rcdditurum  ,&  pro  illatis 
damnis,  irrogatifque  injuriis,  fadurum  fatis,  Gra:- 
corum  Imperium  adobedientiam  Ecclefi^  redu- 
<Surum,Tartaros,  &  Saracenos  propriis  fumpti- 
bus  impugnaturum  ,  &  profligatas  Terr^  Sancise 
rcs  priltino  fplendori  rcitituturum  •  At,  ciim  mon- 
tcs  aureos  Fridericus  Imperator  per  fuum  Procu- 
ratorem  Thadaum  polliceretur ,  utEccIcfise  illudc- 
rct ,  ejufque  judicium  declinaret ,  tam  fplcndidis 
promiflTis  Imperatoris ,  qui  toties  fcfellerat ,  ftarc 
minime  voluit  Innocentius  IF. 

In  Aftione  fccunda  Summus  Pontifex  Frideri" 
f /  Imperatoris  facriicgia,  tyrannidcm  ,  ccnfura- 
rum  Ecclcfias  conternptum  ,  initum  cum  Saraccnis 
fcedus  ,  &  impudici  ^cum  Saracenis  mulicribus 
amork  commercia ,  perjuria ,  aliaque  fcelera  ocu- 

hs 


ECCLESIASTICA*  287 

s  Patrum  fubjecic,  quae:  omnia  Thad<£us ,  Procu- 
ator  Friderici ,  utcumque  diluere  conatus  eft ,  feci 
im  objeda  crimina  infirma  defenfione  repelleret, 
iducias  petiit ,  ut  Dominum  fuum  de  his  ,  quse  111 
oncilio  gerebantur ,  certiorem  facerec  *  Regis 
hriftianilfimi  ,  &  llegis  Anglorum  Qratoribus 
^eces  Tbad^i  commendatione  fua  luftencantibus  , 
)ncefl'^  ci  funt  duarum  Hebdomaduai  inducise . 
^d  monitixs  Fridericus  Imptrator  ,  &  m  furorennL-» 
Sus  Pontificem  &:  Patres  Coocilii  diris  devovit, 
dicefque  recufavic.  Quo  refponlo  ad  Concilium 
:rlaco ,  mulci  j  qui  a  Friderico  ftabanc ,  ab  ejus 
ircibus  receflerunc ,  &  Pacres  Coacilii,  pra^fercim 
ifpanias  Epifcopi ,  concenderuiic  in  FridericunfL» 
iperacorem  animadverceudum  efle  fecundum^ 
rmam  juris . 

In  cercia  &  ulcima  Seflione  Innocentius  IV.  fen- 
nciam  in  Fridtricum  Imperacorem  ^facropr^fente 
ncilio  ,  culic  ,  qua  illum  damnavic  ,  e  FideliucGL-* 
>a>munione  dejecic  ,  &  Imperii  dignicace  acquc 
cilisE  Regno  privavic  •  In  ea  aucem  Innocentii  /K. 
Iversiis  Fridericum  fencencia  fingillacim  recenfen- 
I  ir  fcelera  &c  facrilegia ,  quorum  impius  ille  Impe- 
tor  fuic  infimulacus ;  nempe  dcclaracur  reus  vio- 
cse  pacis  incer  Ecclefiam  &  Imperium  inicse ;  Sa- 
ilegii  in  capcione  &:  violenca  decencione  Cardi- 
ilium ,  f^  aliorum  Ancifticum  y  qul  ad  Concilium 
Gregorio  IX.  Rom^  indidum  proficifcebancur  ; 
onciriciae  Auchoricacis  famofis  m  Gregorium  IX. 
)iftoIis  lasfse  ;  invafionis  pacrimonii  SancSi  Pecri ; 
Kicempcus  cenfurarum,  quibus  a  Gregorio  IX.  fue- 
iC  innodacus;  Ecdclix  in  facrispra^fercim  eledtio- 
i  bus  oppreHW ;  tyrannidis  in  Clericos,  quos  ducl- 

la 


288  H    I    S    T   O    R    I    A 

la  fubirc  cocgerac ;  denique  frudracac  Ecclcfiae  Ro« 
mansc  cenfu  debito  pro  Regno  bicilia:,  quod  ab  Ec« 
clciia  Romana  Beneficiario  jure  tenebat .  Hds  ot> 
caufas  Innocentius  It^.  Pontifex  Maxiaius  ,  leaceu- 
tiam  in  Fridericum  Imperatorem  tulit . 

D.     Qiio  animi  lenfu  hanc  in  fe  latam  fenten- 
tiam  excepit  Fridericus  Imperator  ? 

M.     Furibundo  animo  hanc  in  fe  latam  fcn- 
tentiam  c\cc^'\t  Fridericus  Imperator  ,  quippe  qui 
ftatim  ac  de  ea  certior  fadus  ell: ,  coronam  capiu 
impofuit,  &  Pontifici  infultans :  l^on  adhuc^  inquic, 
coronam  meam  perdidi ,  vel  Papali  impugnatione,  vei 
Synodali  Concilio  ,  necftne  cruento  perdam  certamine, 
His  didis,  armacorripuit,  graviHima  damna  Pon 
tifici  &  Ecciefia?  intuht ,  Principes  contra  Roma 
num  Pontificem  comaiovere  conatus  elt ,  datis  ac 
eos  Encyclicis  liccerisA  quamvis  Germani^e  Pria 
cipes ,  poll  ejus  exaudorationem  y  novum  Impe 
ratorem  Henricum  Lantgravium  de  mandato  Roma 
i)i  Pontificis  elegiflenc ,  kk  cameuj  quamdiii  vixit 
Imperatorem  geflit ,  hincque  fadum  efl ,  ut  Prin 
cipes  ac  populi  in  diverfas  fadiones  abierint ,  e 
quibus  innumer^e  clades  &  calamicates  in  Rempi 
blicam  Chriftianam  redundarinc  ufqueadmorcer 
perduellis  illius  Imperacoris  ,  qui  tandem  a  Lor  j 
gobardis ,  qui  in  ipfum  rebellaranc  ,  praelio  vidu 
profugus  in  Siciliam  fece{rit,&  anno  mccl.  in  Ar( 
quadam  Apulise  obiit,morte  ipfi  illata  a  Manfred 
proprio  fuo  ,  fed  ijlegitimo  filio ,  quem ,  pulvina 
ori  «egrotantis  FnV^r/c/  impofito  ,  fuis  manibusi 
lum  lufFocafle ,  aflbrunt  Ptolom^us  Lucenfis  ,  Mart 
nus  Polonus  >  Villanius ,  5".  %Antoninus  ,  &  Cufli 
nianus . 

D.  E( 


F 


ECCLtSIASTICA^  28p 

Dt  Ediditne  Coucilium  Geneiale  Lugdu- 
ienfe  primum  aliquot  Canones  ad  fanciendam  hc- 
ilefia:  difciplinam  i 

M.  Septemdecim  Canones ,  feu  Decreta-» , 
ondidic  Concilium  Generale  Lugdunenfe  L  quo-' 
um  duodecim  priora  confulunc  forma^  Judiciorum 
:cclefiafticorum.  In  aliis  vero  fequentibus  agitur 
le  cohibenda  ufura,de  fubfidio  ferendo  periclitan- 
i  Latinorum  Imperio  Conltantinopolitano  ,  do 
mpediendisTartarorum  excurfionibus>de  Crucia- 
is ,  hoc  elt ,  de  jis ,  qui  accepta  cruce  profedio 
lem  iii  Palaeftinam  voveranc,  quos  cenfuris  Eccle- 
iafticis  ,  ipsaetiam  excommunicatione  ,  cogi  de- 
>ere  ftatuit  fanda  Synodus ,  ut  votum  fuum  hx^ 
i^errse  Sanda?  fubfidium  fideliter  exequantur.MuI- 
a  Decreta  ex  his  feptemdecim  ,  qax  a  Concilio 
.ugdunenfi  primo  cortdira  funt ,  Bonlfacins  Papa 
7//.  inferuit  in  libro  fexto  Decretalium ,  eaquc^ 
ixtaOrdinem,  quem  eadem  in  libro  fexto  Decre- 
alium  fub  diverfis  titulis  habent ,  refert  "^oannes 
abajfutius  Cong.  Oratorii  Presbyter  in  Sfotitia^ 
xclefiafiica ,  ad  Sajculum  Ecclefile  decimuai  ter- 
ium,  pag.  45 1.  &  feqq.  ubi  etiam  nonnullas  omif- 
^nes  fupplet  ,  quae  Binii  ^  Conciliorum  Colledo- 
is ,  diligentiam  efFugerunt .  Teftatur  Matthatts 
Wifius,  quod  cum  hsec  Decreta,  feu  Statuta  ad  no^ 
itiam  audientium  pervenifient  y  in  confpe£iuomnium 
apientium  placuerunt,  &  in  hoc  tdm  favorem ,  qndm 
ratiam  Dominus  Papa  promeruit  univerforum  •  ^^- 
umtamen  quxdam  eorum  ante  Concilium  ,  quadanfu 
urame  Concilio ,  quadam  vero  pofi  Concilium  funt 
tatuta.  Denique,  iu  Concilio  Generali  Lugdu- 
enfiprimo  Oftava  Nativitati  Beat«  Mari^Vir- 

Tom.F.  X  ginis 


Z^O  H    I    S    T    O    R    1    A 

ginis  dccreU  eft,  ad  implendum  votum  a  Cardina- 
libus  emiflum  eo  tcmpore  ^  quo  y  poft  Calejiini  IF. 
Romani  Pontificis  obitum  ,  vacabat  Sedes ,  &  plus 
nimio  retardabatur  futuri  fucceflbris  eledio,  eo 
quod  aliquot  Cardinales  a  Friderico  U.  Imperatore 
capti ,  in  carcere  Amalphitano  iniufte  detineren- 
tur  >  ficut  obfervavimus  in  Colloquio  fecundo . 

D,  Duo  Concilia  Occumenica  Lugduni  iii-j 
Galliis  Sseculo  Ecclefise  decimo  tertio  celebrata-^ 
memorafti ,  &  de  primo ,  qugd  habitum  eft  anno 
MccxLv.  fatis  hacftenusdifferuifti;  nunc  itaque  con- 
tinenti  ordine  Cpncilii  Generah's  Lugdunenfis  fe- 
cundi  convocationis  Epocham ,  caufam,  PrcBfidem, 
numerum  Patrum,  Afta,  &  Canones  breviter  per- 
ceafere  debes, 

M.   Concilium  Generale  Lugdunenfe  IL  quod 
eft  inter  Oecumenica  XIV.  convocatum  fuit  a  Grc^ 
goria  A%  Pontifice  Maximo  anno  mcclxxii.  quod 
tamen  poft  biennium  ,  hoc  eft,  anno  mcclxxiv.  ce- 
lebratum  eft  Lugduni  in  Galliis  in  Bafilica  Princi- 
pe  S,  'Joannis  die  vii.  menfis  Maii  ejufdem  aimi.  Ei 
prsefuit  Gregorius  X.  Quod  enim  duo  Summi  Pcn- 
tifices  Sixtiis  Jf^^  &  Sixtus  F,  ajunt ,  S.  Bonaventu- 
rain  Epifcopum  &  Cardinalem  ,  huic  Concilic 
Generali  Lugdunenfi  fecundo  pra^fedifle  ,  fic  intel' 
ligi  debet ,  ut  in  vita  S.  Bonaventur^  obfervat  Gale 
fmiis  y  qubd  ei  Summus  Pontifex  curam  dirigend 
co«ci//7  commiferit ,  providendi  nimirum  quaria. 
eo  eflent  proponcnda  .  Nemo  quijppe  dicet  un 
quam  ,  Bpna^venturam  y  pra^fente  Romano  Pontifi 
ce  ,  loco  ,  &  ordine  primas  in  Concilio  tenere  po 
tiHfle.  Prseter  Patriarchas  Orientis  Latinos  Con 
i-tantinopoUtanum  5&  Antiochcnum ,  adfuerehui 

Coi 


ECCLESIA8TICA*  291 

Concilio  quingenti  Epifcopi ,  feptuaginta  Abba- 

tes  y  Prselati  infcriores  mille ,  ficut  teftatur  nofter 

Ptolomms  Lucenfis  Scriptor  Coasvus  iib.  xxiii.  Jf/- 

fiori.a  EcclefiafiiciC  Cap.  iii.  Ad  illud  etiam  accefle- 

runt  Oratores  Regum  Galliae,  Germaniar,  Anglia:, 

Sicilias ,  &  Tartarias .  Ineunti  Concilio  interfuic 

Jacobus  Rex  Aragoniac  ,  fedpoft  fecundam  Seffio- 

tiem  difceffit .  Falluntur  autem  nonnulli  Scripto- 

res ,  quos  inter  cenfentur  Blondusy  Tritbemmsy.PU" 

nna  ,  Fojfiusy  &  alii,  qui  aflferunt,  Michaelem  PaUo- 

ogHmyGtxQQvmxi  Imperacorem,ad  ConciliumLug- 

lunenfe  II.  veniflc .  Ccrtiffime  fiquidem  conftat  , 

Michaelem  PaUologum  milifle  dumtaxac  ad  Conci- 

ium  Lugdunenfe  II.  fuos  Oratores^qui  totum  con- 

:iIiationis  Ecclcfiae  Grasca:  cum  Latina  negotium^j 

)eragerent>  &  initam  pacem  cjusnomine  jurarent* 

:;juod  ,  ut  clarius  intelIigas>obfervare  debes,qu6d 

Michael  PaUologus  ,  poftquam  ,,  deviftisin  Orien- 

e  Latinis,  Urbem  Conftantinopolitana  an.MccLxr. 

ecepiflet ,  &  Imperium  Conftantinopolitanunuji 

id   Gra^cos  revocaflec  ,   ingrucntem  fibi  cuixu» 

xercitu  Carolum  ,  Sicilia?  Rcgem ,  vald^  pertime- 

cens  >  RomanumPontificem  in  fuas  partes  trahe- 

e  ftuduit ,  adeoque  utriufque  Ecclefice  Gra^cae  & 

-atinae  unionis  negotium  faspiuspropofitum  fino 

nora  promovere  decrevit .  Qupcirca  >  cum6?r^^o- 

ius  X.  Generale  Concilium  Lugdunenfe  //.  convo- 

:aret ,  Oratores  fuos  illuc  deftinavit ,  quorum  prg- 

ipui  erant  Cermanus  quondam  Pacriarcha  ^  TheO'' 

hanes  Nica^nus  ,  ^oannes ,  fratcr  Imperatoris  Mi- 

*   haelis  PaUologi  &  Ceorgius  ^cropoHta  ,  quibus 

I    triufque  Ecclefia?  Grascas  &  Latinse  foedus  fancicn- 

I"   i  curam  coramific ,  ficuc  ceftacur  ISlicephorus  Cre- 

T     z  goras 


2^2  H   I   S   T   O   R   I   A 

goras  Ub.  V,  Hi[ioriie  his  verbis:  Proindd  ^  itiquit  ^ 
tot  difficuUutibus  circumventus  Imperator  (  Michaef 
Pai2eo!ogus)fe«^  ad  defperationem  compulfus  y  Le- 
gatos  ad  Papam  mittit  de  ineunda  Veteris  &•  ls[ov^ 
jB^m^  Ecclefiarum  concordia  ,  modo  Caroli  expeditio'* 
nem  averteret .  Ea  legatio  d  Pontifice  benigne  audita 
efi .  Eafefacile  ,  qu£  Imperator  petivijfet ,  confeSiu- 
Tum  eficpollicetur  &c.  Porro,  fi  huic  Concilio  Lug- 
dunenli  II.  adfuiflet  Michaet  Palaologus  Grgcoruir 
Imperator,quorsimi  igitur  ilie  Imperator  JLegaco: 
ad  hoc  Concilium  miliilet,  qui  ejus  nomine  pacen 
Ecclefiae  Grajcse  cumLatina  jurarent?  quorsum. 
ctiam  Litterae  ejufdem  Imperatoris ,  a  fuis  Legati 
delatajj  ledse  fuiflent  in  hoc  Concilio  ?  Quorsum. 
ddii}\uc  Gregorius  XI.poQ;  i&ud  Concilium  Lugdu 
nenie  ad  Michaelem  PaUologum  litteras  fcripliflet 
quo  eum  certiorem  faceret  de  his  omnibus  ,  qu 
in  facro  illo  csetu  gefta  fuerant ,  &  potilfimum  c 
fumma  illa  &  incredibili  Istitia,  qua  omnes  Prajla* 
ti  hujufce  Concilii ,  ob  initam  Ecclefiae  Grajcas  cun] 
Latina  concordiam,  perfufi  funt .  Ha?c,  ni  mea  im 
failatmens,  aperteprobanc,  Michaelem  PaUotk 
gum  Graecorum  Impcratorem  non  adfuiflc  Conce 
lio  Generali  Lugdunenfi  II.  Prseter  Patriarcha^J 
Epifcopos  ,  &  Abbates  ,  vocavit  ad  ifliud  Con<   1 
lium  Gregorius  X.  Viros  dups  dodrina  &  fandit 
te  celeberrimos ,  omnique  exceptione   niajore 
Thomam  t/iquinutem,  &  Bonaventuram,  quorum  P  ■ 
or  ,  fcilicet  S.  Thomas ,  Dodor  Angelicus,  cum  i 
Concilium  pcrgeret^in  Monafterio  Fofli  Novae  • 
thali  asgritudine  correptus,  ad  vitam  migravit  i  • 
mortalem ,  magnumque  fui  reliquit  defideriu  • 

i  J 


San<aus  vero  BonaventHra^DQd^ot:  Seraphicus , 


ECCLESIASTICA#  29% 

pfo  lugduaeaii  Coucilio  Cardinalis  j&  Epifcopus 
llbaacnfis  creatus  ett  ,  cujus  mors  ,  quae  aate  li* 
lem  Concilii  concigit ,  omaes  Patres  gravi  mcero* 
e  aiFecit . 

PriEcipua  caufa  convocandi  iftud  Concilium 
.ugdunenfe  II.  fuit  Ecclefia?  Gra^cas  cum  Latina-* 
onjunclio,  &  Catholicorum  Dogmatuni  adversus 
jrajcorum  Schifmaticoirum  errores  confirmatio  * 
Id  iftud    fiquidem  maximi  momenti  conlicieu* 
lum  negotium  fuos  legatos  Michael  PaUologm  ^ 
jrxcorum  Imperacor  ,  miferat  ad  Concilium  ,  ia 
[uo  tamen  nulia^  de  Proceflione  SpiritusSancli,aut 
le  aliis  Grxcos  intcr  &  Latinos  controverfis  capi- 
ibus  difputationes  habitas  funt,e6  quod  de  jis  jam 
atis  fuperque  tradatum  eflet  Conftantinopoli  i» 
[uatuor  Fratribus  Minoribus  ,  quos  Gregorius  X^, 
nte  Concilium  miferat  ad  Michaelem  Pal^ologumf 
um  Formula  Fidei^  quam  ipfe  cum  fuo  Patriarcha, 
.'onftantinopolitano ,  &  Epifcopis  j  Cleroque  Ec-, 
lefiai  Grasca?  profiteri  deberet  •  Poft  Legatorum.^ 
4ichaelis  PaUologi  Grsecorum  Imperatoris  adven^ 
um ,  Summus  Pontifex  Miflam  folemnem  celebrai-i 
it ,  in  qua  Symbolum  Grxce  &  Latine  dccanta»- 
um  eft  y  illaque  verba  :  Qui  d  Patre  Filioque  proce-> 
'/tj  ter  aGrascis  repetita  funt .  ImperatorisM/r 
'haelis  PaUologi  litterse  ,  quse  ledae  funt  inquarta-> 
Jeflione  hujus  Conciiii,amp!am  Fidei  profclfionem, 
uxtaFonnuUm  Fidei  ab  ApoftolicaSede  ipfi  pra:- 
criptam  ,  atque  inreralia  ,  Proceffionem  Spiritus 
andi  ex  Pacre  Fiiioque ,    Purgarorii  poenas  ,  & 
lomani  Poatificis  Prim  atum  contiiiebant ,  in  fine 
utem  poftulabat  Micbael  PaLvologns  Imperacor  ,uc 
:ymboium  a  Gr^^cis  ;» adjecta  voce  ,  Filioqne  ,  i  n- 

X     2  niu- 


294  H   I    S    T   O   R   1    A 

niutari  non  jubcretur :  Vt  Ecclefia  nojira  dicat  Sym" 
bolum  ,  hyquiz  ^frout  dicebatante  Scbifma,  ufque  in 
bodiernum  diem  .  Huic  exopcatifllmsc  concordia: 
QxxcQS  intcr  &  Latinos  in  Concilio  Generali  Lug- 
duncnfi  JL  inita?  ^ofephus  Patriarcha  Conftantino- 
politanus  y  qui  Latinis  erat  infcnfus,  &  ea  de  caufa 
ab  Imperatore  Michaele  Palaologo  Conftantinopoli 
detentus  &  ad  Concilium  venire  proiiibitus  fuerat, 
affenfum  prasbere  pertinaciter  detredavit ,  undo 
in  ordinem  redadlus  eft  ab  eodem  Imperatore  ,  & 
in  ejus  locum  Joannes  BeccuSy  feu  Veccus  ,  vir  fum- 
ma  pollens  integritate  &  eruditione  fubrogatus 
eft  ,  qui ,  ut  jam  diximus  in  Colloquio  II.  agendc 
de  Patriarchis  ConftantinopoHtanis ,  coegit  fre- 
quentem  Epifcoporum  Synodum,  in  qua  confirma 
vit  omnia ,  quse  gefta  ac  definita  fuerant  in  Conci 
lio  Generali  Lugdunenfi  11.  Complures  vero  Grae 
corum  reconciliationem  cum  Latinis  obftinatiu 
deteftati » carceribus ,  plagis  &  exiliis  ,  ac  tanden 
in  Synodo  altera  communionis  privatione  multat 
funt .  Irridendi  itaque  potius  ,  quam  confutanc 
funt  Grxculi  quidam  ,  quos  fingere  non  puduit 
Concilium  Lugdunenfe  fub  Miehaele  Palaol&go  Iti 
peratore  celebratum  in  partes  Graecorurn  abiii]( 
&  dogmata  Latinorum  condemnafle .  Quam  f 
bulam  ab  ipfis  male  confarcinatam  refert ,  eaden 
que  opera  refellit  ^oannes  Plujiadenus  ,  Dialogo 
Synodo  Florentina  y  apud  Leonem  ^llatium  librof 
cundo  deperpetuo  confenfu  utriufque  Eccle/ia  cap.x 
Praster  hanc  coniundionem  Ecclefise  Grsec 
cum  Latina,  dusealis  fuerunt  convocandi  Conc    . 
Jium  Generale  Lugdunenfc  II.  caufas^vidclicet  fu 
fidium  Terrae  Sanita? ,  &  Ecclefiaftica?  Difcipliuc 

ni    I 


ECCLESIASTICA*  29$^ 

morumquc  tum  Cleri ,  tiim  plebis  Chriftianas  re-- 
formatio  .    Infra    tres    menfes  CoaciJiuoi  iftud 
kx  Seffionibus  abfolutum  eft  .  Pontifex,  Cardina- 
les  ,  &  Epifcopi  polliciti  funt ,  fe  daturos  decimas 
omnium  proventuum  Ecclefiafticorum  pro  belli 
Hierofolymitani  fubfidio  ,  &  ad  Difciplin^  Eccle- 
iiafticas ,  morumque  reformationem  Canoues  i  feu 
Conftitutiones  xxxr*  edlderunt  j  quas  deinde  Bo- 
nifacius  Papa  r///.  in  libro  fexto  Decretalium  col- 
legit .  Inter  illasxxxi,  Conftitutiones  ^  quae  d  Gre^ 
gorio  X.  facro  approbante  Concilio  Generali  Lug- 
dunenft  II.  conditae  funt ,  tres  >  quas  hic  breviter 
expendemus>  funt  magni  momenti  4  ii\  prima  Con* 
ftituticMic  definitur  ,  Spjritum  Sanftum  a  Patte  &C 
Filio  procedere  ,  tanquam  ex  uno  ^  noa  autem  tan- 
quam  ex  duobus  Principiis.  Qua  de  re  legefis  do* 
diflimam  Diflertationcm  Critico-Hiftoricam  Dcj 
Proceffione  Spiritus  San^ii,  quajprima  eft  inter  Dif- 
fertationes  Damafcenicas ,  quas  eruditus  nofter 
Michael  Lequien  praefixit  caftigatiflimae ,  quam  nut 
per  adornavit ,  Editioni  Operum  S.  Damafceni  *  la 
fccunda  Conftitutiane ,  feu  Canone  fecundo  prae- 
fcribitur  modus  ^  quo  Cardinales  >  ^defundo  Sum- 
mo  Pontifice ,  fefe  in  Conclavi  gerere ,  &  Ponti- 
ficis  elcftionem  accelerare  debent  *  ita  ut  fi  infra.^ 
tres  dies  Pontifex  eledus  non  fuerit ,  unum  dum- 
taxat  ferculum  tam  n\  prandio,quam  in  ca^na^quin- 
que  diebus  fequentibus  illisi  miniftretur  .  Quibus 
clapfis  j  nihil  ipfis  obfonii  9  pr^ter  panem  ,  vinum 
&  aquam  porrigatur ,  donec  eledio  confummetur* 
AdKacc  ,  Cardinales  vehementer  obfecrat  &  obte- 
ftatur  GregoriusX,  ut  omni  privato  affcdu  ,  par- 
tiumque  ftudiisdepofitis  ,  &  cujuslibetpadionis , 

T     4  coii- 


29^  HlSTORIA 

convcntionis ,  &  obligarionis  vinculo  foluti ,  pu- 
}iMrim  dumraxac  hcclchx  utilitatem  iti  Sumnii 
Pontificisekftione  prse  oculis  habeant ,  &  pro  vi- 
ri  i  procurare  fiudeant .  Ea  de  Eledione  Romani 
Pontificis  Confliturio  re vocata  quidem  fuit  a  Sum- 
niis  roi.cificiDus  Hadriano  V.  &  Joanne  dido  XXI. 
fedpoftea  renovataeil  iCcskflinoV.  &  iBonifa-- 
€10  FIILvchta.  in  fextum  Decretalium  librum  titulo 
De  eleclione  &  ele£iifoteflate  C3.p»Vhi .  In  duodeci- 
ma  Conftitutione,  feu  Canone  XII.  damnantur  ex* 
coamiunicatione  ipfo  fado  incurrendahi ,  qui  i^- 
galia  de  novo  ufurpare  conantur  ,  &  omnes ,  qui 
hsBC  fieriprocurant .  Nomine  autem  i^^^////w  in- 
telligitui'  quoddam  Jus,quod  aliqui  Reges  fibi  ven- 
dicantfruendi  redditibusEcclefice  vacantis,&  con- 
ferendi  Beneficia  curara  animarum  non  habentia  , 
qug  ab  Epifcopo  conferri  foIent,donec  novus  Epif- 
copus  Juramentum  fidelitatis  Regi  prseftiterit,  In- 
veii*turam  bonorum  Ecclefiafticorum  ab  eo  acce- 
perit,  ac  Rcgias  litteras,  Sacramenti  fui  teftes,  im- 
pecravcrit ,  quibus  manum  Regiam  temporalibu$ 
bonis  injediim  auferri  jubeat .  Cum  autemhscc 
I{egalia  cedereut  in  damnum  Ecclefiarum  ,  novam- 
que  illis  imponerent  fervitutem  ,  Concilium  Lug- 
dunenfe  II.  fubpoena  excommunicationis  iJ)fo  fa- 
fto  incurrendse  prohibuit ,  ne  quis  dcinceps  liega^ 
lia  ufurpare  conaretur,  ut  Jegitur  in  ifto  Cano- 
ne  XII.  his  verbis  concepto :  Generali  Conflitutione 
fancimus  ,  univerfos  &fingulos  ,  qui  B^galia  ,  cuflo^ 
diiim  ifive  guardiam  ad*vocationis  ,  vel  defenfionis  ti^ 
tuhm  in  Ecekfiis  &  Monafleriis  ,  five  quibuslibet 
aliis  piis  locis  de  no^vo^ufurpare  conantes  ,  bona  Eccle^ 
fiarum ,  MonafleriQrm  >  ^at  locorum  ipjQrhm  mcan-^ 

tium 


ECCLESIASTICAJ  2P7 

'um  occupare  pmfHmimt ,  qHant^cumque  dignitatis 
onore  prinfulgeantyClericos  etiam  Ecclejiarum^  Mona^ 
bos  Mona/ieriorum ,  &  perfonas  c^teras  locorunu 
orumdem  ,  qui  hdocfieri  procurant^,  eo  ipfo  excommu- 
icationis  fententin^fHbjicere  .  Clericos  >  qui  B^galia 
e  aovo  ufurpantibus  fefe  non  oppofuerint,  privat 
lcm  Canon  proventibus  earum  Ecclefiarum  aut 
ocorum  ,  in  quibus  B^galia  de  novo  ufurpantur : 
los  vero  Clericos  ,  qui  fe  ,  ut  debent  y  talia  facienti" 
us  non  opponuntde  proventibus  Eccle/tarum,feu  loco^ 
%m  ipforum,pro  tepore^  quo  pr^emijfafine  debita  con^ 
'adiciionepcrmiferint ,  aliquid  percipere  difiri^iils 
'obibemus  •  Jtibet  tandem  idem  Canon,  ut  hi,  qui 
h  ipfcirum  Ecclefiarum  ,  caterorumque  locorum  fun^ 
itione ,  veL  ex  antiqua  confuetudine y  jura  fibi  hujuf-' 
odi  vindicant  ,  ab  illorum  abufu  fic  prudenter  abfii^ 
',ant ,  &  fuos  Miniflros  in  eis  folliciti  faciant  abfli^ 
?re  ,  quod  ea  ,  qu^  non  pertinent  adfru£tus  five  red^ 
tus  provenientes  vacutionis  tempore ,  non  ufurpent  ^ 
',c  bona  c^tera  ,  quorimfe  ajferunt  habere  cuflodiam, 
labi  permittunt  ^  fed  inbonoflatu  confervent.  Ex 
uo  Canone  colligitur,  quod  licet  Concilium  Lug- 
unenfe  II.  B^gdiam^  quam  vocant,  non  damnavc- 
t ,  quoad  ilia  loca,  in  quibus  conilabatj  eam  non 
liffe  contra  jus  ufurpatam,  kd  antiquo  ufu  firma- 
im  &  receptam  eife;  reprobavit  tamen  nonnullos 
3ufus  ,  qui  in  eam  irrepfcrant,  &  diftride  prohi- 
uit ,  ne  quis  deinceps  B^galiam  de  novo  ufurparc 
rsefumeret ,  aut  eam  excenderet  ad  EccIefias,Mo- 
afteria ,  ik  in  loca ,  in  quibus  ante  iftius  Decre* 
im  Synodi  hosc  confuetudo  non  erat  recepta . 

D.     Mictamus,  li  placet^,  iftud  B^galine  nego- 
um ,  &  poft  eaixi ,  qu^  jam  praeUbavimu^  y  no- 

tiiiam 


2^8  H   I    S   T    O   R   I    A 

titiam  Conciliorum  Generalium ,  qux  feculo  Ec- 
clcCix  decimo  tertio  fuerunt  celebrata ,  veniamus 
ad  Concilia  Nationalia ,  &  ab  his  incipiamus ,  qu^ 
eodem  fa^cuio  ad  exterminandam  Albigenfium-j 
hserefim  habita  eflc  ,  mcmini  te  obfervafle  hi  fupe- 
riori  fseculo ,  feu  Ecclefiae  duodecimo  ^  ubi  Hifto- 
riam  Haerefis  Albigenfium  defcripfifti . 

M.   Ciim  peftilentifllma  Albigenfium  hgre  fis; 
naSa  fseculo  Ecclefix  decimo  tertio  l{aymundi  Co- 
mitis  Tolofani  patrocinium  ,  impune  graflaretur 
&  innumeras  Ecclefiae  clades  inferret^  ad  eam  pro 
fligandam  indic3:um  eft  Sacrum  Bellum ,  de  quo  it 
prascedentiColIoquio  fac  egimusj  &  complura  ha 
bita  funt  Concilia  ,  qua^  hic  breviter  indicabo .  I 
primis  ,  anno  mccviii.  injufte  &  per  fummam  im 
manitatem  occifo  ad  Rhodanum  in  Galliis  uno  e 
tribus  Legatis  a  Sede  Apoftolica  miflis,Pe^ro  vid( 
Mch  dtCaflronovOy  jiiffu  I{aymundi  Comitis  Tolc 
fani ,  eo  folo  nomine  ,  quod  Sanftiflimus  ille  v 
conftanti  &  impavido  animo  eiimproperaflet  pr( 
tedionem  ,  qua  Hsereticos  Albigenfes ,  quorum 
fautor  ac  defenfor  erat ,  dignabatur,  ficut  fcrib 
Petrus  de  Vdle  Cernaii  cap.ix.  Hiflori^Mbigenftun 
ad  hanc  dijudicandam  B^aymundi  Comitis  Tolof 
ni  caufam  indidum  eft  a  Milone  ,  Sedis  Apoftolic 
Legato  jConcilium  Montilenfe  anno  Mccix.inqi 
Milo   fecutus    confilia  Epifcoporum  ,  I{aymun 
Comiti  Tolofano,  qui  fimulatapoeniteutia ,  Or 
tores  zd  Innocentium  III.  miferat  ,  ut  ipfius  nomi 
fummam  in  omnibus  Pontifici  promitterent  ot 
dientiam  ,  diem  dixit,  &  utapud  Valentiam  < 
ram  Partibus  fcfe  fifteret ,  juflit  ♦  Comparuit  fti 
die  i^aymtmdus  Comes  Tclofanus  ,  cumcjue  ing 


V 


ECCLESIASTICA*  299 

cm  facri  belli  formidaret  apparatuni,  promifit  fe 
11  omnibus  voluntati  Milonis  Sedis  Apoftolicse  Le- 
;ati  obtemperaturum  .  Quin  y  in  pignus  obftridse 
[dei  feptem  Provincia:  Caftra  tradidit ,  confenfit- 
|ue  5  ut  nifi  promifla  juramento  firmata  executio- 
\i  mandaret ,  feptem  Caftra  in  commiffum  Eccle- 
ia:  Romanas  caderent ;  Meglorienfis  Comitatus  ad 
amdem  itidem  reverteretur  :  ipfe  vero  Excom- 
nunicationi  ^  totaque  ejus  Ditio  Ecclefiaftico  In- 
erdifto  fubjaceret .  Iftud  Juf amentum  ,  quo  B^y^ 
nundus  ComcsTolohmis  omnes  imperatas  fibi  a 
\4ilone  Summi  PontificisLegato  conditiones  adim- 
>Ieturum  fe  /popondit  y  extat  Manufcriptum  ivL^ 
Vrchivis  Urbis  Carcafibnas  in  Galliis  ^  &  integrum 
efertur  a  Domino  de  Catel  cap.  vi.  libri  fecundi 
iiliori^  Comitum  Tolofinorum  pag.  24$.  Fado  illo 
nimicnto  yRyaymundus  Comcs  Tolofanus  venit  cum 
Milone  Legato  ad  Villam  S.^gidiiy  qua?  eft  in  Dias- 
:cfi  Nemaufenfi,  ubi  nudus  ante  fores  Ecclefiae  fte- 
it ,  moxque  Legatus  Summi  Pontificis  ,  ftola  iw^ 
jjus  collum  injcda,  ipfum  verberibus  caftigatum 
i  cenfuris  abfolvit  y  &  in  EccIcGam  introduxit ,  ut 
iridere  eft  apud  Petrum  deValle  Cernaii  cap.xi.&  xii. 
Hifioriie  ^lbigenfium  ,  &  apud  clariffimum  Catellum 
libro  fecundo  Hifioria  Comifum  Tolofanoru.  Ecckfias 
reconciliatus%jyw«?^^j,ComesTolofanus,promif- 
fis  non  ftetit,&  eam  ob  rem  inConcilio  quod  Ave- 
nione  iMilone  Sedis  Apofl;oIic2B  Lagato  an.Mccx. 
convocatum  eft  ^  comminatoria  excommunicatio 
adversiis  eum  lata  eft,  fiabjurata  pedagia  ufurpa- 
ret ,  Tolofanis  etiam  civibus  on^ni  Sacroruiiji  ufu 
interdiaum ,  quod  promifla  Legatis  &  Cruceli- 
gnatis  de  Hafrecicorum  cTolofa  expulfione  nec- 

dum 


300         Historia 

dum  adimplere  curaflenc ,  ficut  refert  Petru^  d(Lj 
Valle  Cernaii  cap.xxxr.  Hi/ioria  .Albigenftum  .  Ten- 
tavit  tamen  B^ymundus  kk  purgare  de  crimine^ 
h«refeos  ,  &  de  nece  fanfto  viro  Petro  de  Cajiro  no^ 
vo ,  Sedis  ApoftolicsE  Legato ,  illata .  At  Epifcopi 
|n  Coacilio  ea  de  re  m  Villa  Sandti  d/Sgidii  eodem 
anno  ,  feu  mccx.  congregati  decrevcrunt ,  purga- 
tionem  I{aymundi  Comitis  Tolofani  non  elTe  admit- 
tendam  ,  quod  juramenta  de  mandatis  Sedis  Apo- 
ftolicse  implendis  folemni  ritu  prasftitapalam  vio- 
laflfet ,  unde  in  eum ,  omnefque  illius  fautores  & 
adjutores  promulgata  eft  excommunicationis  (cn* 
tentia .  Interim  ,  Comes  Simon  MonfortiuSiQmcC" 
fignati  Dux  exercitus,multas  urbes  Caftraque  B^y* 
mundo  Tolofano  Comiti  armis  eripuit ,  nec  noa^ 
Fuxenfi  Comiti ,  aliifque  ad  h^reticorum  defen- 
fionem  conjuratis .  Ut  autem  tota  illa  Ditio,quani 
armis  fubegerat  Simon  Monfortius  ,  bonis  moribus 
ac  legibus  tempcrari ,  &  penitiis  Hserefis  cxtermi- 
nari  poflbt ,  neceflarium  efle  judicarunt  Epifcopfc 
celebrare  Conciiium  in  Caftro  Appamiarum  ,  in-*- 
quo  fapientiflimas  leges  condiderunt,qug  ipforumj» 
Sc  Comitis  Simojfis  Monfortii  figillo  munitae  funt,, 
earumquc  obfervantiam  viri  nobiles,  &  omnest 
milites  juraverunt  •  iEgreamodum  tulit  %j^w//»- 
dus  Comes  Tolofanus ,  qudd  fuis  Ditionibus  a  5"/- 
mone  Monfortio  Comite  exueretur ,  &  de  iniuria-^ 
fibi  illata  conqueftus  eft  cum  Petro  Aragonum  Re 
ge,qui  ejus  fortem  dolens  rogavit  Epifcopos,  quo: 
^rnaldus ,  Archiepifcopus  Narbonenfis  &  Sedi. 
ApoftoIiCiB  Legatus,in  Concilio  anno  mccxiii.  irL 
Caftro^^^r/  pro  negotio  Albigenfium  adunave 
rat  4  ut  B^ymnndQ  Tolofino  Comiti  fatisfacSionei 

offc 


EcCLESIASTlCAt  301 

>fferenti ,  &  obedieatiaiii  Ecclefiae  fpondenti ,  aut 
iltem  ejus  filio ,  Terras  a  Simone  Monfortio  Comi- 
e  ereptas  reftitui  imperarent ,  eamdemque  gra- 
iam  conccderent  Coaiitibus  Convenarum ,  &  Fu- 
eafi  ,  &  Gaftoni  Bearnenfi  ,  fab  conditione  fatif- 
ictioais  ab  eis  ad  EccJefia?  arbitrium  exhibendae  • 
Ugis  Aragonum  preces  repulit  Synodus,qu6d 
\jymundiis  rolofanus  Comes,  nec  non  Fuxenfis,  & 
>oa7enarum  Comites,  &  G4/?o  Bearnenfis  effent 
iserctjicisconfjederati ,  ipforum  fautores  manife- 
ti  j  &  ob  hoc  ,  aliaque  crimina  cxcommunicationc 
^ercuffi.  Hoc  JEpifcoporum  Refponfo  ad  iram  con- 
:itatus  Petrus  AragonumRex,  fuppetias  tulit  i^jf- 
"iHndo  Comiti  Tolofano ,  &  aliis  Comitibus  Hac- 
eticorum  infaaisfautoribus  ,  dudoque  centum-ji 
lillium  armatorum  exercitu  Murellum  feu  Mure- 
nm  obfedit .  At  Comes  Simon  Monfortius  prgliurai 
itrepidus  commifit ,  &  Ccelo  pro  Crucefignato- 
rum  cxercitu  pugnante  ,  infignem  ,  de  qua  in  fu- 
eriori  Colloquio  diximus ,  vidoriam  reportavit  , 
n  cujus  vidoriaB  prxmium  Petrus  Beneventanus  , 
iedis  Apoftolicas  Legatus ,  Archiepifcopi,  Epifco- 
»'i ,  Abbatcs  ,  aliique  viri  Ecclefiaftici  in  Conciiio 
/lontispeflulano  anno  mccxiv.  celebrato  Simonem 
^omitem  Monfortium yHxrQticorixm  debeilatorem, 
^  Fidei  Catholica?  invidum  propugnatorem ,  con- 
enticntibus  confiliis  &  fuffragiis  elegerunc  Prin- 
:ipem  Tolofae ,  &  omnium  terrarum  quas  jufto 
)eIlo  Crucefignatorum  exercitus  1\aymundo  Comi- 
i  Tolofano  eripuerat .  Hanc  ekdionem  approba* 
'it  Innocentius  m.  &  Concilium  Generale  Latcra- 
lenfelV.  fub  codem  Pontifice  annoMccxv.  habi- 
um  ,  decrevit  ut  pitJQ  l{aympndi  Comitis  Tolo- 

fani 


302r  HlSTORIA 

iani ,  qnx  Crucefignatorutn  annis  parta  fuerat ,  & 
quainlnnocentius  III.  Comiti  Simoni  Monfortio  cu- 
ftodiendam  conuneiidaverat ,  in  plena  ejufdem^* 
Coniitis  Simonis  Monfortii  poteftate  ac  poilelfione 
inpofterum    permanerec .  Voluic  tamen  Innocen- 
tiiis  III.  ut  Ter rse  ^  quas  B^ymundus  Comes  in  Pro- 
vincia  habuerat,  cuftodirentur  ^  donec  de  ilUs  pro- 
vifio  fieret  vel  in  parte ,  vel  in  coto ,  filio  di<3;i  Co- 
mitis  ,  B^ymmdo  juniori ,  fi  tamen  patris  non  imi- 
taretur  exemplum  ,  fed  certas;  fidelitatis ,  &  bonx 
converfationis  indiciis  fe  mifericordia  dignum^j 
proderet.  Denique  ,  ad  extirpandas  Albigenfium 
hajrefis  reliquias^i^p^^^^w/^i",  S.Angeli  Diaconus  Car 
dinalis  &  Sedis  Apoftoh'caj  LegacuSjConcih'um  To 
lof*e  anno  mccxxix.  indixit,  in  quo  pro  hserefi  pro 
fliganda  &  pacc  firmiiis  ftabilienda  Canones  xlv. 
editi  funt^ciim  B^ymundus  junior  Comes  Tolofanu  j 
annoprafcedente  Jtcclefise  fuiflec  reconciliacus  ,  8 
acceptis  pacis  condicionibus ,  quas  ipfi  Sandu 
Ludovicus  Oalliarum  Rex  obtulic,  jurejurando  pol 
licitus  cSu  y  fe  pro  fuis  viribus  in  ha?recicos  quof 
cumque  inquifiturum  ,  pcenifque  ftatutis  animad 
verfurum^filiam  vero  fuam  Mighonfo  Pidonum  Cc 
miti  5&  S.  Ludovici  Galliarum  Regis  fratri ,  cur 
Tolofani  Comitatus  dote  in  macrimonium  collc 
caflec ,  (icuc  jam  obfervavimus  in  fuperiori  Col 
loquio  ♦ 

D.  Uc  omnia  Concilia  Nationalia^quse  Sxcu! 
Ecclefias  decimo  cercio  ad  fanciendam  Ecclefia:  D 
fciplinam  variis  in  locis  habica  fuerunt,  perfpicu^ 
&  ad  meam  juvandam  memoriam  perquam  app( 
fito  ordinepercenfere  poflis^ea  juxca  feriem  Chrc 
nologicam  difpoucrc  debeg  ,  iucipiendo  ab  h 

Co 


ECCLESIASTICA*  ^O^ 

onciliis  Natioaalibus ,  qu«e  £ccleiia  Gallicana^ 
:lcbravit  • 

M.    Benemulta  Concilia  Nationalia  ad  rc- 

aurandani  coUapiam  Ecckdx  Difciplinam  Sxcu^ 

decimo  tertio  habita  llint  m  Galliis,  qua:  hic  ju- 

a  Ordinem  Chronologicum  difpofita  breviter 

dicabo .  Primum  Concilium  Nationale  ad  fan- 

endam  Difciplinam  Avenione  annoMccix.  H//^a 

sgienfis  Epifcopus  ^  &c  Theodifiusy  Sedis  Apoftoli* 

2  Legati,  indixerunt  ^  in  quo  pro  Clericorum ,  & 

aicorum  corredione  morum>qui ,  ob  graiTantem 

illis   partibus  Albigenfium  haerefim ,  corrupti 

ant,  conditi  fuut  Canonej  xxi.  qui  extant  Part.i. 

^mixi.  Concil.  pag.  41.  B^bertus  de  Corceone  , 

R.  E.  Cardinalis  8c  Sedis  Apoftolicse  in  Galliis 

:gatus,  Concilium  anno  mccxii.  Parifiis  convo- 

I  vit ,  in  quo  plurima  ad  reftituendam  Ecclefias 

i  ifciplinam  conftituta  funt  •  Extant  illius  Concilii 

anones  in  quatuor  partes  divifi  •  Prima  pars , 

;  \x  fpedat  Clericos  faeculares ,  compleditur  Ca- 

)nes  XX.  Alterapars ,  qux  ad  viros  Regularesat- 

let ,  viginti  feptem  habet  Canones .  Tertiapars, 

'  ae  eft  pro  Monialibus  ,  continet  Canonesxxi. 

)ftrema  pars  ^  quaepertinet  ad  Archiepifcopuni 

'  Epifcopos,  exhibet   Canonesxxi.   qui  omnes 

inones  habentur  Part.i.  Tom.xi.  ConciI.pag.$  $• 

etrus  Beneventanus  Sedis  Apoftolicae  Legatus  an- 

)  Mccxiv.  Concilium  Moiifpclienfe  congrega- 

t  ,  in  quo  ,  ut  mox  diximus  ,  I{aymundi  Comitis 

3lofani  Ditio  Simoni  Monfortio  Comiti  adjudica- 

j    eft ,  &  fancita  Ecclefisc  Difciplina  xlvi.  Canoni- 

1  s,  qui  inferti  funt  Tomoxi.  Concil.  Part.  i. 

g.  103.  Sub  Ludovico  Viu.  Galiiarum  Rege  Pe- 

trus 


3o4  H  I  S   T   O  R  I   A 

trus^  Narbonenfis  Archiepifcopus ,  Provinclaj  fua 
Concilium  anna  mccxxvii«  convocavit,  in  quc 
decem  Canones  de  excommunicatis  j  ferjuris  ,  ^u 
dais  coercendisj  condendis  tejlamentis  &c,  fancit 
funt  i  &  extant  Part.  i.  Tomi  x i.  Concil.  pag.304 
Biennio  poft  celcbrationcm  ifHus  Concilii  Narbo 
nenfis ,  feu  anno  mccxxix.  B^manus  Sedis  Apofto 
licas  Legatus  Concilium  lolofa?  menfe  Novembr 
indixit ,  in  quo  adum  eft  de  inquirendis  (&  extir 
fandis  Haereticis ,  de  libris  Sacra  Scriptura  d  Laici 
non  retinendis^  de  libertatibus  Ecclefiarum ,  dequc 
aliis  Ecclefiafticat  DifcipIina?Capitibus.£xtant  C: 
nones  xlv.  in  hoc  ConcilioToIofano  conditi  Part 
Tomixi.  Conciliorum  pag.  427.  Paulopoft  ,  A 
chiepifcopus  Turoncnfis  Concilium  Provinciae  fi 
anno  mccxxxi.  apud  Cajirum  Gonterii  cocgit ,  ir 
tjuo  Canones  triginta  feptem  de  Difciplina  ed 
lunt ,  de  dirimendis  clandefttnis  matrimoniis  ,  de  ca 
fis  matrimonialibus  ,  de  modo  inftituendi  B^Siores  1 
<lafiarum ,  de  ^efidentia  I{€fiorum ,  feu  Curatorun 
(de  Procurationilus  ,  defanis  inftigendis  Clericis  ,  < 
funt  libidinofi  &  fcortatores  ,  de  Monacbis  ,  quil 
B^gularis  obfervantia  difciplinx  ,  filentium ,  abdii 
4io  peculii  y  &  abflinentia  d  carnibus  imperantur  ; 
funiendis  ujurariisy  de  ^udaisarcendis  abOjficiis  ^ 
blicis  &  d  teflimoniis  contra  Chriflianos  ferendis  , 
iie  aliis  id  genus  Capitibus ,  qu«e  Difciplinam 
clefiafticam  fpedant.  Hos  triginta  leptcm  < 
nones  Concilii  Gonterienfis  Conciliorum  Cc  • 
dores  inferuerunt  Tomo  xi.  ConciiiorumPari  . 
pag.  439.  WalteruSiEpikopu^  Tornacenfis  &  S<  s 
Apoftolica:  LegatuSjanno  Mccxxxiii.iB/Y^rw  C  j- 
cilium  habuit ,  in  quo  viginti  fex  Decreta  coi 


ECCLESIASTICA*  305^ 

tuta  funt  de  extirpandis  H^reticisMbigenftbus^(^  eo* 

Tum  fautoribus  fingulis  diebus  Dominicis  excommuni'^ 

tandis  •  De  fcientia  ,  moribus  ^examine,  &  titulo  fa^ 

trimonii  eorum ,  qui  adfacros  Ordines  funt  promoven-' 

ii.  De  Confiitutionibus  Lateranenfis  Concilii  Qecumcm 

tici  circa  vitam    &  honefiatem  Clericarum  diligenter 

obfervandis ,  de  patronis  Eccle^arum  ^&de  1\egulari 

Difciplina  Monachorum  ,  quibus  in  virtute  obedien" 

•i^  ,  &  fub  obtefiatione  divini  ^udicii  prsecipitur 

Canonc  xiv.  ne  quidquam  proprium  poflideanc  , 

juia  ,  funt  verba  Canoiiis  ^abdicatio proprietatis^fi-- 

:ut  cujtodia  cafiitatis ,  adeo  efi  annexa  B^eguU  Mona^ 

haliy  ut  cmtra  eam  nec  Summus  Pontifex  poffit  licen^ 

iam  indulgere  •  Extant  viginti    fex  ilii  Canones 

ZotiQiln    Biterrenlis    Tomoxu    ConciL   Part.u 

)ag.  452.  Elapfo  anno  a  celebratione  Concilii  Bi- 

errenfis,  ^oannes  Arelatenfis  Archiepifcopus  CoQ» 

ilium  Provinciale  anno  mccxxxiv.  iniu^Mecro- 

>oli  convocavit,in  quo  confefti  funt  Canones  xxiv# 

'e  executione  Statutorum  Concilii  Lateranenfis  IF^  De 

Ipifcopis  y  qm  infuis  Dioscefibus  Ferbum  Dei  perfe  , 

lel  per  alios  frequenter  pr^dicare  debent .  Dejura-- 

nento  ,   quod  Sdculares  Potefiates  ,  Magifiratus ,  <^ 

)omini  prafiare  debent   de  exterminandis  Hareticis  , 

ui ,  eorumque  fautores ,  diebus  Dominicis  (^  fefiivis 

xcommunicati  deaunciandi  funt ,  eJ^  bonorum  con- 

fcatione ,  carcere  ,  aliifque  poenis  fecundum  Canones 

IrLeges  Principum  plefiendi  c^c  Rcferuntur  ifti 

-anones  vigiuci  quatuor  ConciJii  Arelatenfis  To- 

iioxr.  Concil.  Part.  11.  in  Appendicc  pAg.  2340. 

11  Concilio  Narbonenfi ,  quod  anno  mcCxxxv,  ha- 

itum  eft ,  Petrus  ^melius  Narbonenfis  ,  ^oannes 

.rclatenfis ,  J^aymundns  h<i{kQ\\iis  ,  Archiepi^copi , 

Jorn.K.  V  C«.ti- 


30(?  lllStORlA 

cseteriquc  Prselules  ,  piiirima  confilia  ,  jubente  Ro- 
niano  Pontitice  ,  dederunt  Fratribus  Pr^edicatori- 
bus  ,  qui  his  in  Provinciis  Sacras  Inquificionis  Of- 
iicium  Audoritate  Apoftolica  contra  Hsereticos 
Albigenfes  cxercebant ,  ut  videlicet  faluberrimis 
illis  conliliis  inftruerentur  de  muneris  iftius  recte 
©beundi  ratione  ,  feu  quo  pado  contra  Hsereticos 
fefe  gerere  deberent .  Capitula  xxix.  quse  hunc  in 
finem  in  eo  Concilio  Narbonenfi  ftacuta  funt ,  ha- 
bentur  Tomo  xi.  Concii.  Part.i.  pag.^Sy.  In  Con- 
eilio  Turonenfi  I.  quod  "^uhellus  hujus  urbis  Ar- 
chiepifcopus  anno  mccxxxvi.  celebravJt,  quatuor* 
decim  conditi  funt  Canones,  quorum  primus  Cru- 
cefignatos  occafione  ah'cujus  delidi  a  Judice  f^cu- 
lari  detentos ,  ab  Ecclefiaftico  judice  repeti  jubet . . 
adhibito  etiam ,  fi  neceife  fit ,  cenfurarum  terrore  , 
Canoncs  ii.iii.  &  iv,.  Advocatos  recipi  vetant  3  nif  | 
folidotrienniojuri  ftuduerint:Officiales  nifi  quin 
qucnnio  :  Notarios  ,nifi.  ftylum  Curi^  &  Statuta. 
iioverint.  Canone  viii.  Infamesdeclarantur,  t 
flagellis  digni ,  qui  binas  nuptias  vel  Sponfalia  eo 
dem  tempore  contrahunt ,  eademque  poena  in  foi 
tilegos  decernitur  Canone  ix.  &  iw  falfos  teftes  Cai 
nonc  XII.  Prxterea  ,  EpifcopisCanonexiii.  pra 
cipituriUtcuram  fingularem  gerantde  Neophytjn 
feurecens  adFidem  Catholicam  converfis  ab  hj 
refi  aut  Judaifmo ,  eos  in  fide  erudiant ,  &  cor 
mode  fuftentent ,  ne  cogente  paupertate  ad  voir 
tum  redeant .  Denique,  Canone  xiv.  Abbatibus 
Prioribus  commendatur  hofpitalitas ,  maximee 
ga  Religiofos ,  qui  propter  Chriftum  bona  ,  q 
habebant  in  f^culo ,  dimiferunt .  In  Concilio  Ca 
piniac^nfi^quQ^  ^fr^rri/^^  Pftf ctegiilenfijj7Vrchic|  • 

9M 


E  C  C  L  B  S  I  A  S  T  I  C  A.  3  07 

copus  cimi  Epifcopis  Provinciae  fuas  an.Mccxxxviiu 

peregic ,  tccleiiaitica  Difciplina  triginta  &  odo 

Canonibusfancitaeft^  Canoniir.  excommunicat 

fa^culares  homines ,  qui  Ecclefias ,  Xenodochia,  vel 

alias  quafcumque  Religiofas  domos  aut  perfonas 

importunis  exadionibus  gravare  praefumpferint  • 

Canon  x.  prascipit  >  ut  Caufarum  Matrimonialium 

cognitio  committatur  viris  dumtaxat  peritis  8c 

prudentibus  ,  qui  &  perfe  ipfos  reftes  examinent, 

vel  faltem  per  eos  ,  quiCanonicas  Sandlones  ooii 

ignorant .  Canon  xi  i»  vetat  >  ne Monachi,vel  Ca- 

nonici  Regulares  Advocatos    aut   Procuratores 

agant ,  nili  pro  Ecclefi^  fuae  evidenti  utilitate  ,  8c 

obtentaaSuperioribus  licentia.  Canonxiv.  Ad* 

vocatu  pauperibus  a  Curia  dari  jubet.  Canon  xix. 

decernit ,  ut  qui  Clericos  capiunt  acverberant, 

non  folum  excommunicatione  percellantur  ,  fed 

nullus  de  pofteritate  ipforum  ad  tertiam  ufque-? 

generationem  ad  Ecclefiafticum  Beneficium  S^  or- 

dines  admitcatur  .  Monaftica:  Difciplina:  multis 

Canonibus  in  hoc  Concilio  conditis  confulitur  ,  & 

inter  ca^tera  ,  quce  ftatuuntur  Decreta  ,  prohibe- 

tur  Canone  xx.  Abbatibus  ,  ne  aliquos  recipiant  fa- 

cto  vel  pecunia  mediante  ,  fed  d  Monafterii  non  fuf- 

ficiunc  facultates  ,  minuatur  Monachorum  nume- 

rus  ,&  Canone  xxv.  inhibetur  Monachis  ^ne  fecu^ 

liuni  habeant,  &  C\  m  morce  habuerint ,  nec  Supe- 

riori  fuo  humilicer  ac  devoce  reddiderint ,  careant 

feptiltura .  Capitula  ha?c  triginta  ocio  pro  Difci- 

plina  tam  Ecclefiaftica ,  quam  Monaftica  in  ifto 

Concilio  Campiniacenfi  Itatuta  excanc  Tomoxi. 

Coiicil.  Parc.  I.  pag.  557.  In  Concilio  Turonenfi 

iecundo,  quod  ^nhelius  fupra  laudacus  ejufdem  ur- 

V   2  bis 


3o8  H   I   S   T  O   R   I   A 

i)is  Archicpifcopus  anno  mccxxxix.  indixit  >  duo- 

^ecim  Canonibus  fancita  eft  Ecclcfix  Difciplina  • 

Primus  Canon  tres  teftcs  in  qualibetParochiacon- 

ftituijubet,  qui  de  fcandalis  interrogati  ab  Ar- 

chiepifcopo ,  vel  Archidiacono  ,  dicant  veritatem. 

Canonc  iii.  praecipitur  Sacerdotibus  ,  ut  in  publi- 

cum  procedant  cum  habitu  ,  qui  Ordinem  fuum-* 

deceat .  Canones  ix.  &  x .  cavent,ne  prxcipiti  mo- 

tu  ,  fed  matute  pr*5miflis  monitionibus  legitimis, 

feratur  excommunicatio .  Canone  xi.  Vita  conv 

munis  in  Monafteriis  accurate  fervanda  praefcribi- 

tur .  Habentur  duodecim  Concilii  Turonenfis  11. 

CanonesTomo  xi.  Concil  Part.  i.  pag.  555.  Idem 

'^uhellus  Archiepifcopus  Turonenfis  anno  mccxlii. 

Synodum  Provincialem  apud  Falkm  Gmdonis  in_» 

Disecefi  Coenomanica  celebravit ,   in  qua  feptem--> 

praefiguntur  Difciplinse  Ecclefiafticae,  6c  Monaftica: 

capita .  In  pritno  ftatuitur,  ut  Viri  Religiofi  fuani 

Regulam  ,  8c  Regalaris  obfei  vantiam  Difciplina: 

diligenter  cuftodiant .  In  aliis  vero  fequentibus 

Capitibus  agitur  de  jurifdiftione  Archidiacono* 

rum,  Archipresbytsrorum,  &  Diaconorum  .  Guil'* 

klmus  Narbonenfis  Archiepiicopus  anno  mccxlvi. 

cum  Provinciae  fuae  Epifcopis  QoncWimn  Biterris 

celebravit ,  in  quo  quadraginta  fcx  Capita  Difci- 

plinam  Ecclefiafticani  fpeftantia  condita  funt,  feu 

potiiis  colleda  ex  fuperioribus  Coiiciliis ,   praefcr- 

tim  ex  Lateranenfi  IV.    Oecumenico  .  Confih*a^ 

etiam  faluberrima ,  quse  triginta  feptem  Capitulis 

contincntur ,  Epifcopi  in  hoc  Concilio  congrega- 

ti  dederunt  Fratribus  Ordinis  Pra^dicatoruni-»  j 

qua  ratione  videlket  in  SancSi  Officii  executioiie  j. 

&:  in  modp  procedendi  contra  Hasreticos  kit  ge-- 

ren 


ECCLESIASTICA*  $09 

rerc  deberent .  Extant  iftius  Concilii  Blterreniis 
Gapita  pto  EcckCix  Difciplina  quadraginta  fex  , 
una  cam  illis  triginta  feptem  Capitibus,  qua:  cora- 
pleauntqr  confilia  Fratribus  Prsedicatoribus  Fidei 
Inquifitoribus  data  ab  ejufdem  Concilii EpifcppiSj 
Tomo  XI.  Concil.  Part.  i.  pag.  677. 

Anno  MccxLviii.  Pefr«j- Aibanenfis  'Epifco-» 

pus>  &  Hugo  S.  Sabina:  Presbyter  S.  11.  E.  Cardina- 

lis,  &  Sedis  Apoliolicas  Legati  cum  Epifcopis  qua* 

tuor  Provinciarum,  Narbonwulis,  Vienncnlis,  Are^ 

latcnfis  ,  &  Aquenlis  ,  Concilium  celebrarunt  Va- 

lentiasad  Rhodanum  in  Dclphinatu  pro  fide  j  pacc 

&  libertate  Eccicfia?,  quibus  viginti  tribus  Capitu** 

lis  profpexerunt,  d^  Capitulis  XXii.  &  XXIII.  iiui 

Fridericum  II.  Imperatorem  pacis  Ecclefiac  pertur- 

batorcm,  &  in  omnes  ejus  fautores  fententiam  ex- 

communicationis  promulgarunt .  Triennio  poft  ;i 

fcu  anno  mccli.  Joannes  Archicpifcopus  Arelaten- 

fis  Concilium  Provinciale  InjHlx  ,  quae  Vindafcini 

Comitatus  in  Provincia  Villa  cit ,  congregavit ,  ia 

quo  circa  Difciplinam  Ecclcfiafticam  ,  videlicet  dc 

inquirendis  H^reticis,  de  Becimisyde  Ciandcjiinis  Ma-^^ 

trimoniis  &c.  tredecim  conditi  funt  Canones  ,  qui 

extant  tomo  xi.  ConciL  par.2.  in  Appcndice  pagi- 

na2j49.  Concilium  Salmurienfe  anno  mcchu» 

convocavit  Petrus  de  Lamballe  Turonenfis  Archie- 

pifcopus,in  quo  de  rcbuS  ad  Difciplinam  Ecclefia- 

fticam  attinentibus  ,  videlicet  de  celebratione  Di^vi^ 

norum  Officiorumy  de  cuftodia  Sacramentorumj  de  ^t^ 

chidiaconisy  ^Archipresbyteris  ,  i^  Decanis  ruralibus^ 

ie  his,  qui  ad  Ordines  promovendi  funt ,   de  Procur^'^ 

uonibus,  de  Commendis  Ecclefiarum^  de  Monachis  &Ci 

kApituIa  XXII.  fancitafunt,  quas  habcntur  tom.xx, 

I  V    3,  i-oa- 


3IO  HlSTORIA 

Concil.  par.i.  pag.707.  Anno fequeiiti,  feu  mcciiv. 
Zo^n  Archiepifcopus  Avenionenlis ,  &  Sedis  Apo- 
ftolicas  Legatus  >  Concilium  apud  Mhiam  indixit 
multis  Narbonenfis,  Bituriceniis  ,  &  Burdegalenlis 
I^roviuciarum  concurrentibus  Epifcopis  &:Pr5ela- 
tis .  In  eo  pro  fancienda  Ecclefia?  Difcipiina  uaum 
&  feptuaginta  ilatuta  funt  Capitula ,  quoruni  vi- 
ginti  ofto  priora  de  H^reticis  inquirendis  <&  exter^ 
minandis  multa  decernunt*  Capitulum  XXIX.  im- 
perat  executionem  CmomSyOmnis  utriufque  fexus, 
de  Confeflione  femel  in  anno  facienda  ,  &  obligat 
Fidelesad  Euchariftise  fufceptionem  in  Natali  Do- 
inini,  Pafcha^  &  Pentecofte  ,  ita  ut  Confeflio  Com- 
munionem  pr^cedat .  Alia  Capitula  de  rebus  bo- 
num  Ecclefiseregimenfpedantibus  ,  maxime  do 
Ckricorum  &  Regulariuni  veftibus ,  vita  &  hone- 
ftate  ftatuunt;  eifque  aurum  &  argentum  in  vcfti- 
bus,  libulis,  frsEnis,calcaribus  &  fellis  ,  alearum  & 
taxillorum  ludos ,  venationem  cum  avibus  &  cani- 
bus,  puerorum  e  facro  fonte  fufceptionemprohi- 
bent .  Gerardus  de  Malemort  Burdegalenfis  Archie- 
pifcopus  anno  mcclv.  Concilium  in  fua  Metropol 
celebravit ,  in  quo  triginta  Difciplin^  Ecclefiaftica 
publicata  funt  Capita  ,  de  refidentia  Clericorum  Be- 
neficia  habentium  ;  de  Qud-Jioribus  ,  quibus  ftne  iicen 
tiu  SummiPontificis  ,  i;elEpifcopi  in  Ecclejiis  pradi 
care  nonpermittitur  i  de  Presbyteris  aliarum  Diosce 
feott^  qui  in  Ecclcfiis  ad  Sacrum  Minijierium  abfquc 
Epifiopi  licentiu  admitti  non  debent\  de  I\eliquiis,qu^ 
publice  coli  prohibctur^niji  fuerint  au£loritate  I\gma) 
Ponrificis  approbat^  ;  de  decimis  ,  quarum  detenton 
excommunicantur  ;  de  Sacramentis  &•  Beneficiis ,  qi 
dbfque  ulia  pretii  exa^tione  adminiflrm  j  conferri  i 

rec 


ECCLESIASTIGA*  JII 

.  vecipi  debent ;  de  ConfraternitatibHs ,  quarum  abufns 
refcinduntur  .  Extanc  iitius  Concilii  Burdegalenfis 
triginta  de  Dirciplina  Ecclefiaftica  Capica  toni.xi# 
Concil.  parc.i.  pag.  7;o.  Idem  Cerardus  de  Male-- 
mort  Archiepifcopus  JBurdcgaleniis    aliud  Conci^ 
lium  anno  mcclvi  ii.I{pffiaci  in  Dicecefi  Pidavieali 
habuic,  in  quo  Decem  Capiculis  fancica  eft  Ecclc- 
fise  Difciplina,  quse  excant  tom.  xi.  Concil.  part.  i. 
pag.774.  "^acobus  Narbonenfis  Archiepifcopus  eo- 
dem  anno  MccLviii.  Concilium  apud  Montem- 
peflulanum  coegit,  in  quo  odo  promulgata  funt  iw 
rem  Difciplina?  Ecclefiaftica?  Decreta,  quorum  pri^ 
mum  rerum  Ecclefiafticarum  invafores,  jurium  Ec- 
I  clefiafticorum  ufurpatorcs,  Iibertatum>  immunita- 
tum,&  perfonarum  Ecclefiafticarum  violatores  ex- 
communicatione  ferit .  Extant  haec  o6iO  circa  Di^ 
fciplinam  Ecclefiaj  Decreta  tomo  xi.Concil.  par.i. 
T^^g^yjS.florentinHs  Arelatenfis  ArchiprxfulConci- 
lium  cum  fuis  Suffraganeis  habuit  anno  mcclx.  ia 
quo  feptemdecim  editi  funt  Canones  ,  in  quoruin 
primo  damnancur  Phantaftici ,  "^oachirni  Abbatis 
Sedatores,  feu  qui  ejus  nomine  perniciofafua  dog- 
maca  tuebantur  .  In  aliis  Canonibus  multa  ftacuuii- 
tur  circa  Difciplinam  Ecclefiafticam  ,  videlicet  da 
baptizandis  parvulis  in  necejjitate  ;  de  Confirmationis 
Sacramento^  nonnifi  jejunis  ,  eS^  d  jejimis  adminiflTan-^ 
do  ;  de  Clandeflinis  Matrimoniisy  qnce  fub  fa^na  excotn^ 
municationis  probibentur  ;  de  Vicariis  perpctuis  ,  qu.^^ 
in  Parochialibus  Ecclefiis  refidere  debent  &c*  Haben- 
tur  fepcemdecim  illi  Canones  Concilii  AreUcenfis 
tomo  XI.  Concil,  parc.2.  pag.2359.  Petrus  Burde- 
galenfis  Archiepifcopus  eodem  anno  mcclx.  Pro- 
viacio:  fuac  Concilium  apud  Copriniacum  ,  feu  Cam^ 

Y     4  f/- 


312,  H    I    S    t   O    R    I    A 

finiacum  celebravit,  in  quo  undcviginti  pro  Difci- 
plina  Ecclefiaftica  prsefcripta  funt  Capitula  de  Fi^ 
giliis  in  Eccleftis  vdC^meteriis  ,  propter  mHltos  inde 
emergentes  abufns  ^  nonfaciendis ;  de  Commendis  & 
coilationibus  ^acantium  Ecckfiarum  ,  quiZ  ad  unum 
^rchiepifcopum  yVelEpifcopum  pertinere  debent;  de 
jurepatronatus^de  decimisyde  fepulturis  ,  de  modejiia 
Clericorum  in^e/iibusfbrvanda;  de  congrua  portionc^ 
Vicariis  Ecclejiarum  C^  Capellanis  feu  Curatis  ajji" 
gnanda  ^c.  txtant  undeviginti  illa  Difciplina^  Ec- 
clelialticsE  Capirula  tom.xi.Concil.  par.i.pag.799. 
Idem  Vetrus  Burdegalenfis  Archiepifcopus  alterum 
Concilium  Copriniacenfe  anno  mcclxii.  coegit, 
in  quo  feptem  Capitulis  Difciplina?  EcdeliafticaB 
fuit  provifuni .  In  primo,  loca,  inquibus  res  ,  vel 
perfonie  Ecclefiaftic»  detinentur ,  fubjiciuntur  In- 
tcrdiGto  .  Jn  aliis  Capitulis  agiiur  de  iis ,  qui  im- 
pediunt  juriididionem  Eccleftafticam;  de  compel- 
lendis  excommunicatis,  ut  Hcclelia?  parcant,  &  fa- 
tisfaciant  ,  atque    fub  pcena  excommunicationis 
prohibetur  Parochianis  ,  ne  tempore  Interdidi 
gencralis  ad  Ecclefias  ,  durante  Interdido,  acce- 
dant  .  Habentur  feptem  illa  Difciplinas  Ecclefia- 
iiicas  Capitula  tomo  xi.  Conciliorum  parte  i.  pa- 
gina  821.   Vincentius  Turonenfis    Archiepifcopus 
annoMccLxiv.  Nannetenfe  convocavit  Conciiium  . 
in  quo  novem  Decreta  edita  funt ,  in  quibus  prohi- 
betur,  ne  Pr^Uti,  'vel  Patroni  fe  obligvnt  ad  collatio- 
nem  "vel prafentationem  Bentficii  ^acantis  ;  ne  Cleria 
Jint  "venutores  ;  ne  Btnejicia  plura  pofjideant .    Beneji' 
ciariis  imperatur  refidentia ;  &  quemcumque  laicum 
qui  bona  Clericorum  occupa^verit  ac  detintbit,  Cenfuri: 
per  Ordinarios  ad  rejiituendum  CQmpelUndjim   e^ejia-.  ^ 

tui^im 


ECCLESIASTICA.  3'5 

itur  &c.  Extant  hxc  novem  Difciplinae  Ecclefia- 
Qx  Capitula  tom.  xi.  Concil.  part.  i.pag.  82(5". 
mcentius  de  Pilenis  Archiepifcopus  Turonenfis: 
oncilium  Gonterienfe  feu  apud  Cafirum  Gonterii 
ibuit  anno  mcclxvi  i  i.  in  quo  oiSto  praefixa  funt 
cclefiafticse  Difciplinae  Capita  contra  bonorum  Ec- 
efiafticorum  invafi)res^  qui  excommunicanturi  contra 
ipedientes  jurifiii^ionem  Ecclefiaflicam  ,  quieidern^ 
enafubjiciuntur;  contra  excommunicatos  ^  qui  per 
mum  wl  ampliusy  excommunicationem  fnfiinent^  neo 

\  folutionem  petuntyquibus  Ecclefiafiicam  Sepulturan^ 
negari  deberefiatuitur  &c.  Referuntur  haec  odo 
ifciph'nae  Ecclefialtica?  Capita  tomoxi.  Concil. 
irt.i.  pag.909.  Duo  Concilia  Nationalia  anno  fe- 

I  lenti  MCCLxix.  videlicet  Andegavenfe  ,  &  Seno- 
nfe  fuerunt  cclebrata .  Primum  3  feu  Andega- 
nfe  j  duo  Statuta  edidit  de  non  prohibendis  dona- 
mibus  ,  eleemofynis  ,  &  legatis  Ecclefiis  aliisz^e 
is  locis  faciendis  :  &  de  Clericis  Beneficiatis  ,  ^^el  in 
icris  Ordinibus  confiitutis  ,  quibus  inbibetur  ,  ns  co- 
m  S(£cularibus  ^udicibus  caufas  dicant  :  Alterum-^ 
oncilium,  feu  Senonenfe  ,  fex  conftituit  Decreta 
ntra  Clericos  concubinarios  ,  contra  ufurarios  ,  quos 
pultura  Chrifiiana  privari  jubet ,  fi  in  peccato  decef- 
rint ;  contra  eos  ,  qui  Clericos  trahunt  ad  Sa^cklaria 
udiciaycontra  Privilegiorum  abufus.  Kenovat  eciam 
tud  Concilium  Senonenfe  Cajionetti  Omnis  utriuf 
'4e  fexus ,  eumque  praecipit  obfervari.  Hxc  De- 
reta  Conciliorum  Andegavenfis  &  Senonenfis  in« 
rta  funttomo  xi.  Concil.  part.i.  pag.9ii.&  912. 
:quuntur  ah'a  duo  Concilia  NationaJia,  feu  Com- 
.'dienfe,  &  Avenionenfcj  qua^  anno  mcclxx.  habi- 
fusruat .  CQugilii  Cpmpcadienfis,  quod  "^pannes 


314  H    I    S   T   O   R    I   A 

de  Courtenay  Remeiifis  Archiepifcopus  convocavit, 

cxtaiit  Conftitutioiies  aliquot  de  iis  ,  qui  occupant 

&  detinent  bona  Eccleftaflica  ,  excommunicandis  to- 

nio  XI.  Concil.  part.i.pag.917.  Concilii  vero  Avc- 

nionenfis  Capitulaofto  de  Ecclefiae  Difciplina  ,vi- 

delicet  de  alienationibus  bonorum  Eccleftaflicorum  re- 

'vocandis;  de  legata  pecunia  ad  arbitrium  Executorum 

in  caufasfias  dividenda;  de  Clerico  ,  qui  EpifcopunU: 

Prapofitum,  &c.graviter  Uferit  &c.  Habentur  to- 

mo  XI.  Concil.  part.i.  pag.pao.  ^oannes  de  Monte- 

forello  Archiepiicopus  Turonenfis  Concilium  Re^ 

donenfeinBritanniaMinori  anno  mcclxxiii.  lu 

buit,  in  quo  feptem  Statuta  edfta  funt  contra  eos , 

qui  manus  ^violentas  Epifcopo,  ^bbati ,  vel  ^bbatiffc 

intulerint^aut  Virum  Ecclefiaflicum  occiderint.vel  mu 

tilaverint ,  quos  anathemate  ferit  Concilium  ;  contr 

bonorum  Ecclefiaflicorum  invafores  ,  qui  etiarn  ipfo  f 

£lo  excommunicati  denunciantur  .  Pr^rerea,  Clerici 

prarcipicur  hofpitalitaSj^^/V/  quidquid  habent  Clcrici 

fauperum  efl^  &  domus  corum  dcbcnt  ejje  communes 

inquiunt  Patres  iftius  Concilii  Redonenfis  ,  cuju 

Scatutafeptem  de  DifciplinaHcclefiafticahabentu 

tomo  xi.Concil.  part.  i.pag.  933.  Benrundus  q 

San£io  Martino  Arelacenfis  Archicpifcopus  Conc 

lium  Provinciale  circa  annum  mcclxxv.  in  fua  M( 

tropoli  convocavit ,  in  quo  duo  fupra  viginti  coi 

dita  func  Decrcta  ,  quorum  quatuor  priora  defidi 

rantur;  reliqua  vero  ,  qiiae  agunt  de  Cenfuris  obfe 

ifandis  ;  de  Calicibus  non  "vendendis  aut  pignorandi. 

de  Cafibus  EpifcopOiVeLPap.ii  refervatis  ;  de  ufuran 

&  adulteris  publicist  qni  diebus  Dominicis  &  fefiii 

excommunicari  debent  y  de  Confejjione  annua  prop^  , 

Sacsrdotifaciendai  de  Confejfione  infirmorum  &c.  H  [ 

u  . 


EcCLtSIASTICA*  315 

:  tomo  XI.  Coiicil.  part.  2.  in  Appendice  pagi- 

^368.  Duo  anno  fequenti,  fcu  mcclxxvi.  habita 

t:  Concilia  Salmurienfe  8c  Bituricenfe  .  In  Conci- 

Salmurienfi  quatuordecim  Canonibus  Difcipli- 

I  EcclefiaflicsB  confultum  eft .  Beneficiorum  cu- 

i  1  animarum  annexam  habentium  pluralitas  Cle- 

s  Canone  111.  prohibita  eft .  De  vita  &  hone- 

I  e  Clericorum  ac  Monachorum  agitur  in  aliis 

I  lonibus,  qui  referuntur  tom.  xi.  Concil.  par.i. 

i.j.ioii.  In  Concilio  Bituricenfi  ,  quod  Simon  Ti- 

I  ;  San£l£  Caciliie  Cardinalis  celebravit ,  Decreta 

iecim  pro  reftauratione  Difciplinae,  &  defenfio- 

uril"di6iionis,  immuaitatis  ,  &  libertatis  Eccle- 

iicx  condita  funt ,  qu^  extant  tom.xi.  Concil* 

.1.  pag.ioiy.  Joannes  Turonenfis  Archiepifco- 

cum  fuis  SufFraganeis  Concilium  habuit  Lan- 

4  (  quod  eft  Oppidum    iu    Turonibus  )  anno 

:lxxvi.  in  quo  fexdecim  Canones  editi  funt » 

bus  ftatutum  eft  ,  ne  Matrimonia  clandejiina  con- 

hantur;  ne  Presbyteri  filios  fiios  in  Sacris  Ordini- 

genitas  fecum  retineant ,  ^el  ipjis  aut  concubinis 

juid  legent ;  ne  Monachi  vel  Moniales  plures  in  Afo- 

ieriisrecipiantur;  qudm  ex  ipforum  facultatibus  fu- 

itari  pofjint  &c.  Sexdecim  iftius  Concilii  Lan- 

ifienfis  Canones  extaot  tomoxi.  Concil.  par.  i. 

§•1038.  Guillelmus  de  Flavacuria  ^oiom2L%z\\f\% 

chiepilcopusaanoMCCLxxix.Concilium  Provin- 

I  ile  apud  Pontem  ^udemari  ce!ebravit,in  quo  De- 

I  ::torum  Concilii  Bituricenfis  contra  jurifdidio- 

;,  immunitatis,  &  libertatis  Ecclefiaftica:  pertur- 

I  tores  imperatur  executio,  &  nonnulla  alia  Difci- 

I  nam  tam  £cclefiafticam,  quam  Monafticam  fpe- 

i  uuia  ftatuuotur  in  XXIV.  Capituiis ,  qux  ex tant 

tcm. 


Sl6  H    I    S    T    O   R   I    A 

tom.xi.  Concil.  part.i.pag.  1044.  Eodctn  anno 
MCCLxxix.  BernardHs  Arelatenlis  Archiepifcopus  , 
Avenione  Provinciale  Concilium  habuit ,  in  quo 
prsecedentium  Conciliorum  Canones  contraliber- 
tatis  &  jurifdidionis  Eccleiiafticae  perturbatores 
fuerunt  renovati  ac  confirmati;  prohibetur  etianLj 
Clericis,  ne  mercaturam  exerceant ,  caufas  dicantj 
aut  Magiftratus  gerant ;  Religiofis  vero,  vel  Saecu- 
Uribas  exemptis  inhibetur ,  ne  excommunicatos 
publice,  vel  nominatim  interdidos  ,  feu  ufurarioj 
manifeftos,  ad  Sacramenta ,  vel  Ecclefiafticara  fc- 
pulturam  admittant&c.  Hujus  Coacilii  Avenio 
nenfis  Capitula  XV.  de  Ecclefiaftica  DifcipJina  ha 
bentur  tom.xx.ConciJ.  part.i.  pag.1050.  Alteruit 
Concilium  Avenionenfeanno  mcclxxxii.  indidun 
cft  a  Bertrando  Mmarico  Arelatenfi  Archiepifcopo 
in  quoXf.  Canones  editi  funt  contra  omnes  ufim 
riosy  qui  ipfo  fufto  excommunicati  denunciantur  ;  agi 
tur  quoque  dc  non  permittendis  ftne  conjiLio  &  ajfenf 
Epifcopi  alienationibus  bonornm ,  &  jnrium  Ecclejia 
rum ;  de  inflititendis  Procuratoribus  ad  aefenftonen 
Clericorum  Beneficiatorumj  qui  ab  improbis  litigaton 
btis  coram  diverjis  ^udicibus  fatigabantur  Itiboribu 
C^  expenfis;  de  Ecclefiarum  Parocioiaiium  frequenta 
tione  Dominicis  &  folemnibus  diebus ;  de  Ecclejiajlic 
jurifdi£iione  &c.  Extant  XI.  Canones  illius  Concil: 
Avenionenfistomoxi.  Concil.part.  i.pag.  117-: 
^Joannes  Turonenfis  Archiepifcopus  ann.  MccLxxn 
Andegavis  celebravit  Concilium,  m  quo  V.  Cauc 
jiesjura  &  libertates  Ecclefiafticorum  unice  fp^ 
ctantes  editi  funt,  &  habentur  tomoxi.Conci 
part.i.pag.1074.  idtm^^foannes  Turonenus  Archi 
pifcopus  anao  mccwx^ii.  Con.cilium  in  fua  Metr 


ECCLESIASTIC  A.  317 

i  habuit,  iii  quo  decem  condidit  Canoncs  contrct 

\  atores  ;  contra  eos,  qui  ad  rixas  ,  vel  ad  lites  inci^ 

,  in  quos  decernitur  excommunicatio  ;  contra  fures 

orum  &  ornamentorum  Ecclefuifiicorum  ;  contra^ 

rariosy  &  Ecclefiaflica  jurifdictionis  ac  lib&rtatis 

^ejjores^  qui  excomniunicati  denmciantur  ;  contra 

qui  Viros  Ecclejiafiicos,  aut  Ecclefiarum  Miniflros 

i  tdiunti  ne  decimas  ad  ipfos  aut  ad  Eccleftas  perti- 

'^es  colligant^  aut percipiant .  Prascipkur  etiam^ 

!  odeiuConcilio  Turonenli ,  ut  Proceffionesfecun" 

.  ?  piam  confuetudinem  fiant  Dominicis  ,  ac  feflivis 

us  y  c^  diflridle  prohibetur  Clericis  ac  I{eligiofis  , 

I  abernas  frequentent  &c.  Proftant  Canones  X. 

I  is  Concilii  Turonenfis  toino  xi.  Concil.  par.i. 

I  .11 83.  Simon  de  Bdloloco  Bituricenfis  Archiepi- 

I  )us  cum  fuis  SufFraganeis  Concilium  in  fua  Me- 

i  )oli  anno  mcclxxxvi*  habuit ,  \\\  quo  triginta^ 

I  ique   de  Difciph'na  Eccleaaftica    promulgata 

I  :  Capitula  contra  Matrimonia  clandeflina  ,  contra 

\  icos^qui  concubinas  feumeretriculas  in  iomibus 

ent^  autfilios  illegitimos  alunt ;  contra  impedientm 

I  fdi£iionem  Ecckfiaflicam  ,  contra  Vfurarios  publi-' 

I    contra  tranfgrejfores  Canonis,  Omnis  utriufque  fc^ 

!  ,  de  Confeffione  fingulis  annis  proprio  Sacerdoti  fa- 

I  da .  Plura  etiam  de  Monaltica  Difciplina  fta- 

I  ifunt  in  hoc  Conciho  Bituricenfi  ,  cujus  Capi- 

i  i  XXXV.  extant  tomo  xi.  Concil.  par.  2.  pagi- 

I  1247.  i^o^^^««x  Arelatenfis  Archiepifcopus  eo- 

:  n  anno  MccLxxxvi.  Concilium  Inliilanum  cum 

I  >  SufFraganeis  habuit,  in  quo  duodevigintiedit* 

it  Conftitutiones  contra  iUos,  qui  propter  damnum 

\  juod  iilutum  excommunicati fiut ,  qui  abfolvi  no^u> 

ent  donec  fatisfccerint;  contra  bQrmum  J^cclefiafli" 

cor 


3X8  HlSTORIA 

lorum  invaforesy  vel  libertatis  &  jurifdi£lionis  Ecck 
fiafiica  opprejjor^s ;  contra  SacuUres  Dominos  &  Ma 
gijiratusy  eorumque  Minifiros ,  qui  Clericum  ceperint 
nec  juffi  refiituerint  Epifcopo  ,vel  ejus  OfficiaU  cm 
omnibus  ipfius  bonis;  quos  excommunicatos  denuntiai 
jtatuttur ;  eadem  excommunicationis  posna  infiigitu 
illis,  qui  toxica  in  mortem  vel  abortum  di£lant ,  i/e, 
dunt,  tradunty  aut  minifiranty  ^el  qui  dantes  aut  min 
firantes  infrd  menfem  Epifcopo  tanquam  ^Judici  n 
revela^verint .  Jubet  etiam  idem  Concilium  Iiiful 
Bum^  ut  Presbyteri  Parochiales  Baptifmi  ritum 
formam  Parochiauos  fuos  doceant ,  quo  parvul 
urgente  periculo  baptizare  poflint ,  &  ut  Feftuir 
Sandiflima^  Trinitatis ,  &  Feftum  S.  Trophimi  fo 
mni  ritu  per  totam  provinciam  celebrentur  t 
Extant  illius  Concilii  Infulani  duodeviginti  Coni 
tutiones  tomoxi.  Concil.  part.2.  pag.13  3  5.  De 
que  j  alia  duo  Concilia  Provincialia  Rotomage 
nimirum  &  Aufcitanum  ^  inGalliis  decimoter 
S;ecuIo  habita  fuerunt .  Primum,  fcilicet  Rotor 
genfe,  ab  Archiepifcopo  Rotomagenfi  an.Mccxc 
fuitconvocatum,  &ineo  feptem  Decretaedii 
funt  de  vita  e5^  honefiate  Clericorum ;  de  religiofa 
minic^  diei  &  Fefiorum  obfervantia  ,  prohibe 
ctiam  Cl^ricisj,  ne  in  fadis  perfonalibus  ac  deli 
Sarculari  juftitia:  Mc  fubjiciant.  Referuntur 
feptem  Concilii  Rotomagenfis  Decreta  tomo 
CoaciL  par.2.  pag^i^iy.  Concilium  Aufcitanu  j 
anno  mccc.  congregatum  eft  inccf  to  loco ,  q 
etiam  Cabriel  Coffaftius  ix\  Colledioiie  Coftc 
f  um  fe  ignorarc  ingenue  prohcctur.  In  co  tr 
cim  coiiltituca  func  Pifciplin^  Ecclefiafticce  Cs 
iic  libcrtate  Qkr/mi'im ;  de  illis  qni  occHpant  boni 


ECCLESIASTICA*  3  I^ 

tium  Eccle/iarum  ;  de  intrufts  in  Beneficia  Ecclejia^ 
a;  de  his,  qui gaudent  jurepatronatus  ^  quibus  fro-^ 
eturj  ne  ab  hisyquos  fr^fentant  ad  heneficiayaliquid 
zvio  pa£io  extorqueant ;  de  temporibus  ordinandi  ; 
Beneficiis  Ecclepafiicisy  quibus  annexa  ejl  cura  ani-' 
rum^  qua  minori  'viginti  quinque  annis  nemini  con-' 
H  debere  pr^ccipitur^  07*^  Jifecus  fu£lum  fuerit^  ipfo 
e  irritum  ejfe  &c.  Extanc  hxc  trcdecim  Difcipli- 
Ecclefiaiticx  Capita  tomo  xi.  Concil.  par.  2. 
g.1468.  Habes  nunc  brevem  &  compendiariam^ 
lcriptiQnem  omnium  Conciliorum  Nationalium, 
L*Provincialium  ,  quse  Sseculo  Ecclefiae  decimo 
:tio  in  Galliis  fuerunt  celebrata  . 

D.  Conciliorum  Nationalium  feu  Provin^ 
lium  ,  quae  in  Ecclefia  Gallicana  Saeculo  decimo 
i  tio  habitafuerunt/ylvam  potius,quam  brevem^ 
1  ais  ,  defcriptionem  tradidifti .  Quapropter  ob- 
I  ro  te,  ut  fummatim  dumtaxat  attingamus  csete- 
I  alia  Concilia  Provincialia ,  quae  eodem  Saeculo 
I  cimo  tertio  in  Hifpania ,  Anglia ,  Germaniai  & 
:  ilia  fuerunt  convocata  ? 

M.    Concilia  Nationalia ,  fen  PrcvinciaHa->, 

j  ae  Saeculo  Ecclefi^  decimo  tcrtio  inHifpania  fue- 

nt  celebrata,  tanti  non  funt ,  ut  in  iis  percenfen- 

5  figillatim  immoremur .  Plura  quidem  referun- 

r  Concilia  Tarraconenfia  in  Hifpania  eo  Sasculo 

bita,  quorum  memoria  vix  fupereft,  quo  fit,  ut 

:  his  ConciliisTarraconenfibus,  in  quibus  nihil 

icujus  momenti  occurrit^^perfunftorie  agant  J54- 

zius  lib.4,  ^rcc^  Hifpaniccc ,  &  Cardinalis  ^guir-^ 

''  Hs  tom.j.  Conciliorum  Hifpania  pag.495.  496.  498. 

i  ^2.504,505.  &  523.  Praccermiflis  itaque  iltis  Con- 

^liis  Provincialibus  Hifpania? ,  veniamus  ad  Con- 

I  cilii. 


5  20  H  I  s  r  o  R  I  A 

cilia  Nationalia,  feu  Proviocialia,qua:  SaeculoXlIL 
in  Anglia  indida  fuerunt .  In  primis ,  Hubertus 
Caatuarienfis  Archiepifcopus  &  Angliac   Primas 
Londini  apud  Weftmonafterium  pro  reformationc 
Ecclefis  Anglicanas  celebravit  Concilium  anno  du- 
centefinio  fupra  millefinium  ,  in  quo  XIV.  condit 
funt  Canones  de  celebratione  Mifla:,&  DiviniOffi- 
cii  recitatione  abfq;  nimia  feftinatione  aut  protra- 
ftionc  ;  de  poenitentiis  a  Sacerdotibus  imponendis 
juxta  Sacrorum  Canonum  ftatuta,videlicet  poft  di 
ligenter  attentas  circumftantias  /id^&i  qualitateir 
perfona?,  quantitatem  delidi,  tempus,  locum,  cau 
fam ,  moram  in  peccajp  fadam ,  &  devotionem- 
animi  poenitentis  ;  de  fententia  excommunicatio 
nis  &  fufpenfionis  nonferenda  ,  nifi  canonica  mo 
nitione  pr*emifsa;  de  Beneficiis  non  conferendis  v( 
promittendis  antequam  vacent ;  de  Decimis ;  c 
Matrimonii  trina  denunciatione  &  publica  cek 
bratione;  de  peculio  Monachis  interdido  &cc.  £? 
tant  hujus  Concilii  Londinenfis  quatuordecim  ( 
Difciplina  Ecclefiaftica  Canones  apud  Hovedem\ 
ad  annum  mcc.  apud  Spelmanmm  tomo  2.  Concili 
rum  Britannia,  &  tomoxi.  ConciJ.  part.  i.pag.  i 
Stephanus  Langtonus  S.R.E.  Cardinalis  &  Archie^ 
fcopus  Cantuarienfis  Concilium  apud  Oxoniurn  a, 
no  Mccxxi  I.  celebravit,  cujus  ad  hunc  annum  ni 
IDlnere  Matth^us  Parifius,  &c  Matthaus  We/imonafi 
rienfis  .  In  hoc  Oxonienfi  Concilio  multa  fueru 
Itatuta  ad  reformationem  ftatus  Ecclefiaftici 
JMonaftica^  Religiouis  ;  Fefta,  Vigilias,  jejunia  ftai   I 
Jita ;  Excommunicati  Jurium  EccJefiafticorum  p( 
varores,  Regni  perturbatores  ,  JuriumRcgalii 
tiiurpatorcs  ^  falfi  uftes,  &  qui  cos  fubornant ,  C 

lumi: 


ECCIESI  ASTICA#  311 

lumniatores  &c.  Spondanas  ad  aiiautn  mccxxii.  rc- 

fer t  poft  Manhmm  We/tmonafimenfenij  paucis  die- 

bus  ante  iftud  Concilimi)  Oxonienfe  comprehen- 

fum  fuiffe  quemdam  impoftorem ,  qui  fuo  lateri  , 

pedibas  ac  manibus  quinque  vulnera  crucifixionis 

Dominicae  ad  feducendum  populum  imprefferat : 

itquc  iti  eodem  Concilio  Oxonicnfi  fimul  cum  eo 

alium  nebulonem  Hermaphroditum  ,  ejus  erroris 

^autorem,oblatLim ;  utrumque  fcelerisconvidum, 

k  publice  confeffum^judicio  Ecclefis  punitum  elfe# 

ididit  iftud  Concilium  Oxonienfe  ad  fanciendam 

^ifcipUnam  Ecclefiafticam  quadraginta  navem^ 

^apitula,  qua?  extant  apud  Spelmannum  tom.2.Co»- 

//.  Britanmx,  &  inferta  funt  tomo  xi.Conciliorum 

>art.i.  pag.271.  Alterum  Coaciitum  Londtnenfc^ 

1  Hta  Cardinafis  ,&  Sedis  Apoftolicsc  per  Angliam 

:  .egacus.anno  mccxxxvi*  congregavit ,  in  quo  fan- 

:ita  eft  Difciplina  Ecclefiaftica  uno  &  triginta  Oc^ 

recis  de  Ecclefiarum  dedicatione;  de  digna  Sacramen^ 

\  orum  minifiratione;  de  T{e6iorum  refidentia  ,  de  Bene^ 

'ciorum  pluralitate  Sacris  Canonibus  prohibita  ;   de 

lericorum  continentia ;  de  Monaflica  Difi:iplina  ;  de 

ipifi:oporum  officiis  &c.  Extant  hujus  Synoii  Lon- 

liuenfis  Ad:a  &  Decreta  apud  Matthmm  Parifium 

n  Hiftoria  Anglicana  ad  annum  ^iccxxxvi.  apud 

[pelmannum  tomo  2.  ConciL  Britannia,Sc  exinde  in* 

terta  funttomoxi.  Conciliorum  part.  i.  pag.  550. 

5o»//ic//i^  Cantuarienfis  Archiepifcopus  anuomil- 

e(imo  ducentefimo  fexagefimo  primo  Concilium 

^fovinciale  habuit  Lambetha  in  Anglia ,  in  quo  dc 

urifdidione,  libertate  &  immunitate  Ecclefiaftica 

dum  eft,  8c  in  earum  violatores  ac  perturbatores 

:ita  fuit  excommunicationis  fententla .  Plures  eu 


322  H    I    S    T    O    R    I    A 

de  re  in  hoc  Lambethenfi  Concilio  editse  Conftitu- 

tiones  extant  tonio  2.  ConciL  Britanniai  &  toni.xu 

Conciliorum  par.i.pag,  803.  OttobonusjS.  Hudriani 

Diaconus  Cardinalis  ,  an.  mcclxviii.  a  Ckmente  /r. 

rontifice  Maximo  miflus  Legutus  ApoHolicus  ad 

reformandas  Regnorum  Angii^,  Scotise,  atque  Hi- 

berniae  Ecclefias,  inllaurandamque  in  eis  Sacrorum 

Rituum  ,  morumque  fanttiorum  inltitutioncnui, 

Concilium  Nationale  Epifcoporum  totius  Britan- 

nia^j  Hibernia?que  Infularum,  Londini,  quasprima- 

ria  eft  Anglias  civitas,  convocavit ;  in  quo  Sandifli- 

vnx  Conftitutiones  condita*  funt  de  Sucramentorum 

adminiflratione  gratis  facienda  ;  de  Conjecratione  EC" 

flefiarum  infrd  annum  ab  earum  conJlru£licne  gratis 

itidem  ab  Epifcopo  cxhibenda  ;  de  CLericorum  habitu  , 

toujura  &  continentia;  de  Matrimoniis  ;  de  fru£lu  Ec- 

cUjiurum  njacantimni  de  regrejfu  ad  Benejicia  ;  de  plu- 

ralitate  Beneficiorum  ;   dt  refidentia  Epijcoforum  ;  de 

Monaflica  Difciplinay  &  de  aliis  id  genus  tam  Viro- 

rum  Ecclefiaiticorum ,  quam  Monachorum  refor- 

mationem  morum  fpedtantibus  ,  quse    Capitulis 

quinquaginta  quatuor  continentur  ,  &  ab  Anglis  , 

bcotis,  Hibernis  ac  Walliae  popuh's  reh*giose  fuere 

obfervata  ufque  ad  illorum  a  Romana  tcclefia  fub 

Henrico  Rege  VIII.  defeaionem  .  Denique  ^0^«- 

ncs  de  l?eck^m  Archiepifcopus  Cantuarienfis ,  An- 

gii^  Primas  ,  Concilium  Provinciale  Lambetha  an 

ao  MCCLxxxi.  cum  fuis  Suifraganeis  celebravit ,  ii 

quo  Ottonis,  &  Ottoboni  Cardinalium,&  Sedis  Apo 

itolicaj  quondam  in  Anglia  Legatorum ,  Conftitu 

tiones  fueruntconfirmatas,  &  viginti  feptem  Difci 

piin^  Ecclefiafticx  conftituta  funt  Capitula,  videli 

cet  de  SacramentQ  £ucharijii^ ;  de  uinnalibus  &  M 

ni 


ECCLESIASTICA^  323 

niverfariis  celebrandis  ;  de  Baptifmo  &  ejus  effeclu  ; 

de  Sacramento  Confirmationis  i  de  Sacris  Ordinationi-* 

bus;  dc  Confeffione  &  ^bfolutione ;  de  informationc^ 

(tmplicium  ^ftve  de  catechizandis  rudibus;  de  hofpita-' 

Htate  exhibenda ,  pnuipuc  Concionatoribus ;  de  falfis 

procurationibus  ;  de  cUndefiinis  inquifitionibus  reji-- 

cimdis;  de  Canonicis  B^gularibus  Ordinis  S.  ^ugufii^ 

ii;  de  Profeffione  tacita  Monachorum  ^  &  Monialium;^ 

jii£  incurritur  pofl  annum  probationis  expletum  ;  de 

iliis  Presbytcrorum^  quos  d  parentum  Beneficiis  omni^ 

10  arceri  deberejubetnr ,  ne  contra  jufiitiam  in  h^re^' 

litate  Crucifixi  locus  pateat  fucceffioni;  de  Clericis 

ilura  Beneficia ,  qu^e  curam  habent  annexam  anima^ 

um^poffidentlbusy  qtdbus  pr^cipitur  ^  ut  ea  libere  ^ 

bfolute  infrafex  menfes  in  Epifcoporum  fuorum  mani" 

m  refignent  y  unicodumtaxat  fervato  &c.  Ha?e  vi- 

;inti  feptem  pro  reftauratione  Difciplinse  Ecclefia- 

[icx  in  Concilio  Lambethenfi  condita  Capitula  ex- 

ant  apud  Spelmannum  tom.2.  ConciL  BritanniiC  ,  & 

iifertafunt  tom.xi.  Conciliorum  part.i.pag.iis^. 

^lura  non  addam  de  Conciliis  Provincialibus,  quse 

asculo  XIII.  in  Anglia  fuerunc  celebrata,ex  qmbus 

acili  negotio  intelligere  potes  ,  quanta  fueric  his 

emporibus  Anglicanorum  Prasfulum  in  vindican- 

a  jurifdidione  Ecclefiaftica  conftantia  ,  in  reftau- 

anda  Difciplina  vigilantia  ,  in  confervando  avita: 

dei  depofito  follicitudo .  Qu^e  tamen  omnia  a  Sa- 

ientiflimis  illis  Prasfulibus  olim  ad  defenfionem-» 

icclefise  Catholicae  conftituta  ,  nunc ,  proh  dolor  ! 

1  Anglia  penitus  everfa  ac  profligata  jacent,&  Ca- 

ioh'cis,  qui  in  Regno  AngliXjvariis  harrefibus  mi- 

rum  in  modum  funeftato,ingemifcunt,hoc  unum 

uuum fupereft  folatium^fore  ut  ^acobushujus  no- 

X    %  miuis 


324  H    1    S    T    O    R    1    A 

minis  certius,  verus  ac  legitimus  illorum  Rex  ,  tot 
Catholicorum  Regum  nepos ,  haeresque  non  dege- 
tier^  quem  incredibili  gaudio  paucis  abhinc  menfi- 
bus  excepit,  &  aliquandiu  Roma  poffidere  meruit, 
fidem  Catholicam  prifiinum  in  gradum  in  Regno 
Angliae  rcftituat ,  damna  per  Henricum  VIU.  Eccle- 
fiae  Romanae  importata  magno  cum  foenore  refar- 
ciat^  ac  tandem  illud>  quod  omnes  Fideles  ardenti- 
bus  votis  hadenus  optaverunt,  aliquando  fummo 
Numinis  beneficio  perficiat ,  ut  videlicet  fides  iii^ 
Anglia  laetis  aufpiciis  lucem  afpiciat ,  &  ludiuofa 
illa,  quae  Religioni  tanto fanguine  fteterunt, jurgia 
&  bella  feliciter  extinda,  gratuletur  Ecclefia  . 

D.  His  omnibus  Concihis  Provincialibus  , 
quae  ha6lenus  pcrcenfuifti ,  fi  ea  adjunxeris  quaj  in 
Germania  &  Italia  habita  funt ,  integr^m  omnium 
Conciliorum  Provincialium  ,  quas  in  toto  Orbe^ 
Chriftiano  ad  fanciendam  Ecclefiae  Difciplinam 
Sa^culo  decimotertio  fuerunt  coada^  feriem  ha- 
bebo. 

M.  Conradus  Cardiivalis  Portuenfis  &  S»  i^/- 
finie  Epifcopus ,  Sedis  Apoitolica:  in  Germania  Le- 
gatus>Conciiium  Provinciale  anno  Mccxxx.in  Ger- 
mania,  loco  tamen  incerto,  celebravit,  in  quo  qua- 
tuordecim  Ecclefiafticx  Dilcipfinae  condita  lunt 
Capitula  de  Continentia  Clericorum^  de  pwnis  infHgen' 
dis  Clericis  concubinariis  ;  de  Simoniacis ;  de  Vicariis 
ferpetuis  ,  qui  Parochialibus  Ecclefiis  cum  portione 
congrua  prc^pci  debent ;  de  his  ,  qui  SanBimonialium 
pudicitix  injidiantur  &c.  Hasc  quatuordecini  Con- 
cilii  Germanici  Capitula  Binii  Sc  CoJJartii  Notis  il- 
lultrata  extant  tomo  xi.  Concilior.  par.i.pag.2j>S» 
Concilium  Colomcnfe  anno  millefimo  ducentefi- 

mo 


ECCLESIASTICA#  32f 

mofexagefimo  Conradus  Archiepifcopus  Colonien-» 

fis  convocavic  j  in  quo  de  reformatione  Cleri  >  vi- 

delicet  contra  Clericos  concubinarios ,  negotiato- 

res,  illiteratos,  &  Simoniacos  >  condita  funt  Capi- 

tuIaXIV.  qua:  habentur  tomo  xi*  Conciliorum-# 

para.  pag.785.  Prstcr  hacc  quatuordecim  de  re- 

lormatione  Cleri  Capitula ,  alia  viginti  odo  de  re«* 

formatione  Monachorum  Benedidinorum  in  co- 

dcm  Concilio  Colonienfi  ftatuta  funt,  caque  recen- 

fentur  tom.xi*  Conciliorum  pag.  792.  G«/(/OjS.Lau- 

rentii  in  Luciaa  Prcsbyter  Cardinalis  ,  Sedis  Apo- 

ftolicacin  Saltzburgenii  Provincia  &  Dioecefi  Pra- 

genfi  LegatuSi  Concilium  Viennac  in  Auftria  indi- 

xit  annomillefimo  ducentcfimo  fexagefimofepci- 

mo,in  quo  undeviginti  Capitula  fancita  fwnt  de  visa 

&*  honefiate  Clericorum;  depuniendis  Clericis  concubi^ 

mriis;  de  excommunicandis  his  ,  qui  bona  Ecclefiarun% 

occupant  ac  detinenty  aut  Clericis  vim  inferunt;de  plu" 

ribus  Beneficiis^quibus  annexa  efi  cura  animarumyqui^ 

i  Ckricis^  abfquc  Sedis  ^pofiolica  difpenfatTone  >  reti-- 

teri  prohibentur ,  de  perfohendis  Decimis  ;  de  ferenda 

excommunicatione  in  Vfurarios  tam  Clericos  ,  qudm^ 

Laicos  ;  de  Curatis  ,  qui  ad  refidentiam  ,  fubtra£lion^ 

^ruduumj  ab  Epifcopis  compelli  debtnt',  de  Jibbatibus, 

juibus  inhibetur,  ne  Calices  *vel patenasfeu  facras  ^e- 

ies  benedicere  'uelconfecrare  ,  aut  munia  Epifcopalia 

ibirepnefumant,  nifi  cL  Sede  ^pofiolica  fpeciale  obti^ 

luerint  privilegium  ;  denique  de  Judxis  coercendis, 

fe  dc  aliis  rebus  ad  reformandam  Ecclefise  Difcipli- 

lam  necclfariis  mulca  decernuntur  in  his  undevi- 

jinci  Concilii  Viennenfis  Capitulis ,  qu«  excant 

omoxi.  Conciliorum  part.  i.pag.858.  Fridericus 

altzburgeufis  Archiepifcopus,&  Sedis  Apoftolic^ 

X    3  Le- 


^16  H    I   S   T    O    R    I    A 

legatus,  Conrilium  Provinciale  in  fua  Metropoli 
pio  recipiendis  Decretis  Cocilii  Oecumenici  Lug- 
dunenlis  IL  anno  millefimo  ducentefimo  feptuage- 
jRmp  quarto  congregavit ,  in  quo  viginti  quatuor 
edita  funt  Decreta  de  ProvindaUbus  Ordinis  S.  5e- 
nedi^ii  CafituUs^quai  fingulis  annis  ab  ^bbatibus  cogi 
deberc pr<;icipitur ,  quia  eorum  negk£ia  celebratione^ 
ohfervantia  P^gnlaris  fuerat  collapja  ;  de  obedicntia 
&  deliElis  Monacborum ,  quae  illic  puniri  jubemur , 
ubi  commijjafimt;  de  Beneficiorum  pluralitate  Sacris 
Canonibusvetita;  de  refidentia  in  Beneficiis  y  quibus 
curaanimarum  annexa  efl  ;  deFicariorum  inEcclefiis 
cum  portione  congrua  inflitutione  ;  de  posnay  cuifubja» 
cere  debent  Clericinon  Fiatores  ,  quiin  Sacris  Ordini" 
bus  conflituti  tabernam  ingrediuntur ,  aut  ad  aleas  vel 
taxillos  ludunt;  de  vagis  Scholaribus  ,  quibus  aliquid 
trogari  prohibetur;  de  ludis,  quos  vulgus  vocabat  tpi- 
fcopatum  puerorum,  in  Ecclefiisy&  dperfonis  Eccle- 
fiaflicis  fieri  prohibitis ,  de  celebrandis  diebus  feflis 
San£lorum  Saltzburgenfis  Ecclefia  Patronorum  Ru- 
perti,  Virgilii  &  Augultini ;  de  Ecclefiarum  ^d^uoca- 
tisy  qui  admonentur  ,  ut  ab  indcbitis  vexationibus  Ec- 
clefiarumy  &  bonis  ipfarum  abflineant  y  debitisque  JU' 
ribusfint  contenti .  Hasc  &  alia  hujufmodi  Difcipli- 
nam  tam  Ecclefiafticam  ,  quam  Monafticam  fpc- 
Santia  decernuntur  in  his  viginti  quatuor  Concili 
Saltzburgenfis  in  Bavaria  Capitulis,  quas  habcntu 
Tomo  XI.  Conciliorum  Part.  i.  pag.  998.  Sifridu 
Colonienfis  Archiepifcopus  ,anno  millefimo  du 
centefimo  oduagefimo  Provinciale  Concilium 
fua  Metropoli  habuit ,  in  quo  de  vita  ,  honeftatc  J* 
&  Officio  Clericorum  ;de  Sacramentorum  admip.Jft 
ilratione  ;  de  Clericis  concubinariis ;  de  Mor 
J  _  ck 


ECCLESIASTICA#  327 

lorum  &  Moaialium  difcipJiaa  ,  &  de  aliis  rebus 
:cleiialHcis  condita  fuat  duodevigmti  Capitula  , 
i^  extaiit  rom.xi.  Coaciliorum  Part.i.  pag.i  107» 
iulopoft  ceJebrationem  iftius  Concilii  Colonien- 
^yFridericus  fupra  laudacus,Archiepifcopus  Saltz- 
urgenfis,  &  Sedis  Apoftoiicx  Legatus,aliud  Con- 
lium  in  fua  Metropoli  annoMCCLxxxi.  congrega* 
rt,  ia  quo  Canones  ododecim  condidit  contra  Ec^ 
^fiarum  aliemtiones ,  Beneficiorum  curam  anima" 
m  annexam  habentium  pluralitatem,  immodicos  Vi" 
atorum  fumptus  ;  contra  Patrmos  ^  ^udices ,  qui 
ma  morientium  Cle?icoru  m  invadunt ;  Contra  Cleri-- 
s,  qui  de  manibu^  Laicarum  Icclefias  recipiunt^  con^ 
a  falfarios  ,  contra  eos  qui  violentas  manus  Clericis 
ferunt;  de  Monaflica  Difciplin^  ^c^  Extant  illius 
oncilii  Saltzburgenfis  ododecim  de  Difciplina-» 
:clefiaftica  Canones  Tomo  xi.  Conciliorum-i» 
art.  I.  pag.  1151.  ^oannes  Tufculanus  Epifcopus , 
:dis  Apoftolica?  in  Germania  Legatus  ,  Nationa- 
Concilium  Herbifoli  in  Franconia  anno  mille fi- 
10  ducentefimo  odogefi  mo  feptimo  celebravit, 
\  quo  multa  decernuntur  de  vita  &  honeftate^ 
lericorum  ,  quibus  veftes  immodefta^ ,  taberna- 
im  aditus,  ludi  taxillorum  ,  frequentationes  ,  lu- 
i ,  &  coUoquia  cum  Monialibus,  haftiludia  ^  & 
)rneamenta,  gravium  intermination^  poenarum 
rohibentur,  &  Ckrici ,  qui  Concubinas  retinent, 
eneficiis  ipfo  faAo  privati  denunciantur  .  De  his 
:  aliis  rebus  pro  bono  Ecclefix  regimine  quadra- 
inta  duo  Capitula  'm  ifto  Concilio  Herbipolenfi 
atuta  funt  ,qiinc  extant  Tomo  xi.  ConcihoruirL-» 
art.  II.  pag.  13  19.  denique  ,  prsetermittere  non 
cbeo  Concilium  Budenfe  ,  quod  Pbilippus  Firma- 

X    4  nus 


32S  H    I  S   T   O   R   I   A 

ttus  Epifcopus ,  in  Hungaria  y  Poloaia ,  Dalmatia, 
Croatia ,  Rama ,  Servia ,  Lodomeria ,  Gallicia-> , 
Cumania ,  Sedis  Apoftolic^e  Legatus  ,  in  Caftro 
Budenli ,  Vefprimieafis  Dioecefis  ,  anno  millefimo 
ducenteiimo  feptuagefimo  nono  celebravit,in  quo 
txix.  Canoncs  conditi  funt  de  Difciplina  Ecclefia- 
ftica ,  pr^fenim  de  habitu  ,  vita  ,  &  honeftato 
Praflatorum  ,omniumqueClericorum;  de  Epifco- 
pis  cx  Religiofis  Ordinibus  aflumptis  ,  vel  deiii- 
ceps  aliumendis  ,  quibus  pr^cipitur  ,  uc  fui  Ordi- 
nis  habitum  deferant ,  alioqui  Ecclcfia:  ingreflii  & 
Pontificaliumexecutione  prohibeantur  ;  de  Uivi- 
no  Officio  cum  diurno ,  tum  nodurno  ,  quod  di- 
ftinde  6c  devote  a  Sacerdotibus  recitari  jubetur ; 
de  Ecclefiaftica  jurifdidione ;  de  publicis  Concu- 
binariis  ,  qui  ab  Ecclefias  ingreflu  arceri  debent  ^ 
nec  nonetiam  illi,  qui  domos  fuas  vel  poflefliones 
publicis  meretricibus  ,  adulteris ,  inceftuofis  ,  aut 
aliis  infamibus  perfonis  locanc  ,  vendunt ,  vel  do- 
nanc.  Dehis,  ^' aliis  non  minoris  momenti  Ec- 
clefia:  negotiis  extant  hujus  Concilii  Budcnfis  Ca- 
noaes  fcxaginta  novcm  Tomoxi.  Concihorum-» 
Part.  I  pag.  1073. 

Quod  ipediac  ConcilfaNationalia  ,  feu  Pro- 
vincialja,  quie  S^eculo  decimo  tertio  ad  fancien- 
dam  tcdciix  Difciplinam  in  Italia  fuerunt  cele^ 
br^ta,  cuni  pauca  fint,  his  levi  digito  defungemur. 
Bonifacius  Archiepifcopus  Ravennas  anno  miliefi- 
moducentefimo  odogefimo  fexto  Concilium  in-j 
fua  Metropoli  celebravit,  in  quo  novcm  ad  reftau* 
randam  Ecciefia:  Difciplinam  condita  funt  Decre 
ta  de  jocuUtoribus  &  hiftrionibus  non  recipiencii^;  lU 
Jndulgentiis ,  quas  Epifcopis ,  ^bbatibns  ,  y^rcfjidia- 

cqnis 


EcCLESIASTICAi  JZ^ 

i/V,  Pr£pofitis  9  &  aliis ,  qui  alunt  aut  vefliunt 

luperes,  concedic  prxdida  Syiiodus  Ravennaten- 

;  De  Decimis  ,  &  de  excommunicatione  in  illos  fe- 

ida^  qui  eas  perfolvere  contemnunt;  deCafibus, 

i  ^rchiepifcopo  inB^vennate  Provincia  refervan-^ 

r ;  de  abrogandis  &  penitus  abolendis  Statutis,  qu.^ 

piertati  &  confuetudini  Ecclefia  funt  contraria  ^  6c 

I  aliis  rebus  Eccleiiafticis ,  qu«  legi  poflunt  iii^ 

I  vem  hujus  Concilii  Ravennatenlis  Decretis  in- 

tisTomo  xi.Coaciliorefm  Part.  ii.  pag.  1238. 

to  Archiepifcopus  Medioianenfisduo  in  fua  Me- 

)poli  ceiebravit  Concilia  ,  quorum  primum  ha- 

:um  ellanno  mcclxxxvii.  &ineo  deccin  pro 

ifciplina  Ecclefiaftica  lUtuta  funt  Capitula  ,  qu^ 

nmatim   recenfet  nofter  Bzovius  ad  annum^ 

I  CLxxxvii.     &    habentur  Tomoxi.  Concilio- 

in  Part.  II.  pag.  1331.   Alterum   Concilium-> 

I  diolanenfe  convocavit  idem  Otto ,  Archiepifco- 

[5  Mediolanenfis  j  anno  millefimo  ducentefimo 

\  nagefimo  primo  ,  in  quo  poft  multa  ad  rcftau- 

I  idam  Ecclefia:  Difciplinam  conftituta  >  fuppeci^ 

i  Tcrram  Sandam  recupprandam  decretae  funt , 

\  videre  eft  apud  mox  iaudatum  Bzovium  ad  an- 

i  tn  Mccxci.  Num.xi.  Sed  de  Conciliis  tam  Gene- 

I  ibus ,  quam  Nationalibus  ,  quas   Sarculo  XIII. 

I  -iis  inlocis  habita  fuerunt/atishaftenus  didtum 

t .  Nec  enim  m  hoc  amplilfimo  tradando  argu- 

I  nto  diutius  verfari  poflfumus^cum  nobis  in  hoc- 

(   Colloquio  adhuc  diiferendum  incumbat  do 

( »nciliis  ciim  Oecumenicis  ,  tum  Natlonalibus 

i  i  Provincialibus ,  qu«  Safculo  decimo  quarco  ce- 

I  »ravit  Ecclefia . 

D.Fu^- 


330  H    I   S  T   O   R  I   A 

D.    Fueruntne  decimo  quartd  Ecclefise  fecu- 
lo  celebrata  plura  Concilia  Generalia  ? 

M.    Unicum  dumtaxat  Sasculo  declmo  quar- 
to  celebratum  eft  Concilium  Generale,r/ew«^wro 
videlicet  in  Galliis ,  quod  inter  Concilia  Oecu- 
menicadecimum  quintum  cenfetur  ,  fuitque  indi* 
dum  anno  mcccvi  i.  a  Clemente  V.  Pontifice  Maxi- 
mo  ob  quatuor  potilfimum  caufas  :  primo^ob  cau- 
fam  Templariorim  ,  quorum  Ordo ,  antehac  San- 
diffimus  ,publica  tum  temporis  graviffimoruno 
criminum  infamia  laborabat  •  Secundo  ,  ob  cau- 
fam  Fidei  variis  erroribus  laceffitse  ;  Fratricelli  ni- 
mirum  ,  DulcinifliS  ,  Beguardi  &  Beguina  ,  quibu^ 
omnibus  ,  ut  in  fuperiori  Colloquio  oftendimus 
praeiverat  Frater  Petrus  ^oannes  Oli-vi  ex  Ordinc 
Minorum,varios  errores  fparferunt,  ad  quoscom 
pefcendos  prsefentiffimo  remedio  opus  erat .  Ter 
tio ,  ob  fubiidium  Terrx  Sandse .  Quarto  denique 
ob  rertaurationem  collapfae  Eccleliaiticae  Difcipli? 
i\x  ;  quae ,  ut  facilius  in  integrum  rellitui  poiiet 
Archiepifcopis  &  Epifcopis  (ingulis  juffit  Sumnu 
Pontifex  Clemens  F.  ut  per  fe  vel  per  alios  virc 
prudentes  ,  Deum  timentes  ,  &  habentes  prs  oci 
lis ,  omnia ,  quae  corredionis  &  reformationis  1 
mam  expofcerent^  fubtiliter  inquirerent ,  fideliD 
confcriberent ,  &  ad  Concilii  notitiam  perferrer 
Huic  Summi  Pontiiicis  pr^cepto  prae  caeteris  al. 
uiorem  geffit,  illudque  executus  eft  Guillelmus  L 
randus  Mimatenfis  Epifcopus  ,  doctrina  &  piet« 
confpicuus ,  qui  egregium  edidit  Tradatum  i 
fcriptum;  Z)^  modo  Generalis  Concilii  celebrandi.  t 
quacuor  caufa?  convocandi  Concilium  General 
Vienaenfe^  referuntur  in  Couttitutiojuibus ,  q 

( 


EcCLESIASTlCAi  33^ 

^entmiC  vulgo  dicuntur,  &  in  convocationis  Di-' 
nate  ,  quod  incipit :  ^{egnans  in  C<£lis  &c. 

D.  Conciliuin  Generale  Viennenfe  fuitno 
bratum  eodem  anno ,  quo  a  Clemence  /^.  Ponti- 
Maximo  indidum  ell,  feu  anno  millelimo  tre- 
refimo  feptimo  ? 

M.  Concilii  Oecumenici  Viennenfis  ,  quod 
o  Mcccvi  1.  a  Clemence  ^.  indidum  elt,  ad  qua- 
nnium  procraftmata  fuitcelebratio.  Quo  fa- 
n  elt ,  ut  illud  foiiim  fuerit  apertuni  Kalendis 
obris  anai  milleiimi  trecentefimi  undecimi. 
us ,  in  quo  habitum  eft  iftud  Concilium  ,  fuit 
ma  Ailobrogum ,  Archiepifcopalis  Sedes  ad 
>danum  in  Galliis  fita.  Praefuit  Summus  Pon- 
c  Clemens  V.  Adfuere  ,  praster  Cardinales,  Pa- 
rchae  .\lexandriaus ,  &  Antiochenus  Latini  ri- 
.,  centum  6c  quatuordecim  Epifcopi  ficut  tefta- 
jiiiilelmi  Nangii  Concinuator  (trecentos  tamen 
iftites  huic  Coacilio  Viennenfi  interfuifle  fcri- 
t  Joannes  ViUanius  &  S.^aConinns  )  Inferiorum 
latorum  ingens  erat  numerus ,  &  Principum-» 
;cores  .  Poft  feptem  circicer  menfes  abfolutum 
iftud  Concilium  ,  non  vero  poft  biennium ,  ut 
errorem  obreplit  Tritbemio  Abbati. 

!-)•  Templariorum  Ordinis  originem  ,  Au- 
:em ,  finem ,  &  Officium  ,  ad  quod  in  Ecclefia-* 
ercendum  fuit  ille  Ordo  inftitutus  ,  memini,  te 
i  expofuiire  ia  CoUoquio  fexto  in  Hiftoriam  fx- 
i  undecimi.  At,cum  ifte  Templariorum  Ordo,ut 
iem  obfervalti  ,  fueritprofcriptus  ,fupprea'us, 
penitus  excmaus  in  Concilio  Generali  Vien- 
ifi ,  debes  nunc  explicare  caufam,ob  quam  iftud 
ncilium  abokverit  huncOrdinem,qui,ut  teftan- 

tur 


33i  HisTORiA 

tur  Hiftorici  Scriptores>  quos  nuperrim^  legl,  cn 
in  fe  laudabilis  ,  bonus ,  Eccleliae  utilis ,  &  cui  ( 
officio  incumbebat  Chriftianae  ditionis  fines  in 
Oriente  tueri ,  latrocinia,  &  incur(iones  Infideliuj 
Chrittianos  Tcrram  Sandiam  pietatis  ergo  perli 
ftrantes  infettantium  armis  inhibere  . 

M.   Templariorum/eu  Equitum  militise  Ten 
pli  Ordinem  multos  annos  fama  percekbrem  fl« 
xuifle  ,'&  EccleficB  egregiam  navaffe  operam,  neir 
diffiteri  poteft  .  Aft ,  quod  maxime  dolendum  el 
TemplariiilliEquites  progrettu  temporis  imme 
fis  opibus  aufti,  moribufque  in  deteriora  mutati 
c6  tandem  nequiti^e  prolapfi  funt ,  ut  fui  officii  p 
nitiis  immemores  ,  occulta  cum  Saracenis  &  Ti 
cis  foedera  &  confpirationes  contra  Chriftian 
inirent ,  feque  omni  genere  impietatis ,  &  nefan< 
libidinis  flagitiis  contaminarent .  Inter  horren 
crimina,  quorum  Templarii  fuerunt  infimulai 
hxc  praecipua  habentur  :  Primo ,  qudd  coaipel. 
rent  cos  ,  qui  huic  Ordini  nomen  dabant ,  ur  5 
fum  Chrijium  abnegarent ,  &  ter  confpucrent  In; 
ginem  Crucifixi .  Secundo ,  quod  eos  cogerent, 
libarent  in  partibus  pudendis  ofcula .  Terti6,qu 
MagifterOfdinis  ,  &  Prscceptores  libertatem  il 
permitterent  averfam  &  nefariam  libidinem  imf  | 
nc  cxercendi .  Quart6  ,  quod  cranium  quoddan 
deauratum  ,  prolixaque  barba  adornatum  ethn; 
ritu  adorarcnt .  Proptcr  haec  execranda  fcelera 
re  merito  extindus  fuit  in  Concilio  Generali  Vi 
nenfi  Templariorum  Ordo  ,  quippe  qui  ab  £c( 
fia  ciim  fuiuet  inftitutus  ,  &  approbatus  ut  bon 
Chritti  odorem  Icnge  latequc  diffunderet,ut  ex^ 
plum  fidelium  cdet  ^  ut  Chriftianas  fanftitatis  fc 

m 


ECCLESIASTICA*  S5^ 

i  ac  imaginem  converfacione  fua  exhiberec  , 
iduni  iioi  propoiicuni  officium  magno  cum^ 
>re  exercens  infervirec  Eccleii^;  ab  eo  candem 
iflimo  nne  prorsiis  degeneraverat ,  &  generali 
lia ,  ob  moruin  corruptelam  &  abominanda.* 
:ia ,  aiperfus ,  non  foljim  Ecclefias  inutilis,  fed 
iciofus  evaferat . 

D.    Cum  aliquos  Scriptores,pra?fertim  S.^n* 

um  ,  &  '^oannem  yillani  de  caufa  Templario- 

diirerentes  nudiustertiiis  legerim  ,  fine  ,  quse- 

t  nonnullas  circa  hanc  Templariorum  accufa* 

m  tibi  proponam  difficultates  ,  qu«e  mihi ,  ut 

ide  fatear  ,  haud  leves  effe  videntur .  Non  ne- 

aidem,  Tempiarios  horum  fcelerum^quas  mox 

ifti ,  reos  fuifle  accufatos  ,  fed  S.  ^ntoninus 

art.  Chronici  •  Titul.  xxi.  Cap.  i.   &  ^oannes 

li  Libro  viii.  Hijiori^  Italice  fcriptas  Cap.xiir* 

itur ,  primos  horumce  criminum  in  Templa- 

iccufacores  ac  delatores  fuifle  duos  ex  codcm 

i  le  falfos  Fratres ,  ergaOrdinis  moderatores 

i  aifedos  >  ac  perditiflimos  viros ,  quoruia.» 

i  erat  Prior  MontisFalconis  in  agro  Tololano  , 

i  arifiis  a  Templi  Magiitro  ob  h^rcfim  &  peffi- 

3  /itae  mores  perpetuo  carccri  fuerat  addidus ; 

t  appellabatur  Nofiis^cxul  Florentinus,  qui  iti- 

I  ob  crimina  in  carcerem  a  Praetore  Parifienfi 

:,  c  conjedus .  Hi  duo  profcripti  ac  fcelelti  vi- 

,  t  fuae  libercati  confulerenc&  faluti ,  pra^dida 

^<  era ,  five  confida ,  Templariorum  facinora-* 

t  erunt  ac  propalarunt .  Nemo  autem  non  vi- 

t  hancdelacionem  nullum  adpuniendos  lem- 

a  35  3  &  ad  abolendum  hunc  Ordinem  ,  qui  an- 

a  e  JEcclefia  tam  benc  mericus  erat,  locum  ha- 

berc 


354  H  I  s  T  o  R  1  A 

bere  debuiffe  ,  utpote  fadam  ab  iiiiquis  viris , 
crga  hujus  Ordinis  moderatores  peflime  affedt 
quos  proindc  ab  accufatione  &  teftimonio  fercn 
jurartepellebant . 

M.    Non  ab  illis  duobus  dumtaxat  ganeo 
bus  deteda  funt  Templariorum  flagitia,  fed 
ftium  duorum  millium  depofitione  probata,  i 
damnati  fuerunt  Templarii  nili  poft  fadas  tiim  j 
Gallia  a  Clemente  V.  Pontifice  Maximo ,  &  a  I 
//ppo  Pulchro  Galliarum  Rege  ,  tum  etiam  in  A 
gonia  y  in  Anglia  ,  &  in  Italia  per  Judices  Ecck 
fticos,  diligentes  inquifitiones  ,  quibus  acceffit 
numerorum  reorumj&  prgcipuorum  hujus  Ord 
Profefibrum  aperta  &  libera  confeffio  ,  ut  con 
cx  bene  multis  Inftrumentis  five  Adis  Inquifi 
num  ,  quse  laudat  CI.  Petrus  Puteanus  in  Hiltoi 
damnationis  Templariorum ,  qux  hic  referri  | 
expendere  nimis  longum  eflct .  Sufficiet  obiter 
fervare  ,  Guillelmum  de  Parifiis ,  Fidei  per  Ga 
Quasfitorem  Generalem  ,  Ordinis  Fratrum  Pr 
catorum ,  ad  examen  vocaflfe  centum  quadrag 
Tcmplarios  ex  Domo  Templi  Parifienfis ,  eofq 
multis  coram  teftibus  integerrimis  &:  proba 
jii«e  fidei ,  fuper  illis  facinoribus  Ordini  objedi 
terrogatos  ,  confeflbs  una  voce  reos  habuifle. 
diti  funt  etiam  inter  csetcros  Magnus  Templi 
gifter  ^acobus  Mola  Burgundus ,  Guido ,  Delj 
Viennenfis  frater  ,  &  Hugo  de  Peraldo ,  qui  ea 
crimina  confefli  funt .  Quin  ,  &:  ipfe  Clemeni 
Pontificis  Maximi  Cubicularius,  qui  Ordinis  1 
plariorum  Eques  erat  ^  horumce  criminum  fef 
item  oculatum  exhibuit  ,  ut  obfervat  Mari  3 
lAbio  xy.  Bifiorix  Hifpanici^  Cap. xv.  his  verbi  ^j^ 


EcCLESIASTICAt  33$ 

ipjtus  Pontificis  CubicuUrins  ,  qui  undecimo  ^ta- 

anno  ad  eum  Ordinem  adiun£lus ,  ^ifa  fa^aque  re- 

'b^t .  His  onuiibus  addi  debent  publica  fama^, 

:  Templariorutn  facinora  ad  Pontificis  Clemen^ 

'^.  &  Philippi  Pulchri  Galliarum  Kegis  aures  de- 

t ,  necnon  decretorium  judicium  contra  Tem- 

ios  poll  maturum  &  diuturnum  examen  ixi^ 

icilio  Generali  Viennenfi  latum .  Quis  enim-» 

lat ,  (  ait  Cabajfutius  m  fua  Notitia  Ecclefialli- 

»ag.  490ik  )  contigifle  ,  ut  tanta  &  ex  tot  diflitis 

vinciis  convocata  Prasfulum ,  Principum,  Lega- 

im  ,  atque  infignium  Dodorum  multitudo  , 

rum  haud  exigua  pars  etiam  /anguine  vel  afii- 

tc  plerifque    illius  Ordinis  militibus  conjunda 

,  in  tam  immane  flagitium  confpiraverit ,  at- 

adeo  in  tanti  momenti  caufa  ,  in  qua  de  po- 

iflimi  &  faeculari  nobilitate  illuftriflimi  Ordi- 

!'  Jrbe  univerfo  propagati  non  modo  abolitionej 
niam  atrociflima  damnatione ,  fupplicioquo 
I  )atur  \  Unde  merito  concludit  idem  Scriptor, 
\  n  cenfura  dignam  efle  Trithemii ,  aliorumque 
i<  nullorum  temeritatem  ,  qui  Templarios  aflere- 
e  ufi  funt  falfis  criminibus  laceflitos^circumven- 
c  ,  atque  oppreflbs  fuifle  • 

D.  Necdum  in  animum  meum  inducere  pof- 
ft  ,  univerfum  Templariorum  Ordinem  partici- 
k  1  ac  confcium  efle  omnium  fcelerum ,  quorum 
h  accufatus .  Nam  primo ,  adco  horrenda  &  ne- 
a  !a  funt  fcelera ,  quae  huic  Ordini  obiiciuntur , 
|t  enc  incredibile  fit ,  Viros  nobilitate  illuftres , 
|r  -eflione  Religiofos  ,  &  obfequio  Ecclefia^  man-- 
ij  tos  ,  depofito  omni  honoris  ,  pudoris  ac  Reli- 
f  lis  fenfu ,  ftff  illis  flagitiis  per  totum ,  qua  late 
^  ~  -  patct.. 


33(f  HlSTORlA 

pacct  j  Orbem  Chriftianumcontaminare  potuifTi 
nemine  inter  illos  reclamanie»nemine  tam  nefan< 
Sc  immania  crimina  execrante  aut  revelante  •  Pr; 
terea^  quamvis  juridice  auditi  &  examinati  fuerii 
iionnulli  Equites  Templariorum  Ordinisjnuaqua 
tamen  Ordo  totus  fuit  in  jus  vocatus  6c  audicu! 
Immo  Confefliones  horrendorum  criminumab 
lis  Templariis  interrogatis  &  auditis  tadas ,  v 
tnetu  ,  vel  tormentis  ,  vel  promiflis  fuifle  extort* 
€x  eo  maxime  probari  pofle  videturjquod  fumm 
Cotius  Ordinis  Magifter  ^acobus  Mola  ,  plurimiq 
alii  Templarii »  qui  Pariais  flammis  addicti  fua 
cditam  ante  criminum  confeflionem  revocarur 
ac  fe  ipfos  ,  Ordinemque  ,  criminum  objedon 
puros  &  infontespalam  conteftati  (unt,  morte 
quc  intrepidi  pro  hujus  veritatis  defenfione  af  j 
xerunt  &  fubierunt  • 

M.    Ciim  deteftanda  illa  crimina  innum( 
depofltionibus  teftium ,  inquifltionibus  ac  int 
rogationibus  ubiquelocorum  alegitimisjudici 
Ecclefiafticis  fadis ,  atque  ipforum  reorum  con 
fionibus  probata ,  comperta  ac  explorata  fueri 
flocci  fieri  debent  omnes  coajedura? ,  quse  ad  { 
bandam  Templariorum  innocentiam  adduci 
funt .  Fada  quippe  ex  Adis ,  &  Authenticis  • 
Itrumentis ,  non  conjeduris  &  rationibus  prol  - 
tur  .  Fuerint  licet  Templarii  Natalium  fpleac  c 
inclyti ,  profefllone  Religiofi,  &  Ecclefia  obfec  s 
dediti ;  poftquam  tamen  a  pio  Inftituti  fui  fine 
piter  defciverunt,  fu^eque  libidini  frsena  imj 
laxarunt ,  in  his  fcnfim  fine  fenfu  obfcuratun 
aurunij  mutatus  eft  color  optimus,  difperfi 
lapides  Sandhiarii ,  ita  ut  de  illis  rede  dici  pc^ 


ECCLESIASTICA#  |37 

[iiod  de  Origene  ajebat  Hieronymus  :  Vbi  bene^nemo 

lelius  ;  ubi  male  nemo  pejus  ;  ac  vere  in  eos  qua- 

rent  ha?c  cammunia  Philolbphorutu  EfFata  :  Cor-^ 

uptio  optimi  peffima  :  &  ex  generofiori  vino  fit  afpe- 

ius  acettm  •  Quod  vero  in  tanta  corruptione  mo* 

um  nullus  in  Templariorum  Ordine  reclamaverit, 

uUus  de  hisimmanibusflagitiis  apud  Hcclefiam^ 

:>nqueftus  fuerit ,  id  ccrte  mirum  tibi  videri  haud 

ebet^ciim  ejufdem  filentii  fuppetat  exemplu,quod 

^ftris  temporibus  contigit,in  fpuriis  Myllicis^M/-, 

laelis  de  Molinos  Difcipulis  ,  qui  licet  in  fua  SetSa 

^fandas  veterum  Gnofticorum  impudicitias  om- 

:s  ad  unum  a^mularentur^  nullus  tamen  inter  illos 

*r  non  Icve  temporis  fpatium  de  his  foeditatibus 

abominationibus  apud  Ecclefiam  conqueftus 

i;  y  fed  potiiis  finguli  dati  opera  altiffimo  fibi  im« 

>fitofilentio  follicite  ftuduerunt,  utnonprodi- 

nt  in  publicum  ,  Cw^  quia  fuiscommodis,  &  illi- 

cis  voluptatibus  afFatim  indulgcrc  volebant,  fivc 

lia  verebantur  ,  ne  fuae  Sedse  monftralibidinum 

odentes ,  fuaefamse  jaduram  facerent ,  &  in  fo 

Kicitarent  odium  aliorum ,  quos  eildem  opera 

fFamafient .  tanidem  filentii  Templariorum  iiiji 

nta  Ordiuis  (ui  morum  corruptionc  caufam  fuif- 

:  facile  crediderim  .  Verum  quidem  eft^  plurimos 

:mplarios ,  &  in  primis^^^jcoZ^/^w  Mola,  fummum 

rdiuis  Magiftrum  ,  paulo  antequam  viviParifiis 

>mburercntur,  revocafle  ,  quam  prius  cdiderant, 

^lerum  confefllonem  ,  eumdemquc  Ordinis  Ma- 

ftrum  ,  ciim  ad  fupplicium  raperetur,  hxc  verb^i 

lam  fecifle,  qua?  ex  probate  fidei  Authoribus  re- 

:t  Marhna  libro  xv.  dc  B^bus  Hijpania  capirc  dc- 

no  :  £^0  extrcmo  vitx  tcmp^ve ,  ctlm  inutili  mcii- 

Tom.F.  Y  d^6 


33»  H    I    S    T    O    JL    I    A 

datio  locus  cjje  non  del>et ,  fjera  ejje  nego  ,  ac  per  om" 

rJanurninaJHro  ^  qine   de  Templariornm   impietatc^ 

criminihujque  &  antejaiiata  y  &  nunc  recitatafmt. 

Ordo  enim  illefan£lus  ^jujius  ,  ac  orthodoxus  eji  .  Ego 

tamen  extremo  fupplicio  dignus  ,  qui  Pontifice  ,  i^^e- 

qut;  hortantibus  ,  Jiagitia  impia  fceleraque  mentitus 

Jum  in  Ordinem  meum  de  B^ligione  ChriJUana  optirne 

mcritum:  Quod  utinam^  6  utinam  fa£lum  non  ejfet  Ifed 

(]Hod  unum  fuperefi ,  meis  dcli£lis  ,  fi  venia  loeus  eji  , 

tgnofci  poflulo  jultroque graviores  etiamposnas  depO" 

jco  &Cn  id  ita  cbntigiire ,  licut  narrat  Alariana,  noii 

inriciaseo,  contendo  tanien  ,   ex  ea  prsecedentis 

jceleruiii  confedionis  revocatione,qua  ^acobus  Mo- 

/4  'iunimus  Ordiiiis  Magiiler,  plurimique  Templa- 

iti,antequam  ignis  fupplicium  perferrent,  publicc 

ucclararunr,  fe  ipfos  ,  ^  Ordinem  criminum  obje 

aorum  puros  &  infontes  eife ,  inferri  non  deberc. 

confefliones  criminum  a  Templariis  fadas  ,  meti 

P^rnarum  elicitas  ac  extortas  fuifie  .  Nam  primo 

ttii  Magiller  Ordinis  ,  &  alii  nonnulli  Templar 

pnuseditam  fcelerum  confenionem  revocaverint 

iiihilofccius  multo  plures  Templarii  in  priori  coi 

fjiiione  femper  fibi  conrtantes   perfeverarunt .  S( 

cuuuo,  ipfa  rei  geftae  feries  ,  ipfa  Inquifitionuni    ' 

/Vcta  cx  Kegio  Chartulario  deprompta,  nec  n 

( /c^7C//r/V  r.  Pontiiicis  Maximi  Diplomata  aper 

ti'  iaoi){irant ,  maximam  Templariorum  parten: 

ijoate  ac  libere  horrenda  flagitia  confeflam  fuil 

carumque  infamem  notam  univerfo  Ordini  inuf 

ie  .   rertio  ,  extant  ik  vetera  &  recentia  exemj 

iixrciicoruai ,  &  fceleratorum  viroru^n ,  qui   < 

trcaia  fupplicia  fubire  maluerunt,quam  fups  eri 

rcs  vcl  icdera  fateri^  quaks  fucr unt  Prifcillianii 


ECCLESIASTICA.  339 

uorum  vulgarc  ac  tritum  erat  cffa,tixm:  jura  ,  pev' 
ura^  fecretim  proderenoli,  ut  nihil  inprsefentia^ 
licam  de  Circumcellionibus  ,  de  Joanne  Hus ,  HierO'^ 
ymo  Pragenji ,  &  aliis  H^reticis  ,  qui  ab  Ecclcfia-* 
oavidi  j  &  folemni  judicio  damnati ,  nunquam 
los  errores  ejurare  voluerunt ,  &  mortem  irreto- 
cis  oculis  afpexerunt,  atque  impavidis  animis  op- 
etierunt,quorum  tamen  in  perferendo  ignis  fup- 
licio  conltantia  feu  pervicacia  illos  infontes  fuif- 
;  minime  probat,  (icut  in  confeflb  eft  apud  omnes 
atholicos  .  Nihil  ergo  ex  hac  praecedentis  fcele- 
im  confeflionis  revocatione  fada  a  Magiftro  Or- 
inis ,  &  aliis  Templariis  ;  nihil  etiam  ex  ipforum 
perferendo  ignis  fupph*cio  conftantia ,  feu  po- 
js  pervicacia  ,  extundi  poteft  ad  vindicandum--p 
inc  Templariorum   Ordinem  a  fcelerum  infa- 
ia,  qua  fuit  afperfus^  ac  demiim  in  Concilia 
enerali  Vicnnenfi  omnino  cxtinftus .  Obiter  ta- 
en  advertere  debcs ,  hunc  Templariorum  Ordi- 
:m  non  fuifle  in  Concilio  Gencrali  Viennenfi  a 
cmente  V.  damnatum  &  abolitum  ex  rigore  juris, 
Li  per  modii  fententig  definiriva?,  quam  fummus 
^ntifex  ferre  non  potuit ,  quia  totus  Ordo  Tcm- 
ariorum  in  jus  vocatus  &  auditus  non  fuerat .  Hi 
luidem,  qui  hujus  Ordinis  defenfionem  fufcepe- 
nt  Parifiis  coram  Apoftolicis  Commiflariis,pro- 
ratione  legitimanon  crant  inftrudi ,  &  fe  Pro- 
ratores  inftituerc  non  poflTe  abfque  prsefentia  & 
»nfenfu  MagiftriOrdinis  refponderunt ,  ut  con- 
iC  ex  Aftis  publica  Notariorum  manu  cxceptis  ^ 
relatis  a  Petro  Puteano  in  fua  Hiftoria  Templa- 
>rum.  Verum,  quamvis  C/Vwe«j/^.  hunc  Tem-^ 
,  iriorum  Ordinem  noa  ex  riijore  juris,  fcu  pcr 

Y     a  mo* 


340  HlSTORIA 

mouutti  fentcnti«e  definitivac ,  non  daninaverit ,  iU 
lum  tamen  tot  turpitudinum  maculis  infamem»-» 
profcripfic ,  abolevit ,  &  lupprcflit  dc  plenitudine 
poteftatis ,  &  pcr  viam  provifionis  feu  Ordinatio- 
nis  Apoftolicaf  j  ut  videre  eft  in  damnationis  fen- 
tcntia  a  Clemente  V.  facro  Viennenfi  approbanto 
Concilio  lata  ,  quse  incipit  his  verbis  :  ^i  frovi' 
dam ,  ubi  hisec  leguntur :  Ordinis  ,  (  feii  Teuiplario- 
rum  )jiatum  ,  habitum  ,  atque  nomen  ,  non  fine  cor- 
dis  amaritudine  ^  dolore ,  facro  approbante  Concilio  : 
nonpermodum  diffinitiv^  fententia  ;  cum  eamfuper 
hoc  fecundum  inquifttiones  e^  ProceJJus  ,  fuper  his  ha- 
bitos  ^ferre  non  pojjemus  de  jure  :  fed  per  viam  PrO" 
vifionis  y  feu  Ordinationis  ^pojiolic^y  irrefragabili  & 
ferpetuo 'ualitura  fujiuHmus  ftn£iione  y  ipfum  prohi- 
bitioni  perpetuce  fupponentes  &c.  £x  quibus  verbis 
liquet,  Templariorum  Ordineai  julta  de  caufa^» 
damnatum  &  abrogatum  effe  ,  licet  in  jus  vocatus 
&  audrtus  non  fuerit. 

D,     CircaAboIitJonem  Ordinis  Templario- 
rum  faftam  in  Concilio  Generali  Viennenfi  lia^ret 
adhuc  animo  fcrupulus  ,  quem  mihi  eximas  veh*m 
Ltgi  in  Scriptoribus  fuperiiis  a  me  laudatis  ,  vide 
licet  in  ^oanne  Villani ,  &  San6to  ^ntonino ,  aboli- 
tionem  Templariorum  profedam  eHe  ex  avaritia- 
P/?///pf/ P«/c/;n  Galliarum  Kegis  ad  eorum  bon 
inhiantis  .  Sic  enim  {ciWnt^^^^ntoninus  iii.Pari 
Chronicorum  Titul.xxi.  Cap.i.  Parag.  iii.  Crediti^ 
tamen  magis  induEtus  (  Philippus  Pulcher  )  ad  extoi 
quendam  pecuniam  ab  illis  ,  feuTemplariis,  &  boi 
eorum,  &*  cx  odio  concepto  contra  Magijirum  Manfii 
nis  ,  qudm  ex  zelojufiitia  .  Quibus  verbis  aperte  i 
uuit  "S.^ntoninus ,  Templarios  i\xi&  infontes ,  e 

rui 


£CCLESIASTICA#  $^1 

rumque  Ordiaem  exciadarn  (aiilc  iniHgantc  ac 
promoveate  Philippo  Pulcbvo  y  qui  corum  bona.-»  j 
qua:maxima  in  Galliis  cranc  ^  (ibi  vcndicarc  »  ca* 
quc  quovis  niodo  obtinere  volebat  • 

M.    Promovic  quidem  Philippus  Pnlcher  RcK 

Chrilliiaaifrimus  Templariorum  damnationem  ,  & 

^rdinis  aboiitiunem  non  ut  accufator  ,  non  ut  denuu" 

'iator  3  "vel  pariialis  promotor  ,  fed  ut  Dei  Minijier  , 

^ugil  Fidei  Catholiccn  ,  legis  divimz  zelator^  ad  defen^ 

lonem  Ecclefi£  ,  ut  coaftac  ex  Regis  Proteftatione  3 

plius  litteris  ad  Summum  Pontificcm  Clementem  V. 

ifert:i,  quas  ex  Scriniis  Regiis  laudat  Petrus  P«- 

1  eanus  in  Hiftoria  Templariorum  .  Puras  etiam-ji 

riaauSianimumque  ab  avariti»  labc  immunem,  co 

/i  1  negotio  habuiffc  Philippum  Pulchrum ,  diferte 

g  )&3Ltvir  Clemcns  F.  in  Diplomate  ,  quod  incipit, 

tf  egnans  in  Ca^lis,  in  quo  Regem  his  verbis  compel- 

1 1 :  Deinde  *verd  Tu  ,  cui  ^ademfuerant  facinora  nun* 

u  ata ,  non  typo  avariti^e,  cum  de  bonis  Templariorum 

\  hil  tibi  vindicare  vel  appropriare  intendas  • . ,  •  fei 

4W  orthodoxcQ  fervore  ,  tuorum  ^rogenitorum  vefii^ 

1 4  clara  fquens  ,  accenfus,  de  pramiffis  ,  quantum  li" 

'•i  potuijii ,  te  informans  ,  ad  inflruendum  &  infor-^ 

zttdum  nosfuperiis  ^  multas  &  magnas  nobis  infor" 

itiones  per  tuos  Nuncios  &  Litteras  deflinajli .  Scd 

nlippi  Pulchri  m  promovcnda  Tcmplariorum-^ 

rdiais  abolitionc  animum  ab  avaritiac  fordibus 

enuni  manifefto  oftendit  bona  fides  &  diligen- 

i,  qua  Rex  ille  Chriftianiflimus  votis  ac  mandatis 

Mitificis  poft  cxtinftum  illum  Ordincm  e  veftigio. 

iecutus  ,  In veftfturam   hujufmodi  bonorura-* 

uitibus  S.  Joannis  Hicrofolymitani  coqceffiti 

que  toto,quaIatepatcc ,  Regao  in  pgfl^^flionein 

T     3  mifit 


342'  HlSTQRlA 

niiiic  otnnium  bonorutn  immobilium  ad  Templa- 
rios  pertinentium  ,  &  ex  mobilibus  exiguam  dum- 
taxac  ac  modicam  fummam  ,  Clemente  V.  Pontifice 
Maximo  ultro  confentiente ,  (ibi  vendicavit>  in  ju- 
Ilam  expenfarum  in  hujus  caufse  profecutioue  a  fe 
fadarum  compenfationem,  ficut  conftatex  Inftru- 
mento,  quod  l«pe  laudatus  Petrus  Puteanus  ex  Re- 
gefto  veteri  benatus  confultorum  Parifienfis  Curix 
tranfcripfic  ,  illudque  inferuic  in  Hi/ioria  Tewpla- 
riorum .  Scio  ,  aliquot  efle  Scriptores  Italos,  vide- 
licet  ^oannem  Fillanii  S.  ^ntoninumy  quos  laudalH, 
&  infuper  Trithtmium  Abbatem  in  Chronico  Hir- 
faugienfi  ,  Paulum  oy^milium  in  lib.  De  B^bns  Gefiis 
Francorum  in  Philippo  PulchrOyatquc  Papirium  Maf 
fonum  lib.iii.  Annah'um,  qui  in  PhiHppum  Pulchrurr, 
Galliarum  Regem  incaufaTemplariorum  non  fa- 
tis  aequi  fuerunt ,  eumque  avaritiis  in  promovend^ 
Templariorum  Ordinis  abolitione  infimularunt 
Sedilli  Scriptores  decepti  funt  falfis  rumoribus 
qui  per  Italiam  increbuerant ,  majorifque  audori 
tatis  effe  debent  rerum  in  caufa  Templariorum  ge 
flarum  Monumenta  autographaj  quas  in  Regii 
Scriniis  integra  etiamnum  aflervantur ,  "^cnon. 
-Pontificia  Diplomata  Clementis  V.  &  fententia  lat 
in  Ordinem  Templariorum  in  Concilio  General 
Viennenfi  ,  quam  privatorum  quorundam  Scripto 
rum  narratio  .  Non  defunt  etiam  Scriptores  coa 
vi,  quos  inter  cenfentur  Concinuator  Guilleln 
"Hangii ad  annum  mcccvii i.  &  Bernardus  Guidon 
Lodovenfis  Epifcopus  ex  Ordine  Fratrum  Pra^d 
catorum  aflumptus ,  in  Chronico  I^manorum  Pont 
ficum  ,  qui  diferte  teftantur  ,  abolitionem  Ordin 
Templariorum  profeclam  efle  non  ex  avaricia  Ph 

lip 


ECCLESIASTICA.  343 

^ippi  Pulchri  Galliarum  Regis  ,  kd  ex  foetore  ,  & 

rlainore  criiniaum  immaniuin  ,  quibus  tam  Ordo- 

Templariorum  ,  quam  Ordinis  Profcdbres  erant 

roncaminati ,  quibus  excitatus  eft  Chriftianiflimus 

ille  Rex  ,  ut  omnes  Templarios  toto  Regno  capi  » 

&  in  carcerem  abjeda  omni  cundatione  conjici  ju- 

)eret  ,  azquc  a,  Clemente  P^.  Pontifice  Maximopo- 

lularet  extinctionem  illius  Ordinis ,  ad  quem  de- 

endum  fatiserat  fama  feu  infamia  publica  tam  fce- 

iorum  &  immanium  criminum  ,  quam  nulla  pur- 

;atione  abftergere   poterant  Ordinis  capita,  & 

)iembra; /«/Iiw/4  fiquidem  publica  y  habet  locurn^ 

ccufatoris  ,  ut  docct  S.  Thomas  fecunda:  fecundx 

^asft.  Lxvii.  Arr.  iiu  in  Refponfione  ad  fecun- 

lum  fibi  objeitum  argumentum  .  His  itaque  falfis 

umoribus  adversus  Philippum  Pulchrum  Gallia- 

um  Regem  ,  quibus  decepti  fuere  nonnuUi  Scrip-^ 

ores  Itali ,  nulla  fides  haberi  debet ,  ficut  nec  ul* 

am  prorsiis  fidem  merentur  quidam  alii  Scripto- 

es  ,  qui  narrant,  Clementem  F.  Pontificem  Maxi* 

iium  ,  Sc  Philippum  Pulchrum  Galliarum  Regem-* 

^acobo  Mola  ,  magno  Ordinis  Templarioruui 

/lagiftro  ,  paulo  antequam  vivus  Parifiis  combu* 

eretur  ,ad  Divinum  Tribunai  vocatos  ,  didadie 

>biifle .  H^c  quippe  narratio  fabulis  accenfendiW 

ft  ,cum  nihil  fimile  ab  antiquis  Scriptoribus  me- 

norias  proditum  fit ,  non  a  Guillelmi  Nangii  con- 

inuatore ,  non  a  ^oanne  Fillani ,  S.  ^ntonino  ,  Tr/- 

hemio  ,  Paulo  a/^milio  ,   &  aliis  ;  etfi  quida^n  illo- 

um  ,  ut  mox  obfervavimus  ,  calumnias  in  Philip^ 

irm  Pulchrum  GsLllUnimRQgcm   falfis  rumoribus 

ulgatas  in  fua  Chronica  abfque  examine  rctuk- 

mt .  Sed  fatis  hacteaus  didum  fit  de  Templario- 

"Y     4         •  rum 


344  HisTORiA 

rum  dainnatione,eorumque  Ordinis  abolitione  de- 
cretain  Concilio  Oecunvenico  Viennenfi . 

D.  Recenfe  nunc ,  juxta  Ordinem  fuum-> , 
omnia  y  qux  ge(U  ac  definita  fuerunt  in  Concilio 
Ge^ierali  Viennenfi  ? 

M.  Concilium  Oecumenicum  Viennenfe  tri- 
bus  Sefrionibus  fuit  abfolutum  .  In  priore,  quas  ha- 
bita  cft  die  xvi.  menfis  Odtobris  in  Ecclefia  Metro* 
politana  San£io  Maimtio  facra ,  Clemens  V.  Pontifex 
Maximus  ,  celebrationis  Concilii  caufas  expofuit ; 
poftea  de  Templariorum  causa  ,  de  fubfidio  Terra; 
San(5i;ae,de  Clericorum  reformatione  varii  Trada- 
tus ,  ac  mult^  deliberationes  habita?  funt .  In  al- 
tera  Selfionc ,  quas  certiadie  Aprilis  anni  trecente* 
fimi  duodecimiineuntishabitaeft  ,  pra^fente  Pbi- 
lippo  P ulcbro  G^\iia.vam  Rcgc  ,  qui  circa  Quadra- 
gefimam  ,  cum  filiis&  fratribus  ,  multorumquo 
Praslatorum  ac  Procerum  comitatu  advenerat,dif- 
cuflii  diuturno  examine ,  qui  in  Templarioruiia-# 
caufa  confcripti  fuerant ,  procelfibus ,  Sa^ro  appro- 
bante  Qoncilio  ,  promulgata  ett  fententia  ,qua  pla- 
ne  extindus  cft  Templariorum  Ordo  ,  eorumquo 
bona  Equitibus  Sandi  Joannis  Hierofolymitani 
adjudicata  fuere  .  Tertia  &  poftrema  SelUo  habita 
eft  pridie  NonasMaji,  &  in  ea  promulgata  fuit 
Clementina  prima  De  Summa  Trinitate  ,  ^  de  Fidc^ 
Catholica  yuhi  damnantur  tres  Petri  ^oannis  Olim 
crrores,primus  ,quo  aiferebat,  Chriftiadhuc  vi- 
ventis  latuslancea  perfolfuai  fuifle  ;  alter  ,  quo  nc- 
gabat,  Animam  rationalem  eflfe  formam  corporis  ; 
Tertius ,  quo  habitus  Fidei  &  virtutum  in  Baptif- 
mo  infundi  inficiabatur .  Contra  primum  erro- 
rem  profitetur  Sanfta  Syuodus  ^  Chrijimn ,  fpiritti 

emif 


ECCLESIASTICA*  345 

i  iffoyperforari  UnceaJuHinuiJJe  latusy  ut  inde  forma^ 
]  nr  Ecclejia  coniux  Chrifii .  Contra  fecundum  er- 
I  rem  derinivit,  utji  q/tifquam  deinceps  ajferere  ,  rfe- 
I  dere  feu  tenere  pertinaciter  pr<£fumpferit ,  quhi 
i  lima  Bjtionalis  feu  intelleitiva  non  ejiforma  corpo^ 
t  humani  pcrfe  &  effmtialiter  ,  tanqudm  hareticus 
|l  cenfendus  .  Cootra  certium  errorem  fanxit^hand 
4  inionem ,  qu£  dicit  tam  parvulis ,  qudm  adultist 
f  ftrriin  Haptifmogratiam  informantem  &•  virtutes^ 
I  quam»probabiliorem  ,  &  Di£lis  Sanitorum  ac  Do" 
f  rum  modernorum  Theologi^  magis  confonam  t^ 
f  cordem  eiigendaai  c&^  ac  propugnandam  •  5f  • 

I\rdorum  ,  dc  Beguinarum  yVi^c  non  FratricetlorHm, 
:>ulcinifiarH7n  ,  errores  ,  de  quibus  diximus  iii^j 
fi  eriori  Colloquio  ,  fuerunc  itidem  in  hoc  Con* 
c  o  Generali  Viennenfi  damnati  per  Clementi- 
Q  1  ^d  nojirum ,  qua^  legitur  inter  Clementinas  , 
ti  ilo  de  Hareticis  .  Volunt  aliqui  cum  S.  .Antonino 
c  cas  pariter  fuiife  in  eodem  Concilio  Viennenii 
C  mentinam  Ex  gravi ;  De  Vfura ,  qua  haerefeoi? 
d  nnati  funt ,  qui  pertinaciter  aflererent ,  Vfuras 
n  ejfe  peccatum ;  icem  Clementinam  K[e  in  agro  , 
L  Jiatu  Monachorum ;  Clementinam  quoque  /)«- 
d,  t ;  De  Sepulturis ;  &  Clementinam  ^eligioft ;  Ds 
JP  vilegiis  ,  e^  excefjibus  Privilegiatorum  .  Verum 
i(  sCkmentinasin  hoc  Concilio  Gcneralifuilfo 
p  »licatas  non  conftat  apud  omnes .  Habita  eit 
ir  loc  Concilio  Viennenii  deliberatio  de  fubfidio 
T  rx  San(itx  ,  adquod  ferendum  (efe  promptifli- 
ir  m  exhibuit  Phdippus  Pulchsr  Rex  Chriftianitfl- 
its,  qui  promiflc ,  fe  infra  annum  cum  liberis, 
fr  ribus ,  ingentiquc  Procerum  ac  Nobilium  nu- 
tti  :o  tranfrecatur um  ;  Gallicani    vcro  Pr^fules 

Deci- 


34<>  H    I   S   T   O   R    I    A 

Decimas  ad  fexenaium  ad  hoc  facrum  perficien- 
dum  opus  conceflerunt  ,  quod  a  Summo  Pontilicc 
&  Concilio  approbacum  eft ,  ficut  refert  Guillelmi 
Klangii  continuator  .  Sed  deliberationes,  confilia 
&promi(rahoc  de  fando  negotio  habita,  execu 
tioni  non  fuerunt  mandata  ,  &  in  irritum  cecide 
runt.  Denique  ,  in  Concih*o  Generali  Viennenfi 
cum  VhiUppus  Pulcher  Galliarum  Rex  vehemente 
urgeret  Clementem  V.  ut  memoriam  Bonifacii  fUl 
damnaret ,  noluit  Pontifex  Maximus  Regis  voluii 
tatem  implere,  fed  invidioliflimum  iilud  negotiun 
hoc  pado  compofuit  ac  finivit .  Memoriam  Boni 
facii  yilU  vindicavit  quidem  ,  eumque  Catholicur 
&  legitimum  fuifle  Pontificem  declaravic ;  famar 
tamen  Philippi  Pulchri  Ga,\lia.riiin  Regis  integrai 
efle  voluit ,  edicoque  Decreto  ftatuit ,  nullam  Re 
gi ,  ejufve  fih*is  ,  aut  ha?redibus  poeaam  ,  vel  detr 
mentum  aliquod  inferri ,  aut  ullam  infamias  nc 
tam  inuri  pofle  ob  gefta  contra  Bonifacium  Fli 
ficut  refert  S.^Antoninus  iii.Part.  Chronic.  Titul.x 
Cap.  iii« 

D.  Ciim  nullum  aliud  Concilium  General 
praeter  Vienneufe,  in  Gailiis,  fuerit  Sxculodeciir 
quarto  celebratum,  ad  habendam  plenam  aliorui 
hujus  Sceculi  Conciiiorum  notitiamjbrevitcr  nun 
quoad  ejus  fieri  poteric,diiTerere  dcbemus  de  Coi 
ciliis  Nationalibus,  feu  Provincialibus,  qua^eode 
Sseculo  XI  V.ad  reftaurandam  tcclefise  Difciplina 
in  Gallia,  Hifpania,  Italia,  Anglia  ,  &  Germani^ 
habita  fuerunt . 

M.  Primum  Concih*um  Nationale ,  quod 
Galliis  habitum  eft  Sseculo  decimo  quarto,  fi 
Concilium  Corrjpendienfe^  indictum  ab  Archicpilc 

{ 


ECCLESIASTICA#  347 

j  Remenfi  J\oberto  de  CoHrtenay  anno  mccci.  in  eo 
i  >teni  edita  funt  Capitula ,  quse  fpedant  Difcipli- 
j  fn  EcciefiafticaiTi  &  Clericormn  immunitates  , 
I  lelicet,  excommunicati  funt  Laici  Judices  ,  qui 
f  ildaspro  Clericorum  criminibus  exigunt,  ea- 
(  iique  cenfura  perculfi  funt  Abbates ,  qui  con- 
i  raverint  in  fuos  Epifcopos,  feu  contra  jurifdi- 
i  onem  Epifcopalem  de  mutua  defenfione  fcedus 
1  er  fe  iniverint.  Fulminati  pariter  funt  Magiftra- 
t  ,  qui  non  patiebantur ,  ut  Laici  in  foro  Eccle- 
(  (Hco  convenirentur  :  decretum  etiameft,ut  ubi- 
c  nque  a  Judice  temporali  caperetur  Clericus  ,  a 
1  /inis  ceffaretur  Officiis  .  Extant  hujus  Concilii 
(  inpendienfis  feptem  Capitula  tomo  xi.  ConciK 
\>  t.z.^2Lg.i^j2.  ^maneus  Aufcitanus  Epifcopus 
C  ncilium  Provinciale  annoMccciii.  celebravit 
I  id  ISlugarolium  (  Armeniacorum  id  oppidum  ell 
ii  3ioecefi  Aufcenfi  fitum  ad  Garumnse  fluvium  ) 
ii  ]uo  Decreta  undeviginti  edita  funt  contra  CIc- 
r  Ds  peregrinoSj  qui,abfque  fuorum  Epifcoporum 
c  nmendatitiis  litteris  facra  facienteSjCxcommu- 
n  antur;  contra  JudicestemporaIes,qui  fefe  caufis 
I  :Iefi«  admifcentes  eidem  cenfurae  fubjiciuntur ; 
c  itra  perjuros ,  qui  denunciantur  excommunica- 
t  inteftabiles  &  infames  ;  contra  decimarum  de- 
t  tores,  concubinarios,  ufurarios  ,aduIteros  ma-' 
i  .ftos  &c.  qui  omnes  excommunicatione  feriun- 
ti  .  Extant  iftius  Concilii  Nugarolienfis  undevi- 
g  ci  Decreta  Difciplinam  Ecclefiafticam  fpedan- 
t  tomo  xi.Concil.  par.  2.pag.  1478.  Alterum^ 
C  ncilium  Compendienfe  ^pbertus  de  Courtenay 
/  :hiepifcopusRemenfis  coegit  anno  mccciv.  ia 
q  i  decretum  eft,  illos  ipfo  i^Sio  elie  excommuni- 

ca- 


348  HisTORiA 

catos ,  qui  alios  nominatitti  excommunicatos  & 
interdiftosad  Divina,  vel  ad  Ecclcfiafticaai  Sepul 
tiiram  admittunt ,  aut  Sacrorum  celebrationi  co 
ram  hujufmodi  hominibus  ab  tcckfia  profcripti; 
intereile  prasfumunt .  Item  denunciantur  ipio  fa 
do  excommunicati  hi,qui  Matrimonia  clandeftin; 
contrahunt,  procurant ,  aut  prasfentia  fua  cohone- 
ftant;  necnon  Magi/lratus ,  qui  vedtigah^a  Clerici 
imponunr,  &  tallias  atque  colledas  ab  iis  exigunc 
Denique  ,  prxcipitur  Clericis  ,  ut  mensa  frugal 
utantur,(intque  contenti  jufculo  &  duobus  ferculi 
inconviviis,  ni(i  fuperveniant  Magnates.  Extan 
hujus  fecundi  Concilii  Compcndienfis  pro  refoi 
iratione  EcclefiafUcse  Difciplinx  quinque  Capitul 
tom.xi.  Concil.  part.  ^.pag.i^pj.  ^maneus  mo 
laudatus  Aufcitanus  Archiepifcopus  Concilium  i 
Metropoli  fua  anno  mcccviii.  congregavit ,  in  qii 
adum  eft  de  juribus  Ecclefi^  vindicandis  ,  de  cel( 
bratione  Miilarum^de  ufuris  ,  de  Monachis  ,  &  c 
aliis  hujufmodi  morum  reformationem  fpedant 
bus  .  Habentur  hujus  Synodi  Aufcitanse  Caiione 
fex  tomo  XI.  Concil.  par.i.  pag.i  500.  Philippus  q 
Marigny  Archiepifcopus  Senoaenfis  ConciliumP. 
rifiis  congregavit  anno  mcccxii.  cujus  ad  vigorei 
Ecclefiafticae  Difciplinae  renovandum  ,  &  abufi 
quofdam  extirpandos  contra  detentores  bonorum  E 
tkftiJ^y  &  contra  citationes  generales  extaiit  Capitu 
tria  tom.xi.  ConciI.pag.i(5o2.  Gaufridus  Turonei 
fis  Archiepifcopus  cumfuis  SufFragancis  &  Abb 
tibus  Concilium  Salmurienfe  anno  mcccxv.  coegi 
in  quo  quatuor  promulgati  func  Canones  cont 
perturbatores  jurifdidionis  iicclefiaftica: ,  &  coi 
tra  Archidiaconos ,  qui  ab  examinandis  pecuni. 


ECCLESIASTICA.  349 

jutit.  Excaat  quatuor  illi  Coacilii  Salmuriciifis 

!  loiies  toino  xi.Coacil.  par.z.pag.i^iy  .  £odem 

I  o  ^maneus  Auicicaaus  Archiepifcopus  alterum 

i  ^arolieafe  habuit  Conciiium ,  in  quo  quinque^ 

)  :reta  edita  funt;  quibus  (latuitur>  ut  Doinini 

(  porales  non  occupent  Ecclelias  vacantes :  ut 

t  rici  ajudicibus  Sajcularibus  noa  compellantur: 

iipplicio  ultimo  damnacis  Pcenicentiar  Sacra- 

itum  non  dencgetur  &c.  Extancquinquehujusf 

icih'i  Nugariolenfis  Decreta  tom.  xi.  Concil, 

2.  pag.  i6zo,  B^benus  dc  Courtenay  Archiepi- 

)us  Remenfis  eodem  aano  Mcccxv.Silvaneden- 

:Iebravit  Concilium  ,  in  quo  Petrus  Epifcopus 

alauacnfis  ^  &  Galliarum  Regni  Cancellarius  > 

multorum  criminum  reus  accufabatur  ,  abfo- 

s  eft,  &  in  Sedem  fuam  refticucus,  ut  videre  ell 

d  Guillelmi  'Hangii  Continuatorem  ad  annuiia-» 

cxv.  idem  Bsohertus  de  Courtenay  Remenfis  Ar- 

fl  pifcopus  aliud  Silvanedenfe  Concilium  habuit 

u^Mcccxvii.  inquo  contra  iavadences  bona^» 

B<  cfiaftica  adum  eft  ,  &  flatutum ,  eos ,  fi  intra 

D( )  dies  non  fatisfecerint  ^  arftioribus  cenfuris 

:i  cogendos  .  Guillelmus  de  Meloduno  Senonenfis 

h  hiepifcopus  Concilium  in  lua  Metropoli  con- 

v<  ivit  anno  mcccxx.  in  quo  quatuor  promulga- 

ta  antDecreta  de  fervando  jejunio  in  VigiliaFe- 

fti  orporis  Chrifti;  de  celiatione  a  Divinisjquaii- 

lc  ^^lericus  a  Judice  Laico  detinetur;  de  profeflio- 

m  /lonachorum;  de  vita  &  honeftace  Clericorum, 

qi   us  prohibecur  ,  nc  caligas  peregrini  coloris  , 

cc  am^barbamque  prolixam  geraat .  Eadem  De- 

cr  a  lisdem  fere  verbis  coacepta  publicavic  Guil- 

lei  lis  de  Meloduno  Archiepifcopiis  Senonenfis  ixu^ 

Coa- 


350  H    I    S    T    O    R    I    A 

Coiicilio  ,  quod  cum  fuis  SufFraganeis  Parifiis  ci 
kbravit  anuo  mcccxxiiu  Gasbertus  Arelatenlis,^^ 
cohus  Aquenfis  ,  &  Bertrandus  Ebredunenfis  ,  Ai 
chiepifcopi,  cum  fuarum  Provinciarum  Epilcopi 
Concilium  Avenione  anno  millefimo  trecenteiim 
vigefimo  fexto  celebrarunt,in  quo  plurima  in  mc 
rum  &  difciplina»  reformationem,  Clericorum  pr 
vikgia  &  immunitates,  nonnullaetiam  contra  b( 
norum  &  jurium  Ecckfiafticorum  invafores,  cei 
furarum  Ecckfi^e  contemptores  ,  &  circa  Ecckfi 
liicam  jurifdidionem,  res  matrimoniaks,  &  teft 
mentarios  ftatuta  fuere  ,  ac  quinquaginta  noverr 
edita  Capitula,  quae  Petrus  Gaffendus ,  Vir  doftil 
mus,  &  Ecckfise  Dinienfis  Pr£Epofitus,publici  ju 
jfecit,  &  ad  calcem  Hiftori^  Eccleft^^  Dinienjis  e( 
dit,  eaque  poftea  Cojfartius,  &  Biniu^  fua:  Concil 
rum  Colkdioni  inferuerunt  tom.xi.  part.2.  pai 
na  1717.  Guillelmus  de  flavacourt  Aufcitanus  i 
chiepifcopus  Concilium  Marciacenfe  eodem  an 
Mcccxxvi.  congregavit ,  in  quo  quinquaginta    * 
edita  funt  Capitula  de  ^tate  dr  qualitate  Ordinan 
runt ;  de  litteris  dirnijjoriis  ;  de  Officio  ^rchidiacOi  j 
de  Officio  Ordinarii ;  de  perjuriis  ,  exceptionibus ,  |i 
pellationibus,  dc  Ecclefiarum  ,  &  Clericorum  immt 
tate  ac  libertate  ,  de  Cenfuris  ,  de  B^licjuiis  &  In^ 
gCfitiis,  de  Ecclefiarum  confiru£iione  &  confecratii 
necnon  de  aliis  Ecclefiaftic2e  Difciplina?  Capitit 
qua?  extant  tom.xK  ConciLpar.2.  pag.1747.  A 
rum  Marcianenfe  Concil.habuit  idem  Guillelmu  ' 
Flavacourt  Aufcitanus  Archiepifc.  ann.  mcccx  • 
in  caufa  ^nefancii  Epifcopi  Adurenfis  a  perd  ; 
lionibus  occifi,  in  quo  decretum  eft ,  ut  ficarii 
iftud  parricidiLim  comraifcrant ,  ab  Ecckfisp ' 


ECCIESIASTICA.  351 

:io  amoverencur,  &  quicumque  eos  hofpitio  ex- 

)iCr\t ,  a.uchemate  configereatur  •  Guillelmus 

*ria  Archiepifcopus  Remen(is  Concilium  Silva- 

I  renfe  celebravit  anno  mcccxxvi.  in  quoordo 

I  eniii  Concilii  Provincialis  perRemenlem  Pro- 

iam  in  pofterum  obiervandus  ftabiiitur  ,  jurif- 

io  ^  immunitas  licclefise  confirmantur^^folutio 

irata  decimarum  fubpcena  excommunicatio- 

anperatur;  hi,  qui  funt  excommunicati ,  ab 

one ,  patrocinio  3  &  teftimonio  repelluntur  ; 

deftina  matrimonia  fub  poena  excommunica- 

is  prohibentur  .  Extant  illius  Concilii  Silva- 

enfis  Canones  Vll.tom.xi.  Concil.par.z.pagi-' 

768.1dem  Guillelmus  de  Eria  Remenfis  Archie^ 

opusConcilium  Compendienfe  ann.Mcccxxix. 

igit,  in  quo  ftatutum  eft,  ut  Conftitutiones  pro 

bus,immunitatibus  ,  priviiegiis  &  bonis  Eccle- 

uendis  lataj  executioni  mandarentur,  ficuc  & 

ftitutiones  contra  ufurarios  editse  •  Prsecipitur 

11 ,  ut  fingulis  diebus  Dominicis  excoramuni- 

dcnuncientur  omnes  &  finguli  ufurpances,im- 

ences,  &  perturbantes  ordmariam  jurifdidio- 

Ecclefiaiticam  .  Extanthujus  Concifii  Com- 

iienfis  Canones  VII.  tom.  xi.  Concil.  part.2. 

1775.   PetvHs  Archiepifcopus  Rocomagenfis 

cilium  in  Monafterio  B.  AUTix  de  Prato  prope 

homagum  anno  mcccxxx.  celebravit ,  in  quo 

)ivinis  Officiis  religiose  celebrandis;  de  vita-» 

Dneftace  Clericorum,  acMonachorum;  de  De- 

irum  Collcdione;  de  promovendaSacra  Expe- 

3ne;  de  Calibus  Sedi  Apoftolicie  ,  &  Epifcopis 

:vacis;de  promulgandis  &oblcrvandis  Supe- 

MU  Coacihorum  Provincialiuju  Conftitutioni- 

bus^ 


3.5  2.  HlSTORlA 

bijs ,  &  dc  aliis  Difciplina?  Eccleiialtic»  Capitibm 
acium  ell.  Trcdecim  Conllitutioucs ,  quje  in  ho( 
Concilio  Kothomagen(i  edit^e  fuerunt,  habentu 
tomo  xiiConcil.  part,2.pag.i7bj.Pi^fr«^  Archie 
pifcopus  Turonenlis  anno  miilelimo  trecentelim' 
trigeiimo  fexto  Concilium  habuit  in  Caitro  Gor 
tcrii  Dicecefis  Andegaveniis  ,  in  quo  duodeciia 
edita  funt  Decreta  pro  Libertate  &  Immunitai 
Ecclefiaflica,  &  contra  jurifdifitionis  &  bonorui 
Ecclefiae  invaforcs  ac  detentores .  Habentur  du< 
decim  illius  Concilii  apud  Cafirum  Gonterii  cel 
brati  Decreta  tomo  xi.  Concil.  part.  2.  pag.  184 
Eodem  anno  millciimo  trecentelimotrigefimo 
xto  Ftilcrandtis  Arcbiepifcopus  Bituriceniis  Con 
lium  in  fua  Metropoli  convocavit  >  in  quo  plurii 
ad  DifcipJinam  Ecclefiafticam  reftaurandam  fan 
ta  funt,  nonnull^  Conltitutiones  Provinciales^q 
injuria  temporis  &  defuetudine  pene  cxoleverai: 
fuerunt  renovata? ,  &  ali^  contra  violantes  £c( 
fiaflicam  jurifdidionem ,  contra  pertur batores 
cis  &  libertatis  Ecclefi«,dc  novo  promulgatae  fw 
Extant  Canones  duodccim  in  hoc  Concilio  Bit 
cenfi  editi  tom.xi.  Concil.in  Appendice  pag.2« 
Paulo  pofl:  celebrationcm  illius  Concilii  Bituri- 
iis,  Trium  Provinciarum  Arelatenfis ,  Ebredui 
iis,  $:  Aqucnfis  Archiprjefules  Concilium  Avc 
nenfe  II.  anno  millefimo  trecentefimo  trige 
feptimo  celebrarunt  j  in  quo  quinquaginta 
vem  Decreta  Concilii  Avenionenfisl.  habiti 
Mcccxxvi.  repetita  &  confirmata  funt,  eisqucJ 
decem  addita  pro  bono  Ecclelias  regimine  ,  ac  mi\ 
rum  reformationc .  Extant  hxc  LXIX.  Coi  » 
Avenionenfis  II.  Decrcta^^fsu  Canones ,  tom  •!( 


ECCLESIASTICA*  35? 

bticiliorum  part.2«  pag.  1852.  &  apud  Bduzium 

im  e^ufdem  Notis  in  Concilia  Gallice  "Harbonenfis 

ag.j4i.  ^oannes  Remenfis  Archicpifcopus  Con- 

lium  Noviomenfe  annp  millefimo.  trecentcfimo 

ladragefimo  quarto  celebravitj  in  quo  fanciti 

nt  Canones  feptemdecim  >  qui  mores  ,  Difcipli'- 

im,  jurifdidionem ,  &  Ecclefia:  libertates  fpe- 

ant,  &  extant  tomo  xi.  Concil.  par.2.pag.iS8^^ 

•nllelmus  Scnonenfis  Arcbiepifcopus  Conciliuia-f 

irifiis  indixit  anno  millefimo  trecentefimo  qua- 

agefimofexto,  in  quo  tredecim  editafuntDc- 

eta  de  immunitate  Clericorum  contra  Sseculares 

agiftratus;  de  habitu  Clericorum;  de  legatis  £c- 

)hx  in  alios  ufus  noa  convertendis,qudai  in  quos 

ida  funt;  de  obfervandis  antiquis  Dccrctalibus, 

ClementinisConftitutionibus;  de  Xcnodochiis , 

profariis>&  Eleemofynariis  ..  In  Canone  ultimo 

nceduntur  Indulgentia?  his  >  qui  hora  ignitegii , 

iferoj  ciim  tegitur  ignis,  ter  recitant  Salutatio- 

n  Angelicam.  P^rr«5  Narbonenfis  Archiepifco- 

3  Conciliura  anix)  millefimo  trecentcfimo  quia- 

i  agefimo  primo  habuit  Biterrisj  in  quo  ofto  De- 

(  ta  condica  funt  de  inclinatione  capitis  adSaa- 

f.  (Timum  Nomen  ^ESVS  ;  de  rcverentia  Sacro 

I  rifti  Corporiexhibenda>cum  ad  asgrotos  defer- 

t  ;  de  Indulgentiis  ,  qu2e  conceduntur  orantibus 

(  )  Summo  Pontifice,  Rege,  &  Pra?Iatis  ;  de  obfer- 

i  :ione  &  executione  Canonis  Omnis  utriufque  Je» 

p  s  &c.  Hujus  Concilii  Biterrenfis  Ada  &  Decre- 

f  y ir  clariffimus  Baluzius  Notis  illuftravit  &  edi- 

c  inter  Concilia  Galli£  ISlarbonenfts  pag.  91.  inde- 

c] :  inferta  funt  tomo  xi.  Conciliorum  par.2.pagi- 

\u  1922.  Simon  Turonenfis  Archiepifcopus  anno 

To^m.r.  Z  mille- 


3  54  HisTORiA 

milkfimo  trecentefimo  fcxagefimo  qointo  Conci' 
Jium  Andegavenfe  celcbravit ,  in  quo  triginta  qua 
tuor  conditi  func  Canones  de  collatione  Beneficio 
rum ;  de  vita,  honeftate,  &  frugali  menfa  Clerico 
rum;  de  Beneficiatorum,  &  maxime  curam  anim^' 
rum  habentium  refidentiS;  dc  Monachorum  &c  Ca 
nonicorum  Rcgularium  veftibus  reformandis ;  d 
abftinentia  a  ladc  &  butyro  diebus  jejuniorum,. 
praefertim  Quadragefimali   tempore  &c.  Lxw 
hujus  Concilii  Andcgavcnfis  trigintaquatuor  C 
nones  tomoxi.  Conciliorum  parr,  2,  pagina  193 
His  Conciiiis  Provincialibus  in  Galliis  Saeculo  d 
cimo  quarto  celebratis  duo  alia  dumtaxat  addai 
videlicet  Vaurenfe  ,  &  Narbonenfe  ,  quorum  p 
inum^  fen  Vaurenfe^  a  trium  Provinciarum  Narl 
nenfis ,  Tolofanae ,  &  Au(cenfis  Archiepifcopis ; 
no  McccLxviii.  habitumett  apad  Vaurum  Occi 
nisE  oppidum,  Gallice  Lauaur  didum,  in  quo  o 
dita  funt  centum  trigipta  tria  Decreta  Difciplin 
Ecclefiafticam  fpeftantia  .  Primum,  quod  eft  p 
lixiflimum  ,  compkditur  fidem  Cacholicam  , 
Catechefim  ad  Chriftianarum  pkbium  infor 
tionem  accuratam  de  Seftem  Sacramentis  ;  de 
tutibus  Theologicis  &  Moralibus;  de  Donis  Sfir 
Saniti;  dc  eleemofynis  corporalibus  <&  ffiritualii 
de  'vitiis  capitalibus;  de  decem  praceptis  Decal 
In  aliis  Decreti$,feuCanonibus  agitur  de  Ca^ 
rum  Matrimoniaiium  judicio;  de  jurifdidion 
libertatcEcclefiafticaconcra  invaforum  &  opjj 
lorum  injurias  tuenda  ;  de  Inftrumentis  ,  Coj^ 
dibus,  ^  Juramentis  ;  de  veftibus  Canonicor 
&  familiarium  Epifcopi ,  Ik  cujufvis  alccrius   ^^ 
lati;  de  porcione  congiua  Curatorum;  de  auc 


ECCLESIASTICA*  35  5 

MifTsc  Parochialis  Domiaicis  diebus  ;  dc  Matri- 

oniis  clandeftinis;  de  Canonicorum  Iludiis-;  do 

dulgentiis  ,  quse  conceduntur  convenientibus  ad 

ifam  Beatce  Maria ,  &  his  ,  qui  orant  pro  Roma- 

Pontiiice  ,  vel  qui  ad  fonum  campanae  circa  So- 

ortum  pro  pace  &  profpero  ftatu  ficcleiise  quiii- 

ies  Orationem  Dominicam  iiihonorem  quinquc 

Inerum  Salvatoris  uoftri ,  &  fepties  Angelicani 

utationem  ad  honorem  feptemgaudiorum^qu» 

Filio  fuo  Beata  Virgo  habuit ,  devote  recitave- 

t  &c.  Extant  hujus  Concilii  Vaurenfis  centum-j 

^inta  tria  Decreta  tom.xi.  Concil.  par.  2.  pagi- 

igdg.&zpudBatuzium  cum  fuis  Notis  CmciL 

Hice  Narbon.  pag.  1 24.  Concilium  Narbonenfo, 

catc  Gregorio  Xl.PontiBcc  MsLximOjPetrus  Nar- 

lenfis  Archiepifcopus  in  fua  Metropoli  cclebra- 

anno  mccclxxiv.  &  in  eo  viginti  odo  Difcipli- 

Ecclefiafticas  edita  funt  Capicula  >  quorum  qua- 

r  priora  agunt  de  celebrandis  Synodis .  In  aliii 

6  plurima  ftatuuntur  cpntra  fiftos  Apoftolos , 

abfque  milTione  pr^dicabant ;  contra  excomr- 

I  nicatos,  qui  fepultura  privari  debent ;  contra-* 

b  lorum  Ecclefiafticorum  invafores ,  vel  jurifdi- 

t  )nis,  &  Immunitatis  Ecclefiaftica:  oppreifores  ; 

t  itra  eos,  qui  blafphemant  in  Chriftum,  Beatam 

\  ginem,  &  Sanftos  &c.  Extant  viginti  odo  iftius 

t  ncilii   Narbonenfis  Decreta   apud  BalHzium^ 

C  ncil.  Gallise  Narbon.  pag.3oi.&  tomo  xi.Con- 

in  Appcndice  pag.2497.  Ha:c  funt  omnia  Con- 

a  Nationalia,  feu  Provincialiaj  quae  Sa?cul.  XIV. 

Galliiscelebrata  fuerunt . 

D.     Percenfe  nunc  Concilia  Nationalia  ,  feu 

)vincialia  ,  qu^e  S«culo  xiv.  in  Hifpania  habita 

^»  t.  Z,     2  M.  De 


356^  HlSTORlA  i 

M.    De  Conciliis  Nationalibus ,  fcu  Provin- 
cialibus ,  quae  in  Hifpania  ad  reitaurandam  Ecclc- 
fia?  Difciplinam  Sgculo  xiv.  habita  funt,lato  calamo 
diflcrit  5  eaque  dodiflimis  Notis  illuftrat  £minen- 
tiflimus  ^ofephus  de  u^guine  Tomo  iii.  Concilmum 
Hilpaniaf,  a  quibus  nos,  ne  longius ,  quam  par  fit, 
noftrum  protrahatur  Colloquium  ,  breviter  expe- 
diemus  .  In  Primis,  Confaluus  Archiepifcopus  To- 
letanus  annoMCccii.  celebravit  Concihum  Pe«- 
nafidelenfe  (  Vaccseorum  Hifpania:  Tarraconenfis  ic 
oppidum  eft  )  in  quoprsecipitur  Clericis  ut  hora 
Canonicas  recirent,  concubinas  dimittant,  Eu 
chariftiam  morientibus  adminiftrent ,  ConfeflTio 
num  arcana  omnino  celent .  Prasterea  ,  inttitutu 
cft  dies  Fcftus  in  honorem  B.  lldephonfi ,  aliaquc 
de  Decimis ,  &  Immunitatibus  Ecclefiarum  ftati 
ta  funt.  Conftitutiones  Ecclefiafticas  XV.  in  hc 
Concilio  Pennafidelenfi  promulgatas  refert  Card; 
nalis  de  ^guirre  Tomo  iii.  Conciliorum  Hifpan^ 
pag.  538.  Prsetermitto  ConciJia  Tarraconenie , 
Sahnanticenfe  ,  quseanno  Mcccxii.  fuerunt  ceJi 
brata,  &  quorum  Adarefert  Cardinalis  de  ^gm 
^^  P^g-54^*  ^  547*  q"^^  ii^  his  duobus  Concil 
nihil  occurrit ,  quod  fit  mcmoria  dignum  .  Ce 
bre  fuit  Concilium  Vallifoletanum  ,  quod  Cuili>\ 
tnus  Sabinenfis  Epifcopus  ,  &  Sedis  Apoftolicas  i 
Hifpania  Legatus,anno  Mcccxii.celebravit,in  q. 
praecipitur  ,  ut  quovis  biennio  Synodi  Provinc 
les ,  &  annis  fingulis  Dioefecana?  celebrentur : 
Curati  Parochianos  iuos  neceflaria  ad  falutei-il 
edoceant :  Ut  Sasculares  judices  ,  qui  Clericos 
Tribunalia  fuade  rebus  ik  caufis  Ecclefiafticif 
Jitigare  compulerint,  ex.cojumunicati  denunti 


EccLEsiASTicAi        357i 

»r :  Ut  feriatio  a  fervilibus  operibus  Dominicis 

Feftivis  diebus  obfervetur .  Hxcoinmuaicaatur 

.  Ifi  teftes ,  Advocati ,  mediatores ,  &  omnes,  qui 

Ifalfuniteftimonium  ipfos  inducunt ,  donec  pro 

unnis  illatis  fecerint  fatis  .  Denique,  agirur  do 

ta  &  honettate  Clericorum  ,  de  Ibiutione  Deci- 

arum ,  de  abftinentia  Quadragcfimalis ,  &  qua- 

j  or  temporum  ,  de  pcena  Simoniacis  imponenda, 

\  '•  Clcricorum  ftudii§  ,  de  excommunicandis  his  , 

jii  facrilegos ,  maleficos  ,  incantatores  ,  ariolos 

I  nfulunt ,  &  auguriis  attendunt .  Extant  Difcipli- 

:  Ecclefiafticas  Canones  xxvn.  in  Concilio  Val- 

oletano  conditi ,  quos  edidit  Card.  de  ^Agtdrrc^ 

inxio  III.  Concil.  Hifpani»  pag.  $  5  6.  Joannes  Ar- 

tiiepifcopus  Toletanus  tria  Concilia  celebravit , 

Korum  primum  habuit  in  fua  Metropoli   anno 

ccxxiii.  cujus  Ada  legi  poflunt  apud  Emi-« 

atiflimum  Cardinakm  de  ^guirre ,  qui  primus 

i  MS.  Mondexarenfi  ea  iix  lucem  protulit  Tomo  iir* 

i^  )ncil.  Hifpania:pag.56o.  Alterum  Concilium  ia 

i  [  itidem  Metropoli  Toletana  convocavit  ide  Jo-^. 

N  w  Archiepifc.  Toletanus  anno  Mcccxxiv.ia  quo 

i  mcilii  Vallifoletani  Decreta  renovarunt  Patrcs , 

■i  quaedam  alia  difciplinam  &  Clericorum  mores 

i  :6i:antiaftatucrunt.  Lcgenduseft  Cardinalis  dc 

*  luirre ,  qui  odo  Conftitutioncs  Ecclcfiafticas  ia 

]  c  fccundo  Concilio  Toletano  fancitas,  & curn^ 

1  u  Mondexarenfi  collatas  inferuit  Tomo  1 1 1.  Con* 

i  .  Hifpania  pag.  576.  Idem  ^oannes  Archiepifco- 

J  s  Toletanus  Concilium  Provinciale  >  Comfluteu'' 

I  liftum ,  apud  Alcalam  tenuit  anno  mcccxxv.  in   , 

^  0  tresConftitutiones  ad  Clericorum  mores  per- 

t  ente^j  qu$  in  Synodo  Toletana  aiino  mcccxxiv. 

%    3  ha^ 


358  H  I  s  Y  o  R  I  A 

habita  promulgatas  fueranc  ,  lucidius  promuntu 
&  cxplicantur ,  ut  videre  cft  apud  eumdem  Cardi 
«lalem  de ^guirre  pzg.  578.  Denique  Qy^gidlus  Ar 
chiepifcopus  Toletanus  duo  Concilia  Provinciali, 
coegit ,  quorum  primum  in  fua  Metropoli  cckbra 
vit  anno  Mcccxxxix.  &  ineo  quinque  Decreta. 
condita  funt  dc  illiteratis  ad  Clericatum  non  prc 
movcndis ;  de  ftudio  Theologiae  &  juris  Canonii 
in  Ecclefiis  Cathedralibus  inftituendo ;  de  execi 
tione  Canonis  :  Omnis  utriufque  fexus  pro  Confe 
fione  fingulis  annis  facienda  &c.  Extant  hsec  qui 
que  illius  Concilii  Toletani  Decreta  apud  faspe  ( 
f atum  Cardinalem  de  ^guirre  Tomo  1 1 1 .  Conc 
Hifpanif  pag.609.  Alrerum  Concilium  idem  ^ 
^ius  Archiepifcopus  Toletanus  anno  millefimo  t 
centefimo  quadragefimo  feptimo  celebravit,  qu 
alii  appellant  Toletamm ,  kd  a  Cardinali  de  ^gu 
te  melius  Complutenfe  dicitur  ,  cum  apud  Comf 
.^«wfuerit  congregatum  .  In  eo  prsecipuc  aftui  • 
cft  de  vita ,  &  honeftate  Clericorum  ;  de  abufu  . 
corredione;  de  coercendis  bonorum  Ecclefiafti  • 
rum  invaforibus ,  vel  gravem  injuriam  perf(  > 
Ecclefiafticis  infcrentibus  &c.  Quatuor  Cano  > 
in  hoc  Concllio  editos  refert  Cardinalis  de  ^g  - 
r^  Tomo  III.  ConciL  Hifpaniie  pag.  614.  Legi  |  -' 
fixat  etiam  apud  eunidem  Cardinalcm  quf  dam  a 
Conciha  Provinciaha  Saeculo  decimo  quarto    -> 
Hifpania  celebrata ,  quas  nos  confulto  pr;cteri  > 
timus  ,  quia  nihil  m  eis,  quod  fingulari  aliqua  '- 
fervatione  dignum  fit ,  ofFendimus . 

D.  Fueruntnc  in  Italia  Sa^culo  decimo  c  r* 
to  coKvocata  plura  Coucili^  Nationalia  j  fcu  0- 
vinciaKa  ? 


Egclesiastica;         359 

M.  Qaatuor  dunvtaxat  Coiicilia  Nationalia  , 
u  Provincialia,  in  Italia  Sajculo  decimo  quarto 
^nvocata  ,  &  a  B^ynddo  Ravennate  Archiepifco- 
3  fuilTc  celebrata^memorant  Scriptores ;  quorum 
rimum  ab  Epifcopis  Provincix  Ravennatis,Prarfi- 
i  B^ynaldo  Archiepifcopo  llavennate,in  Metropo'- 
habitum  cft  anno  millefimo  trecentefimo  fepti- 
lO,  illiufque  nieminit  B^bens  lib.  wi.Hifioria  /^4- 
^nn.  Alterum  Concilium  Ravennenfe  idem  %jy- 
:ldus  Archiepifcopus  iadixit  in  fua  Metropoli  an- 
)  millefimo  trecentefimo  uadecimo  j  in  quo  tri- 
nta  duo  Decreta  edita  funt  de  Epifcoporum  de- 
nftorum  folemnibus  exeqaiis ,  de  incartis  Reli- 
aiis,  quse  fub  Altaribus  recondi  debent ,  &  fide- 
iim  venerationi  non  exponf ;  de  auditione  MifiaD 
larochialis  Dominicis  diebus ;  de  pcsnis ,  qua:  in- 
gi  debent  his ,  qui  blafphcmant  in  Deum  ,  Bea- 
,m  Virginem  &  Sanftos,  vel  qui  cenfuras  Eccle?- 
ifticas  contcmnunt ,  nec  admoniti  refipifcere  vo- 
nt;  de  elecmofynis,  quac  ab  Epifcopisj  CapituIiSj 
Monafteriis  ,  quorum  fufficientes  funt  redditus  , 
sri  dcbent  &c.  De  his  ,  &  de  aliis  Difciplin^c  Ec- 
cfiafticas  Capitulis  cxtaat  Canonesxxxii.  To- 
10 XI.  Conciliorum  Part.  ii.  pag.  156^.  Tertiuni 
oncilium  idem  B^ynddus  Archiepifcopus  Ravcn- 
as  anno  millcfimo  trccentcfimo  decimo  quarto 
-Icbravit  »y/rg;e«^^,  quod  Ravenoatis  Dioeccfeos 
aftrum  cft ,  &  in  eo  ad  promovcndum  divinum 
iltum ,  ad  morum  reformationem ,  ad  ftabilien- 
imCIericorum  vitae  puritatem,  honeftatem  & 
w>deftiam  in  veftibus  ,  ad  bona  Ecclefiaftica  con- 
rainvaforcs  confcrvanda,  &  ad  fancienda  alia  hu-- 
Ujnxodi  Difciplins  jj^cclefiafticx  Capita  condici 

Z    4  funt 


^6o  H  I  s  T  o  a  X  A 

fuiit  decem  Caiiones,qui  extaiit  Tomo  xi#  ConcIL 
Part.  XI.  pag.  1613.  Quartum  denique  Conciliuin 
idem  Ravenas  Archiprasful  /^jy«4W«^  an.MCccxvii. 
Bononias^ongregavit,  in quo  Conftitutiones  Ec- 
clefiafticae  in  fupetioribus  Conciliis  editge ,  denud 
fuerunt  approbatae ,  ac  viginti  quatuor  Decreta-^ 
fancita  funt  de  cuftodia  vacantium  Eccleftarum :  de 
vita  &  honeftate  Clericorum :  dc  ccrto  numero 
Canonicorum  iti  EccIefiisCathedralibus  ftatuen- 
do  :dc  Salariis  Notariorum  ,  &Sigilliferorum  &g 
Extant  hujus  Concilii  viginti  quatuor  Decreta-j 
Tomo  XI.  Concil.  Part.  11.  pag.  1^5  5. 

O.  ¥eniamus  adConcilia  Natioaalta,  fei 
Provincialia,  qu«  in  Anglia  S^culo  decimo  quartc 
habitafunt,  &  ea  compendiose  defcribe ,  qux  ii 
his  ad  reftaiirandam  Ecclefi^  Difciplinam  fuerun 
ftatuta  • 

M.     HenricHs  Spelmanniis ,  qui  omnia  Conci 
h'a  Provincialia ,  &  Dicecefana  Angliaj ,  Scotia:>  S 
Hiberni^  ittduobus  Tomis  Londini  anno  mdclxi\ 
typis  excufis,  ftudiose  collegit  ac  digeflit,  de  Cor 
ciliis  Nationalibus,  feu  ProvinciaIibu^,quae  Sajcu 
lo  XIV.  in  Anglia  fuere  celebrataydifferit  Tom,ii 
a  pag.438.  ufque  ad  pag.660.  ex  quo  nos  pauca  hi 
deflorabimus.  Incer  Concilia ,  qu^e  S«cuIo  XI\ 
in  Anglia  ad  fanciendam  Ecclefias  Difciplinam  fu( 
runt  celebrata  ,  primum  eft  Londineufe ,  quod  ar 
noMcccxxi.  W^/f^r^^  Cantuarienfis  Archicpifcc 
puscum  fuis  fuffraganeis  habuit ,  in  quo  ad  rcg 
men  Ecclefiafticum  melius  ordinandum  condi 
funrodo  Canoncs  de  Teftamentis ;  de  Vifitatioi 
Archidiaconorum-,  de  introdudionibus ,  ioftit 
rionibus  j»  Sc  provifionibus  ad  £cckiiaftica  £ene: 

d 


E  C  C  i  E  S I A  S  T  I  C^  3  (?  li 

a  ;"de  Immunitatibus  Clericorum  &c.  Afta  & 
aiiones  illiua  Cocilii  Londinenfishabentur  apucf 
itlmannum  Tom.  2.  pag.  48S.  Alterum  Concilium 
^ndinenfe  Simon  Mepham  Archiepifcopus  Cantua- 
enfis  congregavit  annoMCccxxviii.  in  quo  no* 
m  conditi  funt  Canones  de  ceflandis  a  fervilibuSh 
•  )eribus  in  die  Parafceves  ;  de  celebrando  Fefto 

<  3nceptionis  B.  Mari^^e  Virginis ;  de  immunitati- 
I  is  Clcricorum ;  de  oblationibus  &  Decimis ;  dc 
'  ^ftamentis ;  de  publicandis  Bannis  matrimonia- 
J  »us  &c.  Ada  &  Canones  hujus  Concilii  Londi- 
I  nCis  refert  Spelmannus  Tomo  2.  pag.  493.  Idem 
^  non  Mepham  Archiepifcopus  Cantuarienfis  Coa- 

<  iam  mCais  /^dibus  Lambethanis  circa  annunj 
I  ccxxx.  celebravit ,  in  quo  decem  Decreta  edita 
i  it  de  ornamentis  &  officio  Altaris;  de  Confef- 
i  nibus  audiendis ;  de  fervando  figiilo  Confelfio- 
«  ;  de  adminiftrando  a^grotis  Sacramento  Extre- 
f  z  Undionis  ;  de  clandeftinis  Matrimoniis ;  do 
f  evio  habendo  examine  eorum ,  qui  ad  Sacros 

<  dines  funt  promovendi ;  de  non  alienandis  Ec- 
cfiarum  bonis;  de  excommunicandis  ter,  auc 
c  iter  in  anno  SortiIegis,MaleficiSj  Pcrjuris  &  In- 
c  idiariis  &c.  Afta  &  decem  Caiiones  hujus  Con- 

<  i  Lambethenfis  legi  pofiunt  apud  Spelmannunu 
'i  mo  2.  pag.  497.  Refert  etiam  Spelmannus  j  eura- 
^^  Simonem  Afepft^w,  Archiepifcopum  Cantua- 
r  ^fem,  aliud  Coaciliam.Maghfeldenfi  didum ,  ce- 
^  raife  anno  mcccxxxi  i.  in  quo  edita  eft  Confti- 
t  io  ,qu£B  Dies  Feltos ,  qui  pio  animi  afFe<ftu  pcr 
t  um  annum  obfcrvari  debent ,  enumerat ,  ut  vi- 
^  e  cft  apudcitatum  Spelmannum  Tom.2.  pag.500. 
j  innes  StrafQrd ,  Archi^pifcppus  Cantuarienfis , 

tria 


5^2  HlSTORIA 

tria  Londini  indixit  Concilia .  Primum  habuit  an 
110  MCCCXLI.&  iti  eo  cdita  eft  unica  utiliffima  Coi 
ftitutio  ad  compcfcendam  avaritiam  Clericorum 
qui  in  Bencficia  necdum  vacantia  fe  intruderc  , ,( 
cadcm  pcr  fas  &  nefas  occuparc  moliebantur  ,  i 
legcrc  cft  apud  Spelmannum ,  qui  hujus  Concil 
Londincnfis    Conftitutionem   inferuit    Tomo 
pag.  545.  Alterum  Concilium  Londini  idem  ^ 
annes  s^raford  Archiepifcopus  Cantuarienfis  habi 
anno  mcccxli  u  in  quo  ea ,  quae  pro  bono  Ecc! 
Cix  regimine  in  fuperioribus  Conciliis  jam  ftatu 
fuerantj  duodccim  cditis  Canonibus  renovata 
confirmata  fuiit  ,  cxtantquc  apud  Spelmannu? 
Tom.  2.    pag,  572.  Tertium  Concilium  Lond 
idem  Archiprxful  ^oannes  Straford  celebravit  < 
no  MCccxLi  1 1.  in  quo  Difciplina  Ecclefiaftica 
mataeftfcptemdecimDccrctisdehabitu  &  ho 
ftate  Clericorum  ;  dc  conditionibus  fervandis  i 
dimiflione  Beneficiorum ;  dc  Decimarum  &  ot 
tionum  fraudatoribus ;  de  dcbitis  inteftatorut 
folvendis ,  Sc  de  Teftamcntorum  cxecutione  ;  < 
Matrimoniis  clandeftinis  ;  de  cxcommunicac 
his ;,  qui  jurifdidionem  Ecclefiafticam  impcdiofe 
&  qui  herbas ,  aut  arborcs ,  ia  Carmctcriis  Eci^ 
fiarum  &  Cappellarum  crefcentcs ,  metunt ,  c^ 
lunt ,  diffipant ,  abfquc  Reftorum  arbitrio  &c. 
tant  hujus  Concilii  circa  Ecclefiafticam  Difci| 
nam  feptemdecim  Decreta  apud  Spelmannum 
1110  2.  pag.  581.  Simon  Cantuarienfis  Archiepi 
pus  tria  cclebravit  Concih'a .  Primum  cft  Lar 
thenfe  IL  in  quo  promulgata  eft  Conftitutio  S; 
dalis  3  in  qua  prascipitur  »  ut  Clericx  capitalii 
ccitpiRum  (onvi&i  J£pifcop4li|?u$  c<ij:cefibus 

P 


ECCLESIASTICA#  $6$ 

!tu6  tnancipeiitur ,  ac  tenui  vidu  fuftcntcntur  • 

Iterum ,  eft  Maglifeldenfe  IL  in  quo  pra?fixifunt 

;es  Fefti ,  qui  per  annum  obfervari  debent.  Tcr- 

um ,  eft  Lambethenfe  IIL  in  quo  unica  edita  cft 

onftitutio ,  in  qua  Presbyterorum  ftipcndia  prx* 

liuntur  ,  iifque  ex  una  Dicecefi  in  alteram  abfque 

wteris  dimiflbriis  emigratio  prohibetur .  Ada  8c 

:atuta  trium  illorum  Conciliorum  inferuit  Spel^ 

anniis  Tomo  2.  pag.  597. 6op.  &  6iq.  Deniquc  , 

yannes  Thoresby  Archiepifcopus  Eboraccnfis  an- 

j  McccLxvi  I  celebravit  Concilium  Ebora^enfoj 

in  eo  decem  publicavit  Conftitutiones  Ecclefia- 

;cas  contra  immodeftias  &  irrevcrentias^quat  fie- 

mt  in  Ecclefiis  &  Csemeteriis  ;  contra  Nutrices 

irvulos  fufFocantes;  contra  eos,  qui  decimas  non 

luunt,  vel  qui  alienant  bona  Ecclefiaftica ,  vcl 

andeiUna  contrahunt  matrimonia  &c.  Decem^ 

KX  Conftitutioncs  Ecclcfiafticae  in  hoc  Concilia 

>oracenfi  publicatse  extant   apud  SfelmannuTit^ 

>mo  2.  Concil  Brittanniae .  H^ec  funt  omnia^ 

oncilia  Nationalia ,  feu  Provincialiaj  quac  in  An- 

aaSseculoXIV.  ad  rcftaurandam  Ecclefiafticanji 

ifciplinam  habita  funt.  Fuerunt  quidem  alia^ 

)nnulla  Concilia  Provincialia  fub  fincm  Sxcu- 

XIV.  in  Anglia  ad  profcribendos  "Wicleffi  crrorcs 

lebrata ,  fed  quia  Hiftoriam  Wicleffianse  Hxre- 

os  ad  CoIIoquia  noftra  in  Hiftoriam  SarcuIiXV. 

mifimus  ,  opportuniiis  etiam  h«c  Anglicana^ 

onciliaadversus  Wicleffianam  hsercfim  habita-^ 

feremus  in  noftris  Colloquiis  in  Hiftoriam  Sx- 

iliXV.  ubi  de  Wicleffiana  harrcfi  data  opcr^  dif- 

remus .  Hic  tantum  brcviter  obfervare  dcbcs  , 

icatam  fuiffc  Angliam ,  &  pr«claris  Rcligionis 

mo- 


3^4  H  I  S  T  O  R  I  A 

monumentis  toto  Orbe  illuftratatn  ,  quamditi  ab 
illa  Sandiffimorum  Canonum  norma  non  deflc- 
xit ;  fedapud  illam  obfolefcere  coepilfe  antiquuiaj 
illud ,  quo  florebat ,  decus  ,  cum  primum  veturtae 
Rcligionis  integritatem   novis  opinionum   com- 
mentis,dodrinarumdivortiis,  perpetuis  de  My. 
fteriorum  noftrorum  Sanditate  contentionibus,  ac 
prsecipiti  facris  in  rebus  innovandi  licentia  adulte- 
rarecoepit.  Heu !  fortunata  olim  Britannia  ,  nun( 
velut  Infula  fluftuans ,  turbfs  ,  tempeftatibus  ai 
naufragiis  undique/adatur  ^  tot  abrepta  ventis  i 
diverfa  pellentibus  ,  quot  varias  pugnantefque  Se 
6:as  una  nunc  mifere  confecSatur  ,  quodque  gr^ 
vius  eft,ejus  incoL'e,poft  extindam  avicam  Religic 
nem/uos  legitimos  Regcs  Catholicos  expuleruiit 
fimilefque  evaferunt  his  hominibus,  quij  ciim  Cn: 
i  multis  infefli,  correptique  impuris  Spiritibus,  r; 
ptantur  abiifdem' ,  vexantur  faeviffime ,  fuumque 
in  fe  furorem  acuentes ,  non  membris  ,  non  capi 
parcunt ,  nequc  poflunt  fuo  regi  fpiritu ,  dum 
multis  alienis  &  adventitiis  agitantur  • 

D.     Ut  nihil  plane  defit  notitia? ,  quam  Um 
denus  tradidifti ,  Conciliorum  Nationalium ,  f| 
Provincialium,  quse  Sa^culo  XIV.  in  rem  Difciplil 
Eccleflafticas  fuerunt  variis  in  locis  celebrata  ,  n 
cefle  eft  ut  Concilia  Provincialia ,  quse  eodem  S 
culo  in  Germania  habita  funt ,  extremis ,  ut  di( 
tur ,  digitis  ,  attingas,  &  ftc  CoIIoquio  noftro 
nemimponamus. 

M.  Duo  tantum  Concilia  Provincialia,  q 
funt  majorismomenti,  Colonicnfe  nimirum  , 
Saltzburgenfe  ,  in  Germania  S^eculo  XIV.  celebi 
ta  referam ,  Scqz^  qu«e  ia  his  pro  reft^uratioi^ 

I 


EcCLtSlASTlCA.         36^5 

:cclcfiafticse  Difciplinas  fancita  funt ,  paucis  ver- 

is  conripledar .  ConciJium  Colonienfe  anno  mil- 

:limo  trecentefimo  decimohabitum  eil  ab  Henri^ 

7  Archiepifcopo  Colonienfi,  6c  in  eo  duodetrigin* 

i  edita  funt  Decreta  contra  eos ,  qui  manus  vio- 

ntas  Clericis  inferunt  -,  contra  Laicos  j  qui  vedli- 

alia,  dc  quasvis  exad;iones  Ecclefiis  imponunt; 

)ntraCiericos  Concubinarios  &Sandimonialium 

>nitupratores ;  contra  Matrimonia  ciandeftina^* 

I  uiovantur  &  confirmantur  Dccxcu  Engilberti  ^ 

oloiiienfis  quondam  Archiepifcopi ,  contra  inva-^ 

;  res  &  detentores  rerum  Lcclefiatticarum  .  Prse- 

f  pitur  etiam  ,   ut  Statuta  Sijfridi  ,  Colonienfis 

I  londam  Archiepifcopi  j  de  vita ,  honcitate  Cleri- 

>rum  ,  obferventur  &  exccutioni  mandentur ,  fi- 

\  t  &  Conradi  Archiepifcopi  Colonienfis  Statuta-* 

(  rcformatione  Monachorum  Benedidinoru,  alia- 

<  te  hujufmodi  Difciplinam  tam  Ecclefiafticam-j , 

lam  Monafticam  fpedantia  decernuntur  in  his 

lodetriginta  Capitulis  ,  quae  extant  Tomoxi. 

^  )ncil.  Part.  2.  pag.  15 17.  Concilium  Saltzbur- 

mk  anno  milleiimo  rrecentefimo  odogefimo  fe- 

:  0  a  Pilgrino  Saltzburgenfi  Archiepifcopo  ,  &  S^*- 

'  s  Apoftolics  Legato  fuit  celebratum  ,  &  in  eo 

ptemdecim  condita  funt  Capitula  de  Ritu  Ca- 

edralis  Ecclefisc ,  quem  finguli  Clerici  in  Divi- 

i  5  Officiis  fequi  obltringuntur ;  de  cenfuris  &  ca- 

3  us  Epifcopo  ,  aut  Sedi  Apoftolic*E  refervati^  ,  a 

libus  fub  pcena  fufpenfionis  Prcsbyteri  abfolve- 

i  non  debent ;  de  Clericorum  habitu ;  de  Orn;^- 

J  ^ntorum  Ecclefialticorum,  &  Sacrorum  vaforum 

1  rore  ;  de  cenfuris  ferendis  in  Dominos  tempo- 

'  lcs  ,  qui  Coilcilrtis ,  talliis ,  ^  exaCtionibus  Ck- 

ricos 


^66  H   I    S    T    O   R   I    A 

ricos  vcxant ;  de  Immunitate  Ecclefiarum  &  VlrO"' 
rum  Ecclefiafticorum ;  de  poenis  in  eoa  decerncn- 
dis,quibona  vacantium  dignitatum  &  Ecclefiarum 
occupant ,  rapiunt ,  ufurpant ,  &  in  fuos  ufus  coa- 
vertunt ;  de  excommunicandis  Ufurariis  ,  &  his , 
qui  Clericos  ad  fsecularia  tribunalia  trahunt ,  &  dc 
ipfifmet  Clericis ,  qui  coram  f«culari  judice  ref- 
pondent,  excommunicatione  itidem  fjriendis ;  de 
nonadmittendisad  facrum  faciendum  Presbyteris 
peregrinis ,  ignotis ,  &  abfque  teftimonialibus  li- 
teris  paffim  volitantibus  &c.  Dc  his>  &  aliis  rebuj 
ad  morum  corredionem ,  vitae  honeftatem ,  &  Ec 
clcfiafticam  Difciplinam  fpedantibus  plura  decei 
nuntur  in  hisConcilii  Saltzburgenfis  Capitulis,qu 
cxtant  Tomo  xi.  Concil.  Part.  2.  pag.  2061.  Hi 
bes  nunc  omnia  Concilia  Nationalia  feu  Provii 
cialia ,  qua:  Saeculo  Ecclcfiac  decimo  quarto  in  Ga  | 
lia,  Italia  >  Hifpania,  Anglia  &  Germania.^  1 
fanciendam  Ecclefias  Difciplinam  fuerunt  cekbr   1 
ta ,  quxque  ipfe  pro  ratione  Inftituti  leviori  digi  \ 
perftrinxi ,  Concilii  cujufquc  locum ,  tempas  ,  0  i 
cafionem,  rerum  in  eo  geitarum  feriem,  Canonu  | 
conditorum  numerum ,  locgim  ,  ubi  etiamniim  i  i 
periuntur  illi  Canones ,  tribus  quafi  verbis  nota    l 
contentus  .  At  ,cum  fingulos  Canones ,  brevit. 
confuIcBdo ,  enumerare ,  ac  fufiiis  exponere  noj  i 
licuerit,poteris,  fi  uberiorem illorum Canoni  t 
cxpofitionem  habere  defideres ,  confulere  ampli 
mam  omnium  Conciliorum  editionem  adornat<  1, 
a  Binio  ,  Labbeo  ,  &  Cojfortio ,  nec  non  cujufqu   1 
gentis  Colkdanea  Synodica  ,  vidclicet  Britann 
Spelmanni ,  Gallica  Sirmondi ,  &  Baluzii ,  Hifp^ 
va  Loaif^e  ,  Ferdinandi  Mendofae  ^  Sc  Jofephi  c 

A    \ 


ECCLESIASTICA*  ^^'J 

•uirrc  S.  R.  £•  Cardinalis  j  cx  quibus  quamL> 
irima  haurics  ,  quae  in  lludio  Antiquitatrs  ,  & 
fciplin^  i£ccle(iallic*e  magno  cibi  adjumcnto 
mt . 

COLLOQUIUM     V. 

lc  Viris  llluflrihus  ,  qui  dodlrina ,  z^/V/c?- 
que  Scm&imonia  S^cula  EcckJiiC 
XllL&XlV.illuJlra- 

runt . 


4agi-     TT  N  perenne  Ecclefix  Catholicae  de- 

TfcR. .       fl    cus  &  gloriam  ccdic ,  quod  in  ea^» 

JL  omni  xso  floruerinc  Viri  Illuftres  , 

illibatis  fuis  moribus^doarina,  eruditione,  & 

claris  monumentis  eam  exornaruut ,  atquc^ 

i  facra: ,  quam  Ecclcfiafticae  tuendse  antiquitati 

ifti ,  novicates  exploferunt ,  fuaque  nomina-> 

rnitati  confecrarunc .  Contra  vero  Hseretici , 

im  nov^um  cupidi  ^  varios  io  errores  prsecipi- 

feruntur  ,  diim  ai^ui  illos  3  ut  vcrbis  utar  Vin- 

tii  Lirinenfis,  fro  Coelejii  dogmate  humame  fuper^ 

ones  introducuntHr  ,  duxn  bene  fundata  antiquitas 

'Jla  novitate  fubruitur ,  dum  Superiorum  injiituta 

antur  ,  dum  refcinduntur  fcita  Patrum  j  dum  con- 

mtur  definita  Majorum  3  diim  fefe  intrafacrat^ 

at  '.e  incorruptiC  vetujiatis  cajiijjimos  limites  propha" 

nc  :c  novells  curiofttatis  libido  non  continet .  130 

V  s  itaque  illuftribus  ,  qui  Sasculis  XIII.  &  XI V. 

m  ;num  Ecclefia?  fplendorem  contulerunt,  fermo- 

nt  i  in  hocce  Colioquio  habituri  fumus .  Sed  quia 

ia 


3tfS  H  I  S  T  O  R  I   A 

in  tanta  cruditoru  Scriptorum  fegete  nimis  longfa 
cflct  fingulorum  vitam  ,  mores,  geftaque  copio 
defcribere,ut  magnitudo  rerum  dignitafque  pofl 
laretj  deillispaucadumtaxatdelibabo  ^  ut  C 
loquiorum  noftrorum  brevitas  jubet,&  Opera,q 
lucubrarunt ,  referam  quam  breviflime  potero. 

D.    Cum  rerum  cbncinna  difpofitio  lume 
memorlse  maxime  afferat ,  obfecro  te,  ut  Viros 
luftres ,  qui  Sarculis  XIII.  &  XIV.  praecipua  lai 
aliqua  floruerunt  3  in  decem  diftribuas  Clail  1 
itaut  in  prima  fint  celebriores  Orientis  Scrip 
res ;  in  altera  Galli ;  in  tertia  Itali ;  m  quatta   ' 
fpani ;  in  quinta  Angli ;  in  fexta  Germani;  in  fe 
ma  Monachi ;  in  octava  Scriptores  ex  Ordine  1 
trum  Prasdicatorum;  in  nona  1  heologi  SchoJaf 
qui  Ordinem  Fratrum  Minorum  illuUrarunt ;  t 
ultimainfignes  Jurisconfulti.  ^ic  difcrete   & 
de  in  decem  Clafles  digeftos  omnes  illos  Scrij 
res  promifcue  non  contundam ,  &  illorum  nom 
cruditionis  genus ,  &  ea  quae  ediderunt  Opc 
facilius  memori^  mes  mandabo . 

M.    In  Ecclefia  Orientali  S^culo  decimo 
tio  fuerunt  aliqui  Scriptores ,  quos  hic  contio 
ordine  recenfebo .  Nicolaus,  patria  Hydruntii 
vulgo  Otrante ,  floruit  anno  mccu  &  Gra?ce  fcr» 
varios  Tra&atus  adversus  Latinos  j  videlicet 
ftatum  de  Proceffione  Spiritus  San£li ,  in  quo  h 
nem  Etherianunjj  cujus  mentionem  fecimus  in 
loquio  quinto  in  Hiftoriam  Sa^culi  duodecimi 
feJlere  conatur .  Edidit  etiam  idem  ISficolaus 
ftatum  £>e  fane  fermentato  d  Chriflo  infuprema 
Difcipulis  juis  tradito  ,  &  Tradatum  De  jejuni 
tinorum  in  Sahbato  ^  conjugio  Sacerdotum  ,  aliif 


ECCLESIASTICA.  $6^ 

rgumcntis,  quorum  fragmcnta  nonnuHa  referc 
eo  Mlatius  in  libris   dt  confenfu  Occidentalis  ,  c5* 
rientalis  EccleJiiS  .  Circa  idem  cempus  clarucruni: 
natuor  alii  Scriptores  Gr«ci ,  nimiriim  liicetas.y 
^ichael  sAcominutus  Choniata^  iSlicetas  ^cominatus  ^ 
^a^/, quorum  primus ,  ceu  Hicetas  ,  ex  Magn« 
ccleliac  Conftantinopolitana?  Cartophylace  fattus 
rchiepifcopus  Thelfalonicenfis.,fcrip(st  Dialogo- 
\  m  libros  fex  de  Proceffione  Spiritus  San£ii  contra 
.  itinos  ,  edidit  quoque  B^fponftonemad  Interrogata 
i  filii  Monachhy  quae  extat  in  '^ure  GriSco-B^mano 
iu  5.  pag»  345.   Michael  ^cominatus  Choniata  y 
fc  hcnaram  Archicpifcopus ,  compofuit  Orationem 
lebrem  in  mortem  fratris  fuiNicet£,qu^  hahctut  in 
^liotheca  Patru  tom.xxv.  pag.iSo.Scripficetiam 
[  ofdam  Sermones,  inter  quos  eft  unus  deCrucc^j 
:  i  tefte  Labbeo  m  fua  Bibliotheca  MS.  adhuc  ex* 
t  inediti  in  Bibliotheca  Rcgis  Chriftianiffimi^ 
etas  ^cominatus ,  diftus  etiam  apatria  Choniar 
y  frater  fuit  praedidi  M/V/;^^7/x  ^4cqminatiy  Athe^ 
b  um  Archiepifcopi .  Sub  Imperatoribus  Mexio 
C  menOi&i  Ifaacio  ^ngelo  a,d  prxcipnas  Aula?  digni'^ 
r  £s  evedus  eft  ,  fed  capta  anno  mcciv.  a  Latinfs 
C  nftantinopoli ,  Nica^am  in  Bithynja  profedu^ 
e  ,  ubi  anno  mccvi.  obiit .  Scriplit  liic  Hicetas  Co^ 
«  rex  librosxxr.  qnibus  Hifto|iani  anaor.  lxxxv» 
c  nplexus  eft  a.bobizii  ^lexii^Comnem  Imperaco-p 
r  ,  ubi  defiit  Zow^r^Xjufque  ad  anrmm  millefirauoi 
d  entefimum  tertium.  H^ec  2ViV^^^  Hiftoria  edi- 
ti  ft  Parifiis  in  Typographia  Kcgia  cum  a]iis  By^ 
ti  cinaj  Hittorias  Scriptoribus .  Author  eft  idem-^ 
N  etas  librorum  vigiati  fepcem  Thtfuun  OrtbodQ- 
X  Fidei ,  quorum  quinque  priores  vertic  Utine  & 
Tom*y.  A  a  cum 


370  H  I   S  T  O   R  I   A 

cum  doftiflimis  Notis  aniio  mdlxxx.  Parifiis  cdidit 
Teirus  Morellus  ,  &  cxtant  in  Bibliothcca  Pati  um^ 
tomo  xxr.  Rcliqui  libri  perierunt,praetcr  fragmen 
tum  cx  iibro  vngcftmo  de  ordine ,  qni  ohfervari  de 
het  ab  his,qui  e  Saracenicafiiperfiitione  adChrifiianan 
fidem  convertHntur,  quod  Grxco  Latinum  cditum. 
eil  in  fccundo  volumine  Au<^arii  ad  Bibliothecan 
Patrum  ann.1624.  ^oel  fuit  Chjronographus  Gn 
cus  ,  qui  cdidit  Chronographiam  Compendiariam  a 
Orbc  condito  ufque  ad  ^lexii  Duca  Murzulphi 
Graccorum  Impcraforis  >  obitum  >  ideft  >  ufque  2 
annum  mcciv.  quo  a  Latinis  capta  eft  Conftaut 
nopolis,  ut  oftendimus  in  primo  Colloquio .  Hai 
^oelis    Chronographiam   Gra^co-Latinam  >  u    ^ 
<;um  Georgii  ^cropolit^  Hiftoria  ,  typis  Reg 
cdidit  Leo  oillatius ,  Parifiis  annoMDCLi.  Hic  <   | 
tem  GeorgiHs  ^cropolita  y   cujus  Hiftoriam  u   . 
cum   *^oelis  Chronographia,  Parifiis  publica 
'Zeo  Ullatiusy  fuit  patria  Conftantinopolitanus,  ( 
&LVLS ,  diligens  >  prudens  ac  fidelis  Scriptor ,  ( 
continuavit  Hiftoriam  Byzantinam  ab  an.  mcc 
^uo  a  Latiniacaptaeit  Urbs  Conftantinopolis , 
que  ad  annum  mcclxi.  quo  eadem  Urbs  aM/c/; 
le  P^Uologo  ,  Grascorum  Imperatore  ,  recupera 
fuit .  De  hoc  Georgio  ^cropolita  multa  habct 
^llatius  in  Diatriba  De  GeorgHs  &  eorum  Scrifr 
"His  5criptoribus  Grxcis  ,  qui  Sxculo  XIII.  in- 
clefia  Orientali  florueruntjaddi  merito  debent' 
Patriarchg  ConiisLiuinopolits^ni^ManuelCaritopf  ^ 
6c  Germanusli^jusnotnmisII.  ncc  non  Hiceph 
Blemmida ,  infignis  Monachus  ,  qui  oblatum  fi 
Theodoro  lafiari  Patriarchatum  Conftantioo{ 
tanum  modefte  rccufavit .  Pr ior ,  feu  Manuel  < 


JECCLESIASTICA»  37I 

'ipulus ,  cdidit  Solutiones  quarumdam  QuafliGnuTrLs  • 

crip(it  ctiam  Decretum  de  Translatione  Epijcoporumj 

:  Decretum  dejure  Patronatus, qux  extant  in  Lcun- 

avii  ^ure  Craeco-I^gmano  lib.  3.  pag.  238,  &  feq. 

Iter  Patriarcha  Conftantinopolitanus  ,  kii  Ger- 

anus  hujus  noaiinis  II.  multas  Epiftolas  >  Oratio- 

:s  ,  &  Homilias  compofuit .  Opus  etiam  de  Pro-* 

fjione  Spiritus  Sandii  adversus  Latinoi^i  B^fponjio^ 

m  Synodicam  ad  delegatos  Fratres  Mkores  &  aliosi 

mfcula  de  ^zymis ,  de  Purgatorio^  &  de  tribus  mo^ 

r  adminiflrandi  Baptifma  fcripfit  idem  Germanus 

triarcha  Conftantinopolitanus  >  uc  teftatur  Leo 

llatius  \ib.2.  deconfenfti  EccIef.Oricot.. &  Occid. 

3.  14.  §.  3.  His  duobus  Patriarchis  Conftantino- 

litanis  jurc  merito  prceponi  debet  Islicephorus 

mmida  i  non  foluni  quia  fibi  oblatam  Patriar- 

ilem  dignitatcm  pertinaci  modeftia  recufavit,ut 

)x  diximus  ,fcd  quiactiam  Latinis  impcnse  fa- 

,eorumque  dogmata  adversiis  fuos  conftanter 

^pugnavit .  Rcperiuntur  quidcm  ctiamnum.in- 

Operahujus  Nicephori  Elemmida  Opufcula  quf- 

jiy  in  quibusadversus  Latinorum  dogmatajprae- 

ue  de  Proceflionc  Spiritus  Sandi  difpucat .  At 

>  ^llatius  lib.  2.  dc  confcnfu  Occid.  &  Oricnt.. 

:Icf.  cap.  14.  §.4.  aflerit ,  wtlXicephorum  Blem- 

iam  necdiim  difcufsa  causa  hxc  Opufcula  juve- 

n  procudiflc  ,  &  re  poftca  dih*gentius  examina- 

rcvocaflc ;  vcl  potius  haec  Opufcula  i  Graecis 

lifmaticis  fub  Wcephori  Blemmidcc  nomii^e  fuif- 

orotrufa  ,  ciim  in  prsedi&is  OpufcuUs  neque  fini: 

^ionum  pondcra,  ncque  doftrina ,  ncque  ftyli  ra- 

eadem,  qnae  in  ca:teris  ejufdem  'Hicephori Blem^ 

M^  Opufculis  9bferv^ntur.  Patriar^halcm  Ecclc- 

Aa    2  fiz 


372.  H    I   S   T   O   R    I    A 

fias  Conftantinopolitan^  dignitatera,  qiiam  ^ut  di- 
ximus  3  modefte  recufavit  Nicepborus  Blemmida^  , 
obtinuit  Urfenius  ,  didus  ^utorianus  j  qui  fcripfit 
Synopfim  Canonum  y  exPatribus,  Synodorumqtio 
Statutis  coUeclam,  &  in  titulos  cxli.  digeftam,qu5 
extat  Grsrco-Latina  in  fecundo  tomo  Bibliotheca 
f^uris  Canonum  Henrici  jufielli .  Compofuit  etiani 
idem  ^Arfen^p  3  Patriarcha  Conftantinopolitanus ,. 
lefiamentum  3  quod  Graeco-Latinum  publicavit  do 
fliflimus  Cotelerius  tomo  2.  Monumentorum  Ecclefu 
Cr(&c£  pag*  168.  Inter  Hiftoricos  Grsecos  >  qui  Sse 
culo  EcciefiacXIIL  claruerunt ,  primas  tenet  Geor 
gius  Pachymeres  y  patria  Nica?nus ,  qui  Hifioriam 
S^rum  Confiantinopolitanarum  fub  Imperatoribus  M\ 
chaele^  &  ^ndronico  PaUologis  ab  anno  mcclvi  i 
ufque  ad annum  mcccvi  h.  in  tredecim  libros  d 
gettam  continuavit  ^  eamque  integram  ,  ac  doft. 
fimis  Notis  illuftratam  Petrus  Pojjinus  Soc Jefu  R 
mx  GrsBCO-L^tinam  publicavit  duobus  tomis  coi 
prehenfam  ,  quorum  prior  prodiit  anno  mdclxv 
Alter  anno  mdclxix»  Aliorum  Operum>  quse  fcri 
fitidem  Pachymeres  ,  &  quorum  muka  adhuc  ir 
dita  in  Bibliotheca  Regis  Chriftianiflimi  afferus 
tur,proIixum  fatis  Catalogum  exhibet  Leo^llat 
i\\  fua  Diatriba  de  Georgiisj  &  eorum  Scriptis .  ] 
ga  Romanam  Ecclefiam  non  bene  afFeftum  fuill   | 
Pachymerem  ,  ideoque  circumfpcfte  efle  kgcndi   ' 
recie  monet  Poffcvinus . 

Veriim  omnes    illos   Scriptores    Grafcc 
quos  hadenus  laudavi ,  ^oannes  Feccus  ^  Patr    , 
cha  Conftantinopoh*tanus,  doctrina  ,  vits&que  1  '  j : 
dimonia  longo  poft  fe  intcrvallo  reh^quit.  l  M  : 
quippe  eftj  qui ,  ut  diximus  in  Colloquio  fecur  t 

aj  '• 


Egclesiastica*         375 

jendo  dc  Patriarchis  Conftantiitopolitanis,  unio- 
itn  Ecclefise  Grxcx  cum  Latina  ardentibus  votis 
:optavit ,  initam  in  Concilio  Lugdunenfi  IL  invi- 

0  animo  ad  extremum  ufquc  vitae  fpiritum  cunn 
is  fociis  propugnavit ,  &  plura  pro  Latinorum^ 
)d:rina  advcrsus  Grascos  fcripfic  Opera  ,  qua:  re- 
't  Leo  ^llatius  lib.2,  de  Confenfn  Ecclef  Occid^  C^ 
ienu  cap.15.  §.  8.  &  quorum  nonnulla  idem  UU 
ius  edidit  in  Gr^cia  Orthodoxa  • 

^oannes  Veccns ,  Patriarclia  Conftantinopo- 

anus ,  malorum  ,  quse  fub  ^ndronico  Grsecorum 

perarorepro  defenfioneunionis  Ecclefiae  Gra^cae 

mLatina  conftanter  palfus  cft,  Socios  habuij: 

orgium  Meto^hitam,  &  Conflantinum  M^liteniotam  , 

i  una  cum  ipfo  in  exilium  mifli  funt ,  &  Latino- 

m  dogmata  adverfus  Grxcos  cditis  lucubratio- 

5us  vindicarunt ,  ut  viderc  eft  apud  Leonem  AI** 

ium  loco  mox  laudato  §.  9.  &  11.  Hh^^oannis 

cci  Sociis  haud  immcrito  adjungi  potcft  Simoru, 

:uCretcnfis>  cx  Ordinc  Fratrum  Pr^dicatorum, 

i  iifdcm  temporibus  tribus  Tradatibus  De  Pro*^ 

ijione  Spiritus  Sa?i£ii  etiam  ex  Filio  ,  cum  Grscis 

lifmaticis  ftrenue  conflixit .  Nondefuerunt  ta- 

inca  «tate  Grajci  Schifmatici ,  qui  in  Latinog 

ipfcrunt,  inter  quos  Georgius  Cyprius  contra  ^o- 

mm  Veccum   Patriarcham  calamum  ftrinxif  , 

'<  cm  iile  graviori  rationum  pondere  ,  utpotc  pro 

>  ritate  pugnans ,  confutavit .  Georgius  Mofiha" 

l " ,  Magna:  Ecclefia:  Cartophylax  ,  multa  itidem 

i  Latinam  Ecckfiara,  cjufque  dogmata,  fuis  lucu- 

1  ationibus  oWatravit  ,  quibus  ^oannes  Veccus 
1  trlarcha  pcrdodc  rcfpondens ,  Schifmatici  il- 
1  s  Autoris  impctiini  feftuinquc  comprcffit  •  Con- 


374         HisTORiA 

Jiantinus  ^cropolita ,  Magnus  Logothcta  ,  plurcs 
De  Proceffione  SpiritusSanlli  Tradatus  coatralati- 
nos  fcripturivit .  Hi  funt  Scriptores  Graeci  ,qui  in 
Kirdefia  Orientali  Saec.XIII.  floruerunt.  Pr^termit- 
tcrc  tanncn  haud  debemus  Gregoriu  xAbulpharajum^ 
natione  Arabem  ,  profefllone  Medicum  ,  &  Sefta 
Jacobitam  ,  fcu  Melchitara ,  qui  eodem  fscculo  va- 
riis  fcientiis  iaftrudus  ,  &  pra:cipue  medicinx  glo- 
xia  clarus  fuit,cdiditque  Compendium  Dynaftiarum  X. 
Dynafl:iis  abfolutum  ,  cx  variis  variarum  gcntium 
monumentis  depromptum  ,  quod  Arabicc  &  Lati- 
nc  vulgavit  Pocockjus  Oxonii  aniio  mdcljciv. 

D.  Profequere ,  quxfo,  feriem  aliorum  Scri- 
ptorum  G^:a?corum,  qui  Sscculo  XIV.  aliqua  nomi- 
nis  cdebritateclarucrunt . 

M.     Dc  Palamitarum  erroribus ,  quibus  S^e- 
CuloXIV.  Eeclefia  Orientalis  haud  param  exagi- 
tata  fuit, fatis  diximus  in  Colloquio  tertio,  ubi  dc 
Hsercfibus ,  qusc  Sa;culis  Xfll.  &  XIV.  in  Ecclefia-» 
cmcrferunt,  diflbruimus.  Quapropter  ,  hicfufli- 
cict  brcviter  referre  Scriptores  Graecos,  qui  in  hac  | 
contiiOvctRayBarlaamum  inter  &  Gregoriu  Palamami 
in  Oricnte  exorta ,  hinc  indc  aliqua  Opera  edide 
runt .  Palamitarum  errores  Scriptis  propugnarun 
non  folum  Cregorius  Palamas ,  horumce  errorum- 
Author,  cujus  Orationes  duas  Combefiftus  noftcr  h\ 
Audario  Bibliothec^e  Gr^corum  Patrum  cdidit 
fedetiam  Ifidorus  Patriarcha ,  &  Philotheus,cx  Mc» 
nacho  Metropolita  Heracleenfis  ,  &c  poftea  Patr 
archa  Conftantinopoh^tanus,  nec  non  "Jofephus  Br 
ennius  Oratione  deTransfiguratione.VsLvit  etiam  P; 
lamitarum  erroribus  ^oannes  Cantacuzenus ,  Gxi\ 
corum  Imperator ,  vir  alioqui  cruditioae  infigni 


lEcCLESIASTlCA*  $Jf 

:  in  Hiftoria  verfatiflimus  >  quippe  qui,  arfTumpta 
bi  ChriflodHli  n^axmo,  fiftitio ,  eiegaiiti  non  rainusr 
aam  difFufo  ftylo  concinnavit  Uifloriam  B^riim  d 
iobiis  ^ndronicis  Imperatorib:is  &  dfe  ipfogeflarum 

Lb  anno  Mcccxx.ufque  ad  annum  mccclvi  i.  libri^ 

uatuor  comprchenfamjquaB  latine  ex  ^acobi  Pon-- 

ni  verfione,  una  cum  ipfius  &  Gretferi  Notis  pro- 

it  Ingolftadii anno  mdciii.  Parifiis  vcro  Graece 

Latine  cum  utriufque  NotisannoMDcxLv.Edidit: 

uiamidem  Imperator  ^o^;^«e^  Cantacuzenus  Ot^^ 

Kones  tres  ,  &  Apologiam,  feu  Affertioncs  IV.  fro 
de  Catholica  adversus  Saracenos  &  tAlcoranumiqax 
■  raeco-Latin^  prodierunt  Bafilcg  annis  mdlv.  £x- 

ut  ctiam  in  Bibliotheca  Vaticana  Opus  ejufdem^ 
npcratoris  manufcrJptum  ^i  cui  tituluseft:  Con^ 
adiStiones  adversus  Prochorum  Cydoniurn  •  At  illos;^ 
:riptores  Grajcos ,  Palamitarum  errorum  patro- 
)s,confutarunt,  &  Catholicara  advorws  cos  eru- 
tis  Scriptionibus  vcritatcra   propugnarunt  alii 
riptorcs  Grasci,  Barlaamusfiregorius  ^cindynus, 
onachus  Grajcus ,  'Hicephorus  Gregoras ,  qui  au- 
lor  cft  Hiftori»  Byzantma?  ab  anno  mcci  v.  ufquc, 
iannura  mcccxli.  ^oannes  Cyparifjiotus  y  Der^c-^ 
'ius  Cydonius  ,  Sc  Manuel  Calecas ,  Ordinis  Prxdi- 
itorum  ,  vir  longe  doaiflimus  .  Cyparijfioti  Ser- 
ones  aliquos  Palamicarum  Tranfgreffionum  ingen- 
s  Opcris ,  quod  in  libros  quinque  divifura  extat 
S.  in  Bibliothcca  Regis  Chiftianiflimi ,  &  noftri 
'anuelis  CaLec^c  librura  de  Ejfentia  &  Operationc^ 
Iversiis  Gregorium  Palamam  edidit  dodiflimus 
>ftcr  Combefifius  in  Audario  Bibliotheca;  Patruni 
ra:corura . 

Pr«tcf  illQs  Authprss  Gra?cos ,  qui  in  Con- 

A  a    4  tro- 


37^  H  I  S    T    O    R    I    A 

ttoverfia  Barlaami ,  &  Gregorii  Pa/^w.^cruditIonis 
luac  fpecimina  ultro  citroque  praebuerunt ,  alii  re« 
cenfentur  Scriptores  Gr«ei ,  qui  Sajculuni  XIV. 
dodrina  fua  ia  Oriente  illuilrarunt,  quos  hic  indi- 
gitare  fufficiet .  Nicephorus  Calliflus  Hidoriam  Ec- 
clefiafticam  cx  Eufebii ,  Socratis  ,  Sozomeni ,  Theo^ 
doretii  Evagrii,  aliorumque  Scriptorum  monumcn- 
tis  contexuit ,  quam  tamen  fabulis  &  quifquiliis. 
paflim  refpcrfit .  Hoc  iSficephori  CalU/ii  Opus  con- 
ftabatolim  libris  viginti  tribus,  &  Hiltoriam  a 
Chrifto  nato  ufque  ad  Leonis  ImpctSLtovis  ^  didi 
Philofophi ,  mortem  ,  ideft  ,  ufque  ad  annum  9 1 1 
compledebatur/ed  nunc  extant  tantiim  illiusOpc 
ris  libri  oftodecim  ,  qui  a  naco  Chrifto  ufque  ac 
Phoc£  Impcratorisobitum/eu  ad  annum  dcx.  prc 
grediuntur  •  Hanc  Nicephori  CallifiiHiiiorizm  La 
tine  vertit  ^oannes  Langius  ,  qua:  typfs  excufa  el 
BafiJese  anno  mdli  1 1.  Antuerpise  anno  mitlxi  i.  < 
ibidem  cura  FrontQnis  Ducai  Grasco  Latine  prodi 
anno  MDCxxx.  Maximus  Planudes,  Monachus  Grat 
cus ,  &  ^Andronico  Imperatori  apprime  charus 
fcripfit  Jibrum  de  Proceffione  Spiritus  San&i  contn 
Latinosyqncm  ^rcudius  Notis  illuftratum,una  cu.i 
Refponfionibus  Bejfarionis  edidit  inter  Opufcula^ 
aurea  Roma;  an.  mdcxxx.  Alia  idcm  Maximus  P^ 
nudes  Opera  ,  variafque  confcripfit  Epiftolas  ,  ^ 
partimin  lucem  prodierunt,  partim  adhuc  Mf 
tefle  Lambecio  ,  aUeruantur  in  Bibliotheca  QefancJ 
Theophanes  j  Archiepifcopus  Nic^nus,  compof»- 
Opus  infigne  adverfus  ^udxos^  in  duos  tomos  dhti 
fum  ,  6c  Concordiam  veteris  ac  'Hovi  Teflamenti 
verfus  eofdem.Ha^c  duo  Theophanis  Opera  habM 
tur  MSS.  in  CoUegio  Romaiio  Soc.  Jcfu  *  4^"«^ 


ECCLESIASTICA*  577 

ia  ejufdem  Theopbanis  OpufcuU  adhuc  in  Biblio* 
eca  Vaticana  MSS.  aflervari  teftatur  Poffevinus  ii^ 
ppcndicQ  ad  ^pparatum  SsLcrum  pa,g.  16.  Ifaacus 
'rgyrus ,  Monachus  Graecus  ,  edidit  ComputunU , 
iem  verfionc  fua  ac  Notis  illuftratum  publicavit 
ionyfius  Petavius  tomo  3.  De  Do£lrina  Temporums 
ig.  ^^9.  Matthaus  Blafiares  ^  Monachus  itidcni^ 
r^cus ,  compofuit  Syntagma^  fcu  Synopfin  ^lpha^ 
ticam  B^tum  ,  quni  in  Sacris  Canonibus  comprehen^ 
mtur.  Hoc  Syntagm^cam  fuis  Notis  in  lucem  ex- 
dit  CL.  Beveregius,  &  Grasco  Latinu  publici  juris 
cit  Oxonii  annoMocLxxi  i.  Extat  quoque  ejuf-* 
*m  Matth^i  Blaftaris  OpixkiLhitn  de  Caufisfeu  QuiC' 
onibus  Matrimonii  Grxco-LsLtiiiimn  libro  odavo 
ris  Gr^co-P^mani ,  quod  Leunclavius  publicavit  • 
auf^  Grajcorum  Schifmaticorum  acerrimus  pro- 
ignator  fuit  Nilus  Cabafilas  Archiepifcopus  Thef- 
lonicenfi$,quippe  qui  contra  Latinos  duos  edidit 
bros  ,qui  adhucextant,  quorum  primus  eft  dc 
aufis  divifionum  inEcclefia;  Alter  eft  de  Primata 
ap£ .  Plurima  etiam  ejufdem  2^^///  Archiepifcopi 
heflalonicenfis  contra  Ecclefiam  Latinam  Opuf- 
ala  manufcripta  recenfet  Leo  ^llatius  in  fua  Dif- 
:rtatione  De  Wlis  cap.  14.  pag.  49.  Odium ,  quo 
liius  Cabafilas  Latinam  Ecclefiam  profcquebatur  , 
mulatus  cft  ejus  nepos  Nicolaus  Cabafilas ,  &  IVL4 
ede  rheflalonicenfi  Succeifor  .  Ille  fiquidem  duos 
^adatus  contra  Latinos  fcripfit,  unum  de  Procef" 
one  Spiritus  San£ii ;  AIterum,quo  S.Thomam  ^qui- 
atem  ,  fibi  refellendum  fumpfit .  Qua  in  re  infi- 
;nem  nadus  cftadverfariumScriptorc:m  Graecum 
^etmtrium  Cydonium  fupcriiis  a  nobis  citatum ,  qui 
»ro  defeafionc  Summ»  S.  Thom«  Aquinatis  Contra 

Cen^ 


378  H  I  s  T  o  R  1  A 

Gentes  ,  ejufque  Summas  Theologica?,  egregium  li- 
brum  Apologeticum  adornavit .  Auctor  eft  ifto 
Tslicohus  CabaftUs  libroru?n  fex  De  Vita  in  Chrifio  , 
quos  ^acobus  Pontanus  Soc.  Jcfu  Theologus  Latine 
vertit,  &  publica  luce  donavit  Ingolftadii  atino 
i^DCiv.  una  cum  ejufdcm  Wcolai  CabajiU  Orationc 
in  foeneratores ,  quam  ^acobus  Pontanus  Latine  iti- 
dem  vertit .  Plura  alia  Opufcula  fcripfit  hic  iSf/Vo- 
laus  Cab^ftlas,  quorum  aliqua  typis  excufa  funt,alia 
adh.uc  MSS.  inBibliothecis  habentur ,  ut  teftatur  : 
Leo  Mlatius  in  fua  Di irertatione  De  ISlilis  pag.  55.  \ 
ubi  corum  Catalogum  texit .  Denique ,  Gr^eco-  j 
rum  ,  qui  SasculoXIV.  aliqua  iu  Oriente  dodrinae  i 
laude  claruerunt^agmen  claudent  duo  Scriptores  i 
Grseci  cognomine  Hilii  quorum  primus,  feu  'Hilus^ 
Metropolita  Rhodius ,  Latinorum  fuit  hoftis  acer 
rimus ,  &  Au(3:or  eft  Enarrationis  Synoptic£  de  San 
ilis  &  Oecumenicis  Synodis  ,  qua:  a  ^ujiello  patrc 
cdita  ad  calcem  Nomocanonis  Photiani,fuit  pofte; 
a  ^u/iello  filio  inferta  in  Bibliotheca  Juris  Canonici 
JEjufdem  Kili  Mctropolitg  Rhodii  Orationem  in  San^  | 
iiam  Matronam  ex  hifula  Chio  oriundam  GraJc-Lai 
cvulgavitX^o  ^llatius  •  Alter  Scriptor  Graecus,  dij 
fius  Islilus  Damyla,  Monachus  in  Creta  Infula,  Lati  i 
nis  pariter  hoftem  infenfiflimum  fefe  prodidic ,  i' 
adversus  ipfos  {cvipCM:  O.pus  deOrdine  in  divina 
Triade  ,  &*  de  Procejfione  Spiritus  San£ii ,  quod  cr» 
tat  MS.  iu  Bibliotheca  Vaticana  .  Alios  tres  Tr 
(ftatus  coatra  Latinos  compofuit  idem  Nilus  D> 
myla ,  qui  MSS.  extant  in  Bibliotheca  Regis  Chr 
ftianiffimi,  &  quorum  nonnulla  fragmenta  cit; 
Leo  ^llatius  in  fuis  libris  De  EcclefQccid»  &  Orier 
perpetuo  confenfu . 

D.  Ca 


ECCLESIASTICA#  37i> 

D.    Ciini  florentiflimum  Galliarum  Regnuiri 

•is  eruditionc  claris  fcmper  abundaverit,  per- 

itum  mihi  erit  noffc  Scriptores  Gallos  ,  qui  §«- 

1  is  XIIL  &  XIV.  Ecclefiam,  remque  litterariam 

j »  perdodis  lu^cubratiohibus  ornarunt ,  illuftra- 

( iit,  nobilitarunt . 

M.     De  Gallis  Scriptoribus,  qui  Ssecul.  XIlL 

I  XIV.  Monafticam,vel  Regularem  vitam  profelfi, 

!  iditione  prsefulferunt ,  vel  juris  Civilis  &  Cano- 

i  peritia  infignes ,  maximam  fibi  apud  omnc» 

aam  compararunt,in  hac  CJaflfe  omnino  prseter- 

ttam;  quia  de  illis  fuo  loco,  ideft  ,  in  Claflibus  , 

}uas  utriufque  Sasculi  Scriptores  diftribuimus  , 

a  opera  tnox   diduri  fumus .  In  hac  itaque  fe- 

ida  Virorura  IlluftriumClaffe  eos  dumtaxat  Scri- 

.i^rcs  Gallos  reponam,  qaiad  Monachorum  ,  vci 

gularium,  auc  Jurifconfultorum  Claflfes  rcferri 

limepoflunt.  Floruit  in  primis  Sseculo  XIII. 

jalliis  Guillelmus  de  Selimaco  ,  qui  Archiepifco- 

u  Senonenfi,  &  Niverncnfi  Epifcopatu  fingulari 

a  deftia  recufatis,  Antijiodorenfis  Ecclcfiae,  cujus 

[  canus  crat ,  eled:us  cft  Epifcopus ,  &  poftca  ad 

S  cm  Parificnfem  invitus,&  juflfu  Honorii  IIL  Pon- 

|&  cis,  translatus  fuit  •  Obiit  anno  mccxxiii.  & 

i  chor  cft  Summ<t  Theologic^  ,  quac  typis  cxcufa-» 

p  idiit  Parifiis  anno  md.  Bjgordus,  Chriftianiflimi 

l  ^is  Philippi  Uugujli  Mcdicus  &  Chronographus, 

C  ta,  fcu  Hifloriam  cjufdcm  Philippi  ^ugufli  con- 

l  ipfit,  quam  Ludovico  VIIl.  Galliarum  Regi  nun- 

c  )avit,  camquc  tomo  5.  yeterum  H;flori£  francia 

i  iptorum  edidit  Francifcus  Duchefniu^  .  Hos  Scri- 

I  jreseruditionc  &  cximia  morumpietate  fupc* 

|t  ^it  Quillslmm^  ^lverriHs  a  patria  cogaQmiaa.tus, 


380  H    I    S    T    O   R    I    A 

&  Epifcopus  ParKienfis  omni  litterarum  gcnero 
inftru6tifiimus  .  Dcftiirimis  Operibus  nomen  fuum 
celebravit^quorum  Indicem  Labbeus  in  DilTerta- 
tione  de  Scriptoribus  Ecclefiafticis  exhibet.  Huic 
tamen  Guillelmo  Epifcopo  Parifienfi  tribui  non  dc- 
bent  Dialogi  feptem  de  Sacramentisy  qui  fub  ejus  no- 
niiae  Lipfiae  anno  mdxxi  i.  &  Lugduni  an.MDLxvu. 
prodierunt  •  Illorum  qtiippe  Septem  Didogorunu 
de  Sacramentis  germanum  Authorem  efle  GuilkU 
7num  Parifienfem  juniorem  ex  Ordine  Fratrum- 
Prxdicatorum,  qui  eodem  Sxculo  XIII.  vixit,reft( 
ohkvv2it  Theophilus  I^aynaldHs  mMhxo  de  bonis  6  i 
walis  libris  Erotemate  X.  Certe  ftylus  feptem  illo  l 
rum  Dialogorum  valdedifcrepataftylo  Guilleln  j 
Epifcopi  Parifienfis ,  &  in  eorum  calce  citantu  1 
S.  Thomas  ^quinas,  8c  Betrus  de  Tarentafia,  qui  pc  ij 
fteriores  funt  Guillelmo  Parifienfi  Epifcopo ,  q 
obiit  anno  mccxlvi  1 1.  CoIIegium  Sorbonicum- 
ex  quo  innumeri  prodierunt  Viri  eruditi,  &  de  £< 
clefiaoptime  meriti,  condidit  anno  mcclii.  i^ 
bertus  de  Sorbona^  a  natali  vico  ita  cognominatus 
Canonicus  primiim  SueflTionenfis ,  dejnde  Parifie 
fis .  Scripfit  Opufcula  tria  afcetica ,  videlicet  dc 
Confcientia;  de  Confeffione;  Sc  Iter  Paradifi ,  qu«e 
tant  in  Bibliotheca  Patrum  tomo  xxv.  Henricus 
Segufio  Archiepifcopus  Ebredunenfis  ,  &  poftea 
iJrbano  If^.  Cardinalis  Epifcopus  Oftienfis  creat^ 
ob  eximiam  in  utroque  jure  eruditionem,  Splenit' 
&  Fonsjuris  appellatus,  fcripfit  Summam  utriufi 
juris  j  quas  vulgo  dicitur  ^Aurea  Summa  Hoflienj 
Edidit  etiam  Expofitionem  in  fex  libros  Decretalii' 
jufl^u  ^lexandri  IF.  Pontificis  Maximi .  ^acobu. 
Vitriaco  c  yko  t4rgentQlii  pvQp^  giiriftQS  O^i 


EcCtESIA$TICA.  381 

conenfis  Epifcopus  in  Palaeftina ,  deind^  Cardi- 

is  Epifcopus  Tufculanus  a  Gregorio  IX.  crcatus, 

ipfic  libros  tres  Hifioria  Orientalis  &  Occident^^ 

;  Conciones  in  Evangelia  &  Epifiolas  totius  anni  ; 

Vitam  S.  Maria  Ogniacenfis  y  qu^e  habetur  apud 

'ium  ad  diem  xxi  1 1.  menfis  Junii .  Henricus  Bo- 

ollius,  in  Sacra  Facultate  Parifienfi  Dodor,tanta 

n  laude  Philofophiam  &  Theologiam  Parifiis 

cuit ,  uc  totius  AcademicC  Parifienfis  fuifragio 

tlor  folemnis  nuncupari  meruerit .  Multa  fcripfic 

>era,  inter  quaeprsecipue  ceiifentur  Summa  Qhx-^ 

num  Theologicarum:  Qjdodlibeta  Theologica  in  If^. 

ros  Sententiarum,  &  liber  de  Firis  Illufiribus  ,  feu 

Scriptoribus  Ecclefiafiicis ,  quem  a  tempore ,  quo 

lit  Sigebertus  Gemblacenfis  Monachus,  ad  fuam 

[ue  sBtatem  perduxit  *  Inter  Illuftres  Scriptores> 

i  Sxculo  XIII.  in  Galliis  floruerunt,  locum^  mea 

idemfententia ,  habere  nondebent  Guillelmus 

San£lo  oimorcy  &  ^oannes  de  Poliaco,  quorum-^ 

mus  ia  Sacra  Facultate  Parifienfi  Doftor  Theo- 

;usj  contra  recentes  Fratrum  Prasdicatorum  & 

i  norum  Ordines,  graviflimas  ,  ut  jam  obfervavi- 

I  is,  in  AcademiaParifienfi  turbas  excitavit,  dc 

I  /ersiis  illos  fcripfic  libellum  de  Periculis  novijji- 

)f  rum  temporum  ,  quem  a  capice  ad  calccm  errori- 

|S  s  fcacentem  Mexander  IV.  Pontifex  Maximus , 

ft  habitam  relationem  quatuor  Cardinalium.^  > 

ibus  illum  examinandum  commiferat ,  damiu- 

:  tanquam  iniquim  ,  fcekfium  ,  &  execrabiicm  . 

ter  vero,  feu  ^oannes  de  Poliaco  ,  Dodor  etiam^ 

eologus  in  Sacra  Facultace  Parifienfi  ,  nonnullos 

•ores  circa  Sacraiuetum  Poeniccntise  in  Scholis  ^e 

l  aedicationibus  vulgavic,quos  noa?mes  XXIl.  diii- 

^  gcnti 


382  HlSTORlA 

gcnti  excuflbs  examiae,&  habita  folerti  cum  S.R.E, 
Cardinalibus  colla.notiCjtanqHamfalfos  &  erroneos. 
dfacra  doSirina  devios  ,  audoritate  Apoftoliea  re< 
probavit.  Quod  fpedat  Scriptores  Gallos  ,  qu 
Sseculo  XIV.  floruerunt ,  unum  pra?  cseteris  aliqu 
laudc  dignum  invenij  vidclicet  Nicolaum  Orefkiiun, 
Theologum  Parifienfemj&  Navarrici  Collegii  Gy 
mnafiarcham,  qui  poftea  ex  Decano  Metropoliw 
nx  Rothomagenfis  Ecclefiaj,  Lexovienfis  Epifcopi 
creatus  eft  an.McccLxxvi  i.  Scripfit  librum  de  Con 
rnunicatione  Idiomatum  ^  Tradatum  contra  ^flrol 
gos  Judiciarios,  &  Tradatum  de  Mutatione  Montt  ' 
rum  i  qui  extat  in  Bibliotheca  Patrum  Edition  ' 
Lugdunenfis  tom.xx v  i .  Alia  quamplurima  ejufde  ^ 
Wcolai  Orefmii  Scripta ,  &  in  his  Sermones  cxv.    J 
Bibliothecis  Navarren(i,  Vaticana ,  &  Augaftini 
norum  Parilknfium  MSS.  afiervata  recenfet  ^o^ 
nes  Launojus  Doftor  Parifienfis  tomo  2.  Hiflor 
Gymnafli  jSfavarrici pag. ^'^S.  Non  defuerunt  qi 
dem  Sa^culo  XIV.  in  Galliis  alii  Academici  Pa 
fienfes,  qui  Theoiogiam  in  Scholis  docuerunt,& 
ca  libros  fcripferunt ,  ut  patct  ex  eorum  Cataloi 
quem  Bgafjius  Bulms  texit  tomo  iv.  HifloricV  V 
verfitatis  Pariftenfisy  at,  ut  candide  fatear,  ifti  A( 
demici  non  magnum  fibi  pepererunt  nomen ,  & 
cehfum  Virorumllluftrium  venire  haudmjereai 
eo  quod,  neglefto  Scripturae  Sacras  &  Sandorui 
Patrum  ftudio,  in  pertraftandis  frigidis  ,  jejuni 
fpinofis  quibufdam  Theologias:  Scholafticaj  quaffr< 
nibus  omne  otium  tempusque  fruftra  contriven 
Qua  de  re  Wcolaus  de  Clemengiis  Theologus  P; 
fientis  (qui  vixit  Sseculo  XIV.  &  obiit  ineuntc 
culo  XVO  in  libtode  Studio  Theologico^  quem  L\ 


ECCLESIASTICA*  383 

'cherius  cdidit  tomo  vi  i.  Sficilegii ,  jure  mcrito 
nqueritur  his  verbis  :  Quocircd  miror  Theologos 
Iri  temporis  paginas  Divinorim  Tefiamentorum  ita 
ligenter  legere  ,  &  nefcio  qu^rum  fatis  fieriliuni^ 
tilitatumindagine  fua  ingenia  conterereyUtque  utar 
'bis  ^po/iolicis  :  Languere  circa  qucefiiones  ac  pU' 
is  verborHm  ;  &*  quid  fibi  *volunt  illa  njerba  ^pO" 
ica  ?  illos  procul  dubio  reprehendere  volunt ,  qui 
ijfafertiU  acfru£iucfa  arbore  Sacrarum  Scriptura^ 
n,  infihaticis  <&  fierilibus  pabulum  do^irina  re^ 

runt ,  inter  quas  languere  dicuntur Sole^ 

it  antiqui  Patres  c^  Theologi ,  quorum  per  Eccle" 

■  funt  approbata  Scripta ,  nihil  dicere  vel  aflruere, 

quod  Scripturarum  tefiimonio  pojfet  confirmari  • 

nc  autem  plerosque  videmus  Scholafiicos  facrarum 

oncuffa  tefiimonia  litterarum  tam  tenuis  afiimare 

menti,  ut  ratiocinationem  ab  au6toritate  duSiam^  , 

tit  inertem  C^  minime  acutam  fibilo  ac  fubfanna^ 

%e  irrideant,  quafifint  majoris  ponderis  qua  phan- 

a  humame  imaginationis  adinvenit ,  qudm  qua  Di^ 

itas  calitus  aperuit  €5"c.Plura  itaque  de  Scripto- 

m  Gallis  in  pra^fentia  non  dicam ,  maxime  cum 

vMonachis,Kegularibus  ,&Jurisconfulti$ ,  qui 

S  :ulis  XIII.  &  XIV.  in  Galliis  floruerunt ,  oppor- 

t  ius  in  fequentibus  Claffibus,  m  quas  illos  diltri- 

t  inus,  fermonem  fimushabituri . 

D.  Florucruntne  in  Italia  Ssculis  XIII.  & 
y  V.  mijlti  eruditi  Scriptores  ? 

M.  Praster  Romanos  Pontifices  ex  Italia-» 
c  undos^  qui  doftrina  &  pietatc  celebrcs  Catho- 
iimEcclefiam  fumma  cum  laude  gubcrnarunt , 
1:  le  multi  dodiflimi  Monachi,  Regularcs,&  Jurii- 
c  ilulti  infigncs,  Italiam  Sa^culisXliI.&  XiV.  illn- 

ttra- 


384  H    I   S   T   O   R   I   A 

Itrarunt  pjcrdodis  Scriptis,  qu2E,juxtapr«fcriptum 
ordineni,  commodiiis  referemus  in  quatuor  po- 
ftremis  ClaflibusScriptorum  utriufque  Saeculi.  In 
ifta  porro  tertia  Virorum  eruditorum  Clade  duos 
dunitaxat  proferam  pra?cJaros  Scriptores  Italos 
qui  decimo  quarto  JEcclcli2e  Sasculo  Jitteras  impen 
se  colucrunt ,  &  magnam  nomiiiis  ajftimationeaL 
apud  egregie  coruatos  homines  iibi  conciliarunt 
Primus  eft  ^oannes  yillanius  Florentinus  ,  qui  li 
bris  XI I.  I^iftoriam  ItaJice  fcrijpfit^  a  primis  Hm 
^m/?/ temporibus  ad  annum  ufque  mcccxlviii 
quo  e  vivis  exceffit .   Hanc  "^oannis  FilUmi.qai  ir  ' 
ter  optimos  Hiftoricos  laudatur  y  Hiftoriam  cont  j 
nuavit  Matthauscjus  frater.  Alter  iliuftris  Scriptc  j 
Italus ,  eft  Francifcus  Petrarcha  ,  qui  Aretii ,  Pat  ."^ 
FJorentino  cxule,  natus  eft  anuo  mccciv.  Fuit  V  f 
cxceJlentis  ingenii  &  exqui(itae  dodrinse ,  reflo' 
fcentis  ,  ut  ait  Erafmus  in  Ciceroniano ,  eloqueni 
afud  Italos  Princeps ,  fua  dtate  celebris  ac  magnu 
Parmenfis  Arcbidiaconus,  tum  tathedralis  bcc 
fia' Patavina?  cintit  Canonicus  .  Praeter  EpiftoJ   . 
&  Carmina,qua?pr«fertim  in  canendis  crga  LcM^ 
ram  fuis  amoribus  juvenis  adhuc  fcripfit  in  ami 
valJe  prope  Avenionem  ,  quam  lucola^  Claufam\ 
cant,excellentes  edidit  UiaJogos  de  I\ernediis  utTmj^^ 
quefortun^  :  libros  duos  de  Vita  Solitaria  ,  &   tnmk 
dem  de  Otio  I{eligioforum :  Dialogos  de  vera  SapiM}» 
tia,  Sc  de  Contemptu  Mundi:  Pfalmos  Septem  PaniU 
tiales  :  librum  unum  de  B^publica  optim^  adm 
Jiranda:  alterum  de  Ofjicio  &  Virtutibus  Imperato 
libros  quatuor  I^erum  mcmorandarum,  &  alia  hu 
modi  elegantifrinia  Opufcula  ,  qu^  omnia  typis  ^h^ 
cuia  prodicrunc  Balilcx  anuo  mdliv.  &  mdlx; 

Tc 


%\ 


ECCLESIASTICA*  385 

cftatur  tamen  Cafimims  Oudims  in  Supplemcnto 

1  lib^m  Bellarmmi  de  Scriptoribus  £ecle(kfticisj 

oruin  Francifci  Petrarcb^,  qui  infcribitur :  De  ca^ 

}us  yirQrumllluiirium  ,.  adhuc  manufcriptum  rc- 

;riri  in  Bibliotheca  Colbercina ,  ibidemque  exta- 

ejufdem  Authoris  Rcrum  familiarium  Epiftc^la- 

m  libros  viginti  quatuor  manufcriptos,  qiiorum 

jvem  tantuni  cditifwnt  •  Obiit  Francifcus  Petrar^ 

a  in  ArquatOj  agri  Patavini  pagp,an.McccLxxiv» 

atis  Cux  Lxx.  tubens  hip  praetermitto  duos  infi- 

es  Scriptores  It^os,  quorum  primus  fuit  Oantes 

Ugerus  Poeta  eximius  ,  patria  Florentinus ,  qui 

I  culoXIJJ.  in  Artepoeticapodflimum  excelluir, 

l  cum  eiiet  nimium.dcntatus ,  mordax ,  &  male- 

us  obcredator  ,  ab  ipfamet  pacria  fua  profcri- 

as  cft ,  exulque  vivere  coadus .  Alter  Scriptor 

lusj  fuit  ^oannes  Boccatius  ,  patria  itidem  FIo- 

itinus,qui  Saeculo  decimo  quarto  vixit  &  obiit . 

ires  confcriplit  libros,  in  quibus  {^k  obfc«Bnum, 

pium,&  nuledicentiflimae  iingua^  virum  ubiquc 

)dit . 

D.  Progrediamur ,  ftplacet ,  ad  quartam^ 
:orum  Illuftrium  Clairem  ,  in  qua  tibi  onus  in^ 
nbit  difterendi  dc  Scriptoribus  Hifpanis ,  qui 
:ulis  decimo  tertio  &  decimQ  quarco  celebrio- 
fuerunt . 
M.  Cum  de  Scriptoribus  Hifpanis ,  qui  Ss« 
MLS  XIII.  &  XI Y.  Yitam  Monafticam ,  aut  Rcgu^ 
i:m  egerunt>  iimus  fuo  loco  diduri  ^  tres  dum* 
at  magni  nominis ,  &  £pifcopalibus  Mft^j;^,  or* 
os  hic  producam  Hifpaniae  SQriptoreirf*^tt<>rmn 
Lnus  elt  B^dericus  Ximenes  ^gQtitc  Nav^rrus  ,  & 
;hiepiIcopus  Toktanus .  Interfuit  Concilio  Oc- 


^Z6  H   1    »  T   O   R   I   A 

cumetiico  Latcranenfi  IV.  fub  Innocentio  III.  PoiXtU 
fice  Maximo  anno  mccxv.  celebrato ,  ubi^ob  fuam 
fingularem  eruditionemj  fummani ,  qua  pollebat , 
cloquentiam,&  variarum  linguarum  peritiam  ma* 
gno  in  honore  habitus  eft  .  Libros  novem  fcripfit 
de  B^bas  HifpanU,  ab  Herculis  in  eas  regiones  ad- 
ventu  ufque  ad  annum  Mccxmi.  HIs  fubjunxit 
Oftrogothorum^,  Suevorum,  Alanorum,  &  Wanda- 
lorum  compendiofaim  Hiftoriara  .  Edidit  deniquc 
Hiftoriam  Arabum ,  &  Hiftoriam  Romanorum-*  • 
Hacc  omnia  ^gderici  Ximenis  Opera  ^ndreas  Schot-- 
tus  publicavit  tomo  a.  Hifpania  Illu/irata .  Alter 
Scriptor  Hifpanus,  qui  eodem  Safculo  decimo  ter- 
tio  floruit ,  cft  Lucas^  Tudenfis  Epifcopus  ,  patria 
Legionenfis^  &  Gregorio  IX.  Pontifici  Maximo  ap- 
prime  charus .  Scripfit  libros  tres  adversiis  Hsere 
ticos  Albigenfes,  quos  primus  in  lucem  emifi 
'^oannes  Marianali\%o\ii^d\i  annoMDcxix.  &exin 
de  cum  Notis  Joannis  Marian£y  Gretferi ,  &  Schott 
in  Bibliothecam  Patrum  relati  funt  tomo  xxv.  Dc 
fcripfit  etiam  idem  Lucas  Tudenfis  Epifcopusjufl 
Berengaricc  Hiipaniarum  Regina:,  Vitam  &  Mirach 
la  S.  Ijidori,  quse  extat  apud  Mabillonium  S^eculo  I  j 
BenediS:ino^&  apud  Bollandum  ad  diem  i  v.Aprili  | 
Chronicon  quoque  5".  Iftdori  multis  additionibusl   i 
cupletavit  Z.//c^^  Tudenfis  Epifcopus ,  &adfuair  | 
ufque  «tatera  perduxit ,  quod  ab  Andrea  Schoi  { 
editum  efl  tomo  i.  Hiffania  Illufirat^ .  Tertius  [ 
ftremo  Epifcopus ,  qui  SaecuIoXIV.  inHifpaiJ  ;;[ 
floruiti  eft  ^lphonfus  Fargas^  patria  Toletanus ,    fc; 
Sacra  Facultate  Parifienli  Doctor  TheoIogus,U    ioi 
menfis  primiim,  deinde  Pacenfis  Epifcopus,    [j^ 
demum  Archiepifcopus  Hifpalenfis,  ex  Ordinc  i  '  i 


EcCLESIASTlCAt  387 

rarum  S.  ^uguflini  aflumptus  •  Scripfit  Commen- 
ios  in  ly.  libros  Scntentiarum ,  quos  Difdpulis  ia 
:altace  Parifienfi  didaverat  ,  &  (^^Jiiones  in 
ifiotelis  libros  tres  de  ^nimay  quibus  inter  Theo- 
;os  Scholaiticos  primi  fubfeliii  Jocum  obtinerc 
\  ruit . 

Ciim  AngH  Scriptores  ,  quos  in  quintaClaflc 
roruru  Illullrium  conltituimus,  omnes  ferme 
rint  Monachi,  aut  Dominicani,aut  Fraucifcani, 
Lamtantiim  autalterum  ia  hac  Cl^fle  laudabo  ; 
Monachis  vero  ,  Doininicanis  ,  &  Francifcanis 
iptoribus  ,  qui  ex  Anglia  oriundi  Sxcula  deci- 
un  tertium,  &  decimumquartum  eruditiooe  ii- 
rarunt,  copiose  inhis  ClalTibuSjinquas  illos 
linavimus  ,  didiirus.  Floruit  icaque  ia  Anglia 
i\\x\o  decimo  tertio  Gervafius  Tilberienfts^  ita  co- 
)minatus  a  Tilberia,  quod  Oppidum  eli  iu  An- 
§  i,  in  littore  Thamefino  fitum  .  Henrici  IIL  An- 
g  rum  llegis  nepos  fuit,  a  quo  ditionis  Arelaten- 
ii  Vlarefcallus  fadus,  non  modd  Regis  fui ,  fed  Sc 
0  ;w/Vir.  Imperatorisbenevolentiam  fibi  conci- 
li  it .  Scripfit  Commentarium  de  Imperatorum  %- 
7/  lorumy  Cothortm,  Lombardorumj  Britonum^Fran* 
c  im,^ngloriimqtie  I{egnis.  Edidit  etiam  librum 
d  \lirabilibus  Mundi ,  6c  Hijiorlam  ^AngliiC  triparti^ 
ji ',  quam  Baleus  digefllt  in  trcscolumnas  ,  atque 
ii  e  Tricolumnium  infcripfit .  Alia  ejufdem  Gerva^ 
^  ^pera  recenfent  Baleus^  Pitfeus,  &  slIU,  qui  Scri- 
rum  Anglorum  Catalogum  tcxuerunt.  Aiter 
iptor,  qui  eodem  Sxculo  XIII.  in  Angh*a  erudi- 
^s J  lis  laude  ciaruit,  appellatur  I{gbertus j^EpikopviS 
icoinienfis,  dicitur  etiam  Grojihead  y  GalJice  , 
IJk^if^tefle.  Vi\x\\Q B^bertum ,  Lineolnienfeai  £pi- 

Bb     a  ico^ 


388  H  1  s  T  o  R  1  A 

fcopum,  magnis  encomiis  celebrant  Scriptores  Aa 
gli,  alleruntquc  ,  eum  >  praster  paupertatem  ,  vits 
Sanaimoniam  ,  reliquasque    virtutes  Chriftian( 
Praefule  dignas^ingentis  animi  fuifle,  acris  ingeiiii 
in  re  litteraria  ad  fummum  pene  apicem  eve6tum 
in  litteris  facris  pariter  ac  profanis  ^  in  linguaruQ 
Hebraicse ,  Gt^cx,  &  Latinsc  fcientia ,  in  Aftrono 
mia,&  uni>verfa  Philofophia  fupra  communem  Do 
dorum  fortera  eruditum  .  Idem  tamen  de  ^gberu 
Lincolnienfi  Epifcopo  judicium    non  ferunc  ali 
Scriptores  ob  acriorem  illam ,  quam  ad  Innocen 
tium  IV.  Pontificem  Maxiraum  fcripfit  Epiftolam 
quaeque  eum  Pontifici  ita  invifum  reddidit ,  ut  al 
€0  fuerit  anathemate  perculfus  ,  ficut  teftatur  Hen 
ricus  Knigton  natione  Anglus,  Canonicus  Regulari 
Monafterii  Leicaftrenfis,  qui  fub  finem  XIV.  S«cu 
claruit ,  in  fuo  Chromco  de  eventibus  ^ngliie  quii 
que  libris  comprehenfo .  Multa  Opufcula  &  Con 
mentaria  fcripfit  i^^erz-^j  Lincolnienfis  Epifcopu 
varios  Sermones,  Tra(9:atus,&  alia  Opera^quorui 
quxdam  edita  funtj  alia  adhuc  manufcripta  in  £ 
bliothecis  aflcrvantur  .  Verum ,  inter  Scriptor  i 
Anglos  Saeculi  decimi  tertii  principem  locum  ir 
(rito  obtinere  debet  Edmundus  J^c/?,Archiepifcop  , 
Cantuarienfis,  dodrina  Geleberrimus,  &  fandit 
aded  infignis,  ut  in  Sandorum  album  ab  Innoa 
iioIV.  Pontifice  Maximo  relatus  fuerit.  Scrif 
San&us  ille  Archiepifcopus  Speculim  Eccle/ia^qa 
extat  in  Bibliotheca  Patrum  tomo  xxv.  Scrif 
ctiam  Conflitutiones  X/J.quas  vulgavit  Linuodus 
JPrQVinciali  .Anglico . 

Eadem  brevitatc  cxpediam  me  aScriptori 
Germanis^quos  in  fexta  Virorum  Illuftrium  CJ 


E  C  C  L  E  S  I  A  S  T  I  C  A  •  389 

oliocavimus  .  Licec  cnim  bene  multi  Monachi,&: 

eligiofi  Viri  tam  ex  Ordine  Fratrum  Pra:dicato«- 

nm,  quam  ex  Ordine  Fratrum  Minorum^Germa- 

iam  S^culis  XIII.  &  XIV.  perdoais  fuis  Scripti« 

Iuftrarint,eos  tamen  ia  ifta  Clafle  non  recenfebo^ 

^pote  de  illis  ,  eorumque  Operibus ,  in  his  ,  qua» 

mox  fubjiciam,Virorum  IlluftriumClaflibusabun- 

i  didurus.  Hos  itaquc  dumtaxat  Scriptores  Ger- 

nanos  hic  laudabo,  qui  ad  fequentes  Claffcs  revo-« 

uri  non  poflTunt .  Sub  initium  deciml  quarti  £c** 

cRx  Sseculi  claruit  in  Germania  5/jfrW«i>MifnenT 

5  Ecclcfi^  in  Saxonia  Presbyter,  qui  fcripfit  Chrs^^ 

coH  ab  Orbe  condito  ufque  ad  annum  mcccvi  i. 

uod  Piflorius  tomo  i.^erHm  Germanicarum  edidit^ 

'fonnulli  hunc  Siffridum  perperaiti  confunduat  cuox 

itctoSifrido  Ordinis  Prxdicatorum ,  Cyrenenfi 

.pifcopo  titulari,  &  Moguntini  Archiepifcopi  Vi-* 

urio  ,  cujus  mcminic  Trithemius .  Hic  eniin  SijfrU 

usy  Ordinis  Prasdicatorum,floruit  decimo  quinto 

ceculo,  ho€  eft,  circa  annum  millefimam  quadrin-< 

:2nt€fimum  feptuagefimum  •  uilbertus  sAfgenti^ 

^nfis .  natione  Germanus,  S«eculo  decimo  quarto  j, 

oc  eft,  clrcaannum  Mccctxxvm.  eruditionis  fa-< 

la  toti  Orbi  innotuit  &  fcripfit  Chronicon  4  B^doU 

hi  Habfpurgenjis  Imperio  ufque  ad  Caroli  IV.  Im- 

eratoris  mortcm ,  hoc  cft  ,  ab  anno  mcclxxi  i  i. 

fque  ad  annum  mccclxxvi  i  i.  quod  editum  eft  a 

hrifliano  Vrfiijio,  cum  aliis  Rerum  Germanicaruai 

criptoribus .  Dcnique,  fub  finem  cjufdem  Saeculi 

scimiquarti  virtute  &dodrinapr«Iuxit  iti  Gcr- 

lania  Marfilius  ab  Ingen,  Ecclefia;  S.  .Andrei^  Colo- 

icafis  Canonicus  &  Thjefaurarius,HeideIbergenfis; 

cjdcmia:  Cornditor,pwmusque  DoAor  ac;  Hedor. 

^  b    31  Scri- 


390  H  I   S   T   O   R   I   a' 

Scripfit  Commentariain  IF.  libros  Sententiarum, qiix 
typis  cx^:uia  prodicmnc  Argentorati  auno  mdi» 
Alia  e^ufdefn  Authoris  Scripta  recenfet  Baleus 
Genturia  VI  i.  Cap;v.  quas  adhuc  in  tenebris  deli- 
tefcunt .  Sed  hos  Scriptores  breviter  indicafle  j  & 
digitum^  ut  fieri  folet,ad  fontes  intendiffe  fufFicIat, 
Pergamus  nunc  ad  feptimam  Claifem  Virorum  11. 
luftrium,in  qualocum  dedimus  omnibus  Mona- 
chis  >  qui  Saeculis  XIII.  &  XIV.  in  diverfis  Orbi 
nationibus  infignes  extitcrunt . 

D.     Cedo,  fi  placet,  nominajpatriam,&  Scri 
'  pta  omnium  Monachorum,  qui  tum  dodrina,  tun 
pietate  Sxculis  XIII.  &r  XIV.  in  diverfis  Orbis  na 
tionibus  infigncs  extiterunt . 

M.     Ordiar  ab  his  Monachis,  qui  S^culum 
•  XIII.  eruditione  illuftrarunt .  In  primis  Dodechim 
natione  Germanus  ,  Abbas  Coenobii  S.  Dyjibi 
fcripfit  Hiftoriam  Sanftam  ^  five  dc  peregrinati 
in  Palafftinam  >  &  Appendicem  ad  Chronicon  i 
riani  Scoti  ab  anno  mlxxxi  v.  ufque  ad  annum  mc 
Helinandus^  natione  GalluSjMonachus  FrigidiMo 
tis^  Ordinis  Ciftercienfis,  in  Dioecefi  Bellovacen 
Hiftoriam  ab  Orbe  condito  ufque  ad  annum 
millefimum  ducentefimum  quartum  fcripfit  libi 
xLvi  1 1.  comprehenfam,  quam  P.  Bertrandus  Tijji 
tomoviii.  BibliochecjE  Ciftercienfis  edidic,  u 
^um  ejuldem  Helinandi  Sermonibus  ,  &  Epiftola 
Calterum .  Scripfit  ctiam  idem  Helinandus  Mart 
rium  S.  Gereonis^  &  Sociorum  ,  Sanftorumque  / 
iioris^  Cajjiiy  Florentii,  &  aliorum,  quod  extat  ap 
Surium  ad  diem  x.  Odobris .  Petrus^  natione  G 
lus,  Monachu5>  /^allis  Cernaij^  Ordinis  Ciftercien 
in  Panlienfi,  w%h^  hal?ct  JiHk^rtPts  Mir^us/m  C 


Egclesiastica^         351 

lotend  DicEcefij  fcripfic  Hijioriam  Mhigcnftum^  dr*. 
^acri  Belli,  quod  in  eos  fufceptum  eft>Ducc  &  Prin- 
:ipe  Simone  Monfortio  >  Comite  poftea  Tolofano  j 
:amque  Innocentio  UL  Pontifici  Maximo  nuncupa* 
nt  •  Hanc  Petri  de  Falle  Cernaij  Hiftoriam  Albi- 
jenfium  primus  in  lucem  extulit  i^icolaus  Camuza^ 
:ius,  Trecenfis  Canonicus  ^  anno  mdcxv*  &  deinde 
om*  V*  Hiftoricorum  Francorum  Francifci  Duchef-- 
ii,  &  tomo  vn  !•  Bibliothec^  Ciftercienfis  inferta 
uit  k  Cuntherus  ^  Monachus  Ordinis  Ciftercienfi^  > 
11  Dicecefi  Bafilcenfi^  fcripfit  ex  ore  Martini  Abba- 
is,  qui  rebus  geftis  interfuerat>  Hijloriam  capta  i 
atinis^Duce  BalduinOaHfrbis  ConJiantinopoleosyq\x2Ltn 
liftoriam  edidit  Canijius  tomo  v#  Antiquas  Ledio- 
Is .  ^rnoldus,  primo  Hildefeimenfis  Pr^pofitus  .^ 
:  poftea  Lubeccnfis  Abbas^  Chronieo  Sclavorumj, 
ujus  Author  eft  Helmldus  Presbyter^SuppIemcn-' 
^maddidit,  hoccft^  illud  continuavit  ab  anno 
cLxxi.ad  annum  ufque  Mccxx.Eum  in  rcbus  Scla- 
anicis  projcipue  mererl  fidem  ^  fcd  in  ca?teris  pa- 
am  diligenti>5  pr^ftitiiTe,  obfcivat  yojjius  lib.z.dc^ 
'ijloricis  La^tinis  cap*  55*  Eodem  Sa-culo  decima 
uafto  Otto  a  San£io  BlaJio,yiQW2LQhx%  S.BlaJii,  Ot^ 
inis  Benedii^mi  >  in  Dicecefi  Conftantienfi>  adi 
hronicon  Ottonis  Frijingenjis  Appendicem  adjecir> 
uam  ab  anno  mcxlvi.  ubi  deiiii:  Otto  Frijingenfts  ^ 
erduxit  ufque  ad  aunum  mccx.  Ejufdem  Ordinij; 
enediaini  Monachus  fuit  Matth(^us  Paris^  feu  Paj^ 
'Jius,  natione  Anglus  #  Scripfit  Hiftoriam  Angjl.i* 
xmva  k  Guillelmi  Qonqueftorisadventu  ufque  ail 
iinum  quadragefimum  tertium  Henrici  tll.  Angli^ 
.egis^  hoc  cft^ab  anno  mlxvi.  ufque  ad  antyccLix. 
W9  ^ivefc4sii5»  SjppQt  etiam  idee^  ^attfp^us: 


35>2  HlSTORIA 

Pariftus  Hiftoriatn  minorem  ^  in  qua  compendiosS 
narrat  ca,  qua?  prolixius  in  Hiftoria  majori  prodi- 
dcrat ;  itcm  Additamenta  ad  Hiftoriam  ,  &  Vitas 
aliquot  San^Storum ,   &  Gelta  Abbatum  Ccenobii 
Albanenfis,  cujus  erat  alumnus  .  Hic  tamen  obiter 
obfcrvare  debes^  hunc  Scriptorem,M^^^/7^ifw  P.^zn- 
fium^  nuUam  mereri  fidem  in  his ,  quse  fcripfit  do 
EccJefia  Romana,  &  de  Summis  Pontificibus,quo8 
paffim  injuriarum  plauftris  onerat,  &  canino  dente 
carpir,  mordet  &  exagitat .  Hinc  Henricus  Sfon^  i 
danus  m  Continuaiione  Baronii  ad  annum  mccxxv.  i 
Num,  vi.  ait ,  fe  nullam  adhibcre  fidem  Matthao  i 
Parifio  in  rebus  Pontificum  &  Ecclefia  I{gmana  men'  c 
tirifotertiffimo.  Nec  filentio  prajtermittere  poflbm  i 
judicium,  quod  de  eodcm  Hiftorico,M^rir/?^o  Pari-  i 
fiOi  profert  Baronius  ad  annum  nongentefimum  no-  i 
nagefimum  fextuiii  his  vcrbis  :  Qudmfuexit  anima  1 
infenfijfimo  ergd  ^pojiolicam  Sedem  ,  quivis  facilifO"  i 
terit  inteUigere:  nifiprobra  illafu^rint  additammt/t»  \ 
€Jus  quiedidit .  Qu^fi  quis  demat^aureum  fani  dixC'-   ; 
ris  Commentarium 3  utpot^  quod-ex  ptibihis  monumen*   : 
tis^  totidem  verbis  redditis ,  pgregie  contextum  & 
cmgmentatum  rnveniatur.  Mifios  tacio  ,  brevitatis   i 
crgo  ,  multos  alios  Monachos,  ^^uiSarculo  XUL  |l 
aliqua  eruditionisiaude  claruerunt,tresque  dumta 
o^at  fubne(9;am,qui  Claffi  Monachorum  emditoruir 
cjufdem  SxcuiiXIIl.  jure  meritoaccenfcri  debent 
Primus  eft  dcfarius  ,  natione  Gcrmantis ,  Ccenobi; 
Heifterbacenfis  in  Dioecefi  Colonienfi  Ordinis  Ci 
ftercienfis  Motiachus,qui  Libros/eu  Dialogos  xii 
fcripfit    de  Miraculis  &  yifiombus  fui  temporis 
Scripfit.etiam  idem  C^yir//^^  tres  libros  i/e  yita^ 
S.  Engdbcrti^nbiepifcQpi^QlmiQrifisi  plwrcs  Homi   |i 


EcCL6SIASTieA#  3P|[ 

',  feu  Conciones  Morales  fufer  omnes  Dominicas  & 

'a  totius  anniy  Sc  alia  Opera,  qnx  exhibet  Carolus 

ihius  m  Bibliotheca  Ciftercienfi .  Obfervant  ta-i 

n  perici  Critici,  Cafarium  Monachum  fuifle  ni- 

xm  credulum,  quippe  in  fuis  xi  i.  Dialogis  dc^ 

-aculis  &  yiftonibus  non  fatis  accurato  Criteria 

as  Hiftorias  a  falfis  fecrevit,  &  interdum  nugas 

abulas,  quas  undique  corrafit ,  finc  ullo  prorfus 

^du  inferuit .  Cafario  Monacho  eruditione  ia-- 

or  non  fuit  Godefridus  Monachus  ,  natione  iti- 

1  Germanus,  qui  fcripfit  Annales  ab  an.MCLxir^ 

annum  mccxxxvi  i.  quos  primus  in  lucem  edi- 

Marquardus  freherus  inter  Scriptores  Germa^ 

>s  tomo  I.  pag.229.  Ultimus  Saeculi  XIII.  Mo- 

hus,  qui  inter  Scriptores  eruditos  locum  habc-» 

ebet,  eft  Guillelmus  de  ]S[angis ,  natione  Gallus, 

linis  S.  Uenedi£ii  in  Coenobio  Sandionyfiano 

pe  Parifios.  C/^row/Vow  fcripfit  ab  Orbe  condito 

mnum  mccci.  Hoc  Guillelmi  de  Nangis  Chronii 

k    continuavere  poftea  duo  Anonymi  Monachi 

ij  dem  Ccenobii  Sandionyfiani,  quorum  priordc- 

I :  in  anno  mcccxl.  Alter  in  anno  mcccxlvi  1 1. 

t  ipfit  quoquc  idem  Guilklmus  iSlangius  Gefta«j 

I  idovici  Galliarum  Regis ,  ejusque  filii  Philippi, 

%  nomento  ^udacis  .  Chronicon  GuillelmiHangii 

t  mno  dumtaxat  Mcxiii.una  cum  ejufdem  Chro- 

li  duabus  Monachorum  Anonymorum  continua^ 

i  iibus  exhibet  Lucas  Dacherius  tomo  xi.  Spicile^ 

i  Gefta  ver6,feu  Hiftoriam,  quam  idem  Guilleh' 

li  Nangius  dcknpCit ,  S.  Ludovici  Galliarum  Rc- 

;i  ejusque  filii,  cognomento  ^Audacis  ,  intcr  alios 

c  ptorcs  Hift.Ftiincoriwi  evulgarunt  Pithm^s ,  Sc 

h  befnihs.  - 


594        H  1  s  T  o  R  I  A 

*v  ,   ExMon^chisScriptoribus,  quiSaBCuIumXl\ 
eru4icipne  illuftrarunc,  duos  tautum  hic  profcrai 
videlicec  Engelbertumy  &  HenTicum  Steronem  ,  quc 
ruai  primus,  ki\  Engelbertus  ^  nationc  fuit  Gerra; 
nus  j  iMonachus  Ordinis  S^  BenedUii  y  &  Coenoi) 
Admontenfis  in  Styria  Abbas  ♦  Sciripfit  libi  um  \ 
ortUjprogreffH  &  fine  Imperii  l\omani  >  qui  editus  e 
Baiilcasanno  MDLin.  &  extat  tomo  xxv*  Bibli( 
thec^  Patrum  .  Scripfit  etiam  Engelbertus  Carm< 
Meroicumy  feu  Pan£gerim  in  Coronationem   /[//(/(  ; 
fbi  Habfpurgenfis  Imperatoris  >  &  ha^c  Pan^geris  ) 
Coliedione  Hilloricorum  Germ^nicorum  repci  « 
tur .  Plura  alia  Opera  Theologica>  Philofophic  | 
&  Afcetica  eidcm  Engelberto  Monacho  attribi  d 
Pojfevinus  in  Apparatu .  Alter  MoiUchuSi  feu  Hi 
Wr;/j' ^/^^ro,  nationepariterGermanus  ,  &Bene<  % 
aini  Ordinis  in  Altaicho  Germaniai  Ccenobio  li  k 
uachusfuit.  Annales  fcripfit  ab  annoprimo/  i 
derici  Barbaroffe  Imperatoris,  ufque  ad  annum  p  | 
mum  B^dolphi  Habfpurgenfis  Imperatoris^  ideft>  i( 
anno  MCLii.  ufque  ad  annum  mcclxxiii*  Artna  \ 
^iilos  primus  cdidit  Marquardus  Freherus  inter  Sc  li 
ptores  Rerum  Germanicarum  ^  fcd  illos  audio  *: 
dedit  Henricus  Canifius  tomo  i.  Anjtiquse  ledioi 
Scripfit  ctiam  idem  Henricus  Stero  Hiftoriam  i 
rebusgefiis  I{udolphi  Habfpurgenfis^^dolphi  i^ajfa' 
&  Mberti  ^ufiriaci  Impetatorum  ad  annum  uf< 
Mccc.  cui  Appendicem  ufque  ad  annujm  mcccxx 
addiderunt  Vlricus   &  Conradus  Wellingi  fratr 
Mpnachi  Ccenobii  Auguftani  Sanctorum 'U/</^^ 
&  ^fra^  Ordinis  Benedidini  *  Hanc  Henrici  Su 
nis  Hiftoriam  cum  WelHnghorum  continuatione 
blicavit  ^arquar dus  Frehc(u^  loj^o  j,,  Scriftor^ 

"^ ^e\ 


EcCLESIASTICAt  S9$ 

itn  Gemanicarum  aiino  mdc.  Ex  hac  Henrici 
onis  Hiftoriaj  ut  obfervant  cruditi  Criticij 
^ardus yVidLtiowQ  Germanus  ,  CcEuobii  Aitahen^ 
)rdinis  Benedidini  Monachus,  qui  Ssecul.  XIV. 
ait,  plurima  haufit,  ac  retulit  in  Annales^ ^  quos 
lit ,  de  Ducibus  ^AuJirice  ,  Bavariae  ,  &  Sucvia  , 
jue  extant  apud  Henricum  Canifium  tom.  i.  An- 
led.  Sed  fatis  diximus  dc  Monachis  ,  qui  Sae- 
5  XIIL  &  XIV.  floruerunt .  Nunc  paulo  altiora 
imus  ,&deceleberrimis  totoOrbc  Scriptori- 
Ordinis  Fratrum  Prsedicatorum^quos  in  oaa- 
'irorum  illaftrium  Clafle  conftituimusauberius 
:ramus,  eorumque  Scripta  liberiori  ftylo  pro- 
amur. 

D.  Innumcros  ex  Clariilimo  Fratrum  Ptajdi- 
rum  Ordine  ,  cujus  inttitutor  fuit  S.  Domini^ 
ex  nobiliffima  Gufmanorum  familia  in  Hifpa- 
latus  ,  prodiifte  Scriptores  y  qui  perdodis  fuis 
•ribus  graflantes  haerefes  extirparunt,  Schifma- 
^ctinxerunt,  Thcologiamilluftrarunt  j  fideliuni 
es  ad  pictatem  informarunt ,  atque  de  univer- 
:clefia  optime  meriti  funt ,  una  voce  omnes 
iicare  ac  publico  fermone  celebrare  folent . 
icirca ,  te  etiam  atquc  etiam  rogo  ^  ut  nobilio'- 
lcriptores  Ordinis  Fratrum  Pr«dicatorum,qui 
ilis  XIII.&  XIV.EccIefiam  doftrin^  fu^  fplen- 
*  colluftrarunt ,  hic  in  medium  profcras ,  eo- 
que  praeclara  gefta,  &  Opera ,  qua  fcripferunt, 
pendiosa  quidem  ^  fed  accurata  narratione^ 
nfeas. 

M.    Bibliothecam  omnium  Scriptorum  Or- 

s  Fratrum  Prsedicatorum ,  csetcris,  qua?  ha<ftc- 

i  in  Uiceoi  prpdicrttpt,  Jonge  4^curatioi;cm ,  nu- 


3^tf  H    I    S    T    O    R   I    A 

per  adornavit  dodiflimus  nofter  '^acobus  Echardus 
eamque  duobusTomis  in  Folio  comprehendit,qu 
nunc  fub  Parifien(i  prxlo  fudant ,  publica  prope 
diem  luce  donandi .  In  eaordinanda  Bibliothec 
diumultumque  infudavit  viriile  doaiffimus,&i 
id  totus  iucubuit ,  ut  Scriptorum  Ordinis  Fratrur 
Prsedicatorum  ,  qui  jam  noti  erant ,  dihgenti  Cr 
terio  rccenferet  ac  vindicaret  Opera  ,  ah'orum  vc 
ro  ejufdem  Ordinis  Scriptorum,qui  antchdc  inc( 
gnitierant,  quique  inBibliothecarum  angulis  2 
tineas  &  blattas  relegati  delitefcebant,  manufci  1 
ptos  codices  e  tenebris  erueret,  in  publicam  luce  ( 
revocaret ,  atque  doaifliniis  Notis  Criticis  &  P  ; 
ftoricis  illuftraret.  Hoc  utiiiflimum  Opus  duir  i 
expeftant  Viri  eruditi ,  ipfe  ,  ne  oflicio  meo  dce  5 
videar,  illuftriorum  falcem  Scripcorum  Ordii  ,; 
Fratrum  Pra?dicatorum  ,  qui  Sasculis  XIII.  &  XI  i 
eruditionis  &  pietatislaude  claruerunt/eriem  b\  \ 
vitcr  ,  quantum  fieri  poterit ,  defcribam  ,  eorui  | 
que  genuina  Opera  a  fpuriis  fecernere  pro  virib  ; 
fatagam . 

Catalogum  omnium  Scriptorum  Ordinis  F  i 
trum  Prstdicatorum  incipiunt  nonnulli  a  S.  Do?  '^ 
nico  ,  Sandifl^imo  ejus  Inftitutore  .  Aflerit  quif  | 
^ntonius  Senenfis  in  Bibliotheca  Scriptorura  Or 
ni^  Fratrum  Pr^edicatorum  ,  S.  Dominicum  edid 
contra  Albigenfes  duos  libros,  qui  in  ignem  coi: 
di  ad  Catholicam  fidem  probandam ,  diverfis   ,3111 
cibus  ,  infigni  miraculo  ,  ab  igne  penitus  illasfi    It 
filierunt .  Eidem  S.  Dominico  Commentarios 
Epiftoias  S.  Pauli ,  in  Epiftolas  Canonicas,  in  P 
terium  ,in£vangelium  S.  Matthari,  &  in  Apc 
lypfim  tribuic  ^ntonius  Senenfis^Sc  poft  euni  P' 


ECCLESIASTICA.  3i?7 

X,  quos  iequitur  nofter  Maluenda  in  Annal.  Or-» 
s  Fratrum  Pra^dicatorum .  Alii  denique  vo- 
,  S.  Dominicum  cfle  Authorem  cuiufdam  Tra- 
is  dQ  Corpore  Chrilii .  Verum  ,  quin  aflenfunLj 
lcriptoribus  pr^beamus  ,  hx  rationes  obftant  • 
16  ,  quia  Petrus  de  Valle  Cernaij  in  ea ,  quam.^ 
\t  y  Hijioria  ^lbigcnfmm  ,  non  librorum  memi- 
quos  advcrsiis  Albigenfes  edidcrit  S.  Domini^ 

fcd  unius  dumtaxat  Schedula?,  quse  ad  con- 
endos  H^reticos  ab  ipfo  in  ignem  conjeda-* 
enti  miraculo  illaefa  evatit  •  Prasterca,  nemo 
s ,  qui  S.  Dominici  gefta  olim  memorise  prodi- 
mt,  mcminit^  ab  eo  fcriptos  fuifle  ullos  libros, 

alioqui  nonnullalonge  minutiora  >  feu  mino- 
lomentij  non  taceant  yiiicentius  Bollovacenjis  , 
bertus ,  Theodoricus  ,  &  S.  ^ntoninus  •  Non  eft 
m  verofimile  j  antiquos  omnes  S.  Dominici 
)miaftes  fuifle  adeo  ofcitantes ,  ut  rem ,  qua? 
iumillum  Patriarcham  haud  parum  commen- 
:t  3  ignoraverint ;  vel  (i  noverint  ^  altiflimo  fi- 
io  edita  ab  ipfoOpera  praeterire  voluerint.Ter- 

quis  fuum  inanimum  inducac,  tantam  fuiflb 
rum  Ordinis  Pr^edicatorum  incuriam  ,  uc  non 
m  Inftitutoris  fui  Opera  filentio  premi,&  obli- 
iC  intercidere,  fed  negligentia  non  ferenda  om- 
)pcrire  permiferinr,  cum  alia  variorum  Scri- 
um  Opera  longe  minoris  pretii  maxima  vene- 
one  fervaverinc  ,  &  ad  polteritatem  tranfmife- 
•  Traftatum  de  Corpore  Chrifii  non  efle  adjudi- 
lum  S.  Dominico  3  fed  potius  Fratri  Dominico  de 
^aleonibus ,  qui  in  Ordine  Fratrum  Predicato- 
1  multo  poft  S.  Dominicum  vixit ,  teftantur  Scri- 
es  Dominicani ,  Sufatus  in  Chronico,  &  ^npo- 

nins 


1^8  H    I    S    T    O    R    J    A 

nius  Senenjis  m  Bibliotheca ,  quos  lequitur  Maluen 
da  in  Annalibiis  ♦  Cseterum  ;,  etii  S.  Dominicus  iu 
ter  Scriptorcs  locum  non  habeat ,  omnium  tame 
virtutum  ,  do(S:rina?  >  Ik  praeclare  geitorum  glori 
illuftris  foit ,  atque  fcecundiHinius  ^.arens  omniut 
Scriptorum  Ecclefialticorum  ^  quos  peperit  Ord 
Pr5edicatorum  ,  &  quorum  calamis  Fidcm  Carh( 
licam  propugnavit ,  ejufque  dogmatum  advcrsi 
Hxreticos  afleruit  &  illuftravit  veritatem ,  ficut 
fequcnti  CoUoquio  oitendcmus  • 

Scriptorum  itaque  Ordinis  Fratrum  Praedic 
torum  Caralogum  ordiar  a  B.  ^ordano ,  e  Saxor 
nobili  generc  oriundo  ,  Theologo  Parificnfi  , 
cjufdem  Ordinis  poft  "S^Dominicum  Gcnerali  Mai 
ftrocle<aoin  Co.miciis  Parifienfibus  anniMCcx> 
Hic  Sapienciflimus  Ordinis  moderator,  pr^^tcr 
dentiflii^wm  falutis  animarum  defiderium  >  qu 
S.  DQminicum  imitacus ,  jugiter  flagrabatj  fingul 
doftrin^,  religiosa  prudentia,  ac  mulcis  aliis  p 
claris  virtutibus ,  qua:  ipfi  omuium  admiration 
conciliabant ,  emicuit .  Polt  celebrata  Parifiis  ( 
niitia  Generah'a  anno  mccxxxvi.  Loca  Sanfla  P^ 
ftinae  invifcre  ,  &  Ordinis  Corivencus  his  inpa 
bus  conftitutos  vifitare  deliberaverat  •  Sed  e 
confilia  inopinatum  interturbavit  naufragium  j 
Ordini  hunc  fummum  Virum  eripuit .  Navi  fi  c 
dem ,  qua  vehebatur ,  atroci  irruente  tcmpefta 
fubmerfa  €ft .  Ejus  tatncn  corpus  repertum  ,  ia  l^ 
conenfe  Fratrum  Praedicatorum  Ccenobium  d 
tum  cft ,  ibiquc  honorifice  conditum  •  Hujus  ' 
San(9:itatem  poft  ejus  obitum  Deus  miraculis 
ftravit ,  ut  viderc  cft  in  ejus  vita  ,  quse  extac  a 
Surium^  &c  apud  Bollandum  ad  dicm  xiiu  menfis 

b 


EeeiESiASTicA*        39^ 

,rii.  Egregia  eruditionis  acpietat  is  inonuaieu- 

liquit  B*  ^ordams .  Duos  libros,  unum  de  Pon^ 

ms  ,  &  altcrum  de  Lineis ,  tefte  Nicolao  Trivetci 

hronico  ad  annum  mccxxii.  fcripierat  B^  Jor^ 

s^  antcquam  Ordini  Pra^dicatorum  nomcn  da- 

ex  quibus  eum  in  fa^cularibus  fcientiis>  &  prae- 

e  in  Mathematicis  Difciph'nis  excelUiiiie  facile 

gitur  .  Sublimioribus  deinde  fcientiis  navata 

a ,  plures  utiliores  compofuit  libros .  Scripfit 

\  librum  de  initio  Ordinis  Fratrum  Pradicato^ 

\  Epiftolas  plures  ad  Fratres,  quorum  noxxj 

e  editx,  ahae  adhuc  manufcriptse  leguntur» 

rcripfit  etiam  Commentaritm  in  ^pocalyp/inu  , 

:onfundi  non  debcc  cum  Commentario  in  tApo^ 

)iim  ^  quem.  lucubravit  alter  ^ordanus^  natio- 

idem  Saxo,  Ord.  Eremitarum  San(5ii  Augufti- 

jui  rioruit  decimo  quarto  Sajculo .  Alia  deni-* 

in  Prijcianum ,  &  ad  Grammaticam  fpedancia 

fcula  fcripfit  B.  fordanus ,  atque  Author  ell 

:ujufdam  rationis  Orandi  B.  Virginem  ,  crga 

Li  n  fingulari  piecate  erat  afFedus ,  qux  CoronuU 

>  irginis  dicitur  .  Ad  promovendum  i\\  Ordine 

r  rum  Pra^dicatorum  cultum  B.  Virginis  ,  hunc 

V  em  inftituit  B.  ^ordanus ,  ut  Religiofi  hujus 

y  inis ,  poft  pcrfolutum  Completorii ,  quod  vo* 

a  ,  Officium,  folemniter  canerent  Antiphonaoi 

a  c  B^gina  &:c.  qui  mos  apud  Fratrcs  Prxdicato- 

c  :ciamnum  laudabiliter  vigct  acfrequentatur . 

Vincentius  ,  natione  Gallus  ,  patria  Burgun»- 
tt  y  Ordinis  Fratrum  Prsedicatorum  ,  &  Conven- 
u  Bellovacenfis  ,  unde  fuum  cognomea  fumpfit^ 
1'  mus,  Regnante  in  Galliis  S.  Ludovicoy  floruit, 
u  aque  magnum  ,  &  ex  variis  AuSoribus  deflO'- 

ratum 


400  HlSTORIA 

ratuni  c5cInnavit5/?m^/«w,quod  in  quatuor  part( 
ab  ipfofuifle  diitributum,videlicet  inNaturaleyD 
Sirinale^HiJiorialey  &  Morale,  communis  erat  eruc 
torum  opinio  3  antequam  perdodus  nofter  ^acob 
Echard  antiquiffimu  manufcriptum  Codicem  Spea 
Vincentii  Bellovacenfis  detexilTet  iti  Collegii  Sc 
bong  Bibliotheca.Ex  eo  fiquidem  manufcripto  C 
dice  Sorbonico  Clariflimus  ille  Au(Sor,in  libro^q 
nuperrime  in  iucem  edidit ,  &  cui  hunc  titulun 
pr«fixit ;  Summa  S.  Thom^e  "vindicata  ,  hanc  perv 
gatam  opinionem  explofit ,  &  fole  clariiis  evic 
Vincentium  Bellovacenfem  non  in  quatuor  part< 
fed  in  tres  dumtaxat  fuum  divififie  Speculum  3  fc 
cet^  in  l^aturale ,  Do£irinale  ,  &  Hi/ioriale ,  fubin 
que  quartum  Speculum  ,  feu  Morale  ,  quod  tri 
pratcedentibus  affutum  efl ,  tanquam  Ipurium 
plane  fuppofititium  elie  rejiciendum  .  In  pri 
Speculo ,  icuNaturali ,  quidquid  eft  in  Mundo ' 
bilium  &  invifibilium  juxta  fex  dicrum  creatic 
feriem  congruentiflime   compleftitur    Fincen 
Bellovacenfis .  In  fecundo  Speculo  ,  feu  Do£lrin 
fcientias  &  artes  omnes  a  Grammatica  ad  The 
giam  ufque  pervadit  •  In  tertio  Speculo  ,  feu  H 
riali  ,  Gefta  omnium  gentium  ab  ipfis  mundi 
mordiis  adannum  ufq;  millefimum  ducentefin 
quinquagefimum  profequitur.  Ad  iftudamp 
mum  perficiendum  OpM^^^i.Ludovicusy  Galliari 
Kex>  fumptus  liberaliter  fuppeditavitj  quibus  < 
crat  ad  comparandum  innumeros  propemo 
codices  >  quibus  ufus  eft  Fincentius  Bellonjacen^ 
illo  immenfi  plane  laboris  confcribendo  Oper 
quoeum  fuifle  indefefli  iludii,  varise  eruditic  I 
&  infinica?  Lec^ionis  Tirum/aciie  quifquis  jud  m 

pc  ^" 

I 


E  C  C  L  E  $  I  A  $T  I  C  A»  40 1 

)teft  •  Alia  Opufcula  fcriplit  f^incentim  Bellova^ 

nfts ,  videlicet  libros  quatuoc  De  Gratia  Oeiy  iive 

Myflcrio  B^demptionL  human^iWbxum  uiiutn  dc 

udibiHs  B.  Virginis  Murici  :   Alterum  libruni  do 

i4dibHs  5.  ^ounnis  Ev^ngelijioi :  librum  unum  de 

uditione  Puerorum  l\eguUum  SLd  Margurit,im   QaI'^ 

rum  Reginam  ,  S.  ludovici  conjugem  :  denique 

ifoiatorium  de  morte,  amici  ^Ad  S.  Ludovicum  (-lal- 

rum  Reg^m  ..  Non  m.e  fugit  >  difcrtunn  noftr uni 

lchiorem  Cauum  \itio  ycttctc  yinctntio  Beilova'- 

nfi  ,  quod  in  rebus  hiftoricis  pius  sequo  crcdulus 

rit.  Std  advertere  debuiflTet  perdottus  ilie  Theo- 

;us>  yimentium  Bellovucenfem  ia  fuo  SpQCulq  Hi-r 

riah'  noluiife  proprio  marte.  defcriberc  HiitQ-p 

11  a  fed  Ibiuni  in  animo  babuiiie  ,  fimpliciter  re* 

e  ,  &  ordinare  ea  Hiftori^  monunicnta  ,^  qua: 

/ariis  Scriptoribushaufcrat. ,  a  Le6tOAt>M^  ta-^ 

1  cum  aliquo  delettu  accipieod^  x  iiCut  ipfcmcC 

Jideprohtetur  in  fuiOperi§  ProIpgQ.Capitej^ 

rto  his  vcrbis  :  Prafertim  cum  hoq  ipfum  Opus 

u  ue  meum  Jimplicitir  nonjit  j  fed  eorum  potiUs  ex 

ji  rum  di£lisfere  totum  illud  contexui^lslar^  ex  meq 

'n  nio  pauca  >  ^  quafinulla  addidi  •  Ipjorum  igitur 

r/  uttoritatey  meum  autem  fola partium  ordinatione^ 

3  i  in  rc  non  culpandum  ,  fed  potiiis  laudandurqi 

:i  cenfco  Vincentium  Bellovacenfem ,  quippe  qui 

:ti  ta  Hiftorise  monumentajvelut  varia  Au^tormu, 

BJ  [uibus  ea  excerpiit  fragmentaj  alias  peritura-^ , 

i<  eris  iervavit .  Unde ,  licut  etiamnum  iis  gra- 
b  reterre  folemus,  qui  vel  veterum  Opufcuia  ia 
li  iiothecarum  anguh:>  delitefcentiaproducuntiu 
ti  m  ,  vel  bcripta  ,  ut  vocant ,  fugitiva  ,  vcl  inpi- 
,  ( is ,  Diilertationcs  leviores  ,  ik  iimilia,  iuis  Dia- 
lom.f^'.  C  c  riis 


40r  H    1    S    T    O    R    1    A 

riis  inferta  ab  intcritu  fccura  rcddunt ,  quamvis  ii 
his  haud  pauca  fint ,  qux  accuratum  lettoris  exa 
mcn  ac  dckilum  poltulcnt ;  ita  ctiam  fateamu 
ficceflc  eft ,  nas  plurimum  debere  Vincentio  BeUc 
vacenfi ,  qui  in  fuo  Opcre  quam  plurima  Hillori 
monumenta  ,  quafi  fragmenta  ex  variis  Scriptor 
bus  coUcfta,  cxpedita  mcthodo  difpofuit,  digeffi 
ordioavit,  &  abinteritu  vindijfavit ,  utdeince; 
prudens  &  fagax  kdor  ca  non  promifcue  &  inc 
fcriminatim  ,  fed  prxvio  adhibito  c^umine  ac  c 
ledu  acciperc  ac  dileerncrc  poflet . 

llugo  de  San£io  Caro  ,  natjone  Gallus  y  cx  B, 
cinoneta  ,Oppido  Delphinatus ,  oriundus  ,  Or 
ncn)  Fratrum  Praedicatorum  Sarculo  XIII.  doftr 
fuainaximc  illuftravit .  £x  Dodorc  Thcologo 
rifienfi,  &  Provinciali  Franciae ,  primus  Or 
Fratrum  Prasdicatorum  ab  Innocentio  IF.  Pon 
Maximo  creatus  eft  Cardlnalis  Tituli  S.  "babin. 
Lcgationibus  Apoftolicis  in  Germania  &  Gall 
preclare  funSus  .  Hugonem  de  SanSlo  Caro  fuiffe 
chiepifcopum  Lugdunenrem  quidam  fcribunt  ^ 
certa  illiusBccleiias  monumenta  illos  falficon 
cunt .  Satis  ad  fummi  illius  viri  gloriam  ornan 
ta  funt,  qu^  f evera  poflediit ,  etfi  adfcititia  >  feu 
unde  emendicata  ei  non  accertatur  dignitas. 
Vetus  ac  Novum  Tefiamentum  Commentarios  loci 
tiffimos  edidit>quadruplicem  Sacrorum  Codi 
fenfum  perfpicua ,  dofta  ,  pia,  folidaque  brev  j 
cxponens .  Compofuit  etiam  Speculum  Sacerd 
&  Ecclefid^  :  Sermones  de  Temfore  &  de  San£tis 
€tQX  eft  quoque  Exfofitionis  Specialis  in  P/^//wc  IsiiiQ 
teftantur  S.  Untoninus  ,  Bellarminus  .,  Simlerus 
Labbeiis ,  qui  Miaoritarum  ,  hanc  JBxpofition( 


ECCLESIASTICA*  403 

falmos  xAkxandro  Halenft  perperam  adfcriben- 
urn,  rigmencum  rejiciunt .  Sed  inter  Opera ,  quae 
lidit  nofter  Hugo  dSan^o  Caro  y  liber  Coniordan^ 
irnm  ,  ob  ingentem  utilicatem  ,  quam  cx  iilo  Sa- 
orum  Bibliorum  ftudiofi  percipiunt ,  primas  te- 
t .  Opus  fiine  apprime  neceiiarinm  ,  ingenci 
bore  ,  fummaque  diligentia  compoiitum,  in  quo 
mcinnando  fertur,  quingentos  FratresOrdinis 
"a;dicatoruni  adhibuiile  manus  ,  Operis  Praefide  , 
uthore,&  Ordinacore  Hugone  d  San£lo  C^ro^Obiic 
>ailimius  ille  Cardinah*s  anno  mcclxiv.  ejufquo 
rpus  Lugdunum  in  Galliis  transiatum  apud  Fra- 
^sPraedicacores  fepultum  eft . 

^oannes  Columna^  Patria  Komanus,  Archie- 

copus  Meflanenhs  ex  Ordine  Fratrnm  Prxdica^ 

rum  aHnmptus  ,  claruit  eodem  Sarculo  XIII.  feu 

no  miMeiimo  ducentefimo  quinquagehmo  quia- 

,  non  vero  Sa^culodecimo  quarto  ,  (icut  ait  Tri^ 

mius  Abbas,  ducem  errantem  fecutus  Philippum 

Ygomatem  ,  qui  libro  x  1 1 1 .  Supplemcnti  Chronico'- 

n  referc  noltrum    }oannem  Columna  ad    Saecu-^ 

n  XIV.  feuad  annum  mcccxi  i  1.  Compofuit  Jo- 

les  Columna  libros  decem,  quos  Mare  Hojioriarum 

cripiic .  Sed  hoc  Opus  ,  quod  interdiim  laudac 

^ntoninus  ,  adhuc  inedituai  eft  ,  (icut  &  aliud 

)us  ,  quodfcripiit  idem  noiler  ]oannes  Columna  , 

Firis  lllufiribus  ,  quodque  ipfe  Roma:  ia  Biblio- 

xa  Cafanatenii  apud  Fratres  Prasdicatores  Con- 

itus  Minervitani  manufcriptum  perlegi  .  Opus 

jfefto  rerum  deiedu  ,  ttyli  elegantia  ,  &  argu- 

uuorum  varietace  ,  dignum  amica  manu,  quac 

idetenebris  tandem  aliquando  in  publicam  lu- 

n  educac  •  Praeter  liaec  Opera  a  noiho  ]oanncJ> 

Cc     2  C(?- 


404  HlSTORlA 

Columna  lucubrata,  ipfum  qnoquc  Pontificunt  Hiflo- 
riam  confcriprilie  ,  tertaiur  Audor  Operis  De  Hie^ 
rarchia  5>iibcale/ii ;  quod  mauulcriptum  extatPa- 
riliisin  bibiiotheca  Vi(::torina« 

Humbertus  de  B^manis  natione  Gallus>fic  difius 
ab  oppido  B^mans  Vienenlis  DiGeccfis  in  Delphina- 
tu,  quod  Humberti  natale  folum  fuit,  Ord.Fratrum 
Prgdicatorum  Pariliis  in  Coeiioipio  S.]acobi  nomen 
dedit ,  &  pollquam  litteras  facras  ac  1  heologiam 
fumma  cuni  laude  docuiifet,  ob  eximiam  pietatem 
&  dodrinam  eledus  eft  in  Comitiis  annx  mccliv. 
Budas  in  Hungaria  habitis  quintus  prdinis  Tra-  I 
trum^  Prxdicatorum  Generalis  Magllter  •    Hanc  * 
prsefeduram  fapicntifiimegeilit  ihf//2/;Z?m//jeopias-  ^ 
iertim  tempore  ,  quo  Guillelmus  d  San£lo  ^Amorc^i  : 
Parifienfis  Dodor  ,  Ordinibus  Keligiofis  infeniif  ^^; 
limus,  cum  aliis  ejuiclem  farinse  fociis  jundus,  coii  J^ 
cionibus,  &  libris,  ingentem  Fratribus  Prxdicaco  ^^ 
ribus  &  Minoribus  invidiam  confiabat ,  &  totus  h  *(' 
eorum  pernicicm  incunibens  ,haud  levem  eis  mo  ''' 
leitiaiii  faceiiebat .  Has  Guiilcimi  d  Sanilo  ^lmor 
in  Ordinem  trattum   Praedicatoruin  molitionc 
prudentia  fua  diflipavit ,  &  Ordmi  gravilfimis  j\' 
dato  procellis  tranquillitatem  reltituit  Humbertu 
Tanaem  ciim  novem  annos  Ordincin  Sandiifjn 
rexiHet ,  inCoinitiisLondineniibus  ann.  mcclxi: 
in  quibus  Sandtus  Jhomas  Uquinas  jure  fuffraj 
pro  Provincia  Komana  potitus  cfl,  Prasfefiurair 
abdicavit ,  &  ii\  CoeiioDiUin  Vakntinum  ad  lih 
danum  feceifit,  ubi  obiit  anno  mcclxxvi  i.  Scrip 
Humbertus  Commentarios  in  B^gulam   S,  ^ugulii 
libros  fex  De  Eruditione  B^ligiojorum  ,  qui  etiac  ■'^^ '* 
S^ecHlum  BseligiofQTHm  infcriDuntui ;  rradatum 


m 


ECCLESIASTICA*  405 

^tis  SuhHantialibH^  I{eligionis  :  Ubrum  Be  Ojjiciis 
dinis  Pnedicatorum  :  &  libros  duos  de  ^rte  con^ 
mandi ,  feu  de  modo  prompt^  cudendi  Sermones,  qui 

0  poftrcmi  libri  Goafuadi  aon  debenc  cum  alio 
>ere  ia  quatuor  libros  divifo  ,  quodeumdem-* 
^ferc  ticulum ,  feu  de  modo prompte  condendi  Ser-^ 
nes  y  hoc  (iquidem  Opus  dodiflimus  Mabillonius 
hinere  Italico  ex  manufcripco  Codice  Abbacise 
Salvacoris  Bononiealis  cribuic  cuidam  Canoni- 
Regulari  Aaonymo  ,  qui  ance  excindos  Tcm- 
rios  vixic .  l^itas  Fratrum,  feu  librum  de  Originc 
Firis  Illuflribus  Ordinis  Pr^dicatorumimvXti  Scri- 
>res  adjudicanc  Humberto  Prarpofico  Generali 
dinis  Pra?dicacorum  ,  fed  alii  probabiliiis  cen- 
c ,  Cerardum  de  Fracheto  ,  nacionc  Gallum  ,  pa- 

1  Lemovicenfem ,  egregium  Concionacoreni-j. 
dinis  Praedicacorum  ^  hunc  librum  juffu  Hum-^ 
^i  fcripfifle  ,quem  adhuc  MS.  cxcare  ia  Mona- 
10  Rubras  Vallis  apud  Bruxellam  ,  Duaci ,  Sc 
n  >  ceftacur  Gerardus  Fojjius  lib.  2.  de  Hifloricis 
inis  czp.  59.  Scripfic  eciam  idem  Gerardus  de^ 
:heto  Chronicon  a  crcacione  Mundi  ufque  ad 
lum  MccLxvi.  quod  in  pluribusBibliochecis  ad- 

MS.  aflervacur  • 

^lbertus,  Lavingse  apud  Suevos  ex  nobiiiflTima 
iiaftarum  Bolftacenfium  familia  oriundus,Ordi'^ 
Fracrum  Praedicacorum  nomen  dcdit  anno 
:xxi.  inquo  ea  nominis  celebricacc  claruit ,  uc 
inus,  etiam  vivens,  vulgo  appellaretur.  Parifiis 
;no  difcipulorum  cOncurfu  6c  applaufu  docuit  , 
ilas  tamen  loco  habcri  debet ,  quod  tradunt 
nulli,  cum  videlicet  >  ob  frequenciflimum-p 
|(9(um  C0QCur(un^  ^   jParifiis  in  pu^liu  pla« 


406  H    I    S    T    O    R    I    A 

tea,  longe  a  Conventu  Fratrum  PrfdlcatorurrLj 
diftante  ,  qu$s  ^lberti  Ma^ni   nomine   nuncupa- 
ta  fit,  Gallice  Place  Maubert y  publice  doceto 
fub  dtocoadlum  fuifib  •  fd  ,  inquam  ,  fabulde  loco 
haberi  debet ,  tum  quia  nullo  Hiilorise  Francorun], 
autUtbis  Parilienfis  Monumento  id  probari  po- 
teft  ;  tum  quia  etiam  hujus  plates  nomen  ,  non  ab 
i/ilberto  Magno  ,  fed  a  Feudo  Munbertiy  cujufdam_-> 
Civis  Parilienfis,  derivatum  eife  ,  ccrtis  &  indubi- 
tatis  mot>umentisconftat.  ^lbertum  Magnum  Ra- 
tifponenfi  tccleiias  invituiT)  pra^fccit  ^kxander  IF. 
Pontifex  Maximus  anno  mcclix.  qua  de  re  Hum^ 
hertus  y  quintus  Ordinis  Pr^dicatorum  Cencralis 
Magiftcr,  ad  ^lbertum  Magnum  fcripfit  Epiftolam, 
Bafiiio  ,  8c  ^mbrofio  dignam  ,  qua  vcluti  atrocifli- 
mam  crirrjen  illi  improperat ,  quod  hanc  dignita- 
tem  Angelicis  humeris  formidandam  non  rccufaf- 
fet ,  additque  ,  mallc  fe  videre  ^lbertum  feretro 
lacentem  &  ad  tumulum  effcrendum  ,  quam  Sedc 
JEpifcopali  fubiimatum .  Epifcopatum,  quem  in*^ 
vitus  fubierat  ^lbertus  Magmsy  impetrata  poft  bi- 
«nnium  ab  Vrbano  IV.  illum  abdicandi  venia  ,  di- 
mifit ,  &  veluti  gravilTima  farcina  exoneratus  ,  ac 
quietem  vit^  religiofa^inter  fuos  fratres  Convcn 
tus  Colonienfis  rediit,  ubi  obiit  anno  mcclxxx.  & 
in  univerfo  Fratrum  Pr*edicatornm  Ordine   facri 
honoribus  coliturdie  xv.  Novembris.  Quantaert 
'<litione  ipxxdhus  {vitxit  ^lbertus  Magnusycjas  Opc 
ra,  quse^xxi.  Tornis  comprehenfa  Lugduni  cdid^ 
P.  Jammy  Ordinis  Prscdicatorum ,  aperte  demoi 
flrant .  Quin  ,  &  alia  Operaab  ipfo  lucubrata  fui 
fe  ,  quae  vel  adhuc  MSS.  Jatentin  Bibhothecis  ,  v 
tcmporis,  Kriu«9ipni«aicdacisj  in;uria  pcrl 


£CCLESIASTICA#  40^^ 

•unt  y  plurcs  afferunt .  Qusedam  tamcn  Opera  il- 
ius  iiomcn  prajferunt  j  quac  pcrperam  ei  tribuun-» 
:ur  •  Libri  xiu  De  Laudibus  Beat£  Virginis  Mari^ 
:omo  vigcfimo  editi ,  non  ^lberto  Magno  ,  fed  i^- 
:hardo  d  Sandlo  Laurentio ,  Poenitentiario  Rotho-» 
nagenfi ,  adjudicari  dcbcnt,ut  probant  Theophylus 
\aynaldus  in  Diptychis  Marianis  ,  &  Hyppolitus 
Maracius  m  Bibliotheca  Mariana,  fidemc}ue  faciunt 
nanufcripti  Codices ,  exquibus  duodecim  illili- 
)ri  ©diti  funt  Duaci  anno  mdcxxv.  Liber  itidem-# 
:>e  Mirabilibus ,  fuperftitionibus  refertus  ,  tAlber^ 
um  Magnum  parentem  non  habet ,  fcd  alium  pla?» 
le  Au(9;orem,minus  ^lberto  Magno  fimilem,  quam 
lomini  Simiam  •  Libcr  quoque  Defecretis  Mulie^ 
um  non  eft  ^lberti  Magni ,  ncc  viri  cujufpiam  da- 
3;i,fedpotiushominismigaci(nmi,  qui  librum^ 
;x  meris  nugis  contextum  nomine  fuo  edere  noa 
lufus ,  ^lberti  Magni  nomea  ei  infcripfit ,  ut  ac-» 
:cptus  magis  ac  vendibilior  cfTet,  non  fecus  ac  ira-^ 
)ii  quidem  homincs  fub  augufto  Salomonis  nomina 
ibros  magicat  artis,  qualii  eft  Ciavicula  Salomonis^ 
idere ,  ac  in  vulgus  Ipargcre  prxfumpferunt  •  Mul- 
:qs  in  Ordine  Fratrum  Praedicatorum  difcipulo$ 
lodrina  &  pietatc  confpicuos  habuit  MbertusMa^- 
inus ,  prasfertim  S.  Ths)mam  de  ^quino ,  &  Thomam 
?antipratenfem ,  quorum  primus  do(9:iflimis  ,  qua? 
xripfit,  Operibus  ,  &  quibus  Ecclefiapa  iUullravir, 
ampliflimam  dicendi  fuppcditat  materiam  j  quam 
nftituti  argumcnti  brcvitas  hic  fiifius  profequi 
lon  patitur^  Pauca  itaque  circa  dodrinam  &  Ope- 
:a  S.  Thomoi  ^quinatis  obfervabo  ,  poftea  ,  dc  Tho-^ 
ma  Cantipratanoy  qui  fuit  altcr  Mberti  Magni  difci-^ 
^ul^s  ^  continc{}ti  gfdiiK  dicam . 

Cc    4  S. r^a* 


408  HlSTOBlA 

S.  Thomas  ^quinas ,  Ecclefiar  Dodor  ,  volgo 
^ngelicus  ,  ob  vita?  &  dodtrioar  puritatefn,  nuncu- 
patus  ,natione  fuit  Italus >  patria  Neapolitantis, 
cx  nrobiUffima  Comituai  Aquiuatum  profaj  ia_% 
oriundus  .  Monachis  C  affinenfibus ,  diim  adhiic 
quinquennis  cifct ,  primis  litterarum  rudinientis 
imbueodus  tradituseft  ,nunquam  tamen  Monafti- 
cum  babitum  in  Coenbbio  Cafllnenfi  induit,  quam- 
vis  aKrcr  vifum  fit  do(ftifr?mo  Mabillonio  ,  qui  in^ 
fuo  Itinere  Italico  citat  vetus  Coenobii  Caflinenfis 
Martyrologiiimyi-si  quoNotifs  Martii  legitiir,  T/;o- 
mam  ^quinatim  primo  Caffhcnfem  Monachim  fuiffe-^ 
foflmodum  in  Oraine  B.  Dominici  Fratrtm  Pri^dicatO" 
rem  ejfe£tum  .  Verum  ,  quamvis  negari  haud  pof- 
fit  ,  S.  Thom.m  .Aqumutem  ,  diim  auhiic  quinq^ien- 
iiis  ellet ,  Deofuiiie  oblatum  a  parentibus  ,  &  Or- 
dini  BenedJxSino  dcflinacum,  invi<^is  tamen  argu- 
mentii^demoiUtrari  potcft  ,  eum  nunquam  Mona- 
chum  Cafiinenfem  fuilje .  At  enim  ,  fi  Sandus  Tho^ 
tnas  ^qmnas  Monachus  Caflinenlis  fuit ,  antequam 
Orciini  f  ratrum  (^raedicarorum  nomen  daret,quor- 
sum  igitur  Monachi  Caflinenfcs  per^niferunt  ,  ut 
parences  eum  c  CaBnobio  Caflin^nii  amotum  tnit- 
tvrent  Neapolim  ,  quo  humanioribus  litteris,& 
Philoibphicis  excokrctur  djiciplinis  ?  Cur  patre  % 
n)atrc,  ibroribus  ac  fratribus  infrcndeniibus,qubd 
Ibomus  ^ytquinas  Mendicaiuium  Ordini  Fratrum 
Praraicarorum  Mo,  addixujet  ,  Abbas,^  Monachi 
Cjfljnenics  parcnribus  ie  lion  ^djunxcrunt  1  ^-Ut 
fuum  Keligioium  iibj  coutra  leges  fcccich«  fubJa- 
tuni  non  conquetti  lunt  i  J->rofecio  Monachi  Cjlier- 
cieuies  CoenOi>ji  JoiiaeNovd?  Ibom^m  ..^qmnutem 
apud  fe  fcpuiiuiu  iibi  creptum  vchwujcii(c;r  inuo« 


ECCLESIASTICA.  40> 

lerunt ,  &  ad  Sumnium  Pontiricem  fuas  querimo* 
las  detulerunt ,  critne  crcdibile  ,  Monachos  Cat» 
Incnfcs  Thom.^m  ^quinatem  y  vivum  ,  fummarffci 
dolefcentem  ,  ab  Ordine  Fratrum  Prsedicatorum 
IX  nafcente  quafi  fubreptum^neglexirte,  &  permif- 
s  ut  parentes  ipfum  detinerenc  in  carcere  ?  Prs- 
erea  ,  nec  Guilklmus  de  Thoco ,  nec  Bernardus  Cui' 
onis  Lodovenfis  Epifcopus  ,  nec  alii ,  qui  S.  Tho^ 
'ice  ^quinatis  vitam  poUea  fcripferunt ,  uUibi  in* 
uunt ,  eum  Caflinenfem  Monachuni  fuiflc  ,  immd 
ruillelmus  de  Thoco  inejus  Vita  diferte  aflTerit ,  il- 
jm  ,  poftquam  Nfeapoli  ftudiorum  peregiflet  cur- 
im  ,  Ordinem  Prsedicatorum  fuifle  ingrelfum-i  • 
lec  dici  poteft,  Thomam  ^quinatcm  per  folemnem 
blationem  a  parcntibus  faciam ,  &  per  receptio- 
em  ad  Monafticum  habitum  cenferi  debere  Mo- 
achum  Caflinenfem  ;  id  ,  inquam^  nuUo  pado  di- 
i  potcft  ,  quia  fatetur  ipfemet  Mabillonius  tom.  3. 
eterum  ^naledlorum  pag.  476.  &  477,  hanc  puc- 
^rum  folemnem  oblationem  ,  &  ad  Monafticuin 
abitum  rcccptionem  jam  duodecimo  Ecclefiae  Sj* 
ilo  in  defuctudinem  penitus  abiiflc  .  His  permo- 
is  racionibus ,  facile  crediderim  ,  pr^etenfum  il— 
im  S.Thoma  ^quinatis  Monachatum  incerpolatri- 
z  aliqua  manu  adjedum  fuifle  huic  veteri  Coeno- 
ii  Caflinenfis  Marcyrologio  ,  quod  laudac  dodif- 
mus  Mabillonius  •  Ordincm  Fracrum  Praedicaco- 
Lim  ingrcflTus  r/;(?/w^f  ^quinas,  m  carcerem  conje- 
tus  cft  a  Macrc  &  fratribus  ,  qui  omiies  aditus 
^ntarunt,  uc  cjus  conltantiam  labefa(itarcnt,  Tan- 
cm  c  carccrc  dimiflus  &  Ordini  rcfticucus  Thomas^ 
onkiVuw  Coloniam  milfus  cft ,  ut  fub  Mberto  Ma^ 
^o  philoiopbicis  I  ^  ThcQlQgicu  ituUus  p^varec 

ope- 


4IO  H    I    S    T    O   R    I    A 

Qperam.  Ex  quo  evidentcr  colligitur  ,  crraro 
^adinghum  in  Arinalibus  Minorum  ,  &  quofdam 
alios  FraacifcanosScriptores^quiaflerunt  ^lexan* 
drtim  Hdenfcm  Ord.  Minorum  ,  fuifle  Pariflis  prae- 
ceptoreni  S.  Thom^  ^quinatis  .  Nam  qui  ,  amabo, 
fieri  potuit ,  uc  ^exandrim  Halenfem  Parifiis  prx- 
ceptorem  habucrit  Thomas  ^quinas^  quem  conftat, 
nunquam  Pariftis  Phiicfophja:  &  Theologia:  ftudu-, 
iffe  j  fcd  eum  ,  ftatim  atque  e  Caftro,  in  quo  a  Ma- 
tre  &  fratribus  detinebatur  ,  dimiflus  eft  ,  a  '^oan- 
ne  TeutonicQ  Magiftro  Ordinis  Coloniam  dedudum 
cflp  anno  milkfimo  ducentefimo  quadragefimo 
tcrtio ,  «bi  .Alherti  Magni  per  quadricnnium  Scho- 
las  frequentavit ,  indeque  ,  confecftis  ft^diis ,  Pa- 
rifios  ,  ut  Scholas  regeret ,  &  Theologiam  edoce- 
ret,  mifl"us  eft  an.MCcxLv  1 1 .  vel  ineunte  mccxlviii. 
quo  anno  Thomas  Parifiis  fuperftitem  invcniro 
haud  potuit  ^lexandrum  Halenfem  ^utpotc  qui  jam 
vivcre  defierat  anno  millefimo  ducentefimo  qu^- 
dragefimo  quinto  ,  cum  curfum  Theologicum  vix 
Thomas  Colonise  fub  ^lberto  Magno  eflet  aufpica- 
tus .  ^lexandrum  it^que  Halenfem  fuifle  S.  Thomit 
^quinatis  Prxceptorem  ,  novum  figmentum  eft  j 
antiquis  omnin^  ignotum  ,  &  cgregie  confutatuin 
a  noitro  iSlatali  ^lexandro  ia  Opufculo  De  TituU 
Praceptoris  S.  Thom^  ex  Elogio  ^lexandri  Halenfu 
txfungendoy  quod  extar  in  galcefeptimi  tomi  Hi^ 
fioriiC  Ecclejiajiicce  Editk  ;  Parilicnfis  in  Folio 
Do(Storalibus  Infuiis  Padfiis  infignitus  Thoma 
»4quinas  ,  totus  divinis  Operihus  intentus  ,4Ut  erudi 
tioni ,  quapriecelkjfat ,  autpradicationi ,  qua  immo 
tus  erat  3  aut  Orationi ,  qua  devotus  ,  aut  Scriptufi 
Sacm^  quaprofundHS^fedfiks  vacahtj  Mt  ait  "yoan 

m 


ECCLESIASTICA#  4I  I 

r   XXIL  in  Bulla  ipfius  Caiionizationis  .  Totum 

\  X  (ux  te«ipus  docendo ,  fcribendo  ,  concionaii- 

i  cuiii  peregffTet  Sanftus  ille  Docior,  tandenu* 

{  idicionis  &  fanditatis  fanm  toti  Orbi  notiflrimus 

;    vitana  migravit  immortaleni  anno  a?tatis  fuas 

<  inquagciiino  incunte,  die    vii.    Martii    anni 

1  CLXxiv.  in  Uon2i{itno  FoJ[(e  Nov^  y  Cillercicn- 

i  Ordinis  ,  ad  quod  diverterat ,  m  Gallias  iter 

]  :iens  ,ut  Concilio  Generali  Lugdunenfi  If.  dc-> 

j  indato  GregoTii  X.   Pontificis  Maxinii  intereflec 

;    difputandum  contra  Grxcos .  Hinc  eruditus 

1  fter  Bernardus  Guiard  Dodor  Parilicnfis  in  Opii- 

j  ilo  ,  quod  ca  de  re  edidit ,  contendit,  S.  Thomam 

,  'jninatem  linguam  Grarcam  calluiife  ,  qua  ci  ad 

«  ])atandum  contraGrxcos  opus  crat .  Alii  ta- 

:n,inter  quos  cenfetur  dodiirimus  nofter  P.lV/Vo- 

[1  ,  Theologus  itidem  Parifienfis  ,  negant,  S.  T//o- 

Uw  lingu^  GrsEcarpcriium  fuiffe  .  Ipfe  hanccon- 

3verfiam  ,  quac  longiiis  me  abduceret ,  in  medio 

linquo  •  In  Sandorum  numerum  a  ^oanne  XXIU 

ino  Mcccxxi  1 1.  relatus  eft  S.  Thomas  ,  eumquo 

'ns  K  annoMDLxvii.  quintum  Ecclefi«  Docio* 

bmdixit.  Sacrum  ejus  Corpus  Ordini  Prsedica- 

>rum  dcdic  Vrbanus  V.    quod    Tolofam  anno 

cccLxvm.  translatum  elt.  Ejufdem  %.Thom^ 

rachium  Vrbanus  V^  largitus  cft  Coiivcntui  Pari- 

iK^(\  S.  '^acobi ,  Ordinis  Prsedicatorum  ,  quo  fa- 

:o  thefauro  ditatus  illeconvcntus  ,  viros  omni 

MnporcprotulicdoaiHimos,  &cgrcgios  doftri- 

a:  S.  Thoma?  defenforcs  .  Intcr  Opcra ,  qua?  fcip- 

i^^.Thomas y  &  qua?  xvii.  tomis  funt  comprchen- 

i ,  cminct  Skmma  Theologica  ,  omnium  Thcologo- 

um  eaconjiis  cckbrau^quam  camcD  ^oanncs  Lau^ 

nojtis 


412  HlSTORIA 

nojus ,  Dodor  Parifienfis  ,  &  morofus  3  fi  quis  un» 
quam  fuit ,  Sseculi  proximc  elapfi  Cenfor  ,  SancSo 
Thomse  abjudicare  tenravit  duobus  nixus  argu-- 
mentis  ,  quae  hiic  breviter  diluemus .  Primum  ar- 
gumentum  ,  cft  mere  negativum  (  quo  infignis  ille 
»/fn7?^rc/;//xfrequenter  utifoiebat)  petitum  ex  ii- 
lentio  Clementis  Fh  Pontificis  Maximi ,  qui  in  Ser- 
mone  ,  quem  de  B.Thoma  recens  numero  Coelitum 
adfcripto  habuit,  omnium  librorum,  quos  compo- 
fuit  Sanctus  illc  DocSor  ,  Catalogum  fummacmn 
diligentia  ,  maximoquc  ftudio  confcripfit ,   &  ta- 
men  dc  Summa  Tripartita,  ne  vcrbum  quidem  ha- 
bet.  HsecigiturSummaTripartita  non  eft  genui 
nus  foetus  S.  Thoma  .  Hoc  ell:  palmare  Launoij  ar 
gumentum ,  quod  nuUo  negotio  exfufflatur.  No 
runt  quippe  omnes  periti  Critici ,  argumentum-.  | 
negativumin  quarftionibusTatti  nullius  plane  ro  . 
boris  efic  ,  ubi  ex  adverfopofitiva  militant  argu 
menta  ab  Authorum  cosevorum  teftimoniis  peti  | 
ta.  £fto  itaque  Clemens  VL   eo  in  Sermone  noii.  ^ 
mcminerit  Summ^  S.  Thom<£  ,  at  Authores  Clemen 
te  VI.  antiquioresj  immo  S.  Thoma  fupparcs,  Sum 
mx  Tripartitf  difertam  mentioncm  fecerunt,eam 
qucSando  Thomae  vindicarunt,  videlicet  Guillel 
mus  de  Toco ,  Guillelmus  Lamarenfis  ,  oAHgidius  i^ 
manus  ^Joannes  Teutonicus ,  l^icolaus  Tri^vetus  ,  Dt  ^ 
metrius  Cydonius  ,  Durandus  ,  Durandtllus  ,  Bartho 
lorn^us  Pifanus ,  5".  ^ntoninus  ,  &  alii ,  quorum  tc 
ftimonia  profcrt ,  ac  late  expendit  nofter  iSlatali 
^lexander  in  Opufculo  ,  quod  cdidit  contra  Lau- 
nojum ,  cui  titulus  cft  :  Summa  S.  Thoma,  vindicata 
Concidit  itaquc  primum  iftud  Launoij  argumen 
tuia  neg4tivum  pctijum  ^x  fikntiQ  Clm^ntis  V 


ECCLESIASTICA.  41^ 

M  huic  filentio  opponantur  probaciflitnaB  ridei 

/iptores,  &  Codices  manufcripti ,  quiclemen^ 

i^L  antiquiores  funt ,  &:  Summam  Tripartitam 

hiCto  Thoma  aiferunt .  Non  minus  elumbe  ac  fri- 

lum  eft  alterum  ,  quodLaunojus  proponic,  ar- 

inentum.  Ait  quippe ,  ea^qua:  in  Secunda  Se- 

das  iub  nomine  S.  Thomc^  leguntur  ,  totideiPi^ 

i  bis  naberi  apud  FincentiumBeLlovacenfem  in  Spe- 

3  Morali  •  Porro  dici   non  poteft  ,  Fincentium 

'ovacfnfem  illa  lumpdile  a  S.Thoma,  quia  Fincen* 

Bellovacenjis  mortuus  eft  an.MCCLvi.  quo  tem- 

e  Angelicus  Dodtor  annumdumcaxat  circiter 

jelimum  attigcrat .  Ccrte  non  inhcias  co ,  hoc 

noij  argumentum  non  nihil  negotii  exhibuiiTo 

s  eruditis  ,  qui  hoc  Speculum  Mot Sik  Fincentio 

tro  Bellovacenjii  ccu  legicimo  Auchori,  tribueu- 

1  eiie  putarunt,  illofq;  uc  ab  eo  feie  excricarenc 

jmcnto  ,  varios  excogicaiie  modos  >  quos  hic 

rre  fupervacaneum  omnino  eiiet .  Ac  nodum 

m  felicilTimc  folvic  jam  citatus  noiitx  ]acobus 

ardus  in  libro  ,  quem  edidic  &  infcripiic :  Sum- 

S.  Thomce  fuo  ^uthori  'vindicata .  tx  tribus  .  ii 

iem  pervetuftis  ,  finceris,  &  optima^  ridei  ma- 

:riptis  Codicibus  Operis  Fiucentii  Eellovacen- 

quorum  prirnus  ailcruatur  in  Bibliocheca  Sor- 

iica,  aJter  inBibiiotheca  Colbertina,  &  uici- 

>  in  Bibliotheca  Majoris  Conventus  Parifienfis 

mitarum  SancH  Augultini ,  ex  his  ,  inquaixL-*  , 

us  manufcriptis  CoUicibus  invide  dcmonftrat 

ardus  primo ,  yincentium  Bellovacenfem  luuiu 

grande  Opus  non  in  quatuor  j  fed  in  tres  dum- 

at  partes,  fcu  in  tria  Specula  diilribuiiic  ,  nimi- 

i  'HatuTale^Do:irinalc^  &  Hijioriale^  ut  videre  eft 

Capi- 


414  H    I    S    T   O    R    I    A 

Capicc  XVI I*  Prologi  Operis  Finccntii  Bellovacen 
fts  in  tribus  laudatis  Codicibus^MSS.  Oftendit  le 
cwndo  ^Ecbardus  ,  hoc  Speculum  Moralc  fuiile  ai 
tributum  Vinccntio  Bclloljacenji  a  quodam    falli 
rio  &  plagiario  Scriptore  ali^ujusOrdinis  Meau 
cantium  ,  fed  noa  Fratrum  Prisdicatorum  fam 
ii^B  >  i]ui  in  illud  convafavit  plura  non  foliim  € 
S*  Thoma  ,  fed  etiam  ex  aliis  Scriptoribus  ,  i^incci 
tio  Bellovacenji ,  &  Sanfto   Thoma  poitenoribus 
Dcnique  ,  pvobsLtEchardus ,  hoc  Speculum  Mora 
a  falfario  illo  confarcinatum ,  6c  Fincentio  Bclhv 
c<?w// attributumjUon  ni(i  polt  annum  mcccxx.  pr 
diifie,  fubindeque  longe  poll  obitum  yincentii  B 
lovacenjis  ,  &  5an£ci  Tbutnx  .  HatC  tria  capita ,  q 
rem  plane  conficiunt ,  tam  evidenter  dtujonit 
liiceruditus  Scriptor  ,  ut  profccto   in  Uieridiari 
Juce  csECutiret  ilie  ,  qui  propter  iitud  Speculur 
Morale  ,  falsoattributum  ^incentio  BcUovacenfts  | 
coriipilatum  a  quodam  plagiario  ,  qui  yincei 
Bellon^acenft ,  &  S.  Tboma  poiterior  fuit ,  negar 
aut  in  dubium  revocare  vellet,  integram  Summ 
Tripartitam  eflc  germanum  S.  Tbom^  Opus  •  1 
certitudine  S.  Tbom^  adjudicari  debet  Oificium 
Corpore  Cbrijii  Domini ,  quod  in  univerfa  tcclel 
Latina  canitur  .  At  enim  ,  non  folum  domei 
Scriptores  ,  nempe  Guillelmus  de  Toco ,  qui 
S.  Tbom^  coaEvus,^  canonizationis  ejus  promo 
in  ipfius  vita ,  apud  Bollandum  ad  diem  v i  i.Ma 
Ptolom£us  Lucenjis  ,  difcipulus  S.Tbomain  Chr< 
co ,  &  S.  ^ntoninus  IIL  P.  Chronicorum,  hoc  ( 
cium  de  Corpore  Cbrijli  a  S.Tboma  ,  jutlu  Vrbam 
Pontificis  Maximi  compofitum  CLile  telUntur. 
ctiam  benc  multi  ex  omai  Natioae  ,  Keligi 


ECCLESIASTICA#  415 

:  Ordinc  illuftrcs  hoc  Officium  Corporis  Chriiti 
indo  Thom^  tribiiendum  efle  conftanter  profi- 
intur  ,  videh'cet  Dionyjius  Carthufianus  in  txpoli- 
onc  Hymnorum,  J^cc^Z^^j-  Ber^omas  iti  iupplernen- 
)  Chronicorum ,  Platina  in  Vua  Vrbani  ll^.  Onu^ 
mus  Panirinus  in  Annotationibus  ad  Platinam^ 
annes  Chapeavilleus ,  Canonicus  &  Vicarius  Ge- 
^ralis  Ecclefia^  Leodienlis  in  Tradatu  Hillorico 
:  veraOrigine  Felti  Corporis  Chrifti,  Pojfe^vinus^ 
ellarminus  ,  c^  Labbeus  Soc.  Jefu  in  Catalogis  de 
:riptoribus  Ecclefiailicis  ,  Spondanus  ,  &  Odoricus 
aynaldus  ad  annum  mcclxiv.  &  innumeri  alii 
criptores  Catholici ,  quibus  ne  ipfi  quidem  hx- 
rtici,  ut  Centuriatores  Magdeburgenfes ,  &  Ho^ 
inianus  hac  m  re  aufi  funt  refragari ,  ut  videro 
t  in  Expofiulatione ,  quam  noftcr  Natalis  Mexarjn 
T  direxit  ad  P.  Joannem  Paulum  Oliva  Societatis 
:fu  Pra^poficum  Generalem,  &  in  qua  diluit  ieves 
uafdam  conjeduras,  quibus  Henfihefiius,  &  P^pe'- 
'ochius  \i\  Adis  Sandorum  menfis  Aprilis  ^  iii^ 
ppendice  ad  dicm  v.  permoti  fueraut  ad  negaur 
um  ,  hocOfficium  CorporisChrifti  compoficum 
iea  S.  Thoma  ,  illudque  P.Joanni  Leodienfi  Cle- 
co  ex  diredione  S.  J«//^w^  Virginis  attribueil- 
um  .  Veriim  ,  erudici  illi  Patres  ,  convidi  tan- 
em  rationibus  'Hatalis  ^lexandri ,  ultro  palino- 
iam  decantarunt,  &  omnibus  Scriptoribus  in  Ot- 
cio  Corporis  Chrifti  Sando  Thom^e  tribuendo 
::)arencientibus  lubentiflime  fubfcripferunt .  Plura 
c  S.  Thoma,  ejufque  Operibus  addere  non  pa- 
uncur  temporis  angufti^  .  Dicam  dumtaxat  obi- 
^r  ,S.  Thom£  y  velut  Scholse  Principi  ,ailurgerc^  , 
c  fafces  fubmictere  om^cs  Theologos  ,  ejulq;  do- 

ari- 


/^l6  HlSTORIA 

drinam  i  Chrillo  Domiiio  approDatam  his  vcr- 
bis:  Bene  fcripji/ii  ce  me  Thoma ,  ab  tcclelia  pcr 
Suminos  Pontihces  &c  Coucilia  niuitis  clogiis  conir 
mendatam  ,  terribilem  DaniOnibus  clie  ,  6c  invi- 
fam  turba:  Tartarca; ,  ex  orco  pcr  os  Buceri  hajrctici 
clamanti :  ToUe  Thomam  c^  dijjipabo  Ecciejium  . 

Thomas  Cantifratanus  ,  qui  ii\  Couventu  Colo- 
nienfi  fub  /^lberto  Magnoy  una  cum  S.  Thmna  ^qui" 
nate  y  Philofophiae ,  dc  Theologia:  operam  dedit, 
patria  fuit  Brabantinus,  in  Oppido  I^wm  non  pro- 
cuIBruxellis  nobili  genere  natus.  Cantipratani  co- 
gnomentum  ei  hxiit ,  quod  ia  Coeaobio  Cantipra- 
tenh  Canonicorum  Kegularium    prope  Camera- 
cum  illorum  fufcepiliet  lalhtutum,  aatequam  Fra 
trum  Pr^dicatorum  Ordini  fele  adUiceret .  Tanti 
fuit  ejus  eruditionis  ac  pietatis  famaj  ut  lipifcopu  i 
inauguratus,  &  Epiicopo  Cameracenli  i^uffraga 
iiQiis  ciatus  fit ,  cujus  vices  triginta  circiter  auiio 
3  ;fe:igabili  zeio  obiit .  Duos  edidit  libros  ae  ^pi 
h[,  ,ia  quibus  plura  illuftria  fada,  miracuia  t<  exc 
plv' iiii  temporis  refert .  Scripiit  etiam  Vitas  Bea 
IX  Chrifiina  Virgiais,  cogaomento  Mirabilis  ;  Beai 
tx  Lutgardis  Monialis  Ciftercienlis ,  B.  Margarit. 
Iprenfts ,  ^  librum  unum  De  Vita  Sandx  Mari 
Ogniacenfts  adjecit  duobus  aliis  libris  vita^  cjufder 
Saadie  a  Cardiaali  lacobodeyitriacoicn^ftis  .   A 
terius  iibri  ex  variis  Authoribus  a  fe  multo  labort 
compilati,  cui  titulus  erat :  De  Hatura  I\erum  meci 
tionem  facit  Thomas  Cantipratanus  lib.  2.  de  ^pibi 
capite  ultimo  •  At  hic  liber  necdiim  in  lucem  pr 
dat.  Grxcae  liaguarperitum  fuiile  Tbomam  Ca\ 
pratanum  ,  eumque  rogatu  S.  Thom£  Opera  ^rtj 
telis  latiaitate  donalie  itribunc  nonnulli ,  id  tann 

cer 


ECCIESIASTICA.  417 

ccrta  non  coniUt .  Vitam  Thonjie  Can^ipratani  con- 
fcrip^it  Gregorius  Cohenerius  eamquje  prsBfixit  li- 
bris  ejufdem  Authons  de  ^pihus  ,  quosedidit ,  Sc 
Notis  illultravit  anno  mdxvi  i. 

Tboma  Cantipratano  coaevus  fuit    I\aymundus 

Martini ,  Oppido  Subiratenfi  in  Catalonia  ortus , 

Ordinis  Fratrum  Pra^dicatorum ,  Conventus  Bar- 

cinonenfis  alumnus,  Vir  Hebraicae,  Chaldaic^,Ara- 

bicae  linguae ,  teftc  Hicolao  de  Lyra  doftiffimo  Scri- 

pturaruminterprete,  longe  peritiflimus  .  Ad  ja* 

d^orum  pervincendam  &  domandam  perfidiam^ 

duo  doftiffima  compofuit  volumina ,  quorum  uni 

titulus  :  Capi/irum  ]udaorum  :  Alt^ri  ,  PugioFidei. 

iPrimum  periifle  creditur,a.herum  vero  infcriptum: 

iPugio  Fidei  ex  Codicc  MS.   Bibliothec^  Coilegii 

IFuxenfis  ,  collato  cum  aliis  Codicibus  MSS.  Tolofa-f 

mo,  Barcinonenfi ,  &  Majoricano  Fratrum  PrsedicacO'- 

irum,  in  lucem  cmiffum  cft,  ac  dodilfimis  Notis  iU 

lultratum  a  Dotnino  Jofepho  de  Voifm ,  qui  eadem^ 

opera  detexit  duos  hujus  libri  B^ymundi  Manini 

aifignes  Plagiarios  ,  videlicet  Petr^tm  Galatinum 

Ordinis  Fratrum  Minoruaiy&  Porchetum  de  Salva^ 

ficis  Ordinis  Carthufianorum .  Horum  primus,  feu 

etrus  Galatinus  y  quidquid  ii\  ^rcanis  Catholic^ 

^eritatis   ab  ipfo  cditis    Rabbinicae    eruditionis 

)ftentat ,  id  totum  ex  noftri  Raymundi  Martini 

'^ugione  Fidei  fufiFuratus  eft ,  nuUibi  iaudato  Audo- 

i  is  nomine .  Altcr  vcro  j  feu  Porchetus  de  Salvati^ 

is ,  multa  quidem  ex  hoc  l\aymundi  Martini  Operc 

ompilavit  in  fuo  libro  ,  quem  infcripfit :  yi£ioria 

'dversus  Judaos  ,  at  faltem  Petro  Galatino  fuit  can- 

lidior ,  atque  modeltior ,  quippe  qui  plagium  fu- 

mingenue  profeiruseit,  fontemque  coronavit> 

Tom.y.  D  d  ex 


•'5, 


41 8  H   1    S    T    O    R    I    A 

ex  quo  haufcrat .  Utriufque  Plagiarii  furtum  dc- 
texit ,  &  in  apertam  lucem  produxit  in  fuis  Prolo- 
gomenis  in  Puglonem  Fidei  mox  laudatus  Domi- 
nus  Jofephus  de  f^oijin  ,  de  Ordinc  Predicatorum_> 
bene  uiericus .  Ptolommis  Lucenfis  ,  nacione  Italus^ 
cx  Civitatc  Luca  oriundus ,  Ordini  Prsedicatorum 
nomcn  dedit,  &  Sanfti  Tboma  ^quinatis  difcipulus 
fuit  ;  poftea  ]oanni  XXIL  Pontirici  Maximo  a  fa- 
cris  Confeflionibus  ,ac  tandem  Epifcopus  Torcel- 
leniis  in  Ditione  Veneca  creatus  eih  Scripiit  Anna- 
ksrerum  tum  Sacrarum,  tum  Civilium  ab  an.Mu. 
ufq;  ad  an.Mccci  1 1.  Item  Chronicon  Pontificum  atq; 
Imperatorum.  Prodiit  utrumq;  Opus  Lugduni  anno 
MDCxix.c//w»^/^^infertifunt  tom.xxv.  Bibliothecx 
Patrum  pag.  949.  Scripfit  etiam  Ptolomeus  Lucenfit 
Hiftoriam  JEcclefiafticam  libr.  xx i  v.  coprehenfam 
Sed  hxc  Hiftoria  Ecclefiaftica  adhuc  manufcripti 
cxtat  in  Bibliotheca  Vaticana  ,  &  fcepe  ab  Qdoric^ 
I{aynaldo  in  Annalibus  Ecclefiafticis  laudatur .  Sas 
piiis  mihi  Romas  exiftenti  venit  in  mentem  ,  han 
manufcriptam  Ptolom^i  Lucenfis  Hiftoriam  Eccle 
fiafticam  e  tenebris  erutam  ,  ac  Notis  illuftratan 
tandem  aliquando  publica  luce  donare  .  Sed  alii 
ftudiis  impeditus  ,  quod  meditabar  aggredi  nec 
dum  potui .  Propofitum  tamen  non  abjeci  j  &  , 
fuppetant  vires,hujus  Hittoria?  Editionem  aliquai 
doadornabo  ,  ne  hoc  thefauro  >  hadenus  abicoi 
dito  ,  diutiiis  privetur  Litterarius  Orbis .  De  Pti 
lomeo  Lucenfi  agunt  Blondus  libro  13.  yolaterraniA 
lib.22.  ]oannes  Gerardus  Vojfius  in  libro  de  Hifiorid 
Latinis  ,  Poflevinus  in^pparatu  Sacro  ,  CsLlimit 
Oudinus  in  Supplemento  De  Scriptoribus  Ecclefiaft 
iis  d  Bellarmino  omijfis ,  &  alii . 

Eodc: 


ECCLESIASTICA#.         4I9 

Eodem  tempore  floruit  S.  J{aymundus  Penna- 

^ortius  y  Ordinis  Prsedicacorum  >  Barcinonx  nobili 

amilia  natus,  qui  Magifter  Generalis  Ordinis  Prg- 

iicatorum  poft  h..]ordanim  eleCtus  ,  ciim  biennio 

andiffime  Magiftratum  geflliTetj  eofe  ,  moerenti- 

msomoibus,  Iponte  abdicavit ..  Infignia.reUq,uic 

ngeiiii  fui  monumenta  Ecclefiae  utiJiJlima  .  Grego^ 

ius  IX.  Pontifex  Maximus,  qui  B^.yruundumPen^ 

afortium  Poenitenciarii  dignitate  ornaverat ,  qui- 

ue  perfpcftum  habebat ,  quanta  juris,Sacrorum- 

iue  Canonum  peritia  eflet  inflrudlus  ,  ei  curani^ 

.emandavit  Pontiftcum  Romanorum  Decretales 

piftolas,  antehac  parum  ordinate  difpofitas^con- 

ifas  ,  &  immixtisnonnulJisvelfuppoiicitiis,  vei 

ubiis  admodum  turbatasj^inordinem  redigendi  , 

bfcura  illuftrandi>&  certa  ab  incertis  fecernendi. 

oc  arduum  Opus  fufcepit  B^ymundus  Pennafor- 

ms ,  illudque  trium  annorum  fpatio  ,  ingencique 

bore  ita  fclicicer  abfolvit ,  ut  ab  eo  tempore  poft 

^bitis  aliis  Colleftionibus ,  fola  B^ymundi  CoJle- 

lio  audoritatem  habeat ,  &  inter  cajteras  prasftet. 

:ripfit  eciam   B^ymundus  Pennafortius  >  rogantc 

rf^^e^r/o  Hifpanig  Provinciali ,  Summam  Cafuum  Con^ 

ientia ,  quse  ,  uc  fatentur  omnes  ,  maximam  lu- 

rm  pracferc  iis ,  qui  vel  hanc  TlieoJogia:  parceai 

rertraftant ,  vel  qui  pcenitentia?  Sacramentum-^ 

vlminiftrant ,  ne  videlicet  molJius ,  quam  par  fic , 

n  feverius ,  quam  opporteat ,  cum  Poenitentibus 

f,cntes  ,  a  reda  via  ,  qua  incedere  debent ,  male 

»repti  defleftant.  Obiic  S.  I{aymundus  Pennafor- 

is  virtucum  &  miraculorum  gloria  ipeftatiin- 

us,  annum  pene  ccncefimum  agens  ,  ipfadic-? 

i>iphani«  anni  mcclxxv.  &  inter  Sandos  a  Cle- 

D  d     2  mentc 


420  H    I  S    t    O   R   I    A 

niente  yilL    Pontificc    Maxiino   relatus  cft  an- 

nO   MDCI. 

Praeter  S.  ^ymundum  Pennaforiium  ,  fuerunt 
alii  S^uli  XIII.  Scriptores  Ordinis  Pradicatoruni, 
qui  Summas  Theologicas  ,  feu  Morales  ,  compofue- 
runt ,  fcilicct  Guillelmus  Peraldus^  &  Vldaricus  ^Vn 
gentinenfisy  quorum  primus,  natione  Gallus,  Ykn- 
ncnfis  in  Delphinatu  Dicecefeos ,  fcripfit  Summam 
Virtutim  &  vitiorum ,  quam  S.  ^ntoninus  Prsedi- 
catoribus  utilem  aflbrit,  eamquc  ]oannes  Cerfonius, 
Sacrx  facultatis  Parifienfis  Cancellarius ,  in  lib.  Dt 
examinatione  Do£irinarum  part.  2.    Confideratio- 
ne  IV.  plurimum  commendat .  Alia  ctiam  Oper* 
confcripfit  Guillelmus  Peraldus  ,  quem  aliqui  Lug- 
dunenlem  Archiepifcopum  fuiife  falso  diditanc   j 
cum  Cerfonius  loco  mox  laudato  de  hacSurama  ver 
ba  faciens,  h^c  habeat  :  Cujus  ^u£ior  ,  feu  Guillel 
mus  Peraldus  >  contemporaneus  fatis  fuit  Guillelm 
Varifienfii  &  S.  Tboma  ,  "vir  fine  gradu  ,  de  Convent 
Fradicatorum  Lugdunenfium  .  Alter  ,  quem  appe 
}avi ,  Scriptor  ,  feu  Vldaricus  ^rgentinenfis  ^  fu 
doftor  eximius>&  Audor  Summa  Theologic^,q\x^\ 
z  Dotioribus  impense  laudatam  afibrit  Dionyfu 
Carthufianus  .  Multi  Scriptores  loanni   Teutonicc 
qui  pofl  S.  I{aymundum  Pennafortium  fuit  Ordin 
praedicatorum  Generaiis  Magiiier,attribuunt  Sur» 
mam  Cafimm  ConfcientiiCyqu^  inlcribitur  Summa  Co 
fejjbrumy  &  ab  Authore  etiam  Summa  joannina  di( 
tur .  Veriim ,  h^c  Summa  Joannem  Tcutonicum  A^ 
thorem  habere  non  potell,  quia  in  ea  citatur  Su*\ 
rna  S .  Ihom^ ,  quod  certe  jo^««i  Teutonico  in  mt^ 
tem  venire  haud  potuit ,  utpote  Argentinas  defi 
^io  anno  mccli  1 1.  quo  tempore  necdiim  5.2/70^^1 

I 


ECCLESIASTICA.  ^%t 

Oodor  Parifieufis  fuerac  inauguratus,  adcoquc 

ie  Sutnma  Theologica  nequidcm  cogitaverac.Pro'* 

)abilius  itaque  ell ,  hanc  Summam  Cafuum  Confcien^ 

/^  ab  altero  ]oanH€  Ordiais  Praedicatorum  effc 

criptam  *  Locum  tamen  inter  Viros  illuttres  jure 

iieritoobtinere  debec  ]oannes  Teutonicus  Ordinis 

^rardicatorum  Magifter  GeneraHs  ,quem  bonitatc 

onfficuum  y  afpe^u  &  affeiiu  gratiofum ,  multipUcp 

diomate  eruditum  pr^dic3int,acmveittem,d€fun£tum'' 

me  miracuiis  claruijfe,  teftantur  S^^ntoninus^  &  alii> 

[ui  de  rebiis  Dominicanis  fcripfere,  Denique,intec 

^iros  IUuftresOrdinis  Prxdicatorum,  qui  Saecu- 

D  XIII.  dodrina  &  pietate  claruerunt ,  fedem  ha- 

»ent  innumeri  aiii  j  kd  prxCcttim  Erocardu,^  ,  J^-^ 

ohus  de  yaragine  ,  vulgo  de  Foragine  appellatus  , 

'^heodori^us  de  ^ppoldia  ,  Conradus  ,  &  Martiuus  Po-^ 

mus  >  de  quorum  Operibus  pauca  hic  attingemus* , 

irocardus^  Argentoratenfis  ,  accuratiffimam  fcrip- 

it  Terr£  San£}£  DefcriptionemM  qua  ea,  quf  oculis 

ifurpaverat ,  narrat .  ]acobus  de  Faragine^mhc  Li- 

;urum  maritima  oriundus ,  &  a  Hicolao  W.  Genu^ 

n(is  Archiepifcopus  renunciatus ,  Vir  fuit  in  De- 

tm  adeo  devotus ,  &  inpauperes  munificus  ,  ut  ia 

os  intcgros  fere  Archiepifcopatus  fui  redditus  di- 

Iribuerec,  pacis  adeo  amans  ,  utGuelphorum-.^ 

jibellinorumque  animis  conciliatis,  optatam  con- 

ordiam  diu  exulem  in  Urbem  felicitcr  reduxeric» 

Jiblia  Sacra  primus  in  IcaUcam  linguam  fumm,a 

ide  &  diligencia  cranftulic  .  Scripfit  cciam  Vitas 

aniiorum  .  Sermones  de  Tempore ,  &  de  San£lis :  Ma^^ 

iaUy  feu  librum  de  Laudibus  Deipara  Virginis  ,  &: 

^rcnuenfe  Chronicon  .  Veriim ,  pro  ea  finceritate  , 

|uam  i\\  defcribeiida  Hiitoria  £cclc(iaftica  proHce- 

Dd    3  ri 


42^  HlSTORIA 

ri  teneor  ,  diffimularc  non  poflum  ,  noftrum  ]acO' 
bum  de  Varagine  nimis  credulum  fuifle  ,  &  ia  Vitis 
Sanftorum  fcribe^dis  haud  fatis  accuratum  y  ficut 
teftatur  ditigentiflimus  Scriptor  Melchior  Canus 
lib.  xu  de  Locis  Theologicisc3Lp.  vi.  Theodoricus  de 
•y^ppoldiai  patria  Thuringus  ,  &  Erfordii  natus  ,  Vi- 
tam  Sancli  Dominlci ,  Ordinis  Prxdicatorum  Infti- 
tutoris  ,  odo  libris  accuratiflime  coacinnavit  . 
Scripfitetiam  (  tefte  noftro  Leandro  ^lbertolih^iw 
de  IJluftribus  Ordinis  Praedicatorum  Viris  )  Vi- 
tamS.  Elizabethx,^ndre£  Regis  Ungarorum  fih>, 
&  Ludovici  Langravi^e  Thuringise  ViducE .  Haac 
Vitafn  S.  Elizabcthi^  ino^So  libros  divifam  Fojjins 
lib^  l^  De  Hifloricis  tatinis  noftro  Theodorico  de  ^p* 
poldia  abjudicat,  fed  ciim  nullum  pro  fententia  fua 
argumenrum  proferat,  illius  hac  in  re  judiciurtLj 
flocci  fieri  deber  .  Conradus  ,  natione  GermanuSj 
Vitam  S.Dominici  eleganti  ftylo  confcrip-fit.  Poftrc- 
mo  Martinus  Polonus  natione  &  nomine  ,  non  Sco- 
tus  ,  aut  Italus,  ut  quidam  pcTpetam  fcripfefunt  j 
Romae  fub  'Hicolao  IIL  Poenitentiarius  munus  gcf« 
fit ,  &  ab  eodem  Romano  Pontifice  ad  Archiepif- 
copatum  Gnefnenfem  in  Polonia  aflUmptus.  Scdt 
dum  iter  aggrefl[us  ad  fuam  pergeret  Ecclefiam, 
BononisB  obiit  ann.  mcclxxvi  i  i.  Chronicon  a  Chri- 
fto  nato  adannum  ufque  mcclxxvi  i.  confcripfit 
Ipfum  non  efle  Authorem  fabul^  toties  cxpJofa-^ 
de  ]&ana  Papiffa^  ied  eam  fabulam  aliena  manu  cjuj 
Chronicoadiedam  fuifle  ^  memini  me  alibi  cxatii- 
tiquioribus  CodicibusmanufcriptisChronici  Mant 
tini  Poloni  luculenter  oftendifle .  Scripfit  ctiam^ 
noftcr  Martinus  Putonus  librum  infciiptum ,  Memo^ 
rabilia  l\omx  i  SummmlHris  CanQnici  ^  &  S^rmQnef 


ECCLESI  ASTICA.  42 J 

de  Tempore  &  de  San£lis .  Sed  haec  de  pratclpuis  Or- 
dinis  Fratrum  Prsedicatorum  Scriproribus  ,  qui 
S^culo  XIII.  floruerunt ,  dixiffe  fufficiat .  Si  eniin 
plura  addere  ,  &  dc  aliis  propemodum  innunieris 
gjtifdem  Ordinis  Scriptoribus  ,  quos  confulto  prse- 
cermifi ,  fingillatim  dirferendi  onus  fufcipere  vel- 
lem  j  dies  profedo  me  deficeret ,  &  vix  ullum  exi- 
tum  noftra  polfet  reperire  oratio  . 

D.  Laudafti  fane  perilluftres  &  omni  exce- 
ptione  majores  Ordinis  Fratrum  Praedicatorum 
Scriptores ,  nec  dufaito  >  quin  hic  Ordo  toto  orbe 
celeberrimus  alios  S^culo  XIV.  dederit  Ecclefias: 
nobiles  Scriptores ,  quorum  dodrinam,  &  Opera, 
rogo  te  ut  continua  ferie  referas  ,  ac  breviter  ex- 
ponas . 

M»  Ordo  Fratrum  Prsedicatoru  Sa-culo  XIV. 
clariflimos  protulit  Scriptores ,  qui  dodrina  ,  & 
pietate  confpicuiampliflimum  dicendi  fuppeditanc 
argumentum  ,quod  tamen  ipfe  ,  velim  nolim,  an-' 
guftis  limitibus  continere  debeo ,  cummihicer- 
los  itnes ,  terminofque  in  hifce  Colloquiis  noftrisf 
conftituerim,  extra  quos  egredi  non  poflum  .  Dua 
infignes  Ordinis  Praedicatorum  viri  SsbcuIo  XIV. 
Chronicon  fcripferunt,videlicet  NicolaHs  Trivetus, 
&  Bernardiis  Guido  ,  quorum  primus  claris  in  An- 
glia  parentibus  natus,  generis  nobilitati  fcientiam 
ac  pietatem  junxit  .  Chronicon  fcripfit  ab  anno 
Mcxxxvi.adannum  ufqueMCCCxii.  in  quo  licec 
de  rebus  Anglicanis  potiflimum  fcribere  in  animo 
habuerit ,  res  tamea  Francorum  &  aliarum  gcn- 
tium  paflim  recenfuit .  Hoc  iSlicolai  Tri^eti  Chro- 
nicon  edidit  Lucas  Dacherius  como  vi  1 1.  Sficilegii. 
ScrJpfic  «tiam  ]^icglaus  Tri*vetus  Commemaria  in 

Dd    4  Gcne- 


424  H    1    S   T   O    R    I    A 

Genefim  ,  in  Leviticum  ,  in  Pfalterium  ,  Catenam 
ex  patribus  inuniverfam  Scripturam,  Commenta- 
rios  in  libros  S.^ugHjilni  de  Civitate  Dei ,  quod 
libcta  varia  >  Traftatum  de  Miflfa,  &  quamplurima 
alia  Theologica ,  Hiilorica ,  &  Philologica  Opera, 
quae  recenfent  Baleiis  ,  PitfeHS ,  ^ltamura  ,  Pojjevi- 
nHS'&^c.  Scio^Theophyluin  %jy«4/(/«w  tn  4ibro,quem 
ftylo  ferreo  contra  Fratres  Prxdicatorcs  eKaravit , 
&  cui  hunc  tituium  prxfixit iDelmmunitate  Cyria- 
corum  ,  Comtnentarium  noftri  Nicolai  Tri^veti  iii-^ 
Opus  S.  ^uguflini  De  Csvitate  Dci  perfrida  fron- 
te  appellare  ignorantias  yineftias  jg&rr^s  -^  &  anili- 
tates.  Sed  omnem  iidem  fibi  abrogavit  male  feria- 
tus  ille  Author  ,  quippe  qui  tot  maledicta  ,  cakmi- 
nias  &  convicia  in  celebriores  Ordinis  Pra^dicato- 
rum  Scriptores  eo  in  Jibro  congeflic ,  ut  humanita- 
tis,  &  Religionis  fenfum  fcre  exuifle  videatur.  Sed 
hunc  magnum  Ardelionem  ,  &  Ordinis  Fratrum 
Pr«dicatorum  «muhmi  obtreftatorem  fatis  pro 
fuis  meriti^  plautino  fale  defricuerunt  duo  e  uo- 
iA^ns^cxiploitsVincentius  Baronius  in  quinque  li- 
fcris  Apologeticis ,  ^Cafalas  in  libro.,  cui  titulus 
^ft  Candor  Lilii.  Alter  ,  quem  indicavi ,  Scriptor  , 
Bernardus  Guido  i  natione  fuitGallus,  pacria  Le- 
movicenfis  ,  Tolafanus.primum  Inquilitor^  ac  po- 
ilea  Lodovenfis  inProvincia  Narbonenli  Epifco- 
pusv.  Scripfit  Chrotvicon  Komanorum  Pontificum, 
Iniperatorum ,  6c  Kegum  Francorum  ufque  ad  an- 
num  Mcccxxx.  quod]oanni XXIL  Pontifici  Maximo 
nuncupavit .  Compofuit  etiain  Vitas  Sand:orum  , 
qug  Tolofg  extant  in  Bibliotheca  Frarriim  Pr^dica- 
torum,quinq;prafgrandibus  Voluminibus  exaratf, 
infuper  Tra^aatus  D^  Condlii^ ,  Oe  Officio  MiUae , 

Chro- 


Egclesiastic/u         425 

[  i^hf onologiam  Epifcoporum  Lemovicenfiu,ac  To- 
i  afanorum  Comitum,Ada  ^.Thom^^qmnati^^k^z 
mnium  generalium  Capirulorum  Dominicani 
)rciinis  ,  &  alia  Opera  ,  qux  adhuc  MSS,  habcntur 
pud  Fratres  Praedicatores  Tolofanos ,  vel  a(fe- 
uantur  in  Bibliotheca  Colbertina  ,  ficut  teftatur 
a/tmirus  Oudinus  in  Supplemento  Bellarmini  Dc^ 
criptoribtis  Ecclefiafiicis  pag.  595.  Duos  illuftres 
^^iros  nomineaffiiies,  Sa^culis  XIII.  &  XIV.  tulit 
P^raedicatorum  Ordo,quorum  unus  diftus  eft  /^me- 
ius  y  feu  B^inerus  Sachonus  j  natione.  Italus ,  pa- 
ria  Placentinus  ;  alius  pofterior  astate,  appella- 
Lir  I{ayneriHs ,  natione  itidem  Italus ,  patria  Pifa- 
us  .  Prior,  k\x\einerus  Sachonu^  y  ex  Hasretico 
. yaldenfi  ,  &  Epifcopo  Seda?  Catharorum ,  divina 
.  fFuIgente  gratia  ,  fadus  eft  non  folum  Fidei  Ca- 
holicae  profeflbr ,  fed  eximius  defenfor  ,  Theolo- 
iae  ,  Jurifque  Canonici  peritiUimus  ,  &  Inquifitor 
idei ,  in  Longobardia  circa  annum  mcchv^  Scrip* 
t  Opufculum  de  Hareticis  ,  in  quo  pra^cipue  Sed« 
x^aldenfium  errores  infedatur,  ut  jam  obfervavi- 
(lus  in  Colloquiis  in  Hiftoriam  Saeculi  xn.  agen- 
lo  de  Waldenfium  H«refi .  Alter,  didus  I{aynerius, 
[ui  Sa:culo  XIV.  floruit ,  Summam  edidit  ,  quas 
^antheologia  infcribitur  ,  quam  fseculo  proximc 
lapfo  dodiflimus  Pater  ]oannes  HicoUi  Sacra?  Fa- 
ultatis  Parifienfis  Dodor ,  Ordinis  Prxdicaco- 
um  ,  audam  &  illuftratam  publica  luce  donavit  • 
n  hac  Summa,feuPantheologia,i(^jy«en«j  collegic 
x  S.  Thoma  ,  femotis  Scholae  fubtUitatibus,  prope- 
nodiim  infinita  ad  locupletandas  conciones  apcif- 
ima.Hinc  igitur  noitro  B^ynerio  plurimum  debenc 
^oacionacorcs »  ficuc  etiam  npftro  ]oanni  de  s.  Ge- 

minia,^ 


42^  HlSTORlA 

winiano  ,  qul  eodem  Saeculo  XIV.  praster  Sermoncs 
de  Tempore,  de  Sandis,  &  Funebres,  fcripfit  Sum^ 
mam^Ldmodnm  utilem  Praedicatoribus ,  Defmili" 
tudinibus  reriim  ,  qua:  decem  libros  comple&itur  , 
&  in  qua  naturalia  pr^clare  ad  mores  accommo- 
dat ,  additis  interdum  Scriptura?  Sacras  &  Sanao- 
rum  Patrum  Sententiis.  Hmc  ]omnis  de  S.  Gemi- 
niano  Summam  commendat  S.  ^ntoninus  3.  partc 
Chronici  cap.  23.  §.2.  De]oanne  Pari/ienfi  Ordinis 
Prardicatorum  ,  &  dc  ejus  errore  circa  modum 
prasfentia?  realis  Corporis  Chrilli  in  Euchariltia  > 
iatis  diximus  in  Coiloquio  tertio .  Hic  tantum 
obiteradvertere  debes  ,  hanc  ]oannem  Parifienfemy 
Sseculi  decimi  quarti  Scriptoremj  perperam  a  mul- 
tis  Viris  erudicis  confundi  cum  altero  ]oanne  eiuf- 
dem  Pra^dicatorum  Ordinis  ,  qui  vel  ob  ingenii 
acumen,  vimque  ac  exceilentiam  dodrinse,  vel 
a  (2Lmi\U  (aa,  iPungens  ^Ajtnum  cognominatuseft. 
Hic  Qmm^oannes  ,  diftus  Pungens  ^ftnum  >  Sasculo 
decimo  tertio  in  Sacra  Facuitate  Parifienfi  cele- 
berrimus  Dodor  ,  &  Profeflbr  fuit ,  atque  in  Con- 
ventu  S.]acobi  Fratrum  Pracdicatorum  Parifienfium 
Scholas  rexit  ante  S.  Thomam  ^qutnatem  ^  ficut  te- 
iiantur  Stephanus  de  Salanaco ,  &  Bernardus  Guido 
antiqui  rerum  Dominicanarun:i  Scriptores  ,  &  ex 
his  Maluenda  in  Annalibus  Ordinis  ad  annum 
kccxxxYii.  pag.  50. 

Duos  eximios  Ordinis  Pra^dicatorum  Theo' 
gos  ,  qui  Sa?culo  XIV.  Epifcopalibus  infulis  infi 
gniii ,  magna  nominis  celebritate  cJaruerunt  ^hii 
prsEtcrmittere  haud  pofluni,  videlicet  Durandunn 
San£io  Porciano  ,  &  Tetrum  de  Palude  .  Horum- 
primus ,  feu  DHTandus  d  San^g  PowanQ  ^  nation 

fui«^| 


I 


ECCLESIASTICA*  4*7 

f  uit  Arvcrnus,  Sacr^  Facultatis  Parifienfis  Dofior, 
Sacri  Palatii  Apoftolici  Magifter  ,  Epifcopus  Anx- 
f  ienfis  a  ]oanne  XXII.  primum  defignatus  anno 
icccxviii.  deinde  ad  Meldenrem  Epifcopatum 
ranslatus  anno  mcccxxvi.  Scripfit  librurn  De  ]urif- 
ii6lionum  Origine  ,  &  Commentarios  in  iv.  Libros 
Jententiarum,  in  quibus  fuo,quam  S.Thom£  ^qui^ 
Hatis  Magiftri  fui ,  fenfui  malens  adhacrefcere  ,  iii^ 
/arios  lapfus  eft  crrores,quibuslibros  fuos  macu- 
avit .  Hinc  Durandellus  ,  ejus  nepos  ,  S.  Tbomam 
.idversiis  ipfum  ftrenue  vindicavit ,  egregio  Opc- 
e,  quod  incipit  hh  \txh\si  Sedens  adversus  fra'' 
rem  tuum  loquebarisy  &  adversus  filium  matris  tus 
onebas  fcandalum  :  Exijlimafli  qubd  ero  tui  fimilis  : 
4rguam  te  &c.  Extat  hoc  Durandelli  Opus  MS«  in 
3ibliothecaRegalis  Abbatiac  S.r/^omParifienfis. 
Htrus  de  Palude  ,  filius  Girardi  f^arembonii  Topar- 
:hx  in  Breflla,Sacra&  Facultatis  Parifienfis  Doftor, 
k  Patriarcha  Hierofolymitanus  fuit .  Joanni  XXII. 
jui ,  ut  Dodor  particularis ,  opinioni  de  procra- 
tinanda  Vifione  Beatifica  poft  univerfalis  Judicii 
iiem  plus  sequo  favere  videbatur ,  fe  oppofuit ,  & 
iibfcripfit  deliberationi  &  Dodrinali  Judicio  , 
^uod  datum  eft  a  Magiftris  Sacr^Facultatis  Pari* 
fienfis  inConventu  i  Philippo  Falefio ,  G^Uiarvim 
Rege  ,  ad  praediSam  examinandam  opinionenL-* 
indido  in  Nemore  Vincennarum  anno  mcccxxxiii. 
ubi  communi  Dodorum  fuffragio  ftatutum  eft, 
reiiciendam  efle  hanc  novam  opinionem  ,  quam 
Summus  Pontifex  Joannes  XX IL  non  afierendo  fen 
opinando  protulit  yfedfolummodd  recitando  ,  ut  con- 
ftat  cx  Autographo  Inftrumenti  ea  d^  rc  cditi,  Rc- 
giquc  ChriftiauiifimQ  porre<^i ,  quod  ia  Archivo 

MajQ- 


4i8  H   I  S   T  O   R   I  A 

Majoris  Conventus  Fratrum  Prxdicatorum  Pari- 
fienfium3&  inScriniisTheologiaj  Facultatis  Pari- 
lienfis  etiamniim  afleruatur  •  Alia  ,  qua^  geflit  Pe- 
triis  de  Palude  ,  ignota  funt .  Quod  enim  fcribunt 
nonnulli ,  eum  poftea  in  Orientem  profedum  ,  ac 
in  Cypro  niortuum  &  fepultum  efle,  d  vero  procul 
abell,  Obiit  quippe  Parifiis  ,  &  inEcclefia  Majo- 
ris  Conventus  Fratruni  Prasdicatorum  fepulturs 
mandatus  ,  ut  videre  eft  in  ejus  Epitaphio .  Scrip- 
fitPetrusde  Valude  Commentarios  i\\  univerfam-^ 
Scripturam  Sacram ,  Tradatum  De  Caufa  immedia'^ 
ta  Ecclefiaflica  Votejiatis  ,  Commentarios  in  li- 
bros  rv.  fefitentiarum  ,  &  alia  Opera  ^  qu^  partim 
edita  funt^partim  MSS.  extant  in  nonnullis  Biblio- 
thecis  ,  partim  hominum  incuria ,  temporumque 
injuria  interciderunt  • 

Angliam  Sa?culo  XIV.  duo  prasftantifluni 
Theologi  Ordinis  Fratrum  Prsedicatorum  illuftra- 
runt ,  videlicct  l^obeYtus  Holk^t ,  &  Thomas  Stubbsi 
five  Stobdeus,  Primus  Nortamptonix  in  Anglia  na- 
tus  ,  &  in  Acadeniia  Oxonienfi  Doftor  ac  Profef- 
{br,  Commentaria  fcripfit  in  librum  Sapienti^  ,  in 
Canticum  Canticorum  ,  in  feptem  priora  capita  £c- 
clefiafiici  y  &  in  iv.  libros  Sententiarum  .  Alia  Ope- 
ra  compofuit  P^bertus  Holkot ,  quorum  alia  edita 
funt  ,alia  adhuc  extanr  in  Bibliothecis  M^^iS.  quas 
reccnfentur  a  noftro  ^ltamura  ix\  Bibliotheca  Prae- 
dicatorum  pag.  1 16.  &  in  App^ndice  pag.  479.  & 
k]oanne  Baleo  Centurid  v.  De  Scriptoribus  Britanni* 
cis  cap.  84.  Alter,  fcu  Thomas  Stubbs,  fiuc  Stobxus, 
patria  Eboracenfis  ,  &  Sacra:  Theologise  Dodor  ♦ 
C^jronicon  fcripfit  Epifi:oporum  Eboracenfium ,  a  San- 
&0  PauUno  ad  ]Qmnis  TkQn^bei  obinm  ^  hoc  eft , 

iprif 


E  C  C  L  E  S  I  A  S  T  I  C  A,  ^ip 

a  prima  Sedis  fundatione  ufq;  ad  ann.  mccclxxiii. 
Extat  Chronicon  editum  inter  Scriptores  Angli- 
:aaos .  Quam  plurima  cjufdem  Authoris  Opera^ 
rheologica  ,  adhiic  inedita  ,  referunt  ^Altamurd  ia 
Bibliotlieca  f  ratrum  Pr5dicatorum,&  BaUus  Cen- 
turia  IV.  De  Scriptoribns  Britannicis  cap.xxxvr. 

Ab  his  clariffimis  Ordinis  Fratrum  Pr^dica- 
toruni  Sasculi  XIV.  Scriptoribus  fejungi  niinimd 
debcnc  tres  alii  ejufdem  Ordinis  illultres  Scripto-^ 
:es  ,  qui  eodem  fa^culo  >  in  Theologia  Afcetica,  uc 
:onftans  eft  omnium  opinio  ,  cxcellucrunt ,  vide- 
icet  joannes  Taukrus  ^llenricus  Sufo  ,  &  Catharin^t 
Scnenjis  ,de  quorum  Operibuspaucadicemus.J(?- 
mnes  Taulerus ,  natione  Germanus  ,  Ordinem^ 
Pr^dicatorum  in  Conventu  Colonienfi  profelJus  , 
^grcgius  concionator  ,  &c  vita?  Spiritualis  Magi- 
tter  abfolutiffimus  evafit .  Complura  Opufcula.^ 
rcripfit  vernaculo  fcrmone  ^  quse  ad  Dei  amorcni  i 
Sc  ad  pietatem  legentium  animos  accendunt,  quo* 
rum  prscipua  ex  Germanoidiomate  fn  Latinuni 
k^ertit  Laurentius  Surius  Carthufiae  Colonieniis 
alumnus  ,  eaque  ,  cum  ejus  Vitaj ,  &  converiionis 
Hiftoria,  edidit  Ordine  fequenti :  (^oncion&s  dc^ 
Tempore :  Conciones  de  San£iis  i  De  veris  virtutibus  , 
€>  infiitutionibus  divinis  :  EpijioU  pia  :  Vropheti^  : 
Cantica  Spiritualia  anirn^  Deum  aTjnantis  :  De  novem 
rupibus  ^  feu  Gradibus  perfe£tionis  Chrijiian^  :  Spc- 
cuium  lucidiffimum ,  -  &*■  Exemplar  Domini  nojlri]efu 
Chrijii :  Excrcitia  de  Vita  c^  Paffione  Chrifii :  Convir 
n)ium  M.Echardi  jucundum  6c  piumiCoiloquium  Theo" 
logi  &  Mcndici  :  Oratio  Jidelis  prxparatoria  ad  mor- 
tcm  :  Pr^parationes  qninque  notabiles  ad  mortem  fe- 
iicem  :  De  decem  Caicitatious  ,  (C^  quatuordecim  Di- 

^ini 


430  HlSTORlA 

^ini  amoris  radicibus  •  Pro  Taulero  ,  de  quo  inique 
&  acerbc  jqdicavit  Eckjus^  vir  alioqui  dodiflimus, 
Apologiam  adornavit  Vita:  Spiritualis  infignis 
Magifter  Ludovicus  Blofius  ,  Iftienfis  Abbas ,  qui 
inter  alia  ,  hxc  de  Taulero  noltro  habet :  Eckjus  non 
futans  fe  falli ,  dicit :  Vtinam  Taulerus  frorsus  late* 
ret ,  &  non  involaret  in  Monajieria  \  Ego  verb  iru 
nomine  Domini  dico  :  Vtindm  Taulerus  ubique  gen^ 
tium  cognitus  effet ,  atque  d  qudmpiurimis  diiigentif- 
ftme  Legeretur  !  Vtrum  Eikjus  ,  licet  minus  circum" 
fpeSle  damnaverit  Taulerum  y  nondum  d  fefatisfiu- 
diosi  le£lum  y  nequaquam  tamen  hoc  maligne  fecijf(LJ 
credendus  efi  ^fedferuens  ille  zclus  ,  quo  invebebatur 
in  Lutherum  Harefiarcham ,  facile  illi  perfuafit ,  ut 
frapropere  iniquam  de  San6liffimoviro  Taulero  fen-^ 
tentiam  ferret .  In  tradendis  vita?  Afceticaedocu- 
mentis  Taulero  mkrior  haud  fuit  Henricus  de  Sufo  , 
nationc  Svevus,  ex  nobili  Comitum  Montenfium 
gcnere  natus.Paternum  cognomen  non  ufurpavit, 
iicc  Henricus  Motenfis  ex  patre  fuo,fed  Henricus  Sufo 
cx  matrc  fua,foemina  Sandiffima,  appcllari  voluit. 
Nomen  ^efu  carni  fuae  fupra  cor  ilylo  infcripfit , 
ejufq;paHioni  toto  vitj  tempore  fe  conformare  itu- 
diis  omnibus  conatus  eit .  In  falutem  proximorum 
procurandam,  &  nomen  Jefu  prsedicandum  incom- 
parabili  fervore  incubuit .  Ejus  vitam  fcripfit  Lau^ 
rentius  Surius  ,  Carthufianus ,  quam  inter  Ada^ 
Sandorum  mcnfis  Januarii  tomo2.  addiemxxv. 
Exhibet  Bollandus  .  Omnia  Henrici  Sufonis  Opera 
c  Svevico  idiomatc  in  Latinum  vertit ,  ac  publica 
lucc  donavit  idem  Surius  ,  videlicet  Dialogum  Sa- 
fientiiC ,  &  Minifiri  ejusy  five  Horologium  Sufienti^; 
Conciones ;  Epifiolas ;  Dialogum  de  veritate  cum  Up- 

peu' 


ECCLESIASTICA*  431 

:  endice;  Libellum  de  no^vem  Jt{Hfibusi  centum  medita^ 
iones  Dominiae  Paffionis  ;  Ojficium  quotidianum  dc^ 
terna  Sapientia  .  De  (^mba^tienrici  Sujonis  Ope- 
ibus  jam  hudntiis  Surius  in  Epiliola  Nuncupaco- 
ia  ad  Blojium  L2Etienfein  Abbatem  hoc  judicium_> 
rofert :  Credo  equidem ,  neminem  tam  Saxeo  ejfepe- 
^orc ,  qui  non  co^lejiis  gratia  inexperta  prius  illu' 
ratione  fit  nonnihil  immutandus^fi  Je  fedulum  borum 
rceberc  le£torem  non  recufaverit ;  His  Scriptoribus 
D^vafuit  S.  Catharina  Senenfis ,  quam  eximia  fan- 
:itas  cum  fingulari  eruditione  conjunda,  Stigma- 
jm  Chriiti  Domini  impreffio  ,  propheti^ ,  difcre- 
o  fpirituum  ,  miraculorum  charifmata,  ac  fum- 
la  contemplativa? ,  adivaeque  vitae  perfedio  piu- 
mum  commendarunt .  \Jt  Florentinis  abfolutio- 
em  a  cenfuris,  quibus  interdicebantur  facris,  im- 
etrarec ,  fufcepta  ,  eorum  nomine  ,  Legationo , 
venionem  ad  Gregorium  XI.  Pontificem  Maxi- 
lum  fefe  contulit ,  eumque  ad  cogitatum  conii- 
um  de  referenda  Romam  Apoftolica  Sede  perh- 
iendum  efficaciiis  impuh't  •  Mortuo  Gregorio  XL 
on  parvo  adjumento  fuit  Vrbano  Fl*  ejus  Succef- 
)ri  tempore  funefti  fchifmatis,  quo  in  Occidente 
ifla  eft  Ecclefia .  Epiftolas  trecentas  fexaginta-» 
uatuor  gravcs  &  pietatis  plenas  ad  varios  Ponti- 
cz^y  Cardinales,  Keges,  Principes ,  &  alios  fcrip- 
t,  ac  nonnulia  Opera  afcecica,quibus  plane  ofteii* 
it ,  quo  fpiritu  ageretur  .  In  his  quippe  leguntur 
bditiora  divinicatis  arcana  ei  revelaca ,  Dci  ergi 
3fam  fingularia  amoris  argumenca  ,  &:  dpcumen- 
i  Sancftitatis  plena,;quibus  Ledores  ad  germanani 
ietatem,  &  addihgendum  Deum  maximc  inflam- 
lancur.  ObiitKoaaae  S.  C^r/;^r/«ii  an.  mccclxxx* 

£Cii- 


43*  HlSTORlA 

jeratis  fux  trigefimo  tertio  •  A  Pto  II.  Pontiiico 
Maximo  in  numcrum  SandarunrVirginum  relata 
eft  an,  mcccclxi.  S.Catharinie  Vitam  kripfit  B.%j/-. 
niundus  de  Vinea  ^  Capuanus  ,  Ordinis  Fratrum^ 
Prsedicatorum  Magifter  Generalis ,  antea  hujus 
Sanfta?  Virginis  Confeflarius ,  &  omnium  ipfius 
arcanorum  confcius  .  Hic  illc  cft  B^iymundus  Ca^ 
fuanus  y  qui  Ordinis  Prsedicatorum  Prsfeduram 
geflit  tempore  luduofiflimi  Schifmatis ,   quo  di- 
vifaerat  Ecclefia,  &  Keligiofi  ejufdcm  Ordinis  do- 
niefticis  ea  de  causa  diflidiis  agitabantur  .  Gallia 
Hifpania,  Scotia ,  &  Regnum  Neapoiitanum  par 
tes  Clemntis  Vll.  Avenione  fedentis  fequebantur 
Elias  Ordinis  Prsedicatorum  Magifter  Generali 
ab  illo  fterit .  Reliquae  Provinciae  Italise ,  Germa 
fiia ,  Hungaria  t  Anglia ,  Polonia  >  Dalmatia-> 
aliaeque  regiones ,  &  V^voyiWQix  Vrbani  VI.  Rom; 
fcdentis  partibus  adhaerebant  •  In  hac  commuii  j 
animorum  divifione  ,  Religiofi  itidem  Ordini 
Pra^dicatorum  duas  in  partes  diftradi  funt,  &  hi 
qui  Vrbani  VL  partes  iufceperant ,  illius  julfu  an 
iio  McccLxxx.  Bononia^  habuerunt  Comitia,inqu 
bus ,  abdicato  Eliay  Ordinis  Magiftro,  qui  Cleme) 
tem  VIL  pro  legitimo  Pontificc  agnofcebat ,  %" 
rnundum  de  Vinea  Capuanum ,  vitas  fanctitate  ,  d< 
drina^que  laude  incer  alios  eximium ,  Ordini  pra 
fecerunt ,  quo  fadum  eit ,  ut  Prasdicatorum  Ord 
Schilmate  divulfus  duos  fuprcmos  moderaton 
tum  temporis haberet .  Praeter  Vitam  S.Catharit\ 
Senenjis ,  quam  fcripfit  B^aymundus  Capuanus  , 
quiie  tnter  Ada  Sandorum  menfis  Aprilis  tomo 
ad  diem  30.  refertur  ab  Henfchenio,  &  Papebrochi 
fcriplit  etiam  idem  B^ymundus  Capuanus  Vitaixi 

Sa 


ECCLESIASTXCA*  433 

San^£  ^gnetis  de  Monte  Polmano,  Ord^is,  Pr«di- 
catof  um  y  &:  I  rattatum  liYMagnificat ,  queoi  pul- 
cherrimm  a.tquc  devotum  appellac  Stephanus  Se^ 
nea(is,Priar  Carthufig  SanU^  Mari^e  de  Gratia  pro- 
pe  Ticitiuai ,  in  Epirtola  ad  iyatrem  Thomam  ^«- 
^.onium  de  Senis  ,  dc  Yirtutibus  ^  &  Geftis  Saaci^ 
Cacharin^  Senenfis  ,  data  die  xxvi.  Odobris  aa- 
ni  Mccccxx.  Poflem  bene  multos  alios  receafero 
prgcUros  OrdinisFratrum  Prgdicatorum  Scripto- 
res  ,  qui  dodrina  &  fanditate  nomen  fuum  S^ecu- 
io  Xi V.  nobilitarunt  3  illudque  cum  gloria  ad  no- 
titiam  pofteritatis  tranfmiferunt ,  fed  his  referea- 
lis,  ae  longior  fim>  lubeas  fuperfcdebo>  aiaxime^ 
;um  hanc  aobilem  fpa^^tam  fuiceperit ,  eimq;  feli- 
oiffimeadornabit  jam  citatus  no&Qr  ]acobus  Echard 
in  Bibliocheca  Scriptorum  Ordinis  Prsedicatorum, 
duobus  tomis  in  folio  comprehensa ,  quam  omni 
XX  parte  accuratiffimo  Itudio  elaboratam  prope-^ 
iliem  in  lucem  emiflbrus  eft .  Unum  dumtaxat  ad^ 
jam  ScriptQrem,  VidQ\k^i,Hi(;9iaum  Eymericmn  ^ 
^oque  agmen  Scriptorum  Ordinis  Fratrum  Pr«di- 
:atorum  Sseculi  XIV.  claudam .  Qerund^  in  Catar 
onia  natus  ^ik^Hicolaus  Eymericus  ^  Ordinis  Fra- 
rum  Prsedicatorum  Profeflbr,  omni  fcieatiarum 
jcnere  abundc  cumulatus .  Inquifitoris.  Generalis 
)er  totum  Aragoni^  Regnum  maxima  cum  laudo 
k  Ecclefise  utilitate  permndus  elt ,  Plurima  fcrip- 
litOpera,  quse  cius  dodrinam  ,  &  in  evertendis 
laerefibus  zelum  aperte  demonftrant .  Practer  Tra- 
3;atus  Philofophicos ,  jConimentarios  edidit  liij 
luatuor  Evangelia ,  in  Epiftolas  S.  Pauli  ad  Gala- 
:as  &  ad  Hebra^os ,  Sermones  de  Tempore  &  do 
Janftis ,  librum  De  duabusChriJli  naturis ,  ii^m 
..      TQm.F.  Ee  aUe- 


434  H  I  $  T  o  R  I  A 

alterum  librum  De  tribus  perfonis  in  Deo  ^,  librum 
De  excellentia  Chrijii  &  B.  yirginis  ,  Jibrum  De  i^- 
muni  Pontificis  Patejiate  y  6c  aiia  Opcra  ,  qu*e  iix^ 
ConventuGerundeufi  Ordjnis  fratrum  Pra?dica- 
torum  MSS.  extare  dicuntur.    Sed  prae  ca^teris 
Operibus  ,  quae  lcriplu  noiter  NicolaHs  Eyruericus  ^ 
potilTimum  illud  commendatur  ,  cui  tituius  tiiyDi- 
reSlofium  InqHifitorurn  ,  quod  publicavit,  6l  dodii- 
limis  Notis  illuUravit  FrunLijcus  Pegna  3,  iiiudque 
in  Epiitola  ad  Gregorium  XIII.  nuncupatoria  appel- 
lat  prtsclarum  &  vetujiate  venerandum  Opus  ,  in  quo 
fumma  ^eligionis  capita  continentur  y  &  qua  ad  /ai^- 
reticam  iniquitatem  coercendam  &  extirpandam  con^ 
ducunt  5  pie  &*  erudite  prafcrilfuntur,i&'  qUidqHid  ad 
Sacrum  Inquifttionis  OJfiiium  fecfire  exercendum  exi'^ 
gitur  y  artificiosd  ac  metbodice  damonjtratur  .  Obfer* 
vat  etiam  idem  Francifcus  Pegna  ,  multos  adveria- 
riosnad:um  fuiile  Hicolaum  tymericum  y  diun  vive- 
ret.  Sed  non  eji  mirandum  ,  itiquit  idcm  Author  , 
cilm  ea  fere  Jit  eruditorum  conditio  ,   aut  infeUcitas  . 
Habet  qu^eque  virtus  fua  advcrfuy  &  ohjlantia  vitiay 
€^  quo  altiores  funt  turres  ,  majoribus  vcntorum  fia^ 
tibus  concutiuntur :  6^  ut  re6ie  protulit  Horatius  :     ^ 
S(£pius  ventis  agitatur  mgcns 
Pihus  y  &  celfcC  graviore  cafu 
Decidunt  turres  ,  feriuntqke  fummos 
Fulguramonies . 
Hcec  magna  eji  y  &-  pojirema  P'iri  y  (  feu  Kicolm  \ 
Eymerici)  iausycum  acri  odio  biereticos  omnes  habuif^ 
fe  ,  cunttafque  harefes  detefiatum  fuijfe  :  res  vero  ad  \ 
Fidem   Chrijiianam  ,  &  B^ligionem  Catholicam  fpe- 
ftantes  ^fumma  i^eligione  er  pietute  coluijfe  .  Hxc 
&,  alia  benemulca  in  commeiidationem  kicolai  Ey  - 

mcric 


ECCLESIASTICA*  435 

merici  habet  Francifcus  Pegm  in  ejus  Vitse  Brevia- 
rio,  quod  Dire£iario  Inquifttorum  prafmifit*  Sed 
hadenus  diAum  fit  de  pra;cipuis  &  illultrioribus 
Scriptoribus,  qui  Ssecuh^s  XIII.  &  XIV.  prodie- 
runt  ex  Ordine  Fratruni  Pracdicatorum  ,  quem-/ 
^lexander  IV.  Pontifex  Maximus  hoc  dignacas  cft 
elogio  :  Hic  eji  Ordo  honeflate  floridus ,  friieclarus 
fcientia,  ^irtute  foscundus  ^  con^verfatione  furus  ^  d 
Sede  ^poftolica  merito  appellatus  •  Hujus  Ordinis 
Fratresjacrarum  litterarum  fludiis  incumbunt »  ani^ 
marum  profeflibus  ,  Divinis  Officiis  inceffanter  inten- 
dunt ,  Pradicationi  ardenter  inflftunt  y  &  lumen  do- 
Brime  ubique  dijfundunt  • 

D.  Cum  Ordo  Fratrum  Prsedicatorum  fum- 
mS,  femper  fuerit  ncccflitudine  devindus  cum  Or- 
dine  Fratrum  Minorum  ,  convenientiflimum  eflo 
videtur  ,  ut ,  poll  laudatos  illuftres  Ordinis  Fra- 
trum  Pr^^dicatorum  Scriptores  ,  feriem  nunc  texas 
celebriorum  Theologorum,qui  in  Ordine  Fratrum 
'Minorum  Ssecuh^s  XIII.  &  XIV.  cximiie  eruditio- 
Tiis  laude  claruerunt  • 

M.  ConcordisE  fine  ulla  semulatione  fincc^ 
riflimse  utriufque  Ordinis,  Fratrum  videlicet  Prg- 
dicatorum  ,  &  Fratrum  Minorum,  antiqua^  in- 
dubitata  extant  teftimonia,  quae  fruftra  moliantur 
invidi  delere  ex  hominum  memoria,  aut  ex  animis 
utriufque  OrdinisReligioforum.  Hinc  miflbs  le- 
gimus  utriufque  Inftituti  Patres  d  Gregorio  IX.  ad 
Tartaros  ,  aliofque  Oricntis  populos  ridei  prsedi- 
candse  causa .  Hinc ,  tefte  Spondano ,  ad  annum 
Mccixxiv.  ab  ejufdem  norainis  Cregorio  X.  injun- 
ttum  Provincialibus  Prsedicatorum  &  Minorum  , 
ut  fuos  Fratres  mittercnt  bello  facro  indicendo  .!k 

E  c     2  pror:- 


43^^  HlSTORIA 

profequendo  ardentius  .  Ht  multo  ante  ad  annum 
Mcc^^xxii  I.  ex  eodeni  SfondanOy  duo  Dominicanij 
&,  tiaiiciicaui ,  tanquam  Summi  tontificis  Legat; 
accelferunt  ad  Graecos  ,  pacis  cum  Ecclelia  Latin* 
inltaurandse  causa ,  quam  enim  ^  inquit  Spondanus 
tot  Cardinalium  auBoritate  baud  pr^eftare  potuerat 
GregoriusIX.  fibi  procurandam  flatuit  per  Fratre 
Vr^dicatores  &  Minores ,  illa  maxime  tempeflate 
dolirina  ,  pietate^  atque  integritate  pr^xflantes.  Hin 
denique  ^  tefte  eodem  Spondano  ad  annum  mccxlv 
Innocentius  IV.  Fratres  Prgdicacores  ,  &  Minore 
infeftatione  Magnatum  vexatos  fua  protedione,  t: 
audoritate  Apoitolica  communivit .  Cum  igitu  : 
uterque  Ordo  de  Ecclefiabene  meritus  ardiirani  j 
charitatis  vinculis  ,  qua^nunquam  abrumpi  pote 
runt,  fueric  femper  ligatus  j.neceife  eft  ^  ut  poll 
recenfitos   nobiliores   Ordinis    Prasdicatorimi. 
Scriptores  ,  eos  nunc  in  medium  proferamus  cl^v 
riflimos  1  heologos,  qui  in  Ordine  Fratrum  Mino*' 
rnm  eruditionis  prseltantia  casieris  anteileterunc 
Incipiam  vero  a  S.  Francifco  y  natione  Italo  ,  Affii 
fii  in  Umbria  nato  y  Ordinis  Fratrum  Minorum-,- 
Patriarcha,  qui  fimplicibus  verbis  j  fed  divuii 
Spiritu ,  quo  erat  perfufus  ,  fcripfit  Kegulas,  Cc 
lationes,  Epiitolas,  Cantica,  Apophthiigmata,  F.^ 
niiliaria  CoUoquia ,  Prophetias  ,  Parabolas , 
exempla ,  Benediftiones  ,  Sententias  commune| 
Sermones  ,  Orationes  piiflimas ,  aliaque  Opufrf 
la  ,  ac  demiim  Teftamentum .  Qu  g  omnia  S.Fr<j 
cifci  Opera  collegit ,  atque  Pariiiis  edi  curavit 
mnes  de  la  Haye  Ordinis  Fracrum  -Minorum  anl 
MDcxLi.  Dt  his  etiam  S-  Francifci  Operibus  conf 
ii  poteft  Wadinglms  tomo  i.  Annalium ,  &  in 

biii 


E  C  C  L  E  S  I  A  S  T  I C  A#  437 

bliotheca  Ordinis  Minorum  .  Inter  Theologos 
Scholadicos  ^  qui  Safculo  XIII.  dodiffimis  fuis 
Scripds  in  Ordine  Fratrum  Minorum  nominis  fu| 
famam  longe  lateque  propagarunt,  Principem-ji 
locum  obtinet  ^lexander  de  Hales ,  natione  An- 
glus,  patria  Gloceftrienfis  ,  Vir  pietatis  eximise  , 
Sacrf  Facultatis  Parificfis  Doclor,&  S.Bonu^^entum 
pr^ceptor  ,  non  tamen  S.  Thomcc  ^quinatis  ,  ut  fu- 
periiis  obfervavimus .  Adeo  in  Theologia  Schola- 
fticaexcelluit ,  utvulgo  afuis  Fonsf^ita,  Do£ioP 
Doliorum  >  &  irrefragabilis ,  appelletur  •  Multa-jj 
fcripfit  Opera,quorum  indicem  exhibet  Lucas  W^-» 
dinghus  in  Bibliotheca  Scriptorum  Ordinis  Mino- 
rum  ,exquo  tamen  Viri  eruditi  cenfent  expungi 
debere  Summam  Virtutum  ^  Commentarium  in  Meta^* 
fhyjicam  y  &  Commentarios  in  iv.  lihros  fententia-* 
rum  3  ut  videre  eft  apud  noftr um  Islatakm  Mexan-^ 
drum  in  Opufculo  I.  de  Cotlatione  Dominicam  cun^ 
Fratre  Minore  ,  quod  eft  in  Appendice  ad  tom.  viu 
llijiori^  Ecclefia/iiccc  .  Vitam  ^lexandri  Halenfis: 
defcripfit  mox  laudatus  P.  Joannes  de  U  Haye^  eju& 
dem  Ordinis  Profeflbr  ,  in  qua  ,  ut  probet  S.  Tho^ 
mam  ^Aquinatem  cx  Summa  ^lexandri  Halenjis  mu«* 
tuatum  eflc  plurima  ,  adducit  cap.  xi.  nonnulla-i^ 
Scripcurar  Sacrx  loca ,  quxdam  S.  ^ugu/iini ,  vel 
aliorum  Patrum  j  Audorumque  teftimonia,  quafr 
dameciam  rationes  &  objediones ,  quas  S.  Tho-< 
mam  ,  Dodorem  Angelicum  ,  ex  Alexaadro  Ha* 
ienji  de  verbo  ad  verbum  mutuatum  eile  pertendir. 
Veriim  ipfe  etfi  lubcntiflime  fatear ,  magnam  fuif- 
fe  S.  Thom<i^  de  ^lexandro  Halenfi ,  ejufque  dodrina 
cxiftimationem ,  hunc  tamcn  Doftorem  Angeli- 
•  cum  CK  S\xTam2k^lexandri  Halenfis  plurima  in  fuain 

Ec    3  d^ 


43  8  H  I  s  T  o  R  I  A 

de  verbo  ad  verbuai  tranfcripfifle ,  exiftimo,  puti- 
damcalumuiani  eOe  ,  quas  multis  momentis  faHl 
convinci  poteft  .  Primo  ,  quia  (i  quis  utramquo 
Summam ,  ideft  ^lexandri  Haienfis  ,  &  San£li  Tho^ 
ma  ,  Dodoris  Angelici ,  confcrac ,  facile  compe- 
riet ,  Summam  ^Alexandri  Halenfis  ab  ordinc  Sum- 
mx  S.  T/;o;w^ ,  methodo  ,  fublimitate  ,  ftylo  ,  ni- 
tore  ,  cruditione ,  &  ratiocinandi  v i  toto  ccelo  di'- 
ftarc  •  Practcrea ;  fi  S.  Thomas  ex  Summa  ^lexan- 
dri  Halenfis  plurima  in  fuam  transfudiflet ,  omni 
procul  dubio  dodor  ille  Angelicus  laudafletali- 
quando  ^lexandrum  Halenfem,  ex  quo  tam  prcecla- 
ra  excerpfiflet,  ficut  alios  Audores,  cx  quibus  ali- 
quid  haufit ,  fipius  in  fua  Suinma  ,  honoris  ergo  ^ 
appellat .  Porro ,  xAlexandrum  Halenfem  ne  feme  I 
quidem  in  fua  Summalaudat  S.Tbomas.  Deni 
que  ,  fi  quid  ponderis  haberct  Patris  Jo^/iw/j  de  L 
Haye  conjeftura,  nullus  eflet  Theologus  ,  quiait 
altero  non  cflet  dicendus  accepiflTe  ,  ciim  nemo  fi  t 
qui  aliquibus  Scripturae  Sacra? ,  aut  Patrum  tcft  i 
moniis  non  utatur  ,  quibus  in  iifdem  controvcr 
fiis  ufus  eft  altcr:  Nemo  qui  momcnta  graviora 
ab  H«reticis  objcdari  foiita ,  vel  trita  in  Schol 
argumenta  non  diluat,  propria  quisquis  cruditi< » 
iie  ac  methodo  cadem.  traftans ,  difcutiens  ac  cdi ! 
fercns .  Mirum  itaquc  nemini  videri  debcc ,  quc 
S.  Thomas^  fummoingcniiacuminc  poUens  ,  & 
Scriptura  Sacra ,  &  Sandorum  Patrum  Opcrib 
apprimev6rfatus,cadem  intcrdum  in fuaSumr 
laudet  Scriptur«  Sacra? ,  &  Sandorum  Patrum    • 
ftimonia,  cafdcmqucpraYidcritobjcdiones,&  ;  * 
gumenta ,  qua;  aliquaiKio  iiabcntur  ctiam  iti  Sui  ' 
VX^AUxmdn  Haknfis .  Qputn^  s^ippc  racio , 


iQ\ 


ECCLESIASTICA.  439 

communis  €(t .  Nec  muma  Scripcuram  Sacram  ac 
Sand:as  Patres  pervoluerac  S.  Thom^s  ,  quam  ^le^ 
xander  hjjileyijis  ,  atque  in  penetran Jts  ^  prdcoccu-» 
pandisobjedtioaibus,  qua^  adv^ersus  qu^eltiones^ 
quas  rraSabat ,  oppoai  poterant ,  non  niinori  in- 
genii  vi  ac  fabiimitate  prxditus  erat ,  quam  ^le^ 
xander  Halenfis  .  Nullam  ergo  fidem  merentur 
P.  ]oannes  de  la  Huye  ,  aliique  Scriptores  ,  qui  el> 
futiunt  5  S*  Thom.im  ^quinatem  ex  Summa  ^Alexan^ 
dri  Halenfts  plurima  ,  fuppreilb  ejus  nomine,  in  fua 
Summamutuatum  fuilfe.  Quod  profedo  cximiar 
Dodoris  Angelici  modeftiae ,  humilitati ,  genero- 
fo  &  grato  adversiis  Magiftros  animo  concume- 
liofum  efle  ,  nemo  efl  qui  non  videat. 

^lexander  Halenfts  Difcipulum  habuit  S.  5a- 
navenruram  ,  natione  Italum  ,  Balneoregii  in  Tu- 
fcia  ortum  ,  qui  anno  aetatis  vigefimo  fecundo  Or^ 
dinem  Fratrum  Minorum  ingreilus ,  ea  vitar  inno- 
centia  ,  morumque  integritate  vixit ,  ut  ^lexan-^ 
der  Halenfts ,  ejus  Pracceptor ,  dicere  foleret ,  vide- 
ri  fibi  Pid;im\xmin  Bonaventiirai\oi\  peccafle.Tan- 
ta  eruditionis  fama  claruit,  &  cum  tanto  omnium 
applaufu ,  facrse  Facultatis  Parifienfis  dodoris  in- 
fula  decoratus ,  Theologiam  publice  docuit ,  ut 
ejufdem  Facultatis  Cancellarius  yjoannes  Gerfoniui 
in  Epiftola  ,  quam  Lugdunum  ad  quemdam  Fra- 
trcm  Minorem  fcripfic  an.  mccccxxvi.  his  verbis 
cum  magnifice  commendet :  Smt  alii  Do6lores ,  qui 
dicantur  Cherubici ,  hic  ,  feu  Bonaventura ,  veriffimQ 
nomine  Saraphicus  fimul  &  Cherubicus  ,  quia  inflam" 
mat  afe£ium  ,  &  erudit  intelle£ium  ,  reducit  &  unit^ 
ad  Deumper  amorem  excitatiuum  ,  dum  alii  multifo" 
lum  divaricant  &  difpergunt  intelleiium  perfr^cifio'* 

E  e     4  nes , 


44d  H   1   S   T  O  R   I   A 

nes  ^  frioritates  &  poflerioritates  ,  &{tgna&con- 
tingentia  ,  cum  tamen  tmumfit  necejfarium  .  De  Do- 
ftrina  etiam  S.  Bonaventura  idem  Cancellarius  ad 
finem  libri  de  Examinatione  DoSlrinarum  hoc  judi- 
cium  profert :  PorrOyfi  qu^ratur  d  me  quis  inter  ca- 
teros  Do£tores  plus  mdeatur  idmeus^  I\efpondeofine 
frajudicio  ,  quod  Dominus  Bonaventura ,  quoniam  in 
docendo fi)lidus  efly&  fecurUSypius,juflus  &  de*votus. 
Pratered^receditd  curiofitate  quantum poteftynon  im- 
mifcens  pofitiones  extraneas  ,  w/  doSirinas  faculares 
Diale£licas  autPhyficasterminis  theologicis  obumbra' 
tas  more  multorumyfed  dumfludet  iliuminationi  intcl^ 
le£ius,totum  refert  adpietatem  &  religiofitatem  ajfe^ 
Bus  &c.  OrdinisFratrum  Minorum  eledus  Mini- 
fteir  Gencralis,  Bonaventura  yCo  y  communi  Fra- 
trum  fuffragio  fibicredito,  officio  prseclare  fun- 
ftus  cH  y  &  ad  reitaurandam  feniim  collapfam  Or- 
dinisSeraphicidifcipIinam  multageflit ,  totiquo 
Ordini  maximeprofuit  •  Concilio  Generali  Lug- 
dunenfi  II.  interfuic ,  ubiCardinalis ,  &  Epifcopus 
Albanenfisa  Gregorio  X.  creatus  ,  paulo  poft  Lug- 
duni  obiit  die  xv.  julii  anni  mcclxxiv.  quem  Fune- 
bri  Oratione  laudavit  noiler  Petrus  dTarentafia^ 
Cardinalis  Epifcopus  Oftienfis  ,  &  poft  Grego^ 
rium  X.  Summus  Pontifex  ,  di<9:us  Innocentius  V^ 
fumpto  pro  Orationis  fug  themate  lamcncabili  Da- 
n)idts  texcu  libri  2.  Regum  cap.  i.  veri726.  Doleo 
fuptrte  mifrater]onatba.  Sandorum  Faltis  folemni 
Ecclefiae  ritu  Bonaventuram  adicriplit  Sixtus  IV. 
anno  mcccclxxxii.  6c  inter  Dodores  Ecciefiae  eum 
cenferi  debere  decrevit  Sixtus  V.  Pontifex  Maxi- 
mus  ,  quietiam  omnia,  quac  S.  Bonu^entura  reli- 
quit  iagenii  fui,  &  doftria»  monumenta ,  diligen- 

ter 


ECCLESI ASTICA.  441 

ter  ,  &  fummo  cum  examine  undiquc  conquifita  , 
odo  in  tomos  dirtributa  curavit  publica  luce  do- 
nari^Romse  anno  mdlxxxviii.  ut  videre  eft  apud 
Wadinghum  in  Bibliotheca  Minorum  ,  ubi  de  Ope- 
ribus  S.  Bonaventura  fufiflime  diderit .  Prxcipuam 
S.  Bonaventur^  in  fcribendo  dorem  Trithemius  iti 
Chronico  drlucide  exprimit  his  verbis  •  Profuw 
dus  efiynon  verbofus  ;fuhtilis  ,  non  curiofus  ;  difertus 
non  vanus  :  jiammantia^non  inflantia  verba  proferens  : 
unde  &  fecuritis  legitur  ^facilius  ab  am.tnte  intelligi* 
tur  y  frequentatur  dulcius  ,  &  fluSluofius  retinetur  • 
Ejufdem  Sandi  Doctoris  Opera  hoc  elogio  cele- 
brat  S.  ^ntoninus  3.  parte  Chronicorum  tit.  xxiv: 
lntelle£lus  ejus  perfpicacitatem  ,  inquit ,  omnia  Opu^ 
fcula  ejus  redolent  iis  ,  qui  divinam  fcientiam  requi" 
rentesy  hanc  libentiusy  qudm  vanitatem  ^riflotelicam 
venerantur  . 

S.  Bonaventur^  coxvi  fuerunt  duo  illuftres 
Ordinis  Minorum  Scriptores  ,  natione  Angli ,  i^- 
gerius  Baconus  ^  &  B^chardus  de  t/lediavilla ,  quo- 
rumprimus,  Sacrae  Theologia:  Docior  Oxonien- 
fis  fuit  y  a  ]oanne  Pico ,  Mirandul^e  Comite  ,  Fir 
ingeni o/iffim us  a,ppclla,tus,  &  ab  hominibus  fui  tem- 
poris  Dodlor  Mirabilis  didus  .  Adeum  S.  Bonaven" 
tura  Opufculum  fuum  miiit  De  paupertate,  labora^ 
manuum  ,  e^  legendifiudio  .  Reconditos  naturx  re- 
ceffus  l\pgerius  Baconus  acutiilimo  fuo  ingenio  pe- 
netravit ,  curiofa  quajque  rimatus  eft  ,  latcntes 
rerum  caufas  penitius  indagavit,&  mirabiles  quof- 
dam  effedtus  longe  fupra  communem  hominum^ 
captum  extulit  in  lucem  ,  adhibitis  ad  id  machi- 
nis  non  fine  fumma  ingenii  folertia  excogitatis  . 
Hinc  uon  tantiim  apud  imperitum  ^vulgus  ,  fed 

apud 


44^         HistORiA 

apud  doSos  etiam  ,  ei  impadum  eft  Magi  nomen^ 
Quamobrem  ia  Magicarumartium  fufpicionem-> 
adduCtus,  in  judicium  vocatus  ell  ab  Hieronymo  de 
£.fculo  totius  Ordinis  Minorum  Generali  Miniltro 
anno  mcclxxvi  1 1,  ut  videre  eft  apud  W adinghum 
in  BibliothecaMinorum  ,  ubi  ejuidem  i{pgerii  Bu'- 
coniOpQxum  accuratum  texit  Catalogum  •  B^char- 
dus  de  Mediavilla  ,  Oxonien(is  Academjae   Doctor 
itidem  fuit  >  tamque  celebre    id  atatis  libi  nomea 
comparavit ,  ut  Doiforisfolidi,  copiofi,  <&  fnndatif 
ftmi  nomen  con/ecutus  fit .  Multa  fcripfit  hic  Do- 
(ftor  ,  in  IheologiaSchoIaftica,  in  Sacris  Litteris  , 
&  jure  Canonico  peritiirimus  ,  de  quibus  legendi 
funt  Baleus  Centuria  iv.  De  Scriptoribus  Britanni" 
cis  pag.3  ^p.P/f/e^r  De  ScripcoribusAngl.pag.jSc;» 
&c^adinghus  in  Annalibus,  &  inBibliotheca  Mi- 
norum  .  Hisduobus  Scriptoribus  Anglis  (nerito 
addi  debet  ]oannes  Pecf^amus  ,  Ordinis  Minorum  , 
natione  pariter  Anglus ,  qui  in  Oxonienfi  Acade- 
miacum  magno  Auditorum  applaufu  &  admira- 
tione  publice  praclegit,  eaque  eruditionis  fama 
claruit,  ut  ad  Sedem  Cantuarienfem ,  per  ceflTio*» 
nem  I\gberti  Killwarbeii    Archiepifcopi  Cantua- 
rieniis  vacantem  ,  a  tiicoho  III.  Pontifice  Maximo 
fuerit  fublimatus  ,  &  Romac  anno  mcclx^vi  1 1.  il* 
lius  £cclefi«  Archiepifcopus  confecratus.  Permul- 
tafcripfit  OipQX2L]oannesPeckamus  quorum  qufdam 
edica  funt ,  videlicet  Colle^anea  Bibliorum  :  Confli' 
tutiones  quadragintafeptem  de  variis  argumentis: 
Perfpe£tiva  Communis  .  Alia  vero  ejus  Opera  ine- 
dita  funt,&  adhuc  MSS.  latent  in  Bibliothecis  An- 
gh'ce  ,  ficut  tcftantur  j5^/^//5,  &  Pitfeus  in  Catalog. 
Scriptoriim  Anglorum .  FlQruit  etiam  in  Anglia-a 

circ5 


ECCLESIASTICA*  443] 

circa  annum  mcclx.  ]oannes  GHallenJis ,  Ordinis 
Minorum  ,  ob  cximiam  dodrinam  paflim  xArbor 
Viti£  appellatus  •  Ejus  Opera  tam  edita  ,  qu^nuii 
inedita  recenfec  Baleus  cap.  48.  Centuria:  iv.  Dc^ 
Scriftoribus  Britannicis  .  Ad  Ordinem  FratrunL-ii 
Mlnorum  Saeculo  XIII.  hoc  eft  ,  anno  mccxl.  tran- 
fiit  Mbertus  ,  Coenobii  Stadenfis  in  Dioecefi  Bre- 
menfi  ,  Ordinis  S.  Benedi^i  Abbas .  Apud  Fratres 
Minores  ,  quorum  Inftitutum  amplexus  erat,  tan- 
cam  exiftimationem  fibipepcrit,  ut  totius  Ordinis 
Francifcani  Gcneralis  Minifter  fuerit  eledus  • 
Scripfic  Chronicon  ab  orbe  condito  ad  annuni^ 
MccLvi.  in  quo  melioris  notae  Autkores  fequutus  , 
Hiftoriam  vetuftiorum  ttmporum,  tum  vero  pr«- 
cipuc  res  Germanicas  illuftrat  •  Primus  iftud  */f/- 
im/Chronicon  edidit  B^tinerus  Heineccius  HctOf* 
ftaldii  annoMDLxxxvii.  quod  fuit  poftca  recu- 
fum  Witembergas  anno  mdcvi  i  i. 

Sub  finem  Sacculi  XIII.  floruit  in  Ordine  Fra- 

trum  Minorum  Guillelmus  Larnarenfis  ,  qui  adver- 

siis  Dodrinam  S.Thomx  ^quinatis  ,  cujus  aemulus 

crat ,  librum  cdidit,  queni  infcripfit :  Corre£lorium 

Operum  Fratris  Thom^ .    At  eySgidius  B^manus  , 

Scriptor  ejufdem  faeculi ,  cx  gentc  Columna ,  apud 

Italos  iIIuftriflima,oriundus,  OrdinisEremitaruni 

S.  ^Hguflini  y  &  Prior  poftca  Gcneralis  ,  nccnoru» 

ArchicpifcopusBituricenfis  ,  hunc  librum  GuilleL 

mi  Lamarenfis  egregic  confutavit ,  atquc  ad  vindi** 

candam  dodrinam  Sanfti  Thomx,  inter  cujus  Di- 

fcipulos  primarius ,  illiufque  dodrinae  ftudiofifli- 

mus  fcmper  fuit ,  librum  compofuit ,  qui  infcribi- 

tur  :  CorreSlorium  Corruptorii  fratris  Thomx  ,  feii 

Defenfi^rium  Fratris  ThomiC,  ia  cujus  libri  Apologc- 

tici 


444        H  I  s  T  o  R  I  A 

tici  Prgfatione  merito  lavehitur  oy^gidius  ^gmanui 
in  quofdam  male  feriatos,^K/,utinquit,Z)0(5?rm^m 
S.Thoma,  quafulget  Ecclefia  ,  immh  'veritatemyCjuam 
docuiti  depravare  nitunturj  ipfius  Sermonibus  verita- 
teplenis  ,  &  Spiritu  veritatis  infiigante  confcriptis  ^ 
detrahentes .  Hunc  eximiuni  Dodorem  ,  quem-> 
Academia  Parifienfis  tanti  fecic ,  ut  DoEloris  Fun'^ 
datiffimi  honorificum  nomen  ei  detu!erit>  docirinse 
fuae  vindicem  habere  meruic  S.T/;o;»^j,TiieoIogoru 
Princeps,  &  Scholarum  Angelus,  in  quem  GuilleU 
mus  Lamarenfis  ,  togae  fuse  nimium  amans ,  alicnag 
impotenter  aemulus  ,aperto  marte  infurrexerat . 

D.  Tenenturne  Fratres  Minores  fequi  in-j 
Scholis  doftrinam  ^kxandri  Halenfis ,  aut  S.  Boria" 
venturce  y  ficut  Fratres  Pra^dicatores  in  verba  San- 
6ix  Thomce  jurare ,  &  ab  ejus  dodrina  ne  latum 
quidem  unguem  defcifcere  obftringuntur? 

Fratres  Minores  nec  in  Mexandri  Halenfts  yXitc 
inS.  Bonan^enturae  verba  jurare  coguntur  ,  fedjc?- 
annis  Scoti  Dodoris  Sacrg  Faculcatis  Parifieafis  ^ 
Theologi  fubtilinimi ,  quem  Magiftrum  veneran- 
tur ,  dodrinam  in  Scholis  fequuncur ,  pro  ca  acer- 
rime  pugnant ,  d^  Scotiftarum  nomine  gloriantur . 
Qua  de  re  olim  Gerfonius ,  Sacras  Facultatis  Pari- 
fienfis  Cancellarius  ,  in  Epiftola  jam  citata  ad 
quemdam  Fratrem  Minorem  Lugduni  commoran- 
tem,  conqueritur  paulodurioribus  hifce  verbis  : 
Et  ecce  proh  dolorl  Do6iores  ifli  duo  ^les  &  Bcnaven^ 
tura  ,  videntur  quafifepuUi  cum  illis  ,  quorum  non  efi 
mtmor  ampliusyprdfertim  in  cordis  amore  .  Extollun" 
tur  alii  quidam ,  quorum  fint  utinam  nomin^  in  libro 
'vit^  i  non  enim  Studiofis  invidemus.  Sed  midt^  ali" 
quos  ipforum  litter^  fecerunt  fub  nomine  fubtilitatis 

infa^ 


ECCLESIASTICA.  44^ 

infanire  ,  cum  feqiuicibus  eorum  &e.  Sed  quidquid 
dicat  Gerfonius  ^  quem  iii  Scotim  ,  ejufque  difcipu- 
los  5  miiius  aequuai  fuiffc  aflferuut  Fratres  Minores, 
certum  elt  ^  Jounnem  Scotum  novam  inftituilTc^ 
Scholam  ,  quam  anno  mcccxx.  florere  coepiile  ,  & 
progreflu  temporis  cekberrimam  evafiife  probat 
doctifTimus  ^ntonius  Pagius  ,  Ordinis  Minorum  , 
in  fua  Critica  Hifiorico  Chronologica  Baronii  ad  an- 
num  Mcxc.  num.  10. 

D.  Expone ,  qu^efo  te ,  paulo  uherius  >  quis 
fuerit  iiH]oannes  Scotus  ,  novae  Scotiftarum  Scho- 
\x  inllitutor  ,  &  quain  re  potifruuum  exceUuerit  ? 

M.  Qua  ex  patna  orlundus  fit  joannes  Dunsj, 
cognomento  Scotus  ,  mbil  certi  affirmare  polfum  ^ 
maxime  cum  eade  reAngli,  Scoti  >  &  Hiberni 
acerrime  inter  fe  digladientur ,  lingulis  ccrtatim-> 
ilium  (ibi  vendicantibus,  aiferit  tamen  I«f^j  W^- 
dinghus  ,  Minorum  Aunaliiila,  euip  natione  fuiiicj» 
Hibernum ,  &  Duni  in  Ultonia  natum  .  Ordini 
Fratrum  Minprumjuvenis  adhuc  nomen  dedit ,  6c 
in  Philofophia  ac  iheologia  Scholaitica  adeo  ex- 
ccJluit ,  m  DoUor  Subtilis  fuerit  appeJiatus .  ISiiijil 
erat  tam  obfcurum,  uensaque  cahgine  involutum, 
quodille^  iibi  faltcm,nonreddcretperrpicuum,  &c 
ciarum ;  nihil  tam  occultum  ik  abilruiam  ,  qi&od 
adutum  ingenio  fuo  ad  litteras  plane  fado  ,  ^  ad 
-  miraculum  fubtiliatque^acuto^non  peaetraret,  ni- 
hil.deoique  tam  noi,{prum  ,  quod  iiie  npn  dilfplve- 
ret .,  f  hsologiain  dp^iut  primum  Oxonii  iu  Js^iX" 
glia,  deinde  Parifjis .  Aflerunt  nonnuiii  Scriptores> 
]Qannem  Scotnm  y  uum  Qxonii  in  Anglia  doceret , 
tituta  iui  nominis  glo^iii  hanc  Cathedram  iheolo- 
gicam  fuiile  moderatu.m  ,  uc  triguita  plufquanx^ 

Scho- 


446'  H   I   S    T   O    R   I    A 

Scholarium  millia,  ejus  audiendi  gratia,  Oxonium 
undique  confluxerint.  Mulca  Opera  Philofophica-» 
&  ThcoJogica  fcripfit  lubtihs  ille  Dodor  ,  qusc 
duodccim  tomis  comprehenfa,  ac  Notis  illuftrara 
Zucas  ^adinghus  ,  una  cum  cjus  vita,  Lugduni  edi 
curavit  anno  mdcxxxix.  In hsLc'^ adinghi  Operum 
Scoti  Editione  Tomi  v.  vu  vii.  viii.  ix.  &  x.  com- 
pleduntur  magnum  Scoti  Commentarium  in  iv.  li- 
bros  Sententiarum ,  didum  Oxonienfe ,  c6  quod 
Oxonii  a  Scoto  fuiflct  elucubratum  .  Tomus  vero 
undecimus  continet  I{eportatorum  Pariftenfium  li- 
bros  IV.  qui  quafi  compendium  rude  funt  jam  cita- 
ti  magniCommentarii  Scoti  in  iv.  libros  Sententia- 
rum  5  quod  Oxonienfe  appellatur .  De  hoc  Opero 
^eportatorum  Parifienfiuw  hanc  cenfuram  fert  W^- 
dinghus  ifraterfiylum  longe  diverfum  dfcripto  Oxo^ 
nienfi ,  difcrepat  etiam  ab  eodem  valde  do£irina .  ^d* 
de  y  longe  humilius  ^  inferius  effepriori  Opere  ,  pro" 
inde  ingenio  jam  provehioris  Dolioris  fubtilis  indi-^  i 
gnum  .  Hadenus  Wadinghus ;  qui  hac  rationc  fa-  • 
ctum  etfe  ait,  ut,  negledis  B^portatis  Parifen/ibus,  i 
omnes  inhxreant  Oxonienfii  Commentario  .  Sed  i 
de  Operibus  "^oannis  Scoti  confule  cumdem  Wa- l 
dingh um  toitio  y.  Annalium,  &  in  BibliothecaFra-  ^ 
trum  Minorum .  Scribit  in  Annalibus  Ecclcfij  no- 
fier  Bzovius  ,  fecutus  Paulum  ^oviumyiiiklici  vitae 
cxita  ^yoajinem  Scotum  fuifle  extindum ,  eumquo 
comitiali  morbo  laborantem ,  &  nimis  feftinato 
funere  clatum  ,  cum  ,  redeunte  vita  ,  fero  morbi 
impetum  natura  difcuterct ,  fruftra  miferabili  mu- 
gitu  opem  petiifle  ^  pulfatoque  diu  lapide  ,  elifo 
tandem  capite  periifle .  Veriim ,  hanc  fabulam^i 
pluribus  momencis  refcllit  W^(//;/^/;«i'  j  quorum-» 

pra:« 


ECCLESIASTICA.  447 

prajcipuum  petitur  ex  ufu ,  qui  in  Conventu  Coio- 
nienii  Fratruni  Minorum  j  ubi  mortuus  elt  ]oanms 
Scotusy  lemper  obtinuit,  fepeliendi  videlicet  fra- 
tres  non  in  Sepulchris  concameratis  ,  ied  in  humo 
efFofsa ,  alligatis  manibus  &  pedjDus  uel-uncti  >  at- 
qae  injeda  lupra  Corpus  Caaaverfs  terra.  Juxta^ 
quem  ritum  (i  quis,  etiam  vivus  /epeliatur  j  neque 
fpirare^  neque  mugire  ^  neque  grauus  afcendere  , 
^ieque  lapidem  puHare  pbterit  leinei  iepuicus  .  Lx- 
piosa  itaque  hac  fabula  ,  hoc  unum  certum  eil,  ]or 
annem  Scotum  ,  Dodorem  iubtilem  obiiiie  Coio- 
liix  anno  Mcccviii.  (exto  Idus  Novembris. 

Duos  ejuidem  Urdmis  Fratrum  Mmorunu* 
eximios  T\\to\ogo^]om7ies  Scotus  ,  difcipulos  ha- 
btut  ,  viiAcWcQt^rancifcum  Mayronium  ,  6l  GuiUtl'' 
mim  Ol^imum  .  Primus  natione  fuit  GaiJus  ,  e  Di'- 
nienii  Provinciae  Oppido  oriundus,  ThcologusFa- 
tukatis  Pariiieniis  >^  Do^oris  ^cuti  nomiae  cla- 
tus  .  iixercitationem  ilkm  celebrem  a  Facultacis 
Pariiientis  Baccalaureis  in  Aula '!>orbonicaliaberi 
folicam  iniHtuit  hic  Fran<:ijcus  Mayronius  y  quam_^ 
vulgo  Sorbonicam  appeilant ,  &  quaeincipit  a  iexra 
hora  macutina ,  ^  deftnit  in  (exca  vefpertu>a  ,  iine 
pr^eiide ,  iine  focio  ,  iine  prandio  &  paitu  ,  iine  iil- 
la  emigratione,in  eadem  perpetua  corporis^  6c  mi* 
mi  contentione,  per  duodecim  horas  contmiias 
omnibus  &  iingulis  argucntibus  refpondetur . 
Quam  excrcitationem  abique  aliquo  falutis  d^cri- 
niento  vix  fieri  poili  facile  credidiiiem  ,  ni(i  ipfc^ 
dum  Aftus  meos  Academi<^osl^ariiiis  quatuorde- 
cim  abhincannis  in  Itudio  Licencia?  peragerem  , 
contrarium  proprio  cxperimento  didiciifem-j . 
Scripiit  Francifcus  Mayronius  Commentftrmm  in 

IV.  U- 


44^  H   I   S   T   O   R    1   A 

IV.  libros  Sententiarum  :  librum  ununi    dc  For* 
malitatibus:Sermonum  de  Tempore  librum  unuai: 
6c  alterum  librum  Sermonum  de  Sandis  .  Scripiit 
etiam  quaiftione^  Quodlibetales  ,  quas  in  Codicc 
MS.  vetufliflimo  ,  in  quo  plures  continebantur 
qu^ftioncs  ,  quam  in  Quodlibetis  editis  ,  apud  fe 
habuifle  tcftatur  udntonius  Pagius  ad  annum  mcxc. 
num.xi^  Cuilklmus  Oh^mus ,  gente  Anglus  ,  ik]o' 
annis  Scoti  Siltcr  difcipuius  fuit ,  fed  ejus  dodrina 
poftea  impugaator  acerrimus  .  In  Ariftotelica. 
Philofophia  adeo  profecit ,  ut  ob  Logicas  medita- 
tiones,&  castera  Pbilofophica  &  Theologica  Theo 
,remata  fubtiliter  inventa  ,  fubtih'ufque  rirmata^ 
VentrabHis  inceptor  ,  6c  ^uSlor  invincibilis  vulg( 
appellaretu;:  •  Scholam  Nominalium  inltauravit 
eoruipqui?  fubtilitates  &  argutias  jam  pcne  obfo 
letas  &  emortuas  cxcitavit .  Ad  Ludomcum  Bava 
rum  y  Imperatorem  ,qui  id  astatis  Hcclefiam  fune 
ito  Schifmate  turbavit ,  fefe  contulit ,  eumque  fi 
affatuseft:  Tume  defendasgladio  ,  &  ego  te  defem 
dam  calamo  .  Partes  Vetri  de  Corbario,  Francifcan. 
Antipapae,  ftrenue  fovit,  &  advQtsus  ]oann*^m  XXI i 
kgitimum  Pontificem  ,  a  quo  fuerat  excommuaii^ 
cationis.  fulmine  perculfus ,  acerrime  fcripfit,  prg^ 
fertiaiinXraaatu,quem  contra  Summi  illiusPoil 
Ufipis  Cpiiftitutioneoi ,  quasincipit.  ^uia  Vir  m 
probus  Michatl ,  edidit ,  quemque  infcripfit :  Opu 
nonagintadierum  ^  ubi  Summum  Pontificem  ]oajk 
nem  X^LL  palfim  iafefliatur ,  centies  repetitis  f 
verbis  iDicit  ijie  ij^reticus  .  Trac^atus  ,  quos  ec 
dit  GuilUlmus  Okamus  adversus  ]oannem  XXII.  cc 
tiiunt  a  Goldaflo  tomo  2.  Monarchi£  ,  ficut  & 
TrailatuSi  qups  adversuseumdem  Summum  Poi 
'      '  '  tii 


ECGLESIASTICA*  449 

tificcm  fcripturivic  Michael  Cccfenas ,  Ordinis  Fra- 
trum  Minorum  Generalis  Miniiler ,  qiiii  Ludovicl 
Bavari  Imperatoris  partibus  ftetit3&  a  ^oane  XXII. 
acque  a  fuis  merito  d^i^^i^atus  eft  anno  mcccxxix.. 
&  Mcccxxxi.utvidere  ed  SLpud  SpondanHm^Multa, 
alia  Opera  fcripferunt  Guillelmus  Ok^amus  ,  &  Af/- 
chaelCafenas  ,  de  quibus  legcndus  eft  Wadinghus 
in  Annalibus  >  &  in  Bibliotheca  Fratrum  Mino- 
rum  >  ubi  etiam  probare  nititur ,  Guilleimum  Ol^a-- 
mum  i  &  Michaelem  C^finatem  admeliorem  fru« 
gem  kk  reccpilTe  ,^&  poenitentes  obiifle  .  Quod 
licet  ipfe  inficias  ir^  nolim ,  incertum  tamen  e(io 
puto>  dicente  S.  ^uguflino  m  libro  de  Dodrina-» 
Chriitiana  :  Sicuti  non  fotejt  male  mori^  quibene  vi- 
xit ,  ita  vix  bene  moritur^  qui  male  vixit .  Et  fane, 
multos  legimus  in  omnibus  Ecclefiae  Sa^culis  fur- 
rexiffe  erroris  &  Schifmatis  Duces,  atque  ab  avita 
Keligione  populorum  animos  abalienaife  ;  Sed  qui 
reverterentur  dcinde  deferta  in  caftra  >  fuifque  fc 
aftech's  fubducerent,  vix  unum  alterumve  legimus. 
Ut  ut  fit ,  proterviam  Guillehni  Ol^ami ,  &  Michae- 
lis  Cccfenutis  retudit ,  &  pro  ^oanne  XXII.  Apolo- 
giam  adornavit  ^harus  Pelagius  ,  Ordinis  Fra- 
trum  Minorum  >  Epifcopusprimum  Coronenfis  ia 
Achaja  ,  &  poftea  Antiftes  Silvenfis  in  Lufitania-* 
conftitutus  ,  qui  vixit  eodem  Sssculo  XIV.  hoc  eft, 
circa  annum  mcccxl.  Scripfic  etiam  idem  ^lvarus 
Telagius  duos  libros  de  Plan£lu  Ecclefiie  j  quos  nun- 
'  cupavit  Petro  Gomefw  y  Ordinis  Fratrum  Minorum 
Cencrali  Jvliniftro ,  &  alia  Opera,  de  quibus  iegen- 
dus  eft  Wadinghus  in  Bibliotheca  Scriptorum  Or- 
dinis  Minorum  pag.  1 5. 

Prseter  Mayronium  ^  &  Okamum  ,  duos  alios 
Tom.F.  Ff  ccle- 


450  H   I   S   T   O   R   1   A 

ccJebrcs  Difcipulos  habuit  Joannes  Scotus  ,  quos 
hic  pr«tcrmittere  non  dcbeo.  Priitius  eft  ^ntonius 
^ndreasj  Ordinis  Minorum,  Philofophus  &  Thco- 
Togus  infignis ,  Dodior  DuUifluns  a  fuis  nunupatus  , 
qui  Commcntarium  fcripiit  in  iv,  libros  benten- 
tiarum  .  Altcr  cft  ]oannes  Baffolis  ,  Ordinis  Mino- 
rum,  DoEloris  Ordinatijjimi  nomcn  confecutus  ,  qui 
Mifcellanea  Philofophica  ^  Medica,necnon  tom- 
inentaria  in  iv.  Jibros  Sententiarum  ad  poftcros 
tranfmifit .  Denique  ,  ne  in  aliis  reccnfendis  Ordi- 
nis  Fratrum  Minorum  Scriptoribus  m  immenfum 
difFundar  ^  quatuor  dumtaxat  cclebriores  iubne- 
^am  ,  videlicct  Islicolaum  de  Lyra  ,  Petrum  ^.y/ureO" 
lum  ,  ^flefanum  ,  &  F^ymundum  Lullum^  qui  S;ecu- 
lo  XIV.  florucrunt .  In  primis ,  Nicolaus  de  Lyra^, 
tiatione  j  nonBrabantinusf^  nec  Flaudricus  ^  ncc 
Anglus  ,  ut  falso  putarunt  varii  Scriptorcs ,  fed 
NormannuSj  e  Lyra  Normandia  vico,  Judaicis  pa- 
rentibus  ortus  eft,  unde  Lyranus  vulgo  didus.  Or- 
dinem  Fratrum  Minorum  m  Ccenobio  Vernolienfi 
profeifus  eft  ,  &  in  Sacra  Facultate  Parifienfi  Do- 
doralibus  Infulis  exornatus ,  per  plures  annos  Sa- 
cram  Scripturam  ParifiisSummacum  laude  intcr- 
pretatus  eft .  Prseter  quiftiones  vctcris  &  novi, 
Tcftamenti  >  Poflillam  pariter  edidit ,  fcu  brevia->» 
Commentaria  in  univerfam  Scripturam  Sacram»^,, 
quse  fimul  cum  ordinaria  Strabi  Glofta  ^  &  Int^li-*» 
neari  ^nfelmi  Lauduncnfis  reperitur.Scripfit  etianli 
idem  Hicolaus  Lyranus  Tractatus  in  JudasoSjCom- 
mentarios  in  iv.  libros  Sentcntiarum,  &  alia  Ope-» 
ra,  de  quibus  legendus  cft  Lucas  Wadinghus  in  iii- j 
bliotheca  Scriptorum  Ordinis  Minorum .  Obiittl 
NicQkus  Lyranus  Paiiiiis  diexxiii.Odobris  aa-j 

ni^ 


E  C  C  L  E  S  I  A  S  T  I  C  A*  45  I 

niMcccxL.  &  in  Aula  Capitulari  Convcntus  Fra- 
trum  Minorum  fepultus^  Petrus  ^ureolus  ,  natio- 
ne  Gallus  ,  Vcrmetia:^  Oppido  ad  Ifaram  fluvium  j» 
nacus  ,  Ordincm  Minorum  profeflus ,  Laurea  Do- 
dorali  in  facultate  Pa^-ifienii  infignitus  cft .  Dein  , 
ad  Archiepifcopatum  Aqucnfem  anno  mcccxxv 
promotus  fuit  j  atque  ob  ingeniiperfpicaciam-*. 
Do£ior  Facundus  appellatus  .  Edidit  Petrus  ^ureQ" 
lus  Breviarium  Bibliorum ,  five  Epitomen  univer- 
fae  Scripturae  Sacrac  juxta  fenfum  litteralem :  Coiq- 
pendium  Theologifle:  Commentarios  in  iv.  libros 
Sententiarum  :  librum  de  Conceptione  B.  Virginis 
Marm :  Tradatum  de  Paupcrtate  &  ufu  paupero 
rerum  :  Sermones  &c.  ^liefanus  ,  natione  Italus , 
ex  ^0a,  Subalpinorum  urbe  nobili,  oriundus  ^cla«« 
ruit  in  Ordine  Fratrum  Minorum,  &  fcripfit  Sum- 
mam  Cafuum  Confcientiae  in  odo  libros  diftribu- 
tam,  qugevulgo  c/f/ife/^w^  dicitur  j  obiitque  circa 
annum  mcccxxx.  udjiefanum  alterum  paulo  poft  ia 
Ordine  Minorum  floruilfe,  Audorem  Commenta- 
riorum  in  libros  Sententiarum,&:  in  Apocalypfimj 
ac  Sermonum  de  Tcmpore^  rede  obfervat  Wadin* 
ghus  in  Bibliotheca  Scriptorum  Ordinis  Fratrum 
Minorum .  Circa  B^ymundurn  Lullum  ,  quem  Ter- 
tio  Ordini  S.  Francifci ,  nomen  dediife  ,  &  Sxcu- 
lo  XIV.  floruifle  fcribunt  Authores  Minoritx ,  non 
nulla  jam  obfervavimus  in  Colloquio  tertio  ,  ubi 
oftendimus  prim6,multas  propofitioncs,  cx  libris 
B^ymundi  Lulli  excerptas,  a  Gregorio  XL  Pont.  Ma«» 
ximo  fuifle  ceii  Hsereticas  profcriptas,  utliquetex 
ipfius  Diplomate^rclato  a  noftro  Eymerico  m  Dire- 
d:orio  Inquifitorum,  quod  Diploma  ncc  fubrepti- 
tium/iec  iuppofititiu  cHe,ibidem  cvicimus.Secun- 

ff    2  do. 


45i  HlSTORlA 

do  ^commonftravimus  ,  ^aymundo  Lullo  ,  propter 
illas  propoHtiones  hsereticas,  infamem  hsereleos 
ilicam  impingi  non  deberejquia  certiflime  conlUt> 
cum  correftioni  &:  judicio  Hcclefiasomniafua  fub- 
jecifie  Opera^  ut  multis  probat  Wadinghus ,  Mino- 
rum  Annalilta,  &  poft  ipfum  Joannes  Bapti/ia  Solle* 
rius  y  continuator  Bollandi  Iw  Diflertatione  Hifto- 
rica  de  Orthodoxia  &  libris  B.B^aymundi  Lulli genui-' 
nis  acfuppojititiis ,  quam  inferuit  tomo  v.  De  Adis 
Sandorum  menfis  Junii .  Ex  quo  fequitur ,  noii_* 
niinus  Orthodoxiam ;  immo  &  fanditatem  /^jy- 
tnundi  Lulli  vindicari  pofle  ;  qudm  vindicari  foiet 
Orthodoxia,  &  Sanititas  ^Joachimi  Ahb3,tisy  quem, 
ficut  obfervavimus  inColloquioiii.  in  Hiftoriam 
i^culi  duodecimi  >  Honorius  III.  Poncifex  Maxiraus 
defendit  contra  ejus  Calumniatores  ;  tametfi  Ab- 
batis  Joachimi  liber  contra  Fetrum  LombardunL» 
Oecumenici  Concilii  Lateraneafis  iv.  judicio  fuif- 
fet  confixus ,  idque  ea  folum  de  caufa ,  quod  Ab- 
bas  ^oachimus  fcnptafua  inandavit  F\Otnano  Pontifici 
ajjignari  ^pojiolica  Sedis  judicio  approbauda  y  feti 
ctiam  corrigenda  y  ut  ait  ille  Summus  Pontifex  iiL^ 
Brevi  Pontificio  ,  quod  ad  Antiftites  Cufentinum, 
&  Bifiuiaceniem  m  gratiam  Abbatis  ^Joachimi  de- 
ilinavit .  De  Vita  y  &  GelHs  l^aymundi  Lulli ,  ortu 
Ivlajoricenfis  ;  legefis  poft  Wadinghum  ,  jiam  cita- 
tum  ^oannem  Baptijiam  Sollerium  ad  diem  xxx. 
menfisjunii,  ubi  ex  variis  vScriptoribus  omnia^^ 
collegit,  quse  fpeftantconverfionem  ^aymundi  Lul- 
//jfrequentes  ejus  peregrinationes,  pro  dilatatione 
Fidei  Catholic^e  fufceptos  labores,  heroicas  virtu- 
tes ,  Martyrium  pro  fidei  defenfione  ,  ei  a  Sarace- 
nis  Bugi^  ia  Africa  illatum^  cultum ,  quo  Majori- 

cenfes 


ECCLESIASTICA.  453 

ccnCcs  eiim  uc  Martyrem  veaerantar,  &  miracula, 

qux  patravit  poft  mortem .  Qux  licct  omnia  irL> 

dubiuni ,  hic  revocare  non  aufim,  hi^  tamen  fidein 

adhibere  non  teneor  ,  quia  Ecclefia  Romana,  caete- 

rarum  Mater&  Magiftra,  necdum  l\dym.indi  Lulli 

Heroicas  virtutes  ,  Martyrium  ,  &  miraculavin* 

dicavit.  Innumeros  pene  libros  fcripuc  B^ymun" 

dus  Lullus  y  quorum  Catalogus  ,quempoft  Wadin^ 

ghum  exhibet  ad  diem  xxxjunii  pag,(597.  Sollerius, 

BoUandi  continuator,  tomo  v.  de  AcTis  San^orum^ 

compleditur  libros  trecentos  triginta  &  unum-», 

non  computata  Appendice  aliorum  librorum ,  qui 

fub  ejus  nomine  circumferuntur ,  quique  ad  Chi- 

miam  majori  expartc  attinent.  Sed^  uc  candid^ 

fatear>  difficile  in  animum  meum  inducere  pof- 

fum  y  ab  uno  B^ymundo  Lullo ,  cot  variis  occupa* 

tionibus  ,  peregrinationibus  ,  &  concionibus  di* 

ftrafto ,  tantam  librorum  copiam  ,  non  dico  com-» 

poni  attentius,fed  vel  tranfcribi  commode  potuif- 

fe .  De  Scriptis  T{aymundi  Lulli  varia  ac  diverfa-» 

func  Authorum  judicia,  quibus  referendis ,  nc  loa- 

gior  fim  ,  confulto  fuperfedebo ,  unum  dumtaxat, 

quod  Lulliftis  fufpedum  efle  haud  poteft  ,  profe- 

ram  judicium  Wadinghi ,  qui  tomo  3.  Annalium-> 

Minorum  ad  annum  mcccxv.  quo  obiit  T{aymundus 

Lullus  ,  fic  de  ejus  Operibus  cenfec  :  Q^id  de  genui^ 

nis  Lulli  Operibus  fentiam^  inquit ,  libere  pronuncia'- 

bo .  Opus  Theologicum   in  libros  Sententiarum  ,  ed 

majorem  ingerit  admirationem  ,  quo  copiojius  ,  miris 

&  inufitatis  modis  loquendi ,  o?nnia  fidei  comprehen^ 

dit  arcana  ,  deque  finguUs  Theologi^    controverfiis 

plures  injiituit  quafiiones  .  Libri  de  Contemplatione  , 

^  pia  qmque  argumenta ,  qua  traltat ,  devotionem 

Ff    3  /p/- 


4J4  H  I   S  T  O   R   1   A 

rant  y  &  fidei  dilatandiC  praiferunt  ardorent .  Pr^cter    M 
bxc yvarii  funt  Tra£latuli,  <uariofine  &  tempore  com-    fl 
fa5ti ,  qui  vagum  &  verfatile^  &  ad  omnia  paratum     « 
hominis  indicant  ingenium  •  ^rtes  Mxgna  ,  &  Par^ 
^a  y&  Inventiva  veritatis ,  admirabiles  habent  am- 
bages  ,  &  finuofos  anfra£tus ,  per  quos  nec  Dizdalo  li- 
ceat  incedere^nec  ingeniofiffimis  aliquando  viris  etiam 
filumfufficiat  ^riadna^  quin  initinere ,  veljudicio 
f£pi  deficiant .  Paucos  ,  vel  nullos  invenias ,  qui  hanc 
artem,  vel  artium  omnium  fecretiffimum  &  myfterio'- 
fum  5  quodfingunti  Seminariumj  vel ,  ut ,  alii  volunt 

'ludibrium  ,  pcrfeife  ajfequantnr in  univerfis 

autem  hominis  Operibus  Jiylus  inconcinnus  ,  incequa- 

lis  ,  nonfolum  humilis  ,  ver/lm  pajfim  barbarusy  idio- 

tifmis  aliorum  idiomatum  ubique  fcatens  .  Methodus 

irregularis  ,  inculta  &  confufa  :  J^erum  geflarum  ne^ 

jjue  feria  ,  neque  lenis  ,  fed  levis  &  afpera  ,  aliquan^ 

^db  ridicula  ,  vera  tamen  &  fincera  narratio .  Modi , 

^  termini  loquendi  d  communi  diffident  loquela  Tbeo" 

logorum  i  &  pleraque  ejufdem  ajfertiones  d  communi 

nofiri  ^vi  doStrina .  Candide  etiam  fatetur  ibidcm 

'Wadinghus ,  majorem  partem  propofitionum,quas 

noller  Eymericus  in  fuo  Diredlorio  Inquifitorum^ 

tanquam  hasreticas  perftringit ,  ofFendi  in  Operi- 

bus  ({aymundi  Lulli :  dc  enim  inquit :  Porro  ex  reli' 

quis  propofitionibus  ,  quas  EymericHs  centum  exfcrip^ 

Jit  in  Dire£lorio  ,  major  &  potior  pars  verh  in  ejus 

Operibus  reperitur ,  quarum  nonnulU  duriores  &' 

craffioresfunti  qudm  eas  communis  Theologorum  fcho^ 

la  admittat ,  aut  fine  cenfuris  elabi  permittat  •  Ha- 

iSteniis  Wadinghusy  cujus  accurato  de  B^ymundi 

Luili  Opcribus  judicio  lubentiirime  fubfcribo . 

D.    Jam  intclli^o  j  benemultos  ex  utroquo 

Ordi- 


ECCLESIASTICA#  45  5 

Ordinc  Fratrum  Mcndicantium  ,  Praedicatorum  , 
&  Minorum  Sa^culis  XIIL&  XIV.  prodiifle  prxcla- 
riflimos  ScriptoreSj  nec  dubito,  quin  in  aliis  duo«i» 
bus  Ordinibus  Mendicantium  ,  videlicet  Eremita- 
rum  S.  Auguftini ,  &  Carmelitarum ,  celebres  iti- 
dem  floruerint  Scriptorcs  ,  quos  profedo  filcntio 
practcrmittere  hajud  debemus . 

M.     In  Ordine  Fratrum  Eremitarum  S.  *//»- 

gujlini  floruit  fub  finem  SajculiXIII.  &inirium-# 

Sseculi  XIV»  Qy£gidius ,  pacria  Romanus  j  Ordinis 

Eremitarum  S.  ^ugufHni  Prior  Generalis ,  deind^ 

Bituricenfis  Archiepifcopus .  S.  Thoma  ^quinatis, 

cujus  difcipulus  fuerat ,  acerrimum  fefe  prxbuic 

vindiccm  >  &  ,  ficut  antea  obfervavimus ,  contra-jp 

Guilldmum  Lamarcnfem^  Minoritam  ,  qui  S.  Thom^ 

doftrinara  primus  impugnavcrac ,  librum  compo- 

fuit>  quem  infcripfit  Corre^ioritm  Corruptorii  OpC'^ 

rum  F.  Thoma  .  Laurea  Dodorali  in  Sacra  Facul-* 

tatc  Parifienfi  donatus ,  ob  eximiam  ,  qua  fulge- 

bat ,  eruditionera ,  DoSioris  Fundatiffimi^  omniumt 

virorum  eruditorum  calculo.,  promeritus  eft .  In-» 

terfuit  Concilio  Gcncrali  Vienncnfi  celebrato  an«« 

noMcccxi.  ac  demum  Avenione  meritis  plenus 

obiit  dic  xxii.  Decembris  anni  mcccxvi.  Multa^ 

fcripfit  ^gidius  B^manus  Philofophica  ,  Theologi- 

ca,  Moralia,  Commentarios  in  Cantica  Gantico*^ 

rum  ,  in  Epiftolam  S.  Pauli  ad  Romanos  ,  &  ifu» 

Epiftolam  primam  t\\x{(i^ta  Apoftoli  ad  Corin- 

thios  ,  nec  non  librum  de  Ecclefiaflica  Poteflate  , 

quem  Philiffus  Bergomenfis  in  Supplemento  Chro- 

nicorura  ad  annum  mcccxvi.  rccenfct ,  ubi  ctiam 

^gidium  B^manum  miraculis  claruifle ,  &  fanfti- 

tatis  m&iiCQB^atHm  Do^orem  appdlatum  fcribit  • 

Ff    4  P«- 


456^  HlSTORlA 

Prseter  oy^gidium  F^manum  ,  alii  duo  cjufdem  Or- 

dinis  Ercmitarum  S.  ^uguflini  Priores  Generales 

SsECulo  XIV.  Theologiam  Scholafticam  perdocftis 

fuis  lucubratioaibus  illuftrarunt,  videlicet  Thomas 

^rgentinenfis  ,  &  Gregorius  ^riminenfisy  quorum--y 

primus  ,  feu  Thomas  ^rgentinenfis  ,  natione  Ger- 

manus  fuit,  patria  Argentoratenfis  ,  unde  no- 

mentraxitjTheologus  Parifienfis,  Ordinis  Ere- 

mitarum  S.  ^«^«/?/«/ Prior  G^neralis  eledusPa- 

rifiis  anno  mcccxlv,  ciimque  annos  xii.  Magiftra- 

tum  gefliflet^  e  vita  migravit  Vienna^  in  Auftria-» 

anno  mccclvi  i.  Extant  etiamniim  Commentarii , 

quos  edidit  iniv.  libros  Sententiarum  .  Casterum, 

confundi  haud  debet  ifte    Thomas  ^rgentinenfis 

cum  aitero  ejufdem  cognominis  Thoma  de  .Argen- 

//w^OrdinisPrasdicatorum  ,  qui  fub  finem  Ssecu- 

Ji  XV.  hoc  eft ,  anno  mccccxcv.  claruit ,  &  fcripfit 

Sermones  ,  Meditationes  ,  Epiftolas ,  &  Quseftio- 

nes,  utteftantur  Trithemius  y  8c  Simlerus .  Altet 

Ordinis  Eremitarum  S.^/<^//y?/;i/ Generalis  Prior, 

feu  Gregorius  ^riminenfis^  natione  fuit  Italus  ,  pa- 

tria  Ariminenfis ,  Facultatis  Parifienfis  Dodor,  & 

Theologorum  fui  temporis  fubtiliflimus  .  Edidit 

Commencarios  in  iv.  libros  Sententiarum ,  in  Epi- 

ftolas  S.  Pauli  y  6c  in  Epiftolam  Canonicam  S.  ^^- 

cobi  flibcixm  deVfuris  ^  &  Sermones  de  Temporo 

&  de  Sanftis  .  Incer  Illuftres  etiam  Sajculi  XIV. 

Scriptores  Ordinis  Eremitarum  S.  ^uguflini ,  jnrQ 

ac  merito  recenferi  debent  ^uguflinus  Triumphus , 

&  B^chardus  Hamfolus .  Summam  de  Poteflate  Ec^ 

clefiaflica  cdidit  ^luguflinus  Triumphus,Ital\iSyqa2Lm 

^oanni  XXIL  nuncupavit  ,  necnon  Milleloquium 

S*  ^ugujiini ,  quod  BartbQlomus  Vrbinas ,  ejus  di- 

f(?ipu-5 


ECCLESIASTICA*  457 

fcipulus ,  abfoluit ,  &  Clementi  FL  dicavit ,  tefto 
Trithemio.  Narione  Anglus  &  patria  Eboraceufis 
fuit  Bjchardus  Hampolus  ,  qui  ia  plures  Sacra?  Scri- 
pturse  Jibros  edidit  Commentarios  ,  &aliaqua2* 
dam  Opufcula  afcetica  ,  quaj  extant  in  Bibliothe- 
ca  Patrum  tomoxxvi.  Prsetermitto ,  brevitatis 
ergo,  alios  complures  Ordinis  Eremitarum  S»^/i-> 
guflini  Scriptores  ,  qui  Sajculo  xiv.  \\\  Theologia-» 
Scholaftica  verfatiflimi  Commentarios  in  iv.  li- 
bros  Sententiarum  adornarunt,  vel  in  arte  concio- 
nandi  diii  mnltumque  exercitati  Sermones  edide- 
runt  5  &  alia  id  genus  Opufcula  Sacra  . 

In  Ordine  Carmelirarum  Complures  'itidem 
Sajculo  prsefertim  XIV.  extiterunt  eruditi  Theolo- 
gi  Scholaftici,  qui  Commentarios  in  iv.  libros 
Sententiarum  fcripferunt ;  eximii  Scripturas  Sacrac 
Interpretes  ,  qui  Commentarios  in  Scripturam-j 
Sacram  concinnarunt;  Egregii  Concionatores,qui 
Sermones ,  &  libros  de  Vita  Afcetica  lucubrarunt, 
de  quibus  fingiUatim  differere,  ciim  mihi  noii  per- 
mittant  anguitias  temporis,  duos  celebriores  hic 
tantum  laudabo  ,  quorum  primus ,  &  unus  inftar 
omnium  eft  Joannes  Baconus  ^  natione  Anglus  ,  in 
Sacra  Facultate  Parifienfi  Doftor  Theologus ,  qui 
tautam  in  refolvendis  Theologiae  Scholaftic^  quf- 
ftionibus  famam  confecutus  eft^ut  Do^oris  B^foluti 
nomen  obtinere  promeritus  fuerit .  Scripfit  Com- 
mentaria  iniv.  libros  Sententiarum  ,  Compen* 
dium  Legis  ChrilU  ;  Quodlibetica  qua:dam  Car*- 
meliticum  Ordincm  fpedantia  ,  Commentaria  in 
libros  Saniiii  Auguftini  de  Civitate  Dei ,  &  de  Tri-' 
nitate  ,  &  in  libros  Sandi  Anfelmi  de  Incarnatione^ 
Verbi ,  Tradatus  yarios  advcrsui?  Judw^  ^  Sermo- 

ncs 


458  H  I  s  T  o  R  I  A 

ncs  varios ,  &  alia  Opera,  quas  adhuc  incdita  funt, 
quorum  Catalogum  fatis  longum  texunt  Baleus  , 
Titfeus  ,  aliique  ,  qui  dc  Scriptoribus  Anglis  ,  eo- 
runique  Operibus  differunt.Alter  Scriptor  Ordinis 
B.Mariac  de  Monte  Carwelo,  qui  Sasculo  XIV.  floruit, 
cft  Guido  de  Perpiniano  ,  e  llnfcinonenfi  Comitatu 
Oriundus,  qui  hujus  Ordinis  Prior  Generalis  fuit, 
deind€  Majoricenfis  in  Infulis  Balearibus  Epifco* 
pus  ,  demum  Elnenfis.  Scripfit  librum  de  Hareftbus 
ad  Gaucelinum  CardinalemEpifcopum  Albanenfeni, 
&  Concordiam  quatuor  Evangelijiarum  .  Ejufdem^ 
Cuidonis  Commentarium  in  Decrctum  Gratiani  ex- 
tarc  MS.  in  Bibliotheca  Regis  Chriftianiflimi  tefta- 
tur  Stepbanus  Baluzius  m  fuis  Notis  in  Gratianunu 
pag.  642.  &  Cafimirus  Oudinus  in  Supplemento  Bel- 
larmiai  de  Scriptoribus  Ecclefiafticis  aflerit,  Tra^ 
(iatum  de  perfekione  Vit^ ,  quem  fcripfit  idem  Ga/- 
do  de  Perpiniano ,  reperiri  MS.  inBibiiotheca  Coi- 
bertina .  Si  plura  de  Scriptoribus  Ordinis  Carmc- 
litarum  fcire  aveas  ,  legefis  ^oannem  Baptiflam  de 
Lezana  ,  qui  eorum  Annales  concinnavit,  &  Trithe- 
tnium^  qui  dc  illorum  origine  &  laudibus  fcripfit  • 

D.  De  his  Scriptoribus  plura  fcire  oon  dc- 
fidero,  fed  unam  dumtaxat  fub  finem  hujufce  Col- 
loquii  percupio  habcre  notitiam  illorum  Autho- 
rum,quosin  decima  clafle  Scriptorum  SgcuI.XIIL 
&  XIV.  rcpofuifti ,  quique  dc  Jure  Canonico  fcri- 
pferunt  j  aut  Epiftolas  Decretales  Romanorum^ 
Pontificum  in  unum  corpus  redegerunt  • 

M.  Sericm  Authorum  ,  qui  Sacculs  XIII.  8 
XIV.  de  Jure  Canonico  fcrifperunt,incipiam  a  do 
^iflimis  Romanis  Pontificibus,qui  his  duobus  Sa? 
culis  £ccleftam  rcxcrunt  ^  <Sc  JbpiftoUs  Decretalc: 

edidc 


ECCLESIASTICA.  459 

didcrunt ,  quarum  dcindc  variac  f^dx  funt  Com- 
•ilationcs ,  qua:adJusCanonicum  ,  feu  Pontifi- 
iuni  attinent .  Et  primo  quidem  InnocentlusUU 
^ontifex  Maximus ,  bene  multas  fcripfit  Epillo- 
as ,  quas  duobus  libris  collcgit ,  cdiquc  curavic 
juillelmus  Sirletus  ,  poftea  Cardinalis ,  Romac  an- 
lo  MDXLiii,  His  duobus  Epiftolarum  Innocen^ 
:ii  in.  libris  ,  quatuor  alios  ineditos  cx  manufcri- 
pto  Codicc  BibliothecsB  Collegii  Fuxenfis  adjecit , 
ac  evulgavit  Tolofae  anno  mdcxxxv.  Francifcus  Bo- 
fquetus  ,  poftea  Epifcopus  Montispeffulanus^a  quo 
^tiam  additae  funt  eruditx  Nota? .  Verum,omnium 
curas  longe  fuperavit  Stephanus  Baluzius ,  qui  Pa- 
rifiis  anno  mdclxxxi  i.  pulcherrimam  &  caftigatif- 
fimam  adornavit  Editionem  omnium  ,  quas  repe- 
rire  potuit ,  Innocentii  IIL  Epiftolarum ,  quas  certc 
quanciim  ad  Hiftoriam  Ecclefiafticam  illius  tera- 
poris  illuftrandam ,  &  adjusCanonicum  cxcolen- 
dum  confcrant,  jam  obfcrvarunt  Viri  eruditi  • 
Praster  tot  Epiftolas,  quas,ob  varia  Ecclcfias  cmer- 
gcntia  negotia  ,  fcripfit  Innocentius  IIL  alia  cjus 
Opera  feorfim  cdita  in  duos  tomos  conie<aa  funr, 
quorum  priori  continenturin  primis  Sermones^w^» 
riique  pii  Traftatus,  ut  dc  Myfleriis  Mijfae ,  de  con* 
temptu  Mundi ,  de  SanSiorum  veneratione ,  &  ^Stoj» 
atque  Decreta  Concilii  Lateranenjis,  Hymnus  etiam  in 
Chriflum  &  ejus  Matrem  • 

HonoriusIIL  multas  ctiamfcripfit  Epiftolas* 
Quamvis  cnim  tres  tantcim  illius  Pontificis  Epi- 
ftolx  in  Collcdione  Conciliorum  habcantur ,  aliac 
tamen  occurrunt  apud  Odoricum  B^ynaldum  ,  B«o- 
^ium  ,  Wadinghum ,  Duchenium  ,  &  alios  Eeclcfia* 
ilicos  Scriptorcs,pr«tcr  Compilationcm  intcgram 

Dcr 


4(fO  H  I  S    T   O    R   I    A 

Decretalium  ab  Innocentio  OVo^^/o^Cancdlario  Ec- 
cIefi2E  Tolofanx,  editam  anno  mdcxlv*  Inter  Juris 
Canonici  peritos  Pontifices  Romanos  cenferi  de* 
bet  Gtegorius  IX.  cujus  fexdecim  BpiAolx  inter 
Pontificias  relata-  fuerunt^  &  aliae  non  paucse  variis 
m  locis  publicac^  reperiuntur.  Hujus  Summi  Pon- 
tificis  juHu  ,  ficut  antea  obfervavimus:,  S.  B^ymim* 
dus  Pennafortius  ,  Ordinis  Pr^dicatorum  ,  Decre- 
talium  libros  quinque  ex  prioribusCompilationi- 
bus  coUegit,  &  anno  mccxxx.  vulgavit  .  Quod 
quidem  ut  clarius  intclligas  ,  obfervare  debes^poft 
editum  Gratiani  Decretum  novasfubinde  a  fequen* 
tibus  Romanis  Pontificibus  emanafle  Epiflolas  ,  & 
Conftitutiones ,  quse  cum  jx^s  facerent  in  rebus  Ec* 
clefiafticis  ,  earum  acceffione  locupletari  Canoni- 
cam  Difciplinam  ntctffo^  fuit .  Primus  itaque  Ber^ 
Kizrc/^/i- ,  Pr^epofitus  Papienfis  ,  ac  deinde  Epifco- 
pus  Faventinus  ,  Decretales  pr^fertim  fu^  aetatis 
Pontificum  Epiftolas  ix\  quinque  libros  collegit 
paulo  ante  annum  mcxc.  Hsec  eft  primaCoIleftio, 
ieu  Compiiatio  Epiftolarum  Dccretalium  Roma- 
norum  Pontificum.  Emergentibus  deinde  aliis  fub- 
inde  Sedis  Apoftolica:  Conftitutionibus ,  fecunda 
CoIIedio ,  feu  Compilatio  ter  a  tribus  Authori- 
bus  confeda  eft ,  Gilberto  videlicet  Abbate,  xAlano 
Epifcopo  Antifiodorcnfi,&  '^Joanne  Galenfi  feu  ^al- 
lenft  y  Volaterris  in  Tufcia  nato .  Prasvaluit  tamem 
ca  CoIIedio ,  feu  Compilatio ,  quam  "^oannes  Val- 
lenfis  compofuit .  Tertiam  CoIIedionem  ex  Rege*- 
His  Innocentii  III.  compilaverat  Bernardus  ,  Archi- 
diaconus  Compoftellanus ,  quse  non  eft  recepta-»  i* 
Unde  Innocentius  III.  aliam  Collcdiionem,  quam 
vocamus  ^^mi^w  j  cQOiici  /uflit ,  &  aw^^ontate  pu- 

bJic^i 


ECCLESIASTICA»  ^6l 

)lica  munivic  •  Quarrani  colledtioaem  compiUri 

:uravic  idem  Summus  Poncitex  Innocentius  Ui.  cui 

iliam  quincam  Colkaionem  addidic  Honorius  III. 

zx  his  icaque  quinque  Coilectionibus,  feu  Compi- 

atiouioui  Epiltolaram  Decrecalium  ilomanorum 

Poncilicum^  voluic  CregoriusIX.  fucceHor  HonO" 

rii  III.  uc  S.I{zymundus  Pmnafortius  novam  Compi- 

j.arec  Coilcaionem  ,  qu^quinque  libris  conftac,  & 

c:sECcris  aliis  Collediionibus  longe  accuraciot  cen- 

^fecur.  Poll  illos  quinque  Decrecalium  libros  d 

'^.  I{ciymundo  juHu  Gregorii  IX.  edicos  ,  duobus  vo- 

jlumuiibus  conltare  coepic  Juris  Poncificii  Corpus  , 

iDecreto  fcilicet  Gratiani  ,  ^  Decretalibus .  Nam-> 

[icec  a  iequencibus  Poncificibus  condicae  fuerinc 

vContticuciones  non  pauca: ,  non  uili  camen  circa 

annumMccc.  m  unum  volumcn  digeftas  fuerunt 

juiTu  Eonifacii  VUL  qui  parcim  fuas  ,  partim  Supe- 

riorum  poll  Gregorium  IX^  Poncificum ,  ipliuiquo 

Gregorii  IX.  polteriores  Decrecales  collegic  ,  6c  ii- 

mul  cum  illisduorum  ConciliorumGeneralium-^ 

Xugduneniium  Decreca .  Qux  Bonifacii  VIII.  Com- 

pilacio5m/  nomine  donacaeft,  eoquod^ow/f^- 

cius  VIII.  librum  fuum  annedi  volueric  quinquc^ 

aliis  libris  Colledionis  ,  feu  Compiiacionis ,  juilu 

Gregorii  IX.  fad^  a  S.^iymundo  •  Poit  mortem  Bo* 

nifacii  VIII.  &  Benedidii  XL  alias  X.  Sedem  Pontifi- 

ciam  Roma  Avenioncm  tranftulit  Clemens  V.  qui 

Conftituciones  Generalis  Concilii  Vienneniis  ,  cui 

pr^efuic  anno  mcccxi.  una  cum  nonnullis  fuisCon- 

fticucionibus  acque  Epiftolis  Decrecalibus,  ance  > 

aut  poft  pracdiftum  Concilium  emiflis ,  colligi  cu- 

ravic .  Sed  ,  eo  ance  promulgacionem  defunfto, 

prusiuius  ejus  Succeilor  ^oannes  XXII.  eas  audo- 

ricace 


4^2  HlSTORlA 

ritatc  publica  donavit>  cdiditq;  viii.  Kal.Novcmb 
ris  anno  fccundo  Pontificatus  fui,  idell  anno  Chri 
£li  Mcccxvii.  Hx  autem  Conftitutiones  ,  feu  Epi 
ftolf  Dccrctales ,  cum  folum  cUmcntem  V.  partin 
pcr  fc,  partim  pcr  Synodum  Generalem  Viennen 
fem  ab  eodem  Pontifice  celebratam  ,  Authorenu 
habeant,C/ewe«r/w^  difta^  funt,quamvis  Clmens  V 
cas  fub  titulo  libri  vi  i.  Decretalium  vulgare  defti 
naflet .  Denique  ,  ^oannes  XXII.  vulgo  nuncupa 
tus,  Avenione  SedenSj  iv.  Idus  Novembris  anii 
Pontificatus  fui  noni  ,  ideft  ,  iErg  Chriftian;i 
Mcccxxiv.  propriasConftitutiones  numero  vigir 
ti  fub  14.  titulis  libro  uno  promulgavit  ,  quse  Ex 
travagantium  nomine  defignantur  ,  quod  extra  jt 
ris  Canonici  Corpus  olim  vagarentur;  imm6,idei 
Extravagantium  nomen  nunc  quoque  retinent,licc 
in  Juris  Pontificii  Corpus  fuerint  translatse  . 

Intdr  peritos  juris  Canonici ,  feu  Pontificii 
Jntcrpretes  ,  qui  Saeculo  XIII.  fioruerunt ,  prim^ 
itnQl  Innocentius  ly^.  qui  primus  Commentarios  in 
quinque  DecretaliumJibros  Lugduni  in  Galliis  coir 
pofuit,  quo  tempore  Concilium  habuit  ea  in  Urb 
Lugdunenfc  I.  in  quo  Fridericum  IL  Imperatorem. 
anathcmate  percuiit .  Sua  dodtrina  promeritus  e 
Summus  illc  Pontifex  ,  ut  a  Viris  jurjs  utriufqt 
Confultis  Pater  juris ,  &  Organum  veritatis  appe 
larctur,  Scripfit  etiam /«woc er«n«j /A^.  Apologcti 
cum  librum  De  jurifdi£lione  Imperii ,  e^  ^Auttoritu 
te  Pontificis,  contra  Petrum  de  P^ineis  ,  qui  pro  Fri 
derico  II.  atque  Imperatorum  poteftacc  contra^ 
Pontificiam  fcripturicrat . 

Bernardus  ,  didus  Compojiellanus  ,  quod  effi 
Ecckfix  Compoftellana:  iiiHilpauia  Presbytcir 

juiiii 


ECCLESIASTICA.  ^6^ 

juflu  Innocentii  IF.Voniiticis  Maximi ,  Cafus  Lecre" 

tuitnm  confccit ,  &  erudicosin  eos  Commcntarios 

lucubravit  ,  quos  ^pfaratits  vocant .  Henricus  Ho^ 

ftienfis ,  Segulii  in  DicECcfi  Taurinenfi  natus ,  adco 

in  dodrina  juris  cxcelluit ,  ut  juris  utriufque  A/o- 

mnha  dictus  fueric  >  &  ob  eximiam  eruditionem 

£brodunenfis  primum  Arcliicpifcopusab  Innocen^ 

tio  IV.  creatus  ,  deincie  ab  ^lexandro  IF.  quo  hor- 

tantc  fcripferat  in  Decretalcs  ,  ad  Cardiiialis  di- 

gnitatem  eve(!ius  fuerit ,  ac  EpifcopiHoftienfis  ti- 

tuio  cohoneitatus,a  quo  Epifcopatu  vuigo  Ho/iien^ 

Jis  nuncupatur  •  Inter  Opera  ^  quae  edidit ,  duo  im- 

primis  celebrantur  ,  vidclicet  Summajuris  Canoni- 

xi  i  vel ,  ut  alii  volunt ,  utriujquejuris  ,  quac  aurea 

vocatur  ,  &  altcrum  Opus ,  quod  Le£iura  dicitur  , 

quo  nomine  Commentarii  intelliguntur  iti  quinquc 

Decrctalium  libros ,  qui  in  duo  volumina  funt  di- 

ftributi.  Henrici  Hojiienfis  dx{ci^\x\\xs  fuit  Guillel^ 

mus  Durandus  Speculator,  five  Durantes,  ex  Provin- 

cia  oriundus  apudPodium  Milionium  natus  .  In.* 

Mutinenfi  Academia  juvcnis  admodum  Gratiani 

Decretum  interpretatus  eit^  &  poftca  iw  Curia  Ro- 

mana  Caufarum  Auditor  y  ingens  iilud  Opus,quod 

Speculum  infcripfit ,  ante  annum  aetatis  fu«  vigefi- 

mum  quartum  componere  coepit ,  &  non  nifi  in- 

tra  unum  &  viginti  annos,  ipfomet  tcfte,  abfoluit, 

illudquc  perfe(!ium  Ottobono  tituli  Sandi  ^driani 

Cardinali  nepoti  Innocentii  IV.  nuncupavit .  Pr«- 

ter  iftud  Speculum  iti  quatuor  libros  diltindum^  , 

iic  appellatum  ,  quod  fbrenfes  homincs  variarum 

caufarum  hominem  in  eo  fpcculentur  ,  ac  vclut  iti 

fpeculo  inipiciant ,  fcripfitetiam  I^ationale  Divino* 

rum  OJficiorum  in  Jibros  odo  diftincitum  ,  quod  an- 


'^6^  H    I    S    T    O    R   1    A 

no  MCCLxxxvi.  abfoluit ,  Commcntarium  quoquc 
inCanones  Concilii  Oecumenici  Lugdunenlis  II. 
cui  ipfemet  interfuit ,  &  B^pertorium  Jnris  ,  quod 
una  cum  ejus  aliis  Operibus  prodiit  Lugduni  an- 
nis  MDxvi.  & MDLi.  Citantur  praeterea  ab  eo  con- 
fcripta  tiim  Speculum  Legatorum  y  in  quo  de  ipfo- 
rumOfficio  &  poteftatc  lato  calamo  fcribit ,  &c 
Commentaria  in  Decretales .  Ad  Epifcopatum  Mi- 
matenfem  inGallia  annoMCCLxxxvi.  proveftus 
eft  ifte  Guilklmus  Durandus  Speculator ,  ac  decen- 
nio  poft  obiit  Romse  ,  fepultus  in  Fratrum  Praidit 
catorum  Ecclefia  S.  Mariae  fuper  Minervam  .  Per- 
peram  nonnulli  confundunt  hunc  Guillelmum  Du- 
randum  Speculatorem ,  Mimatenfem  EpifcopunL-»  , 
cum  altero  Guillelmo  Durando ,  qui  fuit  etiam  poft 
ipfum  Epifcopus  Mimatenfis ,  6c  fcripfit  librum  de 
Ordine  celebrandi  Generalis  Concilii  occafione  Con- 
cilii  Oecumenici  Viennenfis,  quod  tum  temporis 
celebrari  debebat.  Conftat  ctcnitnG uillelmum^ 
Durandum  Speculatorem  ^EpiCcopum  Mimacenfem, 
ad  tempora  Concilii  Generalis  Viennenfis  noii-» 
pervenifle,  adeoque  non  efle  Authorem  hujufcc 
libri ,  de  Ordine  Celebrandi  G^neralis  Concilii ,  icd 
verum  illiusiibri  Authorem  efle^alterum  Guillel' 
num  Durandum  ,  qui  fuititidem  Epifcopus  Mima- 
tenfis  ,&  nepos  Guillelmi  Durandi  Speculatoris.Dz-^ 
nique  3  inter  eruditos  juris  Canonici  Interpretes , 
qui  Sxculo  XIII.  illuftriores  fuerunt ,  reponi  de- 
bent  Bartholom^us  Brixianus ,  &  Garfias ,  quorum^ 
primus  natione  Italus  fuit .  Jurifconfukus  &  Hi- 
Itoricus  celebris  ,  CregorioIX^  Pontifici  Maximoi 
familiariffimus .  Scripfit  muItosTraCtatus  Juris,. 
quinque  libros  hi  Decretales ,  &  Chronicon  deiji 

Ur- 


ECCLESIASTICA,  4^5 

Urbibus  Italiae  •  Obiit  Gmllemus  Brixianus  anao 
MccLvi  II.  a^tatis  {\ix  lxxxi  v*  £jus  cum  laude  me- 
minere  Trithemius  inCatalogo  Scriptorum  lUu- 
flrium  ,  &  B^phael  yoUterranus  lib.xxi.  Commenta^ 
riorum  Vrbanorum .  Altcr  vero ,  feu  Garzias ,  na«* 
itione  Hifpanus ,  Decrctales  interpretatus  eife  di- 
citur ,  circa  annum  mcclxxxv.  Opere  imperfedo  • 
Edidit  quoquc  Clojfas  in  Sextum  Decretalium, 
&  Summa:  ^  quae  Pifanella  vocatur  ,  quaedanu» 
adjecit . 

D.  AUos  ,  R  qui  fuerunt ,  Sajculo  XIV.  peri- 
ti  Interpretes  Juris  Canonici ,  feu  Pontiiidi ,  bre- 
vitdr  percenfe,  &  tandcm  Colloquio  noftrOj  quod 
iblito  longius  protraximus  ^  finem  imponamus . 

M.    Inter  peritos  Juris  Canonici ,  feu  Ponti- 

ficii  Interpretes  Sa^uli  XIV.  primum  locum  tenec 

Cuido  Baifius  ,  alias  de  Bayjb^  ^ttitius  Regicnfis  ^ 

quiJusCanonicum  interpretatus  eft  Bononiae  an-* 

no  mcclxxxiii.  qua  in  Urbe  Archidiaconus  crca- 

tus  eft ,  &  ea  dignitate  cogaomen  ^rchidiaconi 

apud  pofteros  mcruit .  Inter  plura  Opcra  >  quae 

de  JureCanonico  edidit^  priefertim  celcbrancur 

ejus  Commentaria  in  univerfum  Gratiani  Decre^ 

tum  annoMCcc.  abfoluta^  qua?  j  ob  dodtrin^  in  his 

contcnta:  qua(i  fragrantiam  ^  B^farii  nomiae  infi- 

gniuntur .  Decretales  etiam  iHterprctatus  eft ,  cjuf- 

que  Opera  Venetiis  edita  funt  magna  ex  partc  au'* 

no  MDCxxx.  Hujus  Guidonis  Baifii  difcipulus  fuit 

^oannes  ^Andrea  in  agro  Florentino  natus ,  Jurif- 

confulcus  pcntiilimus ,  qui  Bononia^  pcr  annos 

prope  quinquaginta  Decreta  Pontiiicum  magna 

cum  laude  incerprecacus  ett  ,  &  fcripfit  priaio 

Gloflcmata  in  fextum  Decrccalium  polt  Guidonem 

Tom.Ks  C  g  Bai" 


^66  H    I    S    T    O    R    I    A 

JBaifium  ,  Archidiaconum  ,  pra^ceptorem  fuum.^  , 
quem  impense  coluit  ♦  Demde  ,  ia  Clementinas 
Scholia  fcripfit ,  quas  coQtextui  annexa  pro  Gloflis 
leguii^ur  •  Poftremo  ,  in  iiregorii  IX.  Pontiiicis 
Maximi  Dccretales  Commentarium  edidit  fub  IsTo* 
^ellarum  titulo .  Graliante  pefte  Bononise   obiit 
^oanne^  ^ndrea  anno  mcccxlvi  1 1.  &  fepultus  eft 
in  Eccleiia  Fratrum  Praedicatorum  •  Hic  ^oannes 
^ndrea^  dumadhuc  in  vivis  eflet ,  infilium  fuum 
adoptavit  "^oannem  Calderinnm  ,  patria  Bononien- 
fem  ,  qui  inter  Juris  Canonici  Interpretes  Clarifli* 
mus  cvafit ,  &  Clementis  VI.  Pontificis  Maximi 
Confiliarius  fuit .  Plurima  de  Jure  Canonico  Ope- 
ra  fcripfit  Joannes  Calderinus,  &  praeter  ejus  Com- 
mentaria  in  libros  Decretaliumj  Decifioncs ,  Con- 
filiai  &  alia  ,  qu2e  recenfet  Simlerns  in  Epitomo, 
cxtat ,  ejus  Tabula  continens ,  authoritates  &  fcn- 
tentias  Bibliorum ;  prout  ia  Compilationibus  De- 
cretorum  &  Decretalium  inducuntur  fecundum-; 
Alphabeti  ordineni  j  emcndata  a  Thoma  Dumber^ 
gio  MemingOy  Spirenfis  Civitatis  ConfuIe,&  excufi. 
a  P^tro  Drach  anno  mccccjlxxxi.  Incertum  cft,  quc 
anno  e  vivis  e.xceflerit  "jQannes  Caldmnus  ,  euni- 
tamen  Bononiae  decefliile  ^  &  in  marmoreoScpul 
chro  apud  Fratres  Pr^dicatores  tumula«tum  eflc 
certiflime  conftat .  In  Gailia  Sseculo  XIV.  florui 
Juris  Canonici  Intcrpres  eximius  ^oannes  Mona 
chm  i  patria  Ambianenfis  ,  Ordinis  Ciltercienfis 
qui  primus  Glojfas  iii  Scxtum  vulgavit,  Poftea  Cai^ 
dinalis  creatus  ,  apud  Philippum  PuUhrum  Fran 
corum  Regcm  ^nno  uccciii.Bonifacii  yilL  L^g^ffj 
tum  egit .  Extra^^agantes  ,  five  Conftitutiones  HcA^ 
manorum  Pontificum;»necdum  ia  Corpus  Juri$  rc^ 

lataMj 


EcCtESIASTICA*  457 

latas,  interpretatus  eft ,  &OpufcuIum  fcripiit, 
cui  titulus :  Defenforiumjuris,  ubi  reos  docet  j  qua 
ratione  fefe  adversus  Ac^ores  tueri  debeant .  Fun- 
davit  in  Academia  Parifienfi  in  gratiam  Studen- 
tium  anno  mccci  i,  Collegium ,  quod  etiamnuni-> 
Cardinalis  Monachi  dicitur ,  ubi  humatus  eft  ,  hoc 
appofito  titulo  :  Hic  jacet  '^oannes  Monachus ,  ^m^ 
bianenfis  Dicscefis  ,  Tituli  San£iorum  Marcelli  &  Pe* 
tri  Presbyter  Cardinalis ,  fmdator  ijiius  domus  :  qui 
obiit  ^venione  anno  Domini  mcccxiii.  die  xxii.  ^u^ 
gufii.  Eodem  f«culo  jus  Canonicum  Parifiis  in^ 
genti  cum  laude  profeflhs  eft  Henricus  Boichy  Brito 
e  Dioeccfi  Leonenfi ,  ut  ipfemet  teftatur  in  princi- 
pio  Commentariorum  fuorum.  Scripfit  Commen- 
rios  in  quinque  libros  Decretalium,  quosfe  in  Scho- 
lis  Parifienlibus  anno  mcccxhx^  perfeciife  decla- 
rat .  Denique ,  in  Italia  Ssculo  XIV.  quinque  ce- 
leberrimi  claruerunt  Jurifconfultij  nimirum  Dinus^ 
^oannes  ^nguijjola ,  ^oannes  Lignanus  ,  BartoLus  de 
Saxoferrato ,  &  Baldus  de  Vbuldis .  Primus  ,  feu 
Dinus  y  Mugellanus  cognomine,  a  Mugello  agri  FIo- 
rentini  oppido ,  Profeflorum  juris  JBononienfium.^ 
fuo  tempore  praeftantilfimus  fait.  Commentarios 
fcripfit  in  librum  fextum  Decretalium ,  Confilia ,  ac 
plurima  alia  de  jure  Civili .  E'  vivis  exceHic  Bono- 
luacannoMCCCiii.  &  apud  Fratres  Prardicatores 
iepultus  eft  ,  ut  fcribit  Forfterus .  Alcer  ,  feu  'Joan^ 
nes  sAnguiffola ,  Casfena:  in  Flaminia  natus ,  Paca- 
vii  primum  ,  deinde  circa  annum  mccc.  Bononic 
]us  Pontificium  maxima  cum  laude  interpretatus 
eft .  Ex  ejus  Scripcis  vix  aliud  fupereft ,  quam  li* 
ber  de  Sponfalibus  ,  &  MatrimouUs  ,  quem  "Joannes 
^Andrea  ,  doftiflimus  Jurifconfukus,  cujus  ancea 

G  g    2  memi- 


4<J8  H   I   S   T   O   R  I  A 

meminimus ,  fibi  vcndicavcrat .  Sed ,  furto  com- 
perto  >  hic  liber  fuo  vcro  ac  Legitimo  Authori,  fcu 
^oanni  ^nguiffoU  adjudicatus  eft.  ^oannes  Ligna- 
nus  i  a  Lignano  agri  Mediolancnfis  oppido  oriun- 
dus  y  unde  &  cognomen  fumpfit ,  juflu  Vrbani  V. 
Pontificis  Maximi  fcripfic  circd  annum  mccclxv. 
Librum  de  Pluralitate  Beneficiorum,cm  &  alios  adje- 
cit  de  Permutatione ,  de  Horis  Canonicis ,  de  Cenfura 
"Eccleftajlica  ,  atque  InterdiSo ,  de  DhcIIo  ,  de  H^refi- 
bus  y  &c  de  I{eprafaliis  .  Ejus  in  omnes  Decretales 
Commentaria  Patavii  fervantur  in  majoris  tenipli 
Bibliotheca.  Bartolus  de  Saxoferrato  natus  eft  an- 
no  Mccci  1 1.  in  Vmbria  Urbe  ,  qusE  oh'm  Sentinum, 
nunc  Saxoferratu  dicitur,  unde  ipfe  hoc  cognomen 
accepit .  Vir  fuit  ingenio  fubtili  &  acuto ,  affiduus 
in  ftudio  Icgum ,  tantaque  celebritate  Jus  Pifis,  ac 
poftea  Perufii  profeflbs  eft,  ut  ad  eum  ob  fummam 
eruditionis  &  ingeniifamam  ac  gloriam  undequa- 
que  ftudioforum  turba  conflueret ,  ipfe  vero  ,  ob 
admirabilem  legum  peritiam,  &  confiliorum  foli- 
ditatem  ,  fuerit  vulgo  appellatus  ^Hrisconfnltorum 
Princefs  y  lumen  acfiella:  ^uris  lucerna  ,  fpecutum 
ac  veritatts  Pater .  Multa  fcripfit  Opera  ,  qux  ]ii 
risconfultis  nociflima  funt ,  obiitque ,  ut  alii  vo- 
Junt ,  anno  mccclv.  vel ,  ut  cenfet  Lancclotus  ia.  .| 
cjus  Vita  ,  anno  mccclix.  Hujus  Bartoli  de  Saxofer 
rato  difcipulus  fuit  Baldus  de  Vbaldis  ,  Perufii  na 
tus ,  qui  in  fua  Patria  docuit  fumma  cum  laudc^ 
auditorum  frequentia .  Dein,  i^oanneGaleatic^ 
Ducc  Mediolanenfi  ,  qui  Ticini ,  feu  Papia* ,  AcOi- 
demiam  ercxcrat ,  &  Scholas  ftudiis  bonarum  lii 
tcrarum  florentescxcitaverat ,  Papiam  accerfitu  ' 
ut  juvenes  in  jurisprudentia  infticucret ,  ibi  p& 

mui 


ti 


EcCLESlASTICAr  4^9 

multos  annos  publice  jurisprudentiam  profeflus 
cft ,  &  prseter  quinque  Refponfionum  voluminsL^  , 
aliaque  Opufcula ,  Commentarios  fcripfit,  quibus 
totum  fere  Jus  utrumque  multiim  Illuftravit.Egre- 
gium  etiam  Commentarium  fcripfit  pro  aflerendo 
Vrbani  VU  tempore  Schifmatis  ,  Pontificatu  anno 
McccLxxvi  1 1 .  quem  ex  MS.  vaticano  edidit  OAori^ 
cus  I{aynaldus  ad  calcem  tomi  XVII.  Annalium  £c- 
clefiafticorum  •  Allegantur  eriam  qusedam  alia«# 
cjufdem  Baldi  Opera  nondum  ptxlo  fubjefta  ,  ve- 
Juti  liber  ,  quem  Peculium  infcripfit ,  &  Tradatus 
de  illuftribus  utriufquc  Juris  Dodoribu^  ,  Ciw^ 
de  Commemorationibus  famofijjimorum  Do£lorum  iru 
utroque  ^ure  :  &  Opufculum  ,  cui  titulum  fecit  : 
Pra£tica  ^uris  utriufque.  Hujus  dodiflimi  Juriscon- 
fulti  laudes  hoc  Difthico  celebravit  quidam  Poeta^ 
Qul  Baldum  ^uri  negat  accendijfe  lucernam^ 
Ille  potefl  medio  Sole  negare  diem  • 

De  anno ,  quo  obiit  Baldus  ,  inter  Scriptores 
non  convcnit .  Alii  quippe  dicunt>  eum  e  vita  mi- 
grafle  die  xxvi  1 1.  menfis  Apriiis  anni  mcccc  Alii 
voIunt,eum  mortuum  efle  anno  mccccxxi  1 1.  Sunc 
ctiam  nonnulli ,  qui  aflferunt ,  Baldum  Ordini  Fra- 
trura  Minorum  nomen  dedifle,  idque  colligere  fibi 
yidentur  cx  ejus  Sepulchri  Epitaphio  >  quod  Ticini 
in  Templo  Sandi  Francifci  legitur : 

Clauditur  hic  BaldusyVxznQikl  tegmine fultus 
DoSlorum  Princeps^PeruJma  conditus  arce. 

Verum  ,  ex  hoc  Baldi  Epitaphio  tantummodo 
coIligitur,B<f/rf«win  Ecclefia Francifcanorum  fu- 
ifle  fepultum  ;  vel ,  ut  ait  Boiffardus ,  cum  fepeliri 
voluifle amiftum  habitu  S.  Francifci ,  eo quodpu- 
taret  ^  id  plurimum  ad  anima:  falutcm  conducerc^^ 
^  Gg  ^  pofli: 


470  H   I    S   T  O   R  I   A 

poire.  Quod  fane  a  multis  aliis  Viris  ,  qui  tatneii 
Ordincm  S.Francifci  niinqua.mptokf[i  funt,  pie- 
tatis  crgo  ,  ea  setate  faclitatum  efle  ,  certis  docu- 
mentls  compertum  habemus.  £xpungendus  ita- 
quc  eft  i?^/(///jex  Scriptorum  Ordinis  Fratrum  Mi- 
norum  Catalogo  ,  cui  eum  accenfet  Lucas  Wadin- 
ghus  in  fua  Bibliotheca  Scriptorum  Ordinis  Mino- 
rum^ubi  etiam  recenfetOperaejufdem  J5^W/,quem 
falso  fibi  perfuafit  fuiife  Francifcanum  . 

D.  Habeo  nunc  quamdam  quafi  imagincm 
celebriorum  Scriptorum^qui  Saeculis  XIII.  &  XIV. 
floruerunt  >  quorum  notitia  mihi  deinceps  appri- 
me  utilis  ac  neceffaria  erit ,  ut  facili  negotio  de- 
prehendere  pofTim  ,  quando  quis  Scriptor  clarue- 
rit  ?  qu^nam  ab  ipfo  Opera  edita  fuerint  ?  qua  va- 
luerit  authoritate  in  Orbe  litterario  ?  niim  fabulo- 
fus ,  aut  parum  accuratuj  audiat  ?  num  plagiarius 
fuerit ,  &  cujus  Scrinia  compilaverit  ?  Hunc  ctiam 
c^  ea  notitia  fruftum  haud  exiguum  percipiamj  uc 
nunquam  in  nulJius  pretii  Scriptoribus  evoluendis 
oleum  &  operam  perdam ,  atque  fi  mihi  aliquan- 
do  Bibliothecam  inftruerc  velim  ,  iti  libris ,  vel 
manufcriptis  Codicibus  comparandis ,  &  tcmpo- 
re ,  &  nummis  (quod  multis  faepius  contingero 
folet )  fraudari  non  poffim  . 


COl 


ECCLESIASTICA.  4^1 

COLLOQjJlUM     VL 

De  Do^rlna  Fidel ,  de  Difclpllna  tam  Ec^ 

clejiafllca  ,  quam  Monafllca  ,   ^  de 

Ethices  Chriflian^    DoBrina  , 

qua  Scecuiis  XIII.  &  XIJT. 

in  Ecclejia  obtinuit  • 


MAGi-  T  X  *^^^^^^^  ^^^^^'"^^^^  ^  &Luthe- 
"     I     I    ranos,qui  Waldcnfium  ,&  AI- 

JL  JL  bigcnfium  errores  fufcitarunt, 

non  pudct  aifererc  ,  Imocentium  UI.  Pontificem.^ 

Maximum  y  antiquam  Eccleiia:  Dodrinam  SascU'> 

lo  XIII.  immutalfe ,  eumque  in  Concilio  Latera-^ 

nenfi  IV.  celebratoannoMCcxv.  duo  monftrofaL-> 

Confeffionis  Sacramentalis  ,   &  Tranfubflantiationis 

figmenta  inter  Articulos  fidei  repofuiife  .  Calvi-* 

nus  y  'poft  hominum  memoriam  impudentiflimus 

Haereiiarcha,  in  fuo  Concilii  Tridentini  fupra  om- 

ne  venenum  peftifero  antidoto  ait,  nullum  per  an- 

nos  mille  fuiife  in  Ecclefia  Confeffionis  ufum  ,  do^ 

nec  y  inqnit ,  Innocentius  ni.   cum  pauculis  cornutis 

befliis  laqueum  hunc  populo  Chrijiiano  induxit,  quem 

Tridentini  Patres  adflringunt .  Hujus  procaciirimi 

haErefiarcha?  veftigiis  infiftens  ^oannes  Dallmsj  Se- 

(5las  Calvinianx  Pfeudo-Minifter  ,  Catholicum-» 

dogma  de  Sacramentalis  Confeffionis  ufu  ac  necef- 

fitatc  omni  conatu  impugnavit  quatuor  libris  an- 

noMBCLxt.Genev?  editis,in  quorum  fecundo  pro- 

bandum  fufcipit ,  novitiam  efle  apud  Chriftianos 

ConfeflTionis  Sacramcntalis ,  feu  Auricularis ,  Di- 

G  g    4  fci- 


471  HlSTORIA 

fciplinam,  ejufq;  InDihutionQm  iHnocentio  UT.  Pon- 

tifici  Romano  acceptam  referri  debere  .  Idcm  ef- 

fuciunt  hjretici  de  Tranfubftantiationis  Catholico 

dogmate,  cujus  pariter  Authorem  faciunt /««ocew- 

tium  Ul.  diclitantque,  iftud  Tranfubjlantiationis  no- 

men  elfe  in  Ecclefia  novum,  infolens  &  peregri- 

num,  in  Scripturis  non  iegi,  non  fuilTe  ab  Apofto- 

lis  velSandiis  Patribus  ufurpatum ,  fed  a  Concilio 

Lateranenfi  IV.  cui  praefuit  Innocentius  III.  poft 

mille  duccntos  annos  in  Ecclefiam  fuifle  inveaum. 

His  putidis  calumniis  haeretici,  nugarum  merca- 

tores  &  mendaciorum  Architc&i ,  Ecclefiam  Ro- 

manam  infamare  fatagunt ,  &  quamvis  fspius  do- 

dliflimis  Ecclefi^  Catholica?  Scriptorum  Polemi- 

corum  lucubrationibus ,  ita  ad  incitas  fuerint  re^ 

dadi ,  ut  nec  hifcerc,  nec  muflitare  poflent ,  nihi- 

lofecius  fic  errori  obfirmato  animo  adhxrent  illi 

infignis  pervicacise  homines  ^  ut  tot  ac  tantis  ar-' 

gumentorum  molibus  noa  fuccumbant,    tantis 

ponderibus  non  fatifcant,  tantis  malleis  non  con- 

quaflentur ,  tantis  poftremo  fulminibus  non  con- 

terantur ,  fed  potiiis  perfridta  fronte  vitra  fradla  , 

lejedas  quifquilias ,  &  confutatas  jamdudum  fuas 

in  Ecclefiam  Romanam  jad:atas  concumeiivis  no« 

vam  in  fcenam  inducere ,  eafque ,  crambis  m^ 

ilar  vQco&x  ,  ad  nauieam  ufque  obtrudere  nonu» 

crubefcant  •  Has  igitiir  millies  elifas  haereticorum 

calumnias  hic  jure  merito  filentio  pra^termittere 

poflem ,  maxime  cum  neceflitatis  Confeffionis  Sa- 

crameiitalis  >  &  Tranfubftantiationis  panis  &  yi- 

ni  in  Corpus  &  Sanguinem  Chrifti  Catholica  dog- 

mata  fatis  fuperque  iii  noltris  jprxcedentibus  Col- 

loquiis  ex  perpetuo  Ecclcfia?  uiuj  cx  cQni^^nti  San- 


ECCLESIASTICA.  473 

Sonun  Patrum  tam  Grsecorum,  quam  Latinorum 
traditione,  &  ex  deHnitionibus  Conciliorum  ad- 
versus  hsereticos  probaverim  ,  &  a  novis  ac  pland 
abfurdis  illorum  commentis  vindicaverim .  Vc- 
rum  ,  Cum  in  hocce  Colloquio  de  Doftrina  Fidei , 
qua:  S^culis  XIH.  &  XIV.  obtinuit,  dicluri  fimus  , 
necefle  omnino  eft ,  ut  breviter  oftendamus  ,  /««o- 
centium  lU.  Pontificem  Maximum  ,  nihil  omnino 
immutafie  Sa^culo  decimo  tertio  in  antiqua  fidei 
dodrina  circa  Confeflionis  Sacramentaiis  necelfi- 
tatem ,  &  Tranftibftantiationem  panis ,  &  vini  in.^ 
Corpus,&  Sanguinem  Chrifti  in  Auguftifllmo  Eu-» 
charifti^e  Sacramento ,  adeoque  explodendam  eflc 
hanc  male  confarcinatam  fabulam ,  quam  Pfeudo- 
Miniftri  Caiviniani ,  quafi  de  tripode  Oracula^ 
pronunciantes,  fuis  Seftariis  etiamniim  plenis  buc- 
cis ,  inflatifquc  tibiis  venditarc  folent . 

Et  primo  quidem  Innocentium  ///.Summum-* 
Pontificem  nihil  innovafle  SjccuIo  Ecclefia:  decimo 
tertio  in  dodrina  de  Confeflione  Sacramsntali , 
unico  ^  fed  efiicacifl[imo  evincam  ratiocinio ,  miflis 
aliis,  ut  brevitati  confulam ,  bepe  multis  argu- 
meiitis  ,qu2B  ex  facris  litteris  ,  ex  perpetuo  Ecclc- 
fijc  ufu ,  cujus  initii  nulla  memoria  habetur ,  &  cx 
Sandis  Patribus  ciim  Graccis ,  tiim  Latinis  depro- 
muntDoftores  Catholici  Polemici .  At  enim  nc- 
garcbaud  pofliint  h2retici,vigere  adhuc  in  Orien- 
te  apud  Grxcos  Schifmaticos  Confeflionis  Sacra- 
mentalis  ufum,ut  nunifefto  conftat  non  foliim  ex 
Synodo  Bethlcemitica  ann.  mdclxxii.  fub  Dofitheo 
Hierofolytnitano  Patriarcha  cclebrata,quf  cap.i  5. 
ita  deccrnit :  Panitentiije  Sacramentum ,  in  quo  ^ 
fecma  inclHditur  mfejji^ ,  tuni;  tradidit  ( Chriftus) 

cum 


474         HisTORiA 

(um  dixit :  quorum  remiferitis  peccata  ,  remittuntur 

eis  j  quorum  retinueritis  ,  retentafunt ;  Sed  etiam 

id  aperte  colligicur  ex  Orationibus,  quas  Grseci 

Sacerdotes  proferunt  fuper  peccatores  poeaiteutes, 

ut  videre  eft  in  Euchologio  Grsecorum  ,  quod  do- 

diflimis  Notis  illuftratuni  edidit  nofter  Goarus  , 

Vir  linguarum  Orientaliuni  peritiflimus ,  &  in  Ri- 

tibus  Grxcorum  verfatiffimus .  In  una  ex  his  Ora- 

tionibus  ha:c  leguntur :  Ipfe  humane  ,  &  malorum^ 

tolerator  Domine  ,  exorare  nunc  quoque  fuper  fervum 

tuum,  &*  modum  Pcsnitentia  ,  peccatorumque  'ueniam 

illi  concede ;  condonans  illi  per  me  indignum  famulum 

tuum  omne  deli£ium  fpontaneum  pariter  ac  involun- 

tarium .  Tu  enim  dixifli ,  Domine ,  divinis  &  San^^ 

£lis  Difcipulis  tuis  &  ^poflolis :  ^ccipite  Spiritunij> 

Sanclum ,  quorum  remiferitis  peccata ,  remittuntur 

eis  ,  &  quorum  retinueritis ,  retentafunt .  Et  ,  qu^^ 

cumque  ligaveritis  &  foheritis  fuper  terram  ,  erunt 

ligata  &foluta  in  Ccslis .  In  alia  Oratione  fic  Sacer- 

dos  loquitur:  Deus,  qui propter  nos  homo  ejfe£lus  cfl, 

&  totius  mundi  peccata_  tollit ,  ipfe  fuaviflima  fua  be^ 

nignitate  cunila  hacfufcipiat ,  qua  cordm  indignitate 

rnea  enarrafli ,  Frater ,  condonans  tibi  omnia  ,  &  in 

frcefenti  faculo  pariter  ac  infuturo  .  Et  deinde  iii-^ 

altera  hsec  pronunciat  Sacerdos  :  £go  abfolvo  te  ab 

omnibus  peccatis  tuis,  qu^ecumque  cordmDeo  &  mea 

Indignitate  confeffm  es.  Hunc  Sacrametalis  Confef- 

fionis  ufum  vigerc  etiamnum  apud  Gr*ecos  Schif- 

maticos  ,  &  apud  omties  Orientales ,  probant  no- 

fter  jam  citatus  Goarus  in  Eucholggio  Grapcorum, 

^oannes  Morinus  lib.  vi.  de  Pcenitentia  cap.  23.  fed 

prxfertim  Eufebius  B^naudotius ,  Vir  clariffimus,& 

Linguarum  Orientalium  peritia  dpprime  excuN 

tus 


ECCLESIASTICA.  475 

tus  ,  qui  anno  mdccxi  1 1.  typis  Parifienfibus  edi- 
dit  Tomum  quintum  de  Perpetuitate  Fidei ^  in  quo 
a  pag.  257.  ufque  ad  pag.  292.  invifte  contra  Haj- 
reticos  demonflrat,  vigere  adhuc  Confeflionis  Sa- 
cramentalis  ufum  apud  Grsecos ,  Neftorianos  ,  Ja- 
cobitas  ,  &  alios  Orientales  Schifmaticos,  ibidem 
que  oftendlt,  quinam  fit  apud  illos  peccata  confi- 
tendi  modus  ,  quse  forma  abfolutionis,  quse  pceni- 
tentiatiim  Ecclefiafticis  ,  tum  Laicis  prodelifto- 
rum  gravitate  imponatur  y  quas  denique  debeant 
cffe  internas  Poenitentium  difpofitiones  ^i  ut  juxta 
Orientah*um  ritus  percipiant  a  Sacerdotibus  be- 
neficium  abfolutionis .  Negare  itaque  non  poffunt 
Hseretici  ^  nifi  in  meridie  ccecutire  velint ,  Confef- 
fionis  Sacramentah's  ufum  vigere  adhuc  apud  Grf- 
cos,  &  aliospopulosOrientales  ,  qui  abEcclefia 
Romana  funefto  Schifmate  funt  feparati :  Ex  quo 
ipfe  peremptorium  defumo  argumentum,  quo  pa- 
lam  evincitur,  Innocentium  III.  non  invexiflfein  Ec- 
clefiam  Sa^culo  decimo  tertio  ConfeflTionis  Sacra- 
nientah's  ufum  ,  ficut  blaterant  Haeretici  *  Verum 
enim  vero,  quis  fibi  perfuadeat,  Gr«cos,  &  Orien- 
tales  Schifmaticos  adhucretinere,  &  maxima  cura 
religione  obfervare  velle  ConfelTionis  Sacramen- 
talis  ufum  ,  fi  revera  ille  ufus  ,  ut  obftrepunt  Hae- 
rctici ,  fuiflet  in  Ecclcfia  Orientali  i  fxculis  inau- 
ditus ,  &  fseculo  dumtaxat  decimo  tertio  ab  Inno-' 
centio  III.  Romano  Pontifice  eflfec  indudus  ?  Quis, 
amabo^credat,  Grfcos  Schifmaticos,  qui,  utin  fu- 
perioribusCoIloquiis  obfervavimus,  poft  Schifma 
undecimo  faeculo  a  Michaele  Cerulario  ,  Patriarcha 
Conftantinopolitano,  conflatum,  multa  cxprobra- 
runt  Ecclcfia;  Roman^  ^  fcu  Latina?  ^  ut  fuum  Schif- 

ma 


476*  H   I   S   T   O   R   I    A 

ma  aliquo quaBfito  colore  obducere  poflent,  nun- 
quam  tamen  Latinis  objecifre  hunc  Confeflionis 
Sacramentalis  ufum  ,  qui  tamen,  fi  Saeculo  decimo 
tertio  i  ut  garriunt  Hseretici ,  ab  Innocentio  IIL  ii-l^ 
Ecclefiam  Latinam  inveftus  fuiilet,  nonlevem  po- 
tcrat  eis  occafionem  fuppeditarc  latinos  accufan- 
di  y  illifque  infultandi .  Poflremo,  Graeci  Scliifma- 
tici,dum  Sgculo  XIILfeu  an.MccLxxiv.  in  Concilio 
Lugdunenfi  Il.pacem  ac  concordiam  inicrunt  cum 
Ecclefia  Latina  ,  fuas  quidem  propofuerunt  con- 
troverfias  ,  quas  cum  Latinis  habebant  de  Prima- 
tu  Romani  Pontificis,de  Proceflionc  Spiritus  San- 
di  ,  de  additione  particul^  Filioque,  de  Azymo,  & 
Purgatorio  ,  fedde  Confeflionis  Sacramentalis  ufu 
ne  ullum  quidem  verbum  dixerunt.  Quod  qui- 
dem  argumento  cft ,  Grsecos  pro  comperto  ha- 
buifle,  hunc  Confeflionis  Sacramentalis  ufum,non 
ab  Innocentio  III.  Pontifice  Romano  recens  fuifle  in 
Ecclefiam  invedum  ,  uti  pertcndunt  Haeretici,  kd 
illum  potiusabipfis  Apoftolorum  temporibus  ia 
Ecclefia  Orientali  ab  omnibus  Patribus  Grsecis 
continua  faeculorum  ferie  probatum  ,  &  ad  fua  uf- 
que  tempora  conftanter  efle  retentum  ;  Cujus  San- 
dilfimi  ufus  in  Ecclefia  Orientali  obfervati  ipfi- 
met  teftes  oculati  erant ,  illumq;  ad  pofteros  fuos 
tranfmifcrunt,  qui  hodie  inviolabiliter  ei  adhuc 
adha:rent ,  ctiamfi  diro  Schifmate  ab  Ecclefia  Ro- 
niana  Cnt  divulfi.  Hoc  unicum  ,  fed  eflicax  argu- 
mentum  jugulum  H^reticorum  petit ,  &  abunde 
fuflicit  ad  exfufflandum  inanc  illorum  figmcntum 
de  Inftitutione  Confcflionis  Sacrementalis  fada 
ab  Innocentio  III.  in  Concilio  Laterauenfi  habito 
ani:u  mccxv# 

Eodem 


E  C  C  L £  $ I A  S  T I C  A •  477 

Eodem  icidem  argumeato  evidenter  deiiion- 
ftratur  ,  Innocentium  lU.  uon  procudifle  Saec.  XllU 
dogma  de  Tranrubltantiatione  panis  &  vini  iu 
Corpus,  &  Sanguinem  Chrilli ,  ficutcalumniantur 
Hasretici .  Grseci  iiquidem  etiam  poft  Schifma-*  , 
quo  Michael  CeruUrius  undecimo  Ssecuio  Ecck- 
fiam  Graecam  a  Latina  lejunxit,  tranfubftantiatio- 
nem  panis  &  vini  in  Corpus  &  Sanguinem  Chrifti 
variis  vocibus^quibus  converj^^tranfmutatioytranfe- 
lementatio  figniiicatur,  expreflbrunt ;  immo  eam-» 
^  iT\i(;io„aiv  ,  ideft  Tranfubftantiatioae,  diferte  no- 
minare  non  dubitarunt ,  nec  ctiamnum  dubitant . 
Thcoriani4s, Scnptot  Grxcus,qui  Sf  culo  xii.  fub  Ma- 
nuele  Comneno  Imperatore  fcribebat ,  fic  mentCTii" 
fuam  ,  ea  de  re  aperit  in  Epiftola  ad  Sacerdotes  Sc 
Monachas  ,  quam  refert  Leo  ^llatius  Exercitatio- 
ne  XXI II  contra Creygchonum  :  Divinus  fanis an^ 
tequam  confecre tur ,  inciuit,  five  azymusjit  ^fivefer" 
mentatus  ,indifferenter  fanis  eji  ,  & dicitur  d  Divi- 
na  Scriptura,ut  ojiendemus  ifofiqudm  vero  confecra- 
tifis  efi  ,  nec  azymus  ,  nec  fermentatus  efi ,  fedDomini 
Corpus  &  caro  eadem  ipfamet ,  nec  alia  pro  alia .  Vna 
fi  quidem  efi  &  ipfa  ,  qu:^  ex  incorrupta  virginefufce^ 
pta  efi ,  inque  Patris  dexterajedet ,  &  d  nobis  Gr'- 
thodoxis  myfiice  accipitur .  Vnde  Myfierium  dicitur, 
ceufecretum  ,  qiiod  multi  non  percipiant .  Si  itaqucjf 
divinum  numen  commutat  propofita  dona  in  Corpus,&' 
Sanguinem  Chrifii ,  frufira  fuerit  contendere  ,  an  id 
ex  azymo  vel  fermentatofiat ,  aut  albo  ,  aut  rubro 
fvino ,  <&*  ejufmodi  fiultas  curipfit^tes  de  tremendis 
myfieriis  agitare .  Quibus  verbis  Theorianus  Tran- 
fubftanciationis  dogma  aperte  prohtetur  .  QuZ 
enimpanemquemcumque  conibcratione  lic  mu- 

tari 


478  HisTORiA 

tari  ia  carncm  Ghrifticredit,  ut  nequejamazy- 
mus  fit,  nequc  fermentatus ,  is  profedo  in  ea^ 
opinione  non  cft  ,  fubftantiam  panis  poft  conle- 
crationcm  remanerc  ,  adeoque  Theorianus  ,  qui 
Sdsculo  XIL  in  Eccleiia  Grseca  Horuit,  Catholicum 
dogma ,  quod  Latini  Tranfubftantiationis  voca- 
bulo  efferunt,  hac  in  Epiitola  confefius  eft.  £xtant 
inter   Ada   Concilii   Generalis    Lugduneniis  II. 
quod  anno  mcclxxiv.  celebratum  eft  j  iitterx  Mi- 
chaelis  PaUologi  ,  Graecorum  Imperatoris  ,  ad 
Cregorium  X.  Pontiiicem  Maximum,  in  quibus  in- 
ter  alia  Komanas  fidei  capita ,  &  hoc  quoque  Im- 
perator  fe  admittere  protitetur  de  pane  non  fer- 
mentato  3  widdicct  panem  inipfo  Sacramento  *vere 
tranfubjiantiari  in  Corpus ,  &  yinum  in  SanguinenL» 
Domini^^efu  Chrijii .  Litteras.etiam  Synodicas  ^o- 
annis  Becci ,  feu  Fecci  y  Patriarch^E  Conftantinopo- 
litani ,  &  Synodi  Orientalis  poft  celebrationem^ 
Concilii  LugdunenfisII.  fcriptas  edidit  Odoricus 
I\aynaldus  ad  annum  Chrifti  mcclxxvii.  inquibus 
perinde  teftificantur  ,  fe  certa  fide  credere ,  ^zy- 
mum  panem  (  ut  &  ferment^tum  )  ^ere  tranfubflan^ 
tiari  in  Corpus  Domini  noflri  ^efu  Chrifli ,  &  "vinum 
in  Sanguinem  ejus  ,  per  San£liJ]imi  Spiritus  ^irtutem 
<&•  operationem .  Jamvero,  ciim  hanc  reconcilia- 
tionem  Ecclefiae  GrjcsB  cum  La,tina,iMichaele  Pa^ 
UologOj  Grascorum  Imperatore,  in  Concilio  Oecu- 
menico  Lugdunenfi  11. ,  initam  Grseci  Schifmatici 
deinceps  nullis  non  modis  deteftati  fint ,  eaquo 
dc  caula  Imperatorem  iftum  ,  ac  ^oannem  Beccum 
Patriarcham  Conftantinopolitanum,  hujus  unio- 
nis  promotorem  ^acerbiflimis  quibusvis  conviciis 
proicideriut ,  i^odiequeprofcindere  non  defiiunt ; 

cum 


ECCLESIASTICA.  47^ 

cum  advcrsus  varia  Confeflionis  illius  ad  GregO" 
rium  X.  Papain  miilx  ,  necnon  Synodicarum  Becci 
Patriarch»  Conftantinopolitani  Litterarum  ca- 
pita ,  ac  in  primis  adversiis  quatuor  illa  prsccipua, 
qusp  utriufque  £cclefi« ,  Gtxc^  &  Latin^^  pr«e  caj- 
teris  obefle  ajunt ,  videlicet  Spiritum  Sandtum ,  cx 
Patref  ilioque  procedere  ,  animas  Dcfundorum^ 
Purgatorio  igne  expiari ,  azymum  panem  legiti- 
mam  eile  Euchariftia;  matcriam  ,  Romanum  Pon- 
tificem  primatum  in  univerfa  Ecclcfia  obtinere  ; 
quin  immo  ,  adversiis  peculiaria  quarcumquo 
Latina^  Ecclefia?  placita  ac  ritus  y  virulento  xAn 
deblaceraverint  Schifmatici  Graeci  ,  nihilofeciiis 
tantum  abeft  j  ut  Tranfiibflantiationis  ,  Gras- 
ce  /ugWiyygftjr  ,;V0ccm  exhorruerint ,  nedum  ip- 
fummet  fidci  Catholica:  caput,  quod  cavoco 
fignificatur,  ut  eadem  deinceps  Schifmatici  luben- 
tilfime  ufurpaverint .  Ad  cujus  rci  confirmatio- 
nem  duo  hic  prQferam  lucwlentiflima  Grsccorum 
Schifinaticorum  teftimonia ,  quorum  primum  eft 
Ceorgii  Scholarii yVaxtiditchx  Conftantinopolitaui^ 
qui  interfuic  Concilio  GeneraliFIorcntino.  Hic 
quippe  in  Sermone  in  Parafceve  Lazari  ,    poil- 

2uam  afleruit ,  cjufmodi  (jLinia-laxrtv ,  feu  tranfub- 
antiationem ,  ita  fieri,  ut  accidentia  deftrudo 
fubjedo  remaneant,  oftendit  difcrimen ,  quodin- 
tercedit  inter  Incarnationem  &  £uchariftiam  his 
verbis  ,  quas  refert ,  &  Latinc  rcddidit  dodiflimus 
noftcr  Michael  Lequien  in  fuis  Notis  in  caput  xx  j  i. 
lib.  IV.  S.DamdLfceni  de  Ei^c  Orthodoxa ;  Illic  enim, 
feu  in  Incarnatione ,  inquit  Georgius  Scholarius  , 
neutrum  in  alterius  naturam  mutatum  fuit ,  fed  iru 
Chrifii perfona  &'  divinitas  &  humanitas  exijluntihic 

njcrd, 


480  H   I    S    T   O    R   1    A 

njerb  ,  ieu  m  Euchar iftia,  Creatura  in  Creatorem  wf- 
dio  corpore  transforrftaturj  &  quiC  antea  extabatfub^ 
fiantia  panis ,  Dei  Corpusjit  ^  ubi  Chrijii  Corpus  effici" 
tur  •  Majus  equidem ,  ob  rationes  ,  quas  adduxi^  om-» 
nibus  ,   qu^  patraverit  Deus  ,  miraculis   eji  tran^ 
fubflantiatio  (  Gr^ce  lAiTntrlei^i^  ,)   panis  in    Cor* 
fus  Dominicum  ,  fed  qua  impojfibitis  non  cenfetur  ah 
illo  ,  cui  perfpe^apotentia  Dei  fuerit .  Alterum  te- 
flimonium  cft  'HeSlarii ,  nupcri  Patriarchas  Hiero- 
folymitani ,  qui ,  ut  videre  eft  apud  noftrum  M/- 
chaelem  Lequien  loco  mox  laudato ,  librum  contra 
Latinos  compoluit  infcriptum,  t/e  Principatu  Papa, 
qui  anno  mdclxxxu.  Giaiii  in  Moldavia  editus 
eft  .  In  hoc  fiquidem  libro  Schifmaticus  ille  Pa- 
triarchapag.  205.  narrat ,  hoftiam  quamdamjqua: 
nigrorem  cx  mucore  contraxerat,  cuminfacro 
difco  acerraj  impofita  fuiffet ,  iafolito  odore  tem- 
plum  omne  perfudifle  .  Tumque ,  juxta  verfionem 
P.  Michaelis  Lequien,  fic  concludit :  Hoc  miraculum 
faQum  effe  opinor  ad  emdentiffimam  magni  illius  ,  & 
immenfi  Myjierii  demonjlrationem ,  nempe  quod  acci-* 
dentia  folummodo  panis  corrumpanturifubflantia  vero 
panis  femel  mutata^  &  invocatione  SanSii  Spiritus 
in  veram  Corporis  Cbrifti  fubflantiam  converfa  ,  »«/- 
lamprorsus  fuflineat  corruptionem ,  fed  incorrupta^ 
permaneaty  tanqudm  verum  propriumq;Chrifli  corpus^ 
£amdem  denique  doftrinam  dc  converfione  fub- 
ftantia:  panis  >  &  vini  in  fubftantiam  Corporis  8c 
Sanguinis  Chrifti  omnes  etiamniim   profitentur 
Graci  Schifmatici ,  eamque  mirabilem  converfio- 
nem  exprimunt  hac /ugTKsr/W/f ,  voce  ,  quse  apud 
Grascos ,  ut  norunt  omnes  ,  idem  fonat ,  quod 
Tranfubftantiamnis  vox  figuificat  apudL^tinos. 


EcLESlASTICAi  481 

Qu«  cuni  Ita  fint ,  vehementer  mirari  fubit ,  qua 
fronce  Hsereticiaudeant  aflerere  ,  Inmcentwm  ni. 
Pontificem  Maximum,  invexiife  Sseculo  XIII.  dog- 
ma  de  Tranfubflantiatione ,  feu  de  converiiono 
fubilantise  panis  Sc  vini  in  Corpus  &  Sanguinem^ 
Chrifti,  cum  tamen  ipfimet  Grasci  ^chifmatici  an* 
tc  &  poft  Innocentium  III.  ad  lixc  ufque  noftra  tem- 
pora  conftanter  propugnent ,  iieri  in  auguftiiTimo 
EuchariiUae  Sacramento  converfionem  fubftantise 
panis  &  vini  in  Corpus  &  Sanguinem  Chrifti, 
eamque  converfionem  efferant  hac  lA^r^frtGXTi^  vo- 
ce  ,  quas  idem  apud  Gr^ecospollet,  ac  apud  Lati- 
nos  Tranfubflantiatio  •  Credibile  autem  non  eft :, 
Grascos  Schifmaticos  ^  qui  Ecclefiam  Latinani^ 
acerrime  infedantur,  voluifle  a  fide  majorum  fuo- 
rum  circa  Euchariftias  Sacramentum  difcedere ,  & 
ampledi  dogma  de  Tranfubftantiatione ,  feu  do 
converfione  fubftantias  panis  &  vini  in  Corpus  & 
Sanguinem  Chrifti  ^  fi  revera  illud  dogma  y  ut  fin- 
gunt  Haeretici,  ab  Innocentio  III.  Pontifice  Maximo 
in  Concilio  Lateramenfi  IV,  habito  ann.  mccxv» 
iuEccIefiam  fuiffet  inveftum  .  Facclfant  crgo  HcB- 
retici  3  fuafque  crafliori  filo  confutas  fabulas  taa- 
dem  aliquando  dccantare  definant  • 

D,  Fuitne  femper  in  Ecclefia  Grseca,  feu 
Orientali,  ufurpata  hxc  yt^irtaia^if  vox  ,  &  ii\  Eccle- 
iia  Romana,  feu  Latina,  perpetuo  ufu  confecratuni 
ifiud  Tranfubflantiationis  nomen  ad  fignificandam 
converfionem,  quas  fit  in  Euchariftise  Sacramenta> 
fubftantiae  panis  &  viwi  in  Corpus  &  Saneuinem-^ 
Chrifti? 

M.    Certum  eft,utramq;EccIefiam  tam  Gra:- 

cam,  quam  Latin^  non  interrupta  feicie  a  Chrifto 

Tom.r.  H  h  Domi- 


48^  H   I   S  T   O   R   1    A 

Domino  ad  hxc  ufque  tempora  fempcr  crcdidiflc ^ 
fieri  in  augaftilTmio  Euchariftias  Sacramento  con- 
ver/ionem  fubftantiar  panis  &  vini  in  Corpus  6c 
Sanguinem  Chrifti ,  idemque  dogma  etiamnum.^ 
prohceri  non  folum  Ecckfiam  Romanam  ,  fed 
cciam  omnes  Orientales ,  tam  Catholicos  ,  quam 
Schifmaticos,  &  Haereticos  ,  licec  in  aliis  fidei  ca- 
pitibus  i  fe  invicem  communione  difiunfti  fint,  uc 
injacobitis,  Eutychianis,  Neftorianis,  Mofcovitis, 
&  aliis,  qui  per  Orientem  funt  difperfi,  videre  eftj 
quos  eamdem  fidem  de  converfione  fubftantia?  pa- 
nis  &  vini  in  Corpus  &  Sanguinem  Chrifti  adhuc 
retinere,  Sole  clariiis  demonftrat  yAntonius  ^Arnal-- 
dus  in  fuo  Opere  De  perpetuitatt  Fidei .  Ciim  igitur 
omnes  totius  Orbis  Chriftiani  Ecclefise  in  hoc  fidei 
dogmate  femper  confenferint  ,  &  adhuc  confen- 
tianc,  ineptum  omnino  eft,  inquirere,  utriim  anti'- 
quitiis  Graeci  ad  fignificandam  converfionem  fub- 
itantise  panis&  vini  in  Corpus  &  Sanguinem  Chri- 
^i  ufi  fint  hac  voce  (AiTncrluo-ti  >  &  Lacini  hanc  Tran^ 
JubfiantiatiQnis  vocem  ante  Concilium  GeneralcL? 
Laceranenfe  IV.  ufurparint  ?  SufRcit  quippe ,  uc 
antiqui  Patres  Gtxci  in  Ecclefia  Orientali,  &  anti- 
qui  Patres  Latini  in  Ecclefia  Romana  converfio- 
nem  fubftantije  panis  &  vini  in  Corpus  &  Sangui- 
nem  Chrifti  ,  quam  nunc  Graeci  per  iin^(Timii  vo- 
cein,&  Latini  pcr  Tranfubjiantiationis  nomen  figni- 
hcant,  aliis.asquipollencibus  vocabulis  tradiderint. 
Porro ,  incer  anciquos  Patres  Graecos  Chryfoftomus 
converfionem  panis  &  vini  in  Corpus  &  Sangui- 
ncm  Chrifti  nominat  fJHTctfpuSiMcriv,  Gregorius  Nif- 
fenus  ^gTotro;;)^«ft;cr/M,CyriIIusHierofoiymitanus  /xe- 
TiftffiA^,  &  Sandus  Damafcenus  ^^jATolmv,  quse  om- 

nia; 


ECCLESIASTICA*  483 

nia  vocabula  fignificant  Converjionem ,  Tranfmnta^ 
tionem  ,  Tranfdementationem  ,  caindemque  planc 
habent  fignificationcm  ,  qua  poUent  il\x  voces  /^€- 
7iiTico^if  ,6c  Tranfub/iantiatio  y  quarum  priina  nunc 
Graeci ,  altera  Latini  ad  exprimendani  convcrfio- 
nem  fubftantice  panis  &  vini  in  Corpus  &  Sangui- 
nem  Chrifti,  uti  folent,  ut  videre  eft  apud  jam  ci- 
tatum  dodiOimum  P.  Michaelem  Lequien  in  fuis 
Notis  in  Cap.  XIII.  libri  IV.  S.  Damafceni  De  Or- 
thodoxa  Fide .  Efto  itaque  ad  exprimendam  con- 
verfionem  panis  &  vini  in  Corpus  &  Sanguinem-jr 
Chrifti  non  femper  Gracci  hac  fABTnricocrtf  voce  u(i 
fuerint ,  &  Latini  hoc  Tranfubflantiationis  nomea^ 
ante  Concilium  Generale  Lateranenfe  IV.  fu5  /«- 
nocentio  IIU  habitum  non  ufurpaverint,inde  tamea 
perperam  inferunt  hsretici ,  Tranfubitantiationis 
dogma  ab  Innocentio  IIL  fuifle  Sasculo  XIII.  iti  Ec- 
clefiam  inved:um  .  Nam  licet  antiqui  Patres,cuni 
Graeci,  tum  Latini,  hafce  voces,  quibus  nunc  utun- 
tur  Gra^ci  &  Latini,  non  ufurpaverint,  alias  tamea 
aequipollentes ,  &  eamdem  plane  fignificationem-^ 
habentes  adexprimendam  converfionem  panis  & 
vini  in  Corpus  &  Sanguinem  Chrifti  adhibuerunt. 
Alioqui ,  fi  quid  roboris  haberet  iftud  hseretico- 
rum  argumencum  ,  dicendum  eflet ,  antiquos  Pa- 
tres  Grascos  &  Latinos,  necnon  Chriftianos  trium 
priorum  Ecclefiae  Sseculorum  non  credidifle ,  Ver- 
bum  Divinum  efle  conlubftantiale  ajterno  Patri, 
quianonufi  funt  hac  o^W/or,  feu  confubftantialisj 
voce  ,  qu2  folum  in  Concilio  Nicasno  I.  celebrato 
anno  cccxxv.  contra  Arianos  fuit  inEccIefiacon- 
fecrata,  &  in  ufu  apud  fideles .  Dicendum  quoquc 
eflet,  antiquos  Patres  Gr^cos  &  Latinos ,  atque^ 

Hh     a  omncs 


4^4  H   I   S   T   O  R  1    A 

omnes  Chriftianos  non  ,credidilTe  antc  haerefiar- 
cham  Klejiorium  ,  Mariam  Virginem  elle  Dei^ 
faram  y  feu  Matrem  Dei ,  quia  ufi  non  funt  hac 
^io7om  y  feu  Matris  Uti ,  voce  ^  qux  tantiim  in_^ 
Concilio  Ephefino  ad  configendam  Neltorii  harre- 
(im  anno  ccccxxxi.  indidoapud  Chrillianos  fre- 
quentari  ccepit .  Certe  norunt  omnes  ,  qui  in  Hi- 
ftoria  Ecclefiaftica  funt  vcrfati,  Ecclefise  Catholicx 
folemne  femper  fuifle  novas  hxrefeon  peftes  novis 
iiominibus  refellerc  .  Sic  Patrem  Ingenitum  appeU 
lavit .  Sic  nomen  Hypofiajis  ,  nonien  Incarnationis^ 
nomen  ipfum  Trinitatis  yh\  facris  licet  litteris  noa 
ufurpatum  adhibuit .  (Quorsum  ergo  ad  vcritatem 
facrofandtas  Euchariftise  a  Chrifto  Domino  tradi- 
tam,  ab  Apoftolis  praedicatam  ,  a  Sanftis  Patribus 
Grsecis&Latinis  percnni  traditione  propagatara 
clare  exprimendam,  &contraprophanas  hasreti- 
corum  novitates  tutandam,  non  potuerunt  Patrcs 
Concilii  Generalis  Latcrancafis  IV.  ab  Innocen' 
tioUh  convocati  hoc  Tranfubflantiationis  nomcii-» 
folemni  Decreto  adoptare  ,  &  in  Ecclefia  Catholi- 
ca  confecrare  ?  Addo  ctiam  falfum  efle,  iftud  Tran- 
fubfiantiationis  nomen  fuifle  primiim  a  Concilio 
Laterancnfi  IV.invectum,  ciim  illius  aperte  memi- 
nerint  Stephanus  Eduenfis  ,  &  Petrus  Blefenfts  ,  qiii 
Saeculo  XII.  vixere  ,quanquam  tamen  in  ufu  fami» 
liari  apud  omnes  non  adhiberetur  ante  laudatum 
iftud  Concilium,  quod  prsedidum  nomen,  adinef* 
fabile  illud  myftcrium  explicandum  perquam  ap- 
pofitum,  pubiico  ufu,  ad  obftruenda  hasreticorunf>4 
ora^  confecratum  in  Ecclcfia  efle  voluit . 

D.     Obfervafti  in  fecundo  Colloquio ,  ^oan 
nem,  vulgo  diftum  vigcfiniura  fc^uaduin ,  qui  Sae 

cul< 


ECCLESIASTICA.  485 

culo  XIV.  Rotnanum  Pontificatum  tcnuit ,  h^re- 
feos  infimulari  a  nonnullis,qui  afleruntjhunc  Sum- 
mura  Pontificem  non  folum  ex  animopropugnaffc 
veterem  quorumdam  erroneam  fententiam ,  quod 
Saaftorum  Animse  adfupremi  diem  ufque  judicii 
Vilione  Dd  Beatifica  non  fruantur  ;  fed  eam  ,  uc 
dogma  Fidei  Ecclefia^  credendam  propofuiffo. 
Hunc  Summum  Pontificcm  ab  hac  calumnia  hic 
viadicare  debes  ,  quo  certiffime  conftet,  Dodri- 
nam  Ecclefia^  Romanse  Sscculo  decimo  quarto  pu- 
ram  ac  illibatam  perftitiffe . 

M,  Certa  fuppetunt  monumenta ,  quibus 
facile  evincitur,  Joannem  XXII.  Pontificem  Maxi* 
mum  nullo  unquam  decreto  approbaffe ,  nedum-* 
toti  Ecclefias  credendam  propofuiflc  vetcrem  8c 
crroneam  illorum  fententiam,  qui  cenfebant ,  pro-, 
craftinandam  effe  vifionem  Dei  beatificam,  hoc  eft: 
Sandorum  Animas  Vifione  Dei  ante  fupremi  ju- 
dicii  diem  non  fruituras .  At  enim  non  poteft  mc- 
liiis  nobis  innotefcere,  qusenam  fuerit  mens  &  fen- 
tentia  ^oannis  XXIL  circa  ftatum  animarum  poft: 
wortem  ,  quam  ex  eodem  Summo  Pontifice  j  qux 
f^piiis  declaravit  ac  profeflus  cft ,  ea,  quse  de  dila- 
tione  beatitudinis  Sandorum  ufque  ad  diem  judi- 
cii  oonnunquam  pr^dicaverat ,  ac  defendiffc  vifuj: 
crat,  a  fe  fuiffe  prolata  tannim  ad  veritatem  inda- 
gandam,  nec  quidquam  fuper  hac  re  unquara  dcfi- 
uitum  efle.  Id  primo  diferte  teftatur  ^oannesXXlI. 
h\  Epiftola^quam  anno  Mcccxxxui.fcripfit  ad  PW- 
liffum  Galliarura  Regem  ,  in  qua  \xxc  habct :  Ptq-^ 
fter  hoc ,  ut  *veritas  fojjit  melius  aperiri ,  iSlos  inter^ 
dum  in  noftris  fermonibus  mentionem  habuimus  ,  non 
froferendo  njerbum  d$  noftro  cafite^fed  di(ia  Scriftu* 

Hh    j  f4 


48  <J  H    I    S    T    O    R    I    A 

ra  Sacr^i  &  Sanliorum  :  multique  tam  Cardinales  , 
ijudm  alii  coram  nobis,  &  alibi  infuis  fcrmcnibus  pro 
&  contra,  de  ifla  materiafimt  locutiy&  ne^  um  infer' 
monibus  ,  immo  fublice  ,  Pralatis  ,  ac  Magifiris  in 
Theologiafrdcfentibusy  efl  in  Curiapluries  quajiio  hu- 
jiffmociiyUtflc  plenius  poffit  inveniri  ^eritas ydifputata. 
Idem  fcripfit  ^oannes  ^A7/j'naltera  Epiftola,quam 
anno  fequenti,  feu  Mcccxxxiv.  direxit  ad  Gallia- 
rum  Reginam  .  Ex  quibus  duabus  Epiftolis  ,  quas 
Odoricus  T[aynaldus  ad  annum  mcccxxxiii.  & 
Mcccxxx  1 V.  refef t ,  manifefto  conflat,^oaw.  XXII. 
permifiife  dumtaxat,  ut  hsec  quasftio  de  dilationo 
beatitudinis  ufque  adfupremi  judiciidiem,  qua: 
tum  temporis  decretorio  Ecclefi^  judicio  necdum 
eliquata  crat,  &  in  dogma  iidei  tranfierat ,  in  u- 
tramque  partem  ventilaretur,  ut  ex  publicis  Theo- 
logorum  difputationibus  patcfceret  veritas .  At , 
cum  nonnulli  malevoli  &  iniqui  obtreftatores , 
quos  inter  erant  Michael  C^fenas ,  Guillelmus  Oh^- 
wusy  Donagratia,  Francifcani ,  &  alii ,  qui  Ludovici 
Bavari  ImperatcH-is  Schifmatici  partibus  adhsere- 
bant,inde  anfam  &  occafionem  arriperent  finiftros 
rumores  fpargendi  contra  ^oannem  XXII.  eumque 
palam  calumniandi,  quafi  negaret  Animas,  quibiis 
poft  hanc  vitam  nihil  fuperert  flammis  piaculari- 
bus  purgandum^potiri  Vifione  Dci  beatifica  ufquc 
ad  fupremi  judicii  diem :  tunc  ]oannes  XXIL  pu- 
blicum  Cardinalium  Confiftorium  indixit  die  iii. 
iiienfisjanuarii  anni  mcccxxxiv.  in  quo,  Tabellio- 
nibus  publicis  etiam  prsefentibus ,  fidei  fuae  decla- 
tionem  edidit  his  verbis  :  TSle  quisfiniflro  interpre" 
taripoffity  Nosfenftjje  aliquidy  autfentire,  quod  Sacr^ 
'Scripturce  obviet ,  autfidei  QrthodQXC^ ,  dicimus  & 

fro"^ 


ECCLESIASTICA.  487 

protejiamur  exprefs^,  quod  quidqmd  mquaflhneyfeH 
materia  vifionis  animarum,  mdelicet  an  anim<^  d  pec* 
catis,  &posnis  peccatorumpurgata  ^videant  Divinam 
Ejfentiam  illa  vifione,  quam  ^poflolus  appellat  facia^ 
lem ;  feu  quacunque  alia  materia  infermonibus  &  col' 
lationibus  noflris  diximusy  allegavimus  ,feii  propofui- 
mus,  non  intendentes  aliquid  determinare,  'vel  decide" 
re,  feu  credere  ,  quod  ejfet  quovis  modo  Scripturafa^ 
cr^  obvium  ,  'vel  contrarium  Fidei  Orthodoxa ,  fed 
^llud  folum  tenerCy  &  credere  ,  quod  &  Scriptura  po^ 
efi  ^  foterat,&  Catholicce  Fidei  con'venire;&  fi  for^ 
yin  in  pradi£lis  fermonibusy  vel  collationibus  aliqua  , 
fqua  vel  Scriptura  facne  ,feu  Fidei  Orthodoxa  quovis 
modo  efjent,  vel  viderentur  obvia  ,  ipfzpr^ter  inten^ 
tionem  d  nobis  fuijfe  prolata  y  dicimus  &  ajferimusp 
eaque  revocamus  exprefse,  non  inteudentes  iUis  adha^ 
rere,  nec  ea  in  prsfenti  defendere  ,  nec  etiam  infutu* 
rum.  Quin,dieiii.  menfis  Decembris  ejufdeni-ji 
amiiMcccxxxiv.  ^oannes  XXIU  lethali  morbo  cor- 
reptus,  ac  propediem  moriturus  ,  fidei  fuas  circa^ 
Vifionem  beatificam  hoc  reliquit  teftimonium,  di- 
cens  :  Fatemur,  &  credimus  ,  qubd  ^nima  purgatt^  , 
feparata  d  corporibus,funt  in  Ccslo ,  &  vident  Deum 
ac  Divinam  EJfentiam  facie  adfaciem  .  Utramquo 
Fidci  ^oannis  XXIU  declarationcm  Benedidlus,  vul- 
§6  diftus  XIL  ejus  in  Sede  Pontificia  Succeflbr,  in- 
feruit  fuo  Diplomati  dato  Avenione  an.Mcccxxxv* 
quod  ex  MS.  Vaticano  integrum  refert  Odoricus^ 
K^ynaldus  ad  annum  mcccxxxiv.  Prasterea  ^o4«- 
nis  XXII.  mentem  ac  fententiam,  circa  ftatum  Ani- 
marum  poft  mortem,  pcrfpea:am,ac  expIoratam-# 
reddunt  tria  ejus  Diplomata,  quorum  unum  dedic 
pro  Canonizatione  S.  Thoma  ^quinatis,  alterum^ 

H  h    4  pro 


488  HisTORiA 

pro  Canonizatione  S.  Ludovici ,  Epifcopi  Tolofani, 
&  tertium  pro  Canonizatione  S,  Thomx  ,  Herfor- 
dienfis  Epifcopi ,  in  quibus  proteftatur  Summus 
ille  Pontifex,  Sandos  illoscum  Chrifto  regnare  in 
Coelis  :,  &  Vifione  Dei  beatifica  perfrui .  His  cer- 
tiflimis  monumentis  aperte  falfi  convincitur  im- 
poftura  Haerefiarchse  Calvini ^  qui  libro  iv.InfiitU' 
tionum  cap.y.  h^c  impudenter  fcripfit:  Expungant, 
inquit,  e  numero  Pontificum  oportet ,  ^oannem  XXIh 
qui  paldm  ajjirmty  animas  ejfe  mortales  ,  undque  cum 
corporibus  interire  ufque  !ad  diem  I\efi4rre£lionis . 
nAtque  ut  videas  totam  Sedem  cumpr^ecipuis  fuis  ful- 
turis  tunc  prorfus  concidijfe  ,  nemo  Cardinalium  huic 
fe  tantiC  infani^e  oppofuit .  Sed  Scbola  Parifienfis  /^- 
gem  Gullice  compulit,  ut  ad  palinodiam  hominem  coge- 
ret.  I{ex  ejus  communionem  fuis  intcrdixit ,  nifi  mo^ 
refipifceret ;  idque  de  more  publicavit  per  prxconem  • 
Hac  necefiitate  ada£lus  ille,  errorem  abjuravit ,  &  ad 
marginem  ait:  Teffiis  Joannes  Gerfon ,  qui  tunc  vivc^ 
bat .  Hadenus  petulantilfimus  ille  Herefiarcha.*  , 
cujus  quot  verba  >  tot  putida  funt  mendacia  .  Pri- 
mum  mendacium  eft,  dum  ait,  yoannem  XXII.  afle- 
ruifie  Animas  efle  mortales ,  unaque  cum  corpori- 
bus  interire  ufque  ad  diem  Refurredionis ,  cunu* 
tamen  ex  antiquis  monumentis  ,&c  ex  iocupletifli- 
mis  teftimoniis  probata^  fidei  Scriptorum  cosevo^ 
rum  certiflime  conftet,  ]oannem  XXIU  nunquam  af- 
ieruifle,  animas  tiic  mortales ,  unaque  cum  corpo- 
ribus  interire  ufqiie  ad  diem  Refurreaionis ,  fcd 
illum  dumtaxat^ut  Dodorem  privatum,plus  aequo 
favifle  fententise  quorunidam  veterum  Patrum-j» 
circa  procraltmationem  Vifionis  Dei  ufq;  ad  diem 
JTupremi  judicii ,  qu«  taaaen  fententia  tum  tempo- 


ECCLESIASTICA*  ^SiR 

is,  ut  jam  obrervaviinus ,  necdum  folemni  Ecclc- 
i^  judicio  erat  profcripta,  utpote  qua?  confixa  fo- 
um  fuerit  in  Concilio  Generali  Florentino  habito 
inno  Mccccxxxix.  qua  tamen  non  obftante  iU 
ius  Concilii  Oecumenici  definitione/celeftiflinus 
H[<Ere(iarcha  Calvinus  eamdcm  opinionem ,  ab  Ec- 
:lelia  licet  ut  hsereticam  damnatam^obftinatoani- 
mo  propugnavit,  ficut  alibi  oftendimus  .  Alterum 
mendacium  profert  Cahimsy  dum  affirmat,  nemi-« 
nem  fuifle,  qui  huic  fententia^  fe  opponeret;  cum-ji 
tamen  Academia  Parifienfis  in  Saltu  Vincennarum 
congregata  hanc  fententiam  de  dilatione  beatitu- 
dinis  ufquc  ad  fupremi  judicii  diem  damnaverit  j 
fuaeque  cenfura^  ad  petitionem  Philippi  Valefti  Gai- 
liarum  Regis  authenticum  porrexerit  Inftrumen- 
tum,  Magiftrorumomnium  fubfcriptione  &  figil- 
lis  munitum,  quod  integrum  ^efponfioni  fua  ad  my^ 
(ierium  iniquitatis  inferuit  nofter  ]oannes  Coejfeteati 
Maifilienfis  Epifcopus,  illudque  EgaJJius  BuUus  to- 
mo  IV.  Hijiori^  Vni^verfitatis  Parifienjis  ad  annum 
Mcccxxxi  I.  iterum  retulit ,  ac  Originale  in  mani-» 
bus  Fratrum  Pra^dicatorum  fc  Lutetias  vidiife  te- 
ftatur  Pbilippus  Gammacheus ,  Doftor  Sorbonicus^ 
in  primam  Secunda? ,  qua^ft.^.  cap.2.  Contra  eam- 
dem  fententiam  de  dilatione  Beatitudinis  ufque  ad 
fupremi  judicii  diem  doc5i:iflimum  fcripfic  Com-i 
mentarium  nofter  Durandus  d  S.  Porciano ,  Epifco- 
pus  Meldenfis,  quod  Odoricus  I{aynaldus  ex  Codice 
Vaticano  defcripfit,  fuisque  Annalibus  infcruit. 
Tcrtio,  mentitur  C^/^/««j,dum  fcribit,  quod  Scho-* 
la  Parifienjis  B^gem  Callia  compulit.ut  adp^linodian% 
^oannem  XXd.  cogeret ;  ciim  potiiis  Academia?  Pa- 
f iiicnfis  Do&orcs ,  j^flu  Philippi  yalefii ,  Galli» 

Rc- 


490  HlSTORIA 

Rcgis  ,  in  Salcu  Vincennarum  ,  ut  niox  diximus  , 
<:ongregati ,  iftud  de  ]oanne  XXII.  teftimonium  Rc- 
gi  perhibuerint,  dicentes :  MHltonm  fide  dignorunu 
relatione  audivimus  ,  quod  quidquid  in  hac  materia 
(  fcilicet  de  procraftinatione  glorise  Sandorum  uf- 
que  ad  diem  judicii  }  Sua  San£iitas  dixit :  non  ajje- 
rendoy  feu  opinanao  frotulit:,  fed  folummodb  recitando. 
Quarto,  a  vero  omnino  abhorret ,  quod  fubjungit 
Cahinusy  dicens  :  l\ex  (  leu  Philippus  l^alefius  ,  qui 
tunc  in  Galliis  regnabat,)  ejus  ,  ka  Joannis  XXIh 
communionem  fuis  interdixit ,  nifi  mox  refipifceret . 
Hac  neceffitate  adadtus  ille  errorem  abjura^vit .  Id, 
inquam ,  a  veritate  Hiftoriae  omnino  alienum  eft, 
tum  quia  apud  nullum  Scriptorem  coa?vum  legi- 
tur ,  Philippum  Falefium,  Galliarum  Regem  ,  com- 
munionem  ]oannis  XXII.  fuis  fubditis  interdixiifc  ; 
tum  quia  etiam,  omnes  ad  unum  Scriptores,  fi  ex- 
cipias  Guillelmum  Ol^amumy  qui  Ludovici  Bavari  Im- 
peratoris  Schifmatici  ftipendiarius  erat,  teftantur, 
]oannem  XXII.  nullum  unquam  errorem  propu- 
gnafle  aut  abjuraflre^eo  quod  fententia  de  dilatione 
Viftonis  Dei  ufque  ad  fupremi  judicii  diem ,  iii-> 
quam  ]oannes  XXII.  ut  Dodor  privatus ,  inclinare 
vifus  eft  y  nondum  ab  Ecclefla  eflfet  damnata ,  nec 
ullo  folemni  Decreto  ab  ea  dcfinitum,Animas  cor- 
poribus  exutas  ,  ac  plend  purgatas ,  in  Ccelum  mox 
recipi,  &  intueri  clare  ipfum  Deum  trinum  &  unum 
ficuti  efi  .  QusB  tandem  veritas  plane  dilucidata  , 
t&  totius  Ecclefiae  judicio  in  Oecumenica  Synodo 
florentina  fancita  ac  firmata  eft  .  Non  me  fugit , 
Petrum  de  ^lliaco ,  Cameracenfem  Epifcopum  ,  & 
poftea  S.R.E.  Cardinalem ,  in  quadam  Orationcji 
quam  habuit  coram  CarQh  Vh  iii.  Idus  Deccmbrisi 

anni 


ECCLESIASTICA.  4PIi 

u  nni  Mccccvi.  affirmafle  ,  Regcm  Philippum  Vale^ 
um  ,  Academise  Parifienfisjudicio  fretum,  vehc- 

)  nentiflimas  ad  ]oannem  XXll.  fcripfifle  litteras ,  ia 
juibus  rogum  ipfi  intentabat,  ni  fuum  revocaret 
rrrorem  .  Sed  nullus  dubito  ,  quin  Petrus  de  ^l^ 
iacoy  qui  poft  annos  dumtaxat  feptuaginta  ab  obi- 
:u  ]oannis  XXll.  id  dixifle  fertur,  deceptus  fit,per- 
3eram  videlicct  applicando  perfonae  ]oannis  XXII. 
niinas,  quas  Philippus  Valefius ,  Galliarum  Rex  in- 
:entarat  Miniftro  Generali  Fratrum  Minorum,  Ge* 
raldo  dido ,  qui  fententiam  de  dilatione  Vifionis 
Dei  ufque  ad  judicii  diem  cum  plurium  ofFenfionc 
publicc  Parifiis  pracdicaverat  j  cumque  Philippus 
Rex  ea  de  re  per  litteras  ad  ]oannem  XXII.  direftas 
conqueftus  fuiflet,  refcripfitSummus  ille  Pontifex, 
&  fub  juramento  negavit,  fe  praefatum  Generalem 
Minorum  Parifios  mififle,  ut  fentcntiam  de  pro- 
crailinatione  beatitudinis  Sandorum  ufquc  ad  fu- 
ipremi  judicii  diem  in  hac  Civitate  Parifienfi ,  fi- 
cut  fama  ferebat,prafdicaret.Hauc  Epiftolam  Jo4w- 
nis  XXII.  ad  Philippum ,  Galliarum  Regem ,  refcrc 
Odoricus  I{aynaldus  ad  annum  mcccxxxi  1 1.  Pr^cter- 
quamquod ,  teftimonium  Petri  de  ^lliaco  aflcren- 
tis  ]oannem  XXII.  in  errorem  impegiflc  ,  facili  ne- 
gotio  falfi  convincitur  locupletilfimis  teftimoniis, 
qusB  mox  laudavimus ,  ejufdem  Pontificis  ]oan* 
nis  XXII.  cjufque  fucceflbris  BenediHi  Xtl.  atqu^ 
Academix  Parifienfis ,  quibus  addi  etiam  poflunt 
teftimonia  noftri  Ptolomai  Lucenfis  cap.42.  lib.  24» 
Hiftori»  Ecclefiafticx  ,  fxpiiis  ab  OdoricoB^ynaldQ 
cx  MS.  Vaticano  in  Annalibus  Ecclcfiatticis  lau- 
datae,  &  ]oannis  Villani  cap.19.Iib.x1.  H/^on^  Itali- 
cc  fcriptx »  Qui  Authprcs,  cum  loanni  XXU.  coaevi 

fue- 


492  H    I    S   T    O    R    I    A 

fuerint,  longe  niajorem  >  quam  Petrus  deotlliaco 
in  rebus  Hilloricis  fui  remporis  fidem  mcrcntur  • 
Idem  judicium  ferendum  efle  ccnko  dt  ]oann(L^ 
Gerfonio ,  Sacras  Facultatis  PariHenfis  Cancellario, 
quem  Hasrefiarcha  ]oannes  Calvinus  omnium  in«> 
J(?tfwwmJOr//.  mendaciorum  fuorum  teftem  citat 
in  margine  his  verbis:  Teflis]oannes  Gerfoniqui  tunc 
vivebat .  Qua  in  re  Cahinus  non  minus  ignoran- 
tiam,  quam  mah'tiam  fuam  prodidit;  ignorantiam 
quidem,  dum  ait ,  ]oannem  Gerfonem  eodem  tem- 
ipoxcwix\iiCy(i\xQ]oannesXXlI.  Ecciefiam  regebat, 
cum  tamencertum  fit ,  ]oannem  Gerfonium  longe 
poft  obitum  ]oannis  -^^1/.  natum  efie  .  Mortuus 
quippe  t{k]oannes XXIl.mno  mcccxxxiv.  ut  tefta* 
tiM  Joannes  Fillani  lihro  XI.  Hifioria  c2Lp.  19.  ^oan-- 
nes  vcro  Gerfonius  nsitus  Qft  anno  McccLxiit.  ut 
videre  eft  apud  Tritbemium  in  libro  De  Viris  Illu- 
flribus  .  Qiii  igitur,  amabo,  fieri  potuit,ut  ]oannes 
Gerfonius  eodem  tempore  vixerit^quo  ]oannes  XXII. 
At  hic  Anachronifmus,  etfi  gravi(limufi,pofl'et  CaU 
vino  condonari,  nifi  ibidem  fuam  malitiam  apertd 
indicaret.  Poftquam  enim  audaciflimus  ille  Ha:-* 
refiarcha  infrunito  ore  afleruit  ,]oannem  XXII.  ne- 
gaflb  immortalitatem  animse  ,  &  Philippum  Vale^ 
fium, G^Wizvnm  Regem,  communionem  hujus  Sum- 
xni  Pontificis  fuis  fubditis  interdixifle ,  aliaquo 
non  minus  infulfa  congeflit  mcndacia ,  citat  ad 
marginem  loannem  Gerfonium  ,  ut  vadem  ac  teftem 
omnium  mendaciorum,qu^  in]oannem  XXIl.virW'^, 
lento  calamo  fcripfit,cum  tamen  loannes  Gerfonius 
nullibi  dicat  i  laannem  XXII»  negafle  immorralita- 
tem  anima? ,  &  Philippum  yalefium  Galliarura  Re-' 
gem  interdixiflfc  fuis  fubditis  communioocm  loan-^ 

ni^ 


EcCLESrASTICA#  45)  3 

lis  XXIL  Hoc  unum  dumtaxat,  ut  candide  fatear  , 
iHerit  ]oannes  Gerfonius  y  videlicct  ]oannem  XXIU 
it  Doftorem  privatum  ,  propugnaflc  fententiam-^ 
Je  dilatione  Vifionis  Dei  ufque  ad  judicii  diem,^  , 
^amque  fententiam  a  Theologis  Pariiienfibus  fuif- 
fedamnatam.  Sicenim  inSermone  dc  FeftoPa- 
fchatis,  illud  explicans:  Hodie  mecum  eris  in  Paradi- 
(0  y  effatur  ifte  Academise  Parilicnfis  Cancellarius  : 
Propter  quod  infnper  apparet  falfitas  do&rin^  Pap£ 
]oannis  XXII.  qu^dawnatafuit  cumfono  buccinarum 
coram  I{ege  Pbilippo  avunculo  tuo  per  Tbeologos  Pa- 
rifienfes^deVifionebeatay<&'  credidit  potius  Theologis 
Parifienfibus,  qudm  Curia  .  Hoc  ]oannis  Gerfonii  tc- 
Itimonium  hicreferre  neccflTarium  efle  duxi>  ut  in^ 
de  facile  intelligeres  ,  falso  Joamem  Gerfonium  ci- 
tari  ab  Hsrefiarcha  Calvino  tanquam  teftem  om- 
luum  mendaciorum  ,  quseipfe  de  induftria  fuo  ia 
cerebro  conlidla  in  ]oa^nem  XXII.  facrilego  oro 
evomuit»  Quamquam  tamen ,  ut  obiter  dicam 
nec  ipfimet  ]oanni  Gerfonio  fides  adhibeuda  fic,noa 
folum  quia  aflerit ,  fententiam  de  procraftinatione 
Vifionis  Dei  ufque  ad  judicii  diem  fuifle  a  Theolo- 
gis  Parifienfibus  damnatam  cum  fono  bucciiui- 
rum^quas  profcdo  circumttantia  dc  cenfura?  Theo- 
logorum  Parifienfium  promulgatione  fada  cum 
fono  buccmarum  ab  antiquioribus,  &  coscvis  Scri- 
ptoribus  omnino  reticetur  ;  fed  etiam  quia  Gerfo- 
nius  innucre  videtur,  ]oannem  XXIL  ex  animopro- 
pugn^fle  fententiam    de    dilatione    beatitudinis 
ufque  ad    fupremi  judicii  dicm>  ciim  potius  ex 
aatiquiffimis  Monumentis ,  qux  jam  laudavimus  , 
&    ex  difertis    coajvorum  j  ac  fubiude  Gerfonio 
a.itiquiorum  Scriptorum  tcftimoniis  haud   ob- 


> 


494  H   I   S   T   O  R  I   A 

fcure  colllgi  poflit ,  ^oannem  XXII.  propcndiflo 
dumtaxat  in  rententiain  de  dilatione  beatitudinis 
ufque  ad  judicii  diem  ,  eunique  inquirenda?  ac  elu- 
cidandx  veritatis  gratii,  quseftionem  hanc  de  San- 
darum  Animarum  beatifica  Vifionc  in  utramque-? 
partem  difceptari  opcaile  ,  eam  tamenaucloritace 
Pontificia  nunquam  deiiniiflb  ,  cum  illius  Poncifi- 
cia^  definitionis  nullum  m  hujus  Summi  Pontificis, 
feu  didis,  feu  fadis,  fignum ,  aut  leviflimum  repe- 
riatur  veftigium  . 

D.  Qaa?naminSchoHsSaecuIisXIII.&XIV. 
Theologiam  docendi  obcinuic  methodus ,  &  qua: 
potiflimum  Difciplin^e,  Arces  ,  ac  Scientiag  excul- 
XX  fuerunc  \ 

M.  Quamvis  Sseculis  XIII.  &  XIV.  ftudium 
juris  Canonici  &  Civilis  maxime  viguerit,  in  pro- 
felfione  tamen  Theologise  Scholafticse  omnis  fere 
litterarum  dignicas  cotififtebat  y  prsefertim  poft- 
quam  S.  Thomas,  Doftor  Angelicus  ,  Theologiam 
Scholafticam  egregiis  Commentariis  ,  ac  Summa 
fua  tripartica  plurimiim  illuftraflec,  atque  Philo- 
fophiam  obfequio  fidei  mancipaflet .  Huic  quippe 
Sandiflimo  Pr^ceptori  prima ,  ac  pene  una  cura-> 
fuit  inquirere  ac  certo  noife,  quid  Scriptura  ,  quid 
confenlus  omnium  Sandorum  Patrum  de  quaque 
re  doceret ,  ut ,  eo  confticuto  tanquam  immoto 
fundamento  ,  totam  illi  Theologiam  adftrueret  . 
Hinc  Dodloris  communis  nomen  alfecutus  eft ,  quia, 
Duce  verbo  Dei ,  fugit  divercicula ,  &  tritam  Pa- 
trum  calcavit  viam  ,  a  qua  ne  lacum  quidem  un- 
guem  permifit  fibi  diicedere .  Omnes  Scientias 
obfequio  fidei  fubjecit ,  &  ex  philoibphia  cas  k^- 
tentiasdeleffic,  qu^  ad  fidei  myiteria  explicanda 

&  pro- 


ECCLESIASTICA*  495 

&  propagn^ada  conducerc  pofTent ;  verbo  dicam» 
jcuc  vkx  origo  &  finis  dl  i  corde  ,  quod  primum 
amniuin  incipit ,  &  ulcimum  deiinit  vivere  ,  iccL-» 
S,  Thom.-e  ^Aqmnati  fcribcnti ,  &  docenti  lides  inltar 
cordis  fuit,  ab  una  fide  Sc  traditione  coepit ,  &  iii 
fidem  defiic .  Theologica  e  doarina    Patrum  ,& 

f)rincipiis  lidei  Iiaufit ,  in  opinionibus  vero  philo- 
bphicis  deh*gendis ,  inter  hinc  indc  probabilia.^  - 
unius  fidei  defendend^  racionem  ita  habuit,  ut  mc 
rico  Dodoris  illius Angclici  Scripca  appeliare  pof- 
iim  Chriftiana^Religionis  Armamencarium,&  qug- 
cunque  docec,  finc  vel  confedaria  a  fide  deduda-^, 
vel  prarfidia  fidei  &  ad  illam  apparacus  •  Si  vclleni 
ad  hujus  rei  fidem  faciendam ,  qua;  fuppecunc ,  hic 
proferre  experimenca  ,  decurrendse  mihi  eflent 
omnes  Theologix  parces  ,  quia  ubique  eamdem-^ 
mechodum  fervavic  •  Hanc  S.  Thomcc  ia  pertra* 
ftandis  quaeftionibus  Theologicis  methodum  ,  qua 
ad  veritatis  difcuflionem  auUa  apcior ,  ad  Cacholi- 
cam  fidem  defendendam  folidior,  ad  mores  prob^ 
informandos  fecurior  eflb  poceft,  qui  Sa^culis  XIII. 
&  XIV.  fecuci  func  Theologi ,  a  vericacis  cramiccL^ 
nunquam  deviarunc  .  Ac ,  proh  dolor  !  nonnulli 
fuerunc  Sa?culis  XIIL  &  XIV.  Thcologi ,  qui  diver- 
fam  a  Sandi  Thoma  mechodo  viam  ineunces ,  &  in 
Theologia  Philofophos  agences ,  in  varios  errores 
proruperunCj  quorum  cemeritacem  ,  fuperbianx^j» 
infolentiamque  repreflic  Academia  Parifienfis  ,  li^ 
iut  ollendimus  in  Colloquio  tertio  .  fixtiterunt 
etiam  aiii  Acadestiise  Parihenfis  Theologi ,  qui  Sx^ 
cuIisXIIL  &  XIV.  aficdara  ingenii  fubtilioris  fa- 
ma,  inutilium,  &  metaphyficarum  diflicultatum-^ 
Concert^tiouibus  Schoias  implevcrunt  j  nodisque 

in* 


49^  H    I   S    T   O   R   1    A 

inrricatiflimis  futiliutn  quaeftionum  ,  qu»  vix  aliud 
quam  temporis  jaduram^aut  quod  multo  periculo- 
fius,  nec  minus  frequens  malumaccidebat  ,pieta- 
cisfaftidiumafFerebant .  Dc  hocgraviffimo,  qui 
in  Theologiam  Scholafticam  apud  Theologos  Pa- 
rifienfes  irrepferat,  abufu,  jurc  ac  merito  conque- 
riturjo^ww^i"  Gerfonius  ^  Facultatis  ParifienfisCan- 
cellarius,  in  Epiftola,  quam  Brugis  fcripfit  ad 
quemdam  Praslatum  ,  in  qua  j  tefte  Egajjio  BuUq 
tomo  ly.HifioriaVnwerfitatisPari/ienJis  hxc  ha- 
bct :  ^everende  Pater ,  fub  vefirUj  &  Magifirorunu 
nofirorum  corre£lione  in  Facultate  Theologia  videtm 
ejje  necejjariareformatio  fiiper  fequentibus  inter  C(Z' 
tera .  Primo ,  ne  tra£lentur  ita  communiter  doSirina^ 
inutiles  fine  fru£iH  &  foliditatCj  quoniamper  eas ,  do* 
iirina  adfalutem  necejfaria  &  utiles  deferuntur  y  ne 
fciunt  necejfaria  ,  quia  fupervacua  didicerunt ,  inqui 
Seneca.  Secundo  ^  per  eas  non  fiudentes  feducuntur , 
quiafcilicet  putant,  illos  principaliter  ejfe  Theologos 
qui  talibusfe  danty  fpreta  Biblia ,  &  Sacris  Dodlori  - 
bus .  Tertio  yper  eas  (feu  inutiles  dodrinas)  termith^ 
4  SanSiis  Patribus  ufitati  tranfmutantur  contra  HIum 
.Augufiinix  Islobis  ad  certam  B^gulam  loquifas  efl  &c . 
EtnonfequiturvelociorfcientiiC  alicujus  corruptio 
quam  per  b^ec  &c.  Quarto  ^per  eas  Theologi  ab  aliii. 
facultatibus  irridentur ,  nam  ideb  appellantur  Pham 
tafiici  y  &  dicuntur  nihil  fcire  defolida  veritate^  d 
Moralibus  &  Biblia .  Quinto  ,  per  eas  vi^  eorum 
rnultiplices  aperiuntur  •  jQuia  enim  loquuntur,  &fin 
guntfibi  ad  placitum  terminos ,  quos  alii  Do£iores  e^ 
Magifiri  non  intelligunt,  nec  intelligere  curant^dicm 
incredibiliu  &  abfurdijfima  ,  qu(Z  exfuis  abfurdis  f.> 
Siionibus  dicuntfsqui .  Sexto/per  easEccleJia  &^ 

d 


ECCLESIASTICA#  4P7 

desneqm  mtus,  neqneforis  adificantur.  Conjiat^  quod 
dant  potius  occafiones  credendi ,  quod  Deus  nonfit  ont* 
nimodefimplexy  aut  unus  •  Septimo  ,  per  eas  multi  ex 
Theologis  tam  aliive  ^  qudm  paffivifcandalizantur  , 
nam  alii  ^vocantur  rudes  ab  aliis  ,  &  alii  e  contra  Cu^ 
riofi,  &  Phantafiici  :  Tales  nunc  currunt  prapofitio^ 
nes  ex  talibus  doSirinis  :  infinit£  fimt  durationes  in 
divinis  fecundumprius  &poflerius  quamvis  aterme  : 
Spiritus  Sandius  libere  ,  contradi£iorii ,  contingenter 
froducitur  ex  parteprincipii  &c.  Hadenus  ^oannes 
Gerfonius,  qui  doarinas  inutiles,  qu^  his  tetnpori- 
bus  ii\  Scholas  invedap^gerniancB  Theologia:  faciem 
deturpabant,  merito  improbat ,  moaetque  Theo- 
Iogos,ut  abftineant  a  tracaandis  illis  quseilionibusj 
quae  femper  litigandi  novam  videntur  fubminiftra- 
re  maceriam,  easque  folum  ventilent ,  quae  ad  Scri- 
pturse  Sacra^,  Hiftorias  Ecclefiafticas,  ac  ver«  Theo- 
logia:  notitiam  conferrc ,  aut  fidelibus  ChriftianasJ 
pietatis  feminainftillare  poflunt.  Hiic  enim  pro- 
fedo  pr^cipua  Theologorum  cura  iatendi  debe* 
ret,  ut  profcriptis,  &  ab  ipfis  ufque  radicibus  evul* 
fis  ex  hominum  animis  falfis  opinionibus ,  prasfer- 
tim  illis,  quae  lafcivienti  hominum  libidini  indul- 
gent,  fanam  Theologiam  ex  Sacris  litteris,  ex  San- 
d:orum  Patrum  Operibus,atque  cx  Sacris  Ecciefia: 
fanftionibus  hauftam  traderent  difcipulis,  eafque.^ 
iipius  in  Schoh*s  neceflkrias  difputatioues,  &  exer- 
citationes  haberent ,  qua:  intelligendiprudentiam 
acuunt,  loquendi  ccleritatem  incitant ,  artemquo 
cdocent  hacreticos  fcriendi,  rcpellendi,  &  tanquam 
machinacione  aliqua  in  omnem  partcm  contor- 
qucndi .  Qua  ivi  re  impense  laudo  noftri  temporis 
Theoiogos,  qui,  eximia  inftructi  diflerendi  faculca- 
Tom.P^.  I  i  tCj 


45)8  HiSTORiA 

tc,  bcne  muka,  qua?  antehac  aut  conclufa,  aut  ob- 
fcura  eranc  ,  variis  difputationibus  tracSata  eruc- 
rant,dilucideexpofuerunt ,  &  adaltiorem  facra- 
rumlitterarum  peritiam ,  ad  meliorem  Sandorum 
Patrum  dodrinam  >  quasftiones  ad  exercenda  in- 
genia ,  ac  dilucnda  contorta  hsereticorum  lophif- 
mata  apprime  utiles  provide  atque  fapienter  ad- 
lecerunt  • 

D.  Ciim  non  folum  docirinam-Ecclefia:,  fed 
ctiam  Legcs  &  Conftitutiones  Ecclefiafticas  ,  qui- 
bus  fancitur  Difciplina  ,  callere  debeat  Clericus  ^ 
nc  quidquam  faciat ,  quod  Patrum  poflit  efle  rc- 
gulis  contrarium  ;  magni  mea  intereft  ,  ut  hic  Di' 
iciplina:  Ecclcfiaftica? ,  quae  Saeculis  XIII.  &c  XIV. 
viguic ,  fpeciem  &  formam  adumbres . 

M.  Priufquam  Singularia  quf  dam  attingam 
Difciplinas  Ecclcfiafticae  Capita ,  non  abs  re  erit 
gencrales  pr^mitterc  Obfervationes  ,  fpedantes 
Difciplinam  Ecclefia: ,  qax  Saeculis  XIII.  &  XIV. 
fancita  fuit  ^  atque  executioni  mandata  *  In  pri- 
fnis  ,  obfervare  debes  ,  pluralitatem  Beneficiorum 
SjecuIo  decimo  tertio  multis  Clericis  placuiflTc^, 
cumque  abufum  frequentibus  Decretis  &  Canoni- 
bus  Summorum  Pontificum  ac  Conciliorum  dam- 
natum  eflc  ,  fcd  ciim  nihilofeciiis  haec  peftis  ,  prae- 
fertim  in  Galliis,Iatius  graflaretur  ,  GmlUlmunLj* 
Parifienfem  Epifcopum ,  per  triennium  ,  hoc  eft  > 
ab  anno  mccxxxv.  ufque  ad  annum  mccxxxvi  h  ♦ 
hancdeBeneficiorum  unitate  aut  pluralitate  Con^- 
troverfiam  julfifle  a  Theologis  Academix  Pari- 
<ienfis  difputari,an  videlicec  lalva  confcientiapof- 
fet  quis  plura  adire  &  haberc  Beneficia  \  Hanc 
quagltioaem  diuturno  examinc  difcuflerunt  Theo^^ 

log 


EcCLESIASTICAt  499 

logi  Parifienfes ,  ac  taadcm  'plenis  Thcologoiurai 
ComiciiS  ,  quibus  ex  Familia  ij^ominicana  intere- 
rant  tres ,  Hi^go  d  Sanllo  Charo ,  Tlieoiogi^  Profef- 
for  ,  ac  pollea  S.R.E.  Cardinalis,  Grierricuy  d  San- 
iio  Quimino^Sc  Caufridus^qixoxn  lufFragiis  decretum 
eft,  nulluai  pofle>  fine  legitima  caufa,  pluribus  Be- 
neficiis  potiri ,  fi  ex  uno  Beneficio  annuos  reddi- 
tus  ad  honeftam  vitaj  fuftentationem  fufficientes 
perciperet.  Jd  diferte  teftatur  nofter  Thomas  Canti^ 
fratanus  ,  qui  tum  temporis  Parifiis  verfabatur  , 
libro  I.  ^Apum  cap.xx.  num.v.  ubi  hgc  habet :  Folo, 
inquit ,  ut  quicumque  hac  legerit ,  fciat  me  anno  ab 
Incarnatione  Domini  mccxxxvi  i  i.fuiffe  Parifiisyubi 
Venerabilis  Cuillelmus  Parifienfis  Epifcopus ,  qui  in 
Theologia  rexerat^  conventionem  fecit  omnium  Magi^ 
ftrorum  in  Capitulo  Fratrum  Prcedicatorum  .  Propo- 
ftta  ergo  quczjiione  de  pluralitate  Beneficiorum,folerti, 
=&  valde  longa  dijfertatione  probatum  eft ,  duo  Bene-^ 
ficia ,  dummodo  unum  valeret  quindecim  libras  Pari" 
fienfes(qu^  Summa  tunc  temporis  in  GalIiis,ob  mo- 
net^  penuriam  ad  honcftum  Clerici  viftum  fufficie- 
bat )  teneri  cumfatute  animce  non  pojfe  .  Veriim,  in- 
ter  Scriptores  Sseculi  XIII.  nullus ,  mea  quidcm^ 
fententia ,  diligentius  excuffit ,  &  clariiis atque  fe- 
curiiis  hanc  de  unitatc  ,  vei  pluralitate  Beneficio- 
rum  Controverfiam  explanavit ,  quam  S.  Thomas  , 
Doftor  Angelicus ,  Quodlibeto  ix.  Quxftione  vii. 
Art.  II.  ubi  primum  docet,  quod  inter  acliones  de 
fe  indifferentcs  ad  bonum  &  malum  locura  haberc 
non  poffit  plurium  praebendarum  y  feu  cumulato- 
rum  Beneficiorum  pofieffio,  c/iw6oc,  quodeji  habe^ 
re  plures  Prcibendas  ,  plurimas  in  fe  inordinationes 
contineat ;  utpote  quia^non  eft  pojjibile  aliquem  in  plu^ 

li     2  ribus 


1 


50O  H    I    S    T    O    R    1    A 

ribus  Ecclefth  defervire  ,  in  quibus  eji  prabendattis  , 
ctim  pTisbenda  videantur  ej]e  ordinat^  quaji  quaidam 
fiipendia  Deo  ibidem  miniflrantium  .  Sequitur  etiam 
diminutio  Di^vini  Cultus  ,  dum  unus  Iqco  plurium  in^ 
ftituitur  .  Sequitur  etiam  in  aliquibus  defraudatio  ^o- 
luntatum  Teflatorumy  qui  ad  hoc  bona  Ecclefiis  contu^ 
lerunt  j  ut  certus  numerus  £)eo  defervientium  ibi  ef- 
fet .  Sequitur  etiam  inaqualitns ,  dum  unus  pluribus 
Seneficiis  abundat ,  &  alius  nec  unum  habere  potefl  . 
Secundo ,  docet  S.  Thamas ,  Praebendaruni  ,  feu 
Beneficiorum  pluralitatem  efie  in  numero  baruvL» 
€i£iionum^  qua  abfolutc  cGnfideraice  deformitatem^  vel 
inordinationem  quamdam  importaut ,  qu^  tameuy  ali- 
quibus  circumflantiis  advenientibus^bomc  efficiuntur; 
Sicut  occidere  hominem  velpercutere^  infe  deformi^ 
tatem  quamdam  importat ;  Sedfi  addatur ,  occidere^ 
tnalefailorempropter  juflitiam  y  vel  percutere  delin^' 
quentem  caufa  difciplincCj  non  eritpeccatum  jfed  vir-- 
tuofnm  •  In  numero  harum  aBionum  videtur  ejfe  j  ha^ 
bere  plurespr^bendas.  Quam^vis  enim  aliquas  inordi^ 
nationes  contineat  y  tamen  ali^e  circumflantia  pojfunt 
fuper^uenire ,  ita  honeflantes  aSlum^  qubd  pradi£la  in-- 
crdinationes  totalitir  evacuentur  ;  ut  putdfifit  necef^ 
fitas  in  pluribiis  Ecclefiis  ejus  obfequio ,  ^  poffit  plus 
fer^vire  Ecclefis  ,  vel  tantumdem  ,  abfens  qudm  alius 
prafens;  &  fi  qua  aliafunt  ejujmodi .  Et  tunc  iftis 
conditionibusfupervenientibus  cum  re£ia  intentioncjf 

non  erit  peccatum Si  ^erb  aliquis  ,  fubdit  Do- 

dor  illc  Angelicus ,  hac  intentione  plura  Bcneficiaj> 
habeaty  utfit  ditior  ,  ut  lautius  vivat ,  &  ut  facilius 
ad  Epifcopatum  perveniat  in  aliqua  Ecclefiaru^ubi  efl 
Pr^bendatHSjnon  tolluntur  pr^edii^U  deformitatesyfed 
^ugentur ,  quia  cum  tali  intentione  &  unum  Benefi^ 

cium 


ECCLESIASTJCA.  501 

cium  haben ,  quod  nullam  inordinationem  importat , 
ejjet  illicitum .  Denique  ,  concludic  S.  Thomasifina 
quibus  circHmftantiis  tutum  nonefi  plures  habere^ 
Prabendas ,  quantumcumqne  Dlfpenfiztio  interveniat; 
ebqubd  difpenfatio  humana  non  aufert  ligamen  ^uris 
naturalis  yfedfolum  ligamen  Juris  pofitivi ,  quodper 
hominemfiatuitur  ,  &  per  hominem  difpenfari  potefl. 
Ex  qua  S.  Thoma  doftrina  manifefto  colligitur , 
Beneficiorurn  pluralitatem  ,  quae  his  munita  non^ 
cft  circumftantiis  ab  illo  Dodore  Angclico  afli- 
gnatis ,  illicitam  efle ,  meritoque  damnatam  Ca- 
nonexix.  Concilii  Laterancnfis  IV.  fub  Innocen^ 
tio  IIL  anno  mccxy.  cclebrati ,  quem  Canonem  po- 
ftea  Sa^culo  X/V.  renovarunt  Summi  Pontifices  ^o- 
annes  XXIL  m  fua  Dccretali ,  qux  incipic  ,  Execra^ 
bilis  &c.  Sc  Vrbanus  V.  in  fua  Conftitutione ,  cujus 
initium ,  Horribilis  c^c  Refert  etiam  Odoricus  Byay^^ 
naldus  ad  annum  mcccxi.  fuiflb  Ecclefiae  Gallican« 
Prsefulem  Anonymum  ,  qui  in  Concilio  Generali 
Viennenfi  contra  Beneficiorum  pluralitatem  acri- 
tcr  invedus  eft  his  verbis :  Hodie  ,  quod  cum  dolorc 
referendum  efl ,  unaperfona  ,  aliquandb  minus  idonea^ 
quatuor  vel  quinque  in  diverfis  Ecclefiis  obtinet  BC" 
neficia  ,  ideft  ,  quinque  vel  quatuor  dignitates  ,  ali^ 
quando  tres  vel  duas  ;  Q^in  immb ,  quod  non  eft  mini^ 
mum  inconveniens  ^el  abfurdumi  una  perfona » cui  fe^^ 
cundiim  ftatum  fuum  unafufficeret  Canonica  n^elPra^^ 
benda ,  decem  velduodecim  in  diverfis  Ecclefiis  [pbtU 
net  y  &  aliquandb  plnres  yficut  vidi .  Heu  l  aliquan^ 
do  una  perfona  tot  obtinet  dignitates  ,  Perfonatus^  fyel 
Qfficia ,  quot  ex  eispofjet  quinquaginta  velfexaginta 
exercitatis  ^  litteratis  perfonis  fufficientiffime  provi* 
dfri»  Ex  quo  perniciofo  abufufequitur  deflrun^io  Ec* 

li     3  ck" 


502  H    I    S    T    O    R    I    A 

clejiarimy  defe£ius  fervitiorum  Rcle/ia/iicorum,  ener^ 
'vatio  &  dijjifatio  fiudiorurn  ,  quoi  modernis  tempO" 
ribus  ubique  terrarum  depereunt ,  propter  hoc  quod 
bonis  Scholaribus  exercitatum  ingenium  habentibus 
fro^videri  nonpotefi  per  Proilatos  &c» 

Hancgeneraiem  obfervationem  de  plurallta- 
te  Beneiiciorum  Sseculis  XIII.  &  XIV.  multis  Sum- 
morum  f>ontificum  &  Conciliorum  Decretis  pro- 
fcripta  ,  altera  cxcipiet  obfervatio  de  Refidentia  > 
qua^  Epifcopis  ,  Canonicis  >  &  Curatis ,  omnibuf- 
que  Beneficiacuram  animarumhabentia  obtinen^ 
tibus  fuit  iifdem  Sa^culis  XIII.  &  XIV.  SacrisEc- 
clefi^  Canonibiis  imperata .  Epifcopi  tamcn  a  Re- 
iidcntia  lcgitime  dilpenfati  alxquando  cenfeban- 
tur,  tiim  ob  caufam  pietatis ,  quando  videlicct  ad- 
eunda  erat  Apofi:olica  Sedes  ,  ad  revcrcntix  ,  t&: 
obcdientiae  fignificationem  ei  exhibendam-*  , 
tum  etiamob  caufam  neceiritatiSjnimirumquan- 
do  intcrefle  debebant  Conciliis  Generalibus  , 
vel  adibant  Concilia  Provincialia ,  quas  Metro- 
politani  fingulis  annis  celebrarc  tencbantur  ^  ut 
lanxit  Concilium  Generale  Lateranenfe  IV.  fub  /w- 
noccntio  UL  Summo  Pontifice  ,  Canone  vi.  ubi  fic 
ftatutum  cft  :  Sicut  olim^d  Sanitis  Patribus  nofcitur 
inJiitutum  yMetropolitani  fingulis  annis  cumfuis  Suf- 
frag..neis  Provincialia  non  omittant  Concilia  celebra- 
re  •  In  quibus  de  corripiendis  exceffibus  ,  e^  moribuu 
reformandis  ,  prafertim  in  Clero  ,  diligentem  habeani 
cum  Dei  timore  tra£iatum&c.  Haac  Concilioru 
Prpvincialium  cclebrationem  ,  qua?  fenfim  fiii 
fenfaSgcuIo  dccimo  quarto  in  deiuetudinem  abin 
coeperat,  nnY>^X2Lw'ii  Gregorius  XI.  Pontifex  Max8« 
mus,  in  £pij(loJ4  4d  ipmm  Af «hiepifcopum  Nar 

^onc 


ECCLESIASTICA.  503 

boncnfem,data  anno  mccclxxxiv.  A'  lege  refiden- 
di  in  fuis  Ecclcfiis  Bcneficiarios  ftudentes,  corum- 
que  Profeflfores  difpenfavit  S^culo  XIIL  Hono^ 
rius  III.  in  Dccretali  fufer  fpecula  ;  De  Magifiris  , 
cujus  hsec  funt  vcrba :  Docentes  verb  in  Theologica^ 
Facultate  ,  dum  in  Scholis  docuerint ,  &  fludentes  i» 
ipfa  y  integre  per  annos  quinque  percipiant ,  de  licen* 
tia  Sedis  tApoJiolica  ^  proventus  Pr^bendarum ,  €^ 
Beneficiorum  fuorum  y  non  obfiante  aliqua  alia  confue^ 
tudine  vel  Statuto ,  cum  denario  fraudari  non  debeant 
in  Vinea  Domini  operantes .  Iftam  Honorii  III.  Dc- 
cretalem  Sarculo  decimo  quarto  Clemens  V^  anno 
Mcccwiii.^oannes  ^Z//.anno  ucccxjnm.clemens  Vlm 
ann.  mcccxli  i.  &  mcccxlvi.  confirmarunt . 

Clericos  Bcncficiarios  bonorum  Ecclefiafti- 
corum  difpenfatores  dumtaxat  &  Occonomos,fed 
non  dominos  efle/a^pius  declararunt  ConciUa  Na- 
tionalia  Sseculis  XIII.  &  XIV.  celebrata  >  quorum 
Canones  in  Colloquio  XV.  laudavimus  .  Eamdenx 
dodrinam  S.  Thomas ,  qui  Saeculo  XIII.  vixit  ,  di- 
ferte  tradit  Secunda  Secundae ,  Quseftione  clxxxv. 
Art.  VII.  ubi  Epifcopos  bonorum  Ecclefiaftico^ 
rum  difpenfatores  &  procuratores  ,  non  dominos 
efle  docet  his  vcrbis:  K^liter  efl  dicendum  depropriis 
bonis ,  qu^  Epifcopi poffidere  poffunt  ^&de  bonis  Ec-^ 
clefiaflicis .  liam  propriorum  bonorum  verum  domi< 
nium  habent .  Vnde  ex  ipfa  rerum  conditione  norL» 
obligantur  ut  ea  aliis  conferant ,  fed  poffunt  ea  velfibi 
retinere  ^  vel  etiam  aliis  pro  libito  elargiri .  Poffunt 
tamen  in  eorum  difpenfatione  peccare  ,  propter  inor" 
dinationem  affeSlus  ,  per  quam  contingit  quod  velfibi 
flura  conferant ,  qudm  oporteat  3  'vel  aliis  etiam  non^ 
fubveniant  ,fccundum  quoi  requirit  debitum  charita-^ 

I  i    4  tis  * 


504  HlSTORlA 

tis  .  Non  tamen  tenentur  ad  rejiitutionem ,  quta  hu-' 
jufmodi  res  funt  eorum  dominio  deputat£  :  Sed  Eccle" 
pajiicorum  bonorum  funt  difpenfatores  vel  procuratO" 
res  .  *. .  Sunt  autem  bona  Eccleftafiica  non  folum iru» 
nfus  Pauperum  ^fed  etiam  ad  Cultum  Di^vinum  &  ne^ 
ceffitates  Miniftrorum  expendenda  . . .  .  fi  aliquidftbi 
retinuerit  Epifcopus  de  his ,  qu^efunt  pauperibus  ero-^ 
ganda ,  'vel  etiam  in  ufum  Miniflrorumy  aut  in  Cultum 
Divinum  expendenda ,  non  efl  dubium  quin  contra^ 
fidtm  difpenfatienis  agat  \  &  mortaliterpeccet^  &  ad 
reflitutionem  teneatur. 

Clericos  exaftionibus ,  procuracionibus ,  vc- 
^igalibus,  pedagiis  fubdi  pafla  non  eft  Ecclefia.^ 
XIII.  &  XIV.  Saeculis  ,  etiani  ratione  patrimonii  & 
hasreditatis  ,  nifi  uxorati  eflent ,  vel  mercaturatn 
exercerent,&  Cenfuris  Ecclefiafticis  eorum  immu- 
nitatem  defendit.  Diftride  quoque  prohibuit  Ec- 
clefia ,  ne  Clerici  Laicum  Judicem  fibi  conftituc- 
rcnt  ,aut  ad  Laicorum  Tribunalia  traherentur ,  uc 
videre  efl  in  multis  Conciliorum  Canonibus,quo$ 
inquarto  Colloquio  retulimus.  Hanc  Ecclefiarum, 
Clericorum  ,  &  bonorum  Ecclefiafticorum  immu- 
nitatem  ,  egregie  ,  ut  alibi  obfcrvavimus  ,  Petrus 
Bertrandus.  JEducniis  Epifcopus ,  &  poftea  S.  R.  E. 
Cardinaiis  ,  S^culo  XiV.  totius  Ecclcjise  GaJIica- 
nae  nomine  coram  Philippo  f^alefio  ,  Galliarum  Rc- 
ge,tuicus  eft  contra  Petrum  de  Cugneriis  Regium-^ 
Advocatum  ,  pro  Baronibus,  &  Sa^cularibus  Ma- 
giftratibus  perorantem  ,  qui,  licet  uon  diffiterc- 
tur ,  judicium  de  caufis  Clericorum  ad  Epifcopos 
dc  jure  fpedare  ,  aliquos  camen  excipiebat  cafus  , 
fcilicet  primo  crimcn  furti.  Secundi6,Clericorum 
conjugatorund  ^^]x&.^ .  Tertio  a  ii  abiciue  Tonfura 


ECCLESIASTICA»  JOJ 

&  vefl«  Clericali  eflent  in  crimine  deprehenfi  * 
Quarr6,fi  de  ipforuni  conjugibus  agerecur.  Quia- 
to ,  Ckricos  in  terris  Baronum  a  Miniftris  Eccle- 
fiafticis  capi  non  poHe  perrentedat .  His  exceptio- 
nibus  Immunitatem  &  jurifdidionem  Ecclefiafti- 
cam  iimitare  ac  clevare  pro  viribus  ftudebatPe- 
trus  de  Cugneriis ,  quem  adeo  nervosc  confiitavit 
laudatus  Petrus  Bertrandus  Epifcopus  ^duenfis  , 
ut  Philippus  ValejiuSi  Rex  Chriftianiirimus,  libratis 
^qua  lance  hinc  inde  momentis  ,  Immunitacem  & 
JurifdidionemEcclefiafticam  fartam  tedam  in  fiio 
Regno  confervari  voluerit ,  &  Petrus  de  Cugneriis, 
qui  eam  impugnareac  iabefadare  aufus  fuerat,  ia 
vulgifabulamabierit.  Cseteriim  ,  etfi  Clerici  Sx- 
culis  XIII.  &  XIV.  ab  exadionibus  Jibcri  eflenc,  8t 
Laicorum  Judicum  Tribunalibus  exempti ,  inter^ 
diim  tamen  Summi  Pontificcs  ,  ob  publicas  Eccler 
fiae  neceflitates ,  praefertim  pro  Expeditione  Sacra> 
&  ad  bellum  contra  Haereticos  Albigenfes  confi- 
ciendum,  lcgem  impofuerunt  Clericis  Deciraas 
perfolvendi  Regibus  ac  Principibus  Laicis  ad  ccr^ 
tum  tempus  praefixum,  ut  conllac  ex  multis  exem*- 
plis,  qusB  refcruntur  a  Scriptoribus  horum  rempo- 
rum ,  &  quae ,  brevitatis  ergo ,  filentio  prxtermiC'- 
to.  Permiferunt  etiam  Summi  Pontificcs  Gallia- 
rum  Regibus  ,  ut  flagitiofos  Clericos  propter  cri^ 
inina  homicidii ,  mutilationis  ,  autalterius  cnor-^ 
mis  facinoris ,  vel  etiam  fuper  hujufmodi  crimini- 
bus  publicedilBFamatos  ,  in  carceres  fuos  detrude- 
rcnt ,  non  ut  jus  aliquod  in  eos  exercercnc ,  fed 
Prsefulibus  craderenc ,  ne  in  cfFr^nacam  licentiain 
impunitatis  fpe  prorumperent  ifti  Clerici  gravifli- 
oiQrum  ccirainuaj  oota  inufti  •  Hqc  privilcgiuni^ 

'jSlicQ* 


50(J  H    I    S    T   O    R    I    A 

iSlicoUus^iy.  Pontifex  Maximus  conceflit  Philip» 
fo  lU.  Regi  ChriftianiflTimo,  anno  mcclxxxvi  1 1.  ut 
videre  eft  apud  Odoricim  I{aynaldum  ad  hunc  annum 
num.xxxvi  I.  Idem  Privilegium  '^oannes  XXII.  an- 
aoMCCCxvii.  indulfit  P/;/7//?/;o  r.  Regi  Chriftia- 
niflimo,  ficut  ad  hunc  annum  num.  xiii.  refert 
citatus  Odoricus  I\aynalus . 

Denique ,  circa  Difciplinam  Ecclefia? ,  quas 
in  adminiftratione  Sacramentorum  S^culis  XLIL 
&  XIV.  frcquentari  folebat  y  generatim  obfervare 
debes  prim6>viguiflb  adhuc  Sseculo  Xill.  antiquum 
morem  baptizandiper  immerfionem ,  ficut  S.  7/;o- 
mas ,  qui  eo  Sseculo  vixit ,  aperte  teftatur  3.  Parte 
fuf  Summ^  QuajftioneLxvi.  Art.  vii.  ubi  ait : 
Quamvis  tutius  jit  baptizare  per  modumimmerfionisy 
quia  hochabet  communior  ufus  .  Et  in  refponfione^ 
ad  fecundum  fibi  propofitum  argumentum  inquit: 
^dfecundum  dicendum,  qubd  in  immerjione  exprejjms 
repra:fentatur  figurafepulturx  Cbrifli,  &  ideb  hic  mo- 
dus  baptizandi  communior  eji  &  laudabilior  .  Id 
etiam  confirmat  Articulo  oftavo  ejufdem  qu^- 
nis ,  ubi  docet  ,  quod  communith  obfervatur  i)tj 
Baptifmo  trina  immerfio ,  &  ideb  gramter  peccaret 
aliter  baptizans ,  quafi  ritum  Ecclefia  non  obfervans . 
Aft,  fub  finem  Sajculi  XIV.  evanuitapudLatinos 
ritus  baptizandi  per  immerfionem  ,  &  obtinuit 
mos  conferendi  baptifmum  per  efFufionem  ,  ut  li- 
quet  ex  omnibus  Ritualibus ,  quse  a  tempore  Sas- 
culi  XIV.  edita  funt,  in  quibus ,  omifsd  immerfio- 
ne ,  foliuscffufionisinbaptifmi  adminiftrationo 
inodus  prsfcribitur.  Cur  autem  Ecclefia  Latina 
huncantiquum  per  immerfionem  baptizandi  mo- 
duminalium  S^culoXIV*  immutavcrit,  multi-. 

plex 


ECCLE  SIASTICA0  5O7 

plex  ratio  a  Theologis  afFerri  folet .  Prima  cft  , 
quia  Miaiftri ,  ubi iii  Eccleiiis  defiit  Diacouoruni^ 
copia  y  baptizandos ,  adulcos  prsefertim  ,  immer* 
gere  vix  potuerunt .  Secunda^quia  cum  parvuli  re- 
cens  nati  majorem  conftituerent  baptiiandorum 
numerum ,  periculum  fuit,  ne  cx  eorum  inimerfio- 
ne  eorum  valetudinialiqualabesinferrettir .  Ter- 
tia,quia  Ecclefia  tam  miniftrorum,quam  fufcipien* 
tiuni  Baptifmum  pudori  confulere  voluit ,  cui  qui* 
dem  pudori ,  ctim  nonampliiis  extarent  DiaconiC* 
fse,  quibus  foeminas^  qu^  erant  baptizanda^  ,  im- 
mergcndi  cura  olim  incumbebat ,  difficili  negotio 
confultum  fuiflet,  fi  baptifma,  foeminis  praefertim, 
ut  fiebat  antiquitiis  ,  per  immerfionem  fuiffec  col- 
latum . 

Pra^terea,  circa  adminiftrationem  Euchari- 
ftia: ,  quamvis  Sseculo  XIII.  antiqua  adhuc  vigeret 
confuetudo  communionem  dandi  fub  utraque  ifpe- 
cie ,  nihilofeciiis  in  quibufdam  Ecclefiis  coiumu- 
nio  fub  unica  tantum  fpecie,  fcilicet  panis  j  popu- 
lo  porrigebatur  .  Hujus  confuetudinis  tellis  eft 
locupletiflimus  S.  Thomas ,  qui  3.  Parte  fug  Summg 
Quxftione  lxxx.  Art.  xii.hajc  habet :  Ex  parte  au" 
tem  fumentium  requiritur  fimma  reverentia ,  &  caU'- 
teluy  ne  aliquid  accidatj  quod  vergat  ad  injuriam  tan^ 
tiMyfierii;  quodpracipue  pojfet  accidere  in  fanguinis 
fumptione  ,  qui  quidemfi  incautifumeretur,  de  facili 
pojjet  ejfundi :  &  quia  crenjit  multitudo  populi  Chri^ 
Jiiani ,  in  qua  continenturfenes  &  juvenes  &par'VH'- 
li  ,  quorum  quidam  non  funt  tant<$  dijcretionis  ,  uP 
cautelam  debitam  circa  ufum  hujus  Sacramenti  adhi-* 
beant  y  ideo  pro^vide  in  quibufdam  Ecclejiis  obferva^ 
tur  ^  ut  populo  fanguis  fumendus  ngn  detur  ^fedfolum 


5o8  H  I   S   T   O   R   1   A 

4  Sacerdote  fumatur  .  Contendunt  multi  Viri  eru- 
ditipoftdodiflimum  "P.^oannem  Morinum  ,  Con- 
gregationis  Oratorii  Prcsbyterum  ,  in  libro  dc^ 
p(£nitentia,  formam  abfolutionis  ,  quam  Sacerdo- 
tes  iatribunali  Poenicentiae  adhibebant ,  fuiffe  iii-* 
EcclefiaLatina  adduodecimum  ufque  fgculuiiL^ 
dumtaxat  deprecativam ,  quali  etiamnum  Grxci 
utuntur  iu  Sacramcnto  Poenitenti^e  ,  fed  non  fuifle 
indicativam  ,  feu  his  verbis  conceptam  :  Ego  abfol- 
njote  dfeccatistuis .  At,  ut  ut  iit  de  hac  Patris 
Morini^  &  aliorum  Theologorum  fententia  ^  quam 
hic  dilcutere  animus  non  eft  ,  certumeft,  S^cu- 
loXIII.  formam  Sacramentalis  Abfolutionis  iii-> 
Ecclefia  Latina  non  fuiffe  deprecativam y  quali?  eft 
apud  GrsECos ,  fed  indicativam ,  ficut  nunc  ufurpa- 
turinEcclefiaLatina.  Hujus  rei  teftemomni  ex- 
ceptione  majorem  proferam  S.  Thomam ,  qui  in 
Opufculo  XXII.  cap.  II.  impugnans  aliquem  Scri- 
ptorem  ,  qui  Sxculo  XIIL  multa  antiquorum  Au- 
thorum  laudabat  teftimonia  pro  fola  deprecativa 
abfolutionis  forma  in  SacramentoPccnitentiae  ad- 
hibenda,ficrefpondet  Dodor  ille  Angelicus ;  Nm" 
quid  etiamfi  nunc  viverent  (  ideft  illi  Authores  ci- 
tati  ab  illo  Scriptore^  quem  refellit )  prajudicarc^ 
fojfent  communi  fententi^e  Magiflrorum  Parifiis  rc- 
gentium  y  qui  contrarium  femiunti  decernentes  abfque 
his  verbis  :  Ego  te  abfolvo ,  abfolutionem  non  ejfeper 
Jblam  deprecati^vam  orationem .  Prastermittere  hic 
non  poflum  obfcrvationem,  quam  mihi  fuppeditat 
idem  S.  Thomas  circa  Jejunium  Quadragefimale.? , 
quod  ad  duodecimum  ufque  fisculum  in  Eccle^fia-^ 
Latina  vefpere  tantum  folvebatur ,  fed  ineunte  Sse- 
culp  XIII.  rnox  ille  antiquusinutatus  cft ,  &  hora 

nonS 


ECCLESIASTICA.  5OP 

nona  folvi  captum  etiam  in  Quadragefima  jeju- 
nium,  licut  tcilatur  DocSor  Angelicus  Secunda  Sc- 
cundse  Quacftione  xlvi  i.  Art-  vi  i.  in  quo  inquiric, 
litrum  hora  nonaconvenientcr  taxetur  ad  coweden"  ^ 
dum  his  ,  quijejunant  ?  At  jejunium  etiam  tempore 
Quadragefim»,  quod»  tefte  S.  Thoma,  Sseculo  XIII. 
folvi  dumtaxat  poterat  liora  nona ;  tandem  caden- 
te  Saeculo  XIV.  hominibus  majorem  ad  relaxatio- 
nem  pronis  ,  ad  meridiem  folvi  coepit  j  &  ad  jeju- 
jiium  quadragefimale  fatis  fupcrque  fufficere  ui" 
fum  eft,  li  Officio  vefpertino  circa  meridiem  per- 
foluto  pranderetur ,  Ecclefia  infirmitati  hominum 
indulgente  ,  ut  cxnx  mutarentur  in  prandia  meri- 
diana ,  modo ,  quas  jejunio  eflentialis  eft ,  refcdia- 
nis  unitas  fervaretur ,  nec  meridie  pranfi  vefpere 
coenarcnt .  Hinc  merito  inferas  Coenulam  feroti- 
nam  ,  quir  Collatio  vulgo  vocari  folet ,  fitque  nunc 
tcmpore  Quadragefimahs  Jejunii ,  ex  hominum.-» 
relaxatione  ortum  habuiflfe  ,  eiquc  nec  Sandos  Pa^ 
tres ,  nec  Conciliorum  Canones  fufFragari^  nec  Ec-» 
clefiam  laca  kge  confenfifle  unquam,  quamvis  eam 
toleret . 

D,  Placent  mihi  admodum  generales  iftae , 
quas  hadenusin  Difciplinam  tcclefiafticam  Sfcu- 
lorum"XIII.&  XlV.prxmififti  Obfervationes.Nunc 
particujatim  perceufere  debes  pirsecipua  Dilcipli- 
nx  Ecclefiafticaj  capita  >  qu^s  fpeftant  Jura  ^  Offi-- 
ci2L  Metropolitanorum  ^  JEleiiiones ,  &  jurifdictio- 
nem  Epifcoporum  ,  Ordinaciones  Clcricorum ,  eo- 
rumque  ad  Ecclefiaftica  Bencficia  promociones . 

H^c  erant  Ssculis  XI1I.&  XlV.Jura  &  Officia 
Metropolitanorum  •  Primo  ,  abfolvere  poterant 
cos,^uji  cxcommunicati  fuerant  a  luis  Suffraganeis, 

vci 


5IO  H    I    S    T    O    R    I    A 

vel  eorum  Officialibus  ,  fi  a  fententia  latl  ad  eo- 
rum  tribunal  appellacum  cflet ,  ilios  tamen  abiol- 
vere  non  poterant  ^  qui  ab  Archidiaconis,  aut  aliis 
Subdiris  SufFraganeorum  fuorum  erant  excommu- 
nicati ,  quia  horum  Judices  non  cenfebancur  ,  fed 
Epiicopi ,  feu  Metropolitanorum  SufFraganei ,  uc 
conitat  cx  capite  Fenerabilibus  :  in  Sexto  ;  Tituio 
De  Sententia  Excommunicationis .  Secundo,  Mctro- 
politanifupplere  poterantSufFraganeorum  Epifco- 
porum  defedum  ac  negligenciam  in  ColianoniDus, 
Inftitucionibus  ,  Eleftionibus,  &  Conlirmarioiu- 
bus  Beneficiorum  Eccleuallicorum ,  ut  haDetur  ia 
Capite  Licet ,  lib.i.  Decretalium  ,  tit.  lo.  De  fiip^ 
flenda  negligentia  Praiilatormn  ,  quod  eft  Innocen* 
tii  UL  Poterant  etiam  Metropolitani ,  (i  vacancc^ 
aliquo  Epifcopatu ,  Capiculum  admuiiftrationem 
fpiritualem  aut  temporalem  Dioecefeos  negligeret, 
inftituere,  &  delegare  ad  iilam  Cathedralera  Ec- 
clefiam  vacantem  aliquem  Vifitatorem  aut  Admi- 
niftratorem,  ficutdecrevit  Bonifacius  FUL  Ponti- 
fex  Maximus ,  in  Scxto ,  cap.  Ecclefti^ ,  tit.  Defup* 
flenda  negligentiaPralatorum .  Tertio,  Mctropo- 
litani  Provincias  fuas  vifitarc  tenebancur,  quae  cor- 
redioncindigebanc ,  paitorali  follicicudine  emen- 
dare ,  &  Synodos  Provinciales  coavocare  ,^uc  ad- 
huc  vigentia  fedulo  tenerentur ,  retinerentur  colla- 
bentia  ,  prorsiis  collapfa  renovarentur ,  &  facri  ad. 
inftaurandam  Ecclefiae  Difciplinam  fanciti  Cano- 
ncs ,  quos  Summus  Pontifex  S.  Leo  Magnus  Epifto- 
la  84.  ait ,  Spiritu  Dei  conditos,  ac  totius  Orbis  reve- 
rentia  ejfe  confecratos  ,  executioni  mandarentur  j 
ficque  radicitiis  evellerentur  pravae  qu^dam  inoli- 
t^  confuetudincs  ac  coraiptelae ,  quas  Epifcopi  di" 

vini^ 


ECCLESIASTICA*  JH 

vina  ad  regendaraEcclefiam  au<3:oriratcpr2editi , 
&  in  quorum  firmitate  unum  eft  collabentis  iiccle- 
iiailic^e  Difciplinse  pra^fidium  >  tolejrare  fine  piacu- 
lo  non  poiTunt  j  fed  invalefcentibus  abufibus  vehe- 
hementius  reludari  >  &  ad  Difciplinam  Ecclefia^ 
llicam  inftaurandam  diligenti  cura ,  ftudio  &  con- 
tentione  incumbere  debent,quantum  tamen  pati- 
turChriftiana  prudentia  ,  qua^  interdiim  nonnul- 
las  labes  ,  majoris  mali  vitandi  causa  ,  nonnua^ 
quam  tolerari  prxcipit .  Denique ,  Mctropolita- 
nis  Jus  affertum  erat  confirmandi  Elediones  Epif- 
coporum,  non  fecus  ac  Metropolitanorum  eledio- 
nes  confirmandi  jus  ad  Komanum  Pontificem  fpe- 
dabat . 

Epifcopi  ab  Ecclefiarum  vacantium  Capitulis 
Sseculis  XIIL  &  XIV.  eligebantur  ,  nec  in  eas  ele- 
diones  fefe  Principes  Laici  ingcrerc  poterant ,  aut 
fi  in  his  fuam  aliquando  interponerent  authorita- 
tem,tunc  hujufmodiElediones  nullg  ac  irrita^  ccii" 
feridebebant ,  ficut  ftatutum  eft  in  ConciUo  Ge- 
nerali  LateranenfilV.  Canonexxv.  his  verbis  :  5^^' 
cjuis  eledtioni  de  fefacice  perfcecularis  potefiatis  abu- 
fnm  confentire  pr^fmpferit  contra  Canonicarn  liber^ 
tatem ;  &  ele£iionis  commodo  careat ,  (^  ineligibilis 
fiat  y  nec  abfque  dijpenfatione  poffit  ad  aliquam  eligi 
dignitatcm  .  Qui  ^jero  ele£tionem  hujufmodi  ,  quanu» 
ipfo  jure  irritam  cenfemus  ,  prdefumpferint  celebrare  , 
ab  Officiis  &  Beneficiis  penitus  per  triennium  fufpcn- 
dantur  ^eligendi  tunc potefiate  privati .  Hanc  facra- 
rum  Electionum  iibercatem  "^.Ludo^vicusyGzWidLxmn 
Kex  ,  Pragmatica  Sanaione  ,  quam  proraulgavic 
i nn«^ MccLxv i ii .  aHeruit  his  verbis ,  qua:  habentur 
/.rticulo  fecundo :  Ecckfi^  Cathedrales  ,  inquit ,  6^ 

aiu 


511  H   I   S    T   O    R  I   A 

itlia  I{^gni  nojiri ,  liberas  eleSiiones ,  &  earum  e^e* 
Htm  integralith  habeant.  £t  Art.  4.  Item  promotio- 
neSi  collationes,  provifwnes  &  difpojitiones  Pralatu-' 
rarum ,  dignitattm ,  e^  aliorum  quortmcumque  benC'-^ 
ficiorum ,  &  Officiortm  Eccleftajiicortm  B^gni  noftri , 
fecundum  difpojitionem  ,  ordinationem  e^  determina- 
tionem  juris  communis  ,  Sacrorum  Conciliorum  Eccle^ 
fia  Dei ,  atque  Injiitutortm  San£iorum  antiquorum^ 
Patrum ,  fieri  'volumus  &  ordinamus .  Hujus  Prag- 
mzxicx  Sandionis  a  S.  Ltidovico  Galliarum  RegCL> 
editse  fi  pleniorem  notitiam  habere  defideres^Ie- 
gefis  Francifci  Pinjfonii ,  Biturici,  Parifienfis  Advo- 
cati ,  eruditam  lucubrationem,  qua  illamhifto- 
rica  Praefatione ,  &  luculento  Commentario  iilu- 
ftravit  •  Translationes  Epifcoporum  >  folius  Sedis 
Apoftolica?  auaoritate,&  ob  Ecclefios  commodum 
Saeculis  XIII.  &  XIV.  fieri  poterant ,  ut  docet  In- 
nocentius  IIL  Cap.Cum  ex  illo:  De  Translatione  Epip 
copi .  Atavaritiam  levitatemque  Sacerdotum,qui 
prava  cupiditate  ex  alia  in  aliam  volebant  tranfi- 
lire  Ecclefiam,graviffimis  Decretis  coercuit  Eccle- 
fia,  quianaturali  legeprohibitum  eft,  ut  docet 
S.  Thomas  Quodlibeto  ?•  art.  15.  ne  quis  in  mini- 
fterio  capeflendo  aliud  quam  Ecclefise  utilitateirL-» 
&  Chrifti  gloriam  intueatur  :  I^on  Jua  qu£rentes  , 
fed  qua  ^yefu  Chrijli ,  inquit  Apoftolus  ,  qua  voce>> 
omnem  omnino  a  Sacri  Minifterii  fufcipiendi  pro- 
pofito  terreni  commodi  confe&ationem  remover. 
<iu6d  fi  Epclefias  munera  privatse  utilitatis  gratia 
fufcipere ripn  liceat,  nihilomagis  iicitum  cenferi 
debet  propter  aliquod  commodum  jam  fufcepta 
iion  inftabili  modb  ,  fed  fordido  ac  fervili  animo 
dimittcrc ,  k  ad  alia  tranfvolarc ,  quia  pinguiora 

funr. 


EcCLESlASTICAi  ^tj 

funt.  Epifcoporurn  ceflioaes  (ine  caulis  Canoai- 
cis ,  &  citra  Romani  Pontificis  authoritatetn  Sa:- 
culis  XI II.  &  XiV.  fieri  non  poterant  .  Sex  autem 
caufas  cedendi  tpilcopatu  Innocentius  Hl.  Pontifex 
Maxiinus  recenfet  Cap.  hfiji :  De  reninciatione^  cu- 
jus  hcBC   funt  verba:  lntueri  tewlumus  ,  quod  hac 
funt  tlla  ,  per  qun^  cedendi  Epifcopus  licentium  poteji 
pofiuiare  :  confcientia  criminis,  dtbilitas  corparis^  ^e- 
fe£iusfcienti^  ,  malitia  plebis ,  graw  fcundalum  y  ir^^ 
regularitafque  perfona  ,fed  in  his  omnibus  eji  obfer-^ 
^anda  cautela  •  Porro  ,  Epifcopi ,  qui  iemel  ceden- 
di  facultatem  a  Roniano  Pontifice  poitulaverant , 
ad  cedendum  poltea  compelii  debebant ,  ii  forte , 
ea  obtenta,  tpiicopatum  retinerent ,  (icut  lUtaic 
idem  Summus  Pontifex  his  verbis  :  ^uidam  cedemii 
licentiam  cum  injiantia  pojiulantes  ,  ea  obtenta,  cede-^ 
reprd^termittunt  •  Sed  cuminpojiulatione  hujufmodi, 
aut  Ecclejiarum  commoda  quibus  pra>funt,autfaluten^ 
*videuntur  propriam  attendijfe  (  quorum  neutrumfua* 
fionibus  aliquorum  quiereutium  quiC  fuafuntjfeu  etiam. 
levitate  qualibet  njolumus  impediri)  eos  ad  cedendum 
decernimus  compellendos .  tpifcopi ,  qui  vel  fenio 
confedi ,  vel  frequentibus  ,  &  quafi  perpetuis  in- 
firmitatibus  conflidati ,  aut  aliis  graviffimis  cau- 
lis  impediti ,  paltorali  mmiere  fhngi  haudpote-» 
rant ,  libi  laborum  focium ,  feu  Coadiutorem,ac- 
cedente  tamen  Sedis  Apoilolic^  confenfu,adfcifce-^ 
bant ,  iicut  decretum  cft  ab  Innocentio  III.  Cap.  Ex 
parte  :  De  Clerico  cegrotante,  his  verbis  :  cmn  ^Arau^ 
ftenjis  Epifcopus  gravi ,  ^  incurabili  morbo  fere  pev 
quadriennium  laboraverit ,  ita  quod  Pajiorale  QJfi^ 
cium  non  poteji  ullatenus  exercere}  Princeps  terne  il^ 
lius,  ac  ci^es  ciwatis  ejufdm  d  te  pojiulant  incejfan- 
Tom.y.  Kk  ten 


514  HlSTORIA 

t^r  ,  ut  iffts  (  cumfis  MmQpoUtanus  eorum  )  fludeas 
frovidere .  Verum^  cum  ipfum  ad  ce/fioncm  compellere 
non  polfis  ,  nec  deheas  ullo  modo  y  nec  afjii£io  affiidtio 
ftt  addenda ,  fedpotius  miferi^  miferendum  ,  eo  qnod 
idem  *vir  bonus  extiterit ,  ^  Ecclefiamfalubriterfibi 
commiffam  guberna^verit :  ISlos  volentes  tam  Epifcopo, 
qudm  Ecclejiie  pronjidereymandamus  quatenus  illi  Coa- 
diutorem  ajfocies  virumprovidum  ^  honeftum  y  per 
qucm  tam  Epifcopo  ,  qudm  populo  utiliter  confulatur* 
Hoc  Innocentii  lU.  Decrecum  de  Coadiutoribus 
concedendi^  Epifcopis  y  qui  fenio  auc  valetudino 
corporali  gravati ,  vel  etiam  alias  impediti  perpe- 
tuo  ,  ut  Officium  fuum  ncqueant  exercere,  contir- 
mavit  Bonifaciiis  VIII.  in  Decretali ,  VaJlQralis  ,  iu 
Sexto  •  Summa  erac  Epifcoporum  jurifdicftio  iii-» 
caufis  Clericorum  ramcivilibus  ,  quam  crimina- 
libus  .  Clericos  abfque  titulo  Beneficii  auc  Patri- 
moniiSaeculisXlII.  6l  XIV.  ordinare  Sacri  Cano^ 
ne$  Epifcopis  prohibebant>  &  fiquis  Epifcopus 
aliquem  fine  certo  Titulo  ,  de  quo  neceflaria  vitae 
percipere  poflet ,  in  Diaconum  vel  Presbyterum-» 
ordinaflet  ,tamdiu  ci  neceflaria  ad  honeliam  vits^ 
fuilentationem  fuppeditare  obflringebatur,donec 
inaliqua  Ecclefia  ei  convenientia  Itipendia  Mili- 
tiseChriftiansefuiflentairignata  ,  nifitalisordina- 
tus  de  fua  vcl  paterna  hasreditate  fubfidium  vitae 
poflet  habere ,  Clericis  Beneficia  Ecclefiafticacon- 
fercbant  Epifcopi^modo  tamen  idonei  eflent  fcien- 
tia  ^  moribus  &  setate  ;  nam  pueros  ad  Beneficia 
Ecclefialtica  promovere  nefas  erat,  utcolligitur 
cx  Epiftola  Innocentii  III.  qnx  extat  libro  xv.  &  eft 
ordine  ccxxxv.  in  qua  inter  alias  caufas  ,  propcer 
ijuas  Epifcopi  Melfitani  depofitionem  decernitj. 

hanc 


ECCLESIASTICA.  5  I5 

hanc  afllgnar  ,  quod  prasdidus  Epifcopus  nepotibus 
fuis  vagientibus  in  cunubulisy  licet  ad  plus  vix  valen- 
tibus  balbutire  ,  majores  Pr^bendas  tribuit ,  &*  B^- 
neficia  melioraifortantibus  aliis  pondus  diei  &  afius^ 
&  ifiisy  ubi  nonfeminaverunt ,  metentibus  plena  W4- 
nu .  Pra^bendse  Cathedralium  Ecclcfiarum  inter- 
diim  a  folis  Epifcopis  ,  quandoque  a  folis  Capitu- 
lis ,  nonnunquam  ab  utrifquc  conjundim  ,  fecun- 
diim  varios  Ecclefiarum  morcs  conferebantur ; 
fuoque  etiam  jure  Patroni  Laici  Clericos  ad  Bcne- 
fieia  prsefentandi  frue^ntur.  Indignis  conferri 
Bencficia  vetabant  Canones  ,  eaque  dignioribus 
efle  conferenda  propugnabant  S^culi  Xllf.  Dodo- 
res ,  quos  inter  cenfetur  S.  Thomas  ,  Do<5lor  An- 
gclicus,  qui  Quodlibeto  v.  Qufeftione  vi.  Art.  nr. 
hsec  docet :  contingit  quandoque  ,  inquit ,  aliquem^ 
ejfe  meliorem  fimpliciter ,  qui  tamen  non  efi  melior 
quantum  ad  hoc  quod  Beneficium  percipiat :  quia  ali" 
quisforte  potefi  Ecclefiam  magis  juvare  ,  ^velpercon'' 
filiumfapientiie,  ^el  quiafervivit  inEcclefia.  tion 
ergb  Epifcopus  tenetur  dare  meliori  fimplicith ,  fed 
tenetur  dare  meliori  quoad  hoc  .  l>ion  enim  potefi  efii 
quod  unum  praferat  alteri ,  nifi  propter  aliquam  cau^ 
fam  •  i>U(£  fi  quidem  pertineat  ad  honorem  Dei ,  c&^ 
utilitatem  Ecckfia  ,  jam  quantnm  ad  hoc  ifie  efi  me" 
lior  :  Si  autem  illa  caufa  ad  hoc  non  pertineat  ,  erit 
acceptio  perfonarum ,  qu:e  tanto  efi  gravior  ^  quanto 
in  rebus  dimnis  committitur  .  Vnde  fuper  illud  ^aco-- 
bi  Cap.i.  Tufede  hic  ben^  &c.  dicit  Glojfa^ugufiinii 
^i  hanc  difiantiam  fedendiy&  fiandi adhonores  Eccle-' 
fiafiicos  referamus^  non  efi  putandii  levc  ejfe  peccatum 
in  acceptione  perfonarum  habere  fidem  Domini  gloricc* 
Quis  enimferat  eligi  divitem  ad  Sedcm  honoris  Eccle- 

K  k     2  //^t 


5I<?  H   1    S    T    O    R    I    A 

ft(ey  contempto  fatipere fan£iiore  &  in/irufiiore .  Hanc 
Doftrinam  fsepius  in  luis  Operibus  inculcat  S.  Tho* 
wasy  prasfertim  ,  Secunda  Secundse  ,  Quaeft.  lxi  1 1. 
Art.ii.  &  Quodlibeto  viii.  Quseft.  iv.  Art.  i.  Qiiid 
crgo,  ut  obiter  dicam,  fentiiifet  Dodor  ille  Ange- 
licus  de  his  laxioris  dodrinse  Theologis  ,  qui  non 
folum  aiferebant,in  collatione  Beneficiorum  minus 
dignos  fine  peccato  pra?poni  poftb  dignioribus , 
fcd  etiamdocebant ,  licitum  eflfe  muneribus  ac  do- 
nismereliberalibus  allicereanimum  £pifcopi  ad 
impetrandum  ab  ipfo  Beneficium,  vel  ad  aflequen- 
dum  aliquod  Beneficium  ofFerre  ,  &  dare  pecu- 
fiiam  tanquam  motivum ,  non  tanquam  pretium  . 
NuUus  dubito ,  quin  has  &  fimiles  opiniones  ab 
avita  tcclefix  Difciplina  penitiis  abhorrentes  ,  & 
^'iam  ad  Beneficiorum  nundinationem  exercendam 
apcrientes  totis  ingenii  fui  viribus  confutafict ,  ac 
profcripfiflet  Dodor  Angelicus ,  ficut  eas  noftris 
temporibus  Romani  Pontifices,  omnefque  totius 
Orbis  Chriftiani  tpifcopi  cenfuris  inuftas  diris 
devoverunt .  Sed  redeamus  ad  Ecclefiae  Difcipli- 
nam^quae  licet  S^culis  XIII.  &  XIV.  fgpius  Sacris 
Conciliorum  Canonibusfancita  ac  reftaurata  fue- 
rit ,  tamen  SaeculoXlV.  pr^fertim  tempore  Schif- 
matis  ,  graviffimam  labem  in  Gallia  ,  quae  Clemen^ 
tem  VIL  Avenione  fedentem  pro  legitimo  Pontifi- 
ce  agnofcebat ,  in  collationibus  BeneficioruiiL-» 
contraxit .  Tunc  cnim  per  collationes  titulo  Com" 
wend£  fadas  ArchiepifcopatuumjEpifcopatuum  & 
Abbatiarum  tam  Regularium  ,quam  Ssecularium, 
per  Refervationum  ,  Gratiarum  cxpedativarum  j 
&  Penfionum  accumulationem^latiflimum  ad  Poly- 
gamiam  fpiritualem,feu  Beneficioru  pluralitatemj 
oftium  apertum  eft .  P»  Mo- 


ECCLESIASTICA#  5  I7 

D.  Monafticam ,  feu  Regularem  Difcipli- 
nam  S^eculis  XIII.  &  XIV.  reftauratam  fuiile  ,  ac 
magiium  inde  fufcepilfe  incrementum  ,  ex  eo  pra:» 
fertim  conjeauram  facio^  quod  multiplicesii-Lj 
utroque  facculo  emerferint  Religioforum  Ordines  , 
qui  docStrina  &  fanditate  Ecclefiam  plurimum  il- 
luftrarunt  ,&  etiamniim  prseclaris  meritis^  atque 
Apoftolicis  laboribus  illuftrare  pergunt .  De  his 
itaque  Religiofis  Ordinibus  ,  de  eorum  in  Eccle* 
fiam  promeritis  ,  &  de  Regulari  Difciplina  m  illis 
prsefcripta  fingillatim  difiererc  debcmus  ,  ut  Ori- 
ginem  ,  ac  Difcipiinam  illorum  Ordinum  ,  quibu» 
£cclefia,  ficiit  B^ginacircumami^lavarietatibusfix^ 
orxiatur ,  exploratam  habere  poffim  . 

M.  Incipiam  ab  Inftitutione  Sacri  Ordinis 
Fratrum  Prsdicatorum ,  quem  tamen ,  nc  quis; 
cxiftimet  ,  me  nimio  aflentandi  palpandiquc  ftu-' 
dio  ,  a  quo  femper  vehementer  abhorrui ,  hic  lau-* 
dandum  fufcepifle;  bene  multa  confulto  reticeba 
qux  hunc  prapclarum  Ordinemdc  Ecclefiaoptime. 
meritum  commendare  poflfent  .  Pr^etermittanu* 
Sanftiflimos  Pontificcs  ,  dodiflimos  Cardinales  3^ 
innumeros  Archiepifcopos  &  Epifcopos  dodrin^ 
&  pietate  infignes  ,  quos  hic  celeberrimus  Ordo 
Ecclcfise  dcdit.  Mifla  faciam  Elogia,  quibus  Ro- 
mani  Pontifices  hunc  Ordinem  ,  aoplures  excjus 
alumnis  Sandorum  Faftis  folemni  Ecclcfix  rit» 
adfcriptos  fxpius  laudarunt ,  ac  pr^dicarunt .  Ni- 
hil  dicam  de  pcritia  Thcologorum  ejufdem  Ordi* 
nis ,  dc  tot  libris ,  quos  edidcrunt  de  rebus  Thco- 
Iogicis,&  de  illorum  in  iifdcm  traftandis  eloquen'- 
tia ,  folida  eruditionc,  Iinguarum,maxime  Grsecar 
&  Hcbraicar^notitia .  Nec  referam  librof um  fpiri- 

K  k    i  tua^ 


5l8  H    I    S   T   O    R    I    A 

tualium  ,  quos  lucubrarunt ,  copiam  ac  pra^ftan- 
tiam  ,  ncc  illuftres  Commentarios,  quos  in  Sa- 
cram  Scripturam  adornarunt ,  nec  Summas  Mo- 
rales  ,  in  quibus  uberrimam  fanioris  Theologia: 
Moralis  dodrinam  ex  limpidilfimis  SandorurrL,* 
Patrum  fontibus ,  &  ex  Sacris  Conciliorum  Cano- 
nibus  hauftam  tradidcrunc .  De  Imperatorum  , 
Regum  ,  Principum  ac  Magnatum  Confeifariis  , 
egregiifque  Concionatoribus  ,  quos  protulit  hic 
clariflimus  Ordo,  in  prseientia  (ilebo  .  Denique  , 
alteri  Scriptori ,  feu  noftro  er udito  Jacobo  Echar" 
do ,  qui  propediem  Bibliothecam  Scriptorum  Ordt- 
nis  Fratrum  Vrddicatorum  in  lucem  emiilurus  eft  , 
prsedicanda  relinquo  fingularia  Fratrum  Pr^dica- 
torum  in  Summos  Pontiiices,  in  £cclefiam  Ca- 
tholicam ,  &  in  omnes  Chriftianos  merita,  quibus 
totumOrbem  impleverunt,  feu  vocatione  infini- 
tarum  Gentium  ad  fidem  ,  &  ad  Oviie  Chrifti,  k\x 
vidoriis  de  Hserefibus  ,  Gentilifmo ,  Impietate, 
improbitateque  morum  feliciter  reportatis  ,  feu 
inftaurata  germana  pietate,  frequentia  Sacramen- 
torum  ,  Oratione  mentaJi ,  aliifque  piis  indudis 
exercitationibus ,  feu  valida  Sedis  Apoftolica?  con- 
tra  protervos  Schilmaticos,  Reges,  Imperatores  , 
denique  adversiis  Inferi  portas  defenfione  .  His  , 
inquam  ,  referendis  omnino  fuperfedebo  ,  &  ea-» 
>  dumtaxat,quae  ad  exor dium  Ordinis  Fratrum  Pras- 
dicatorum  fpeatant ,  &  quorum  notitia  connexa 
cft  cum  Hiftoria  S^eculorum  XIII.  &  XIV.  com- 
pendiosa  narratione  perftringam . 

Ordo  Fratrum  Prafdicatorum  inftitutus  cft 
a  S.  Dominico  ex  nobiliUima  Gufmanorum  familia 
Calaroga;  in  Hifpaoia  naco  (ub  iiaem  Sa:cuii  XII. 

hoc 


EccLESi  AsricA,         5  19 

hoc  eft,  anno  mclxx.  Patrem  habuic  Sandiflimus 
ille  Patriarcha  F^//ce/w  Gufmantim,  &  matreni  Joan^ 
nam  de  Aza  •  Stuclia ,  seque  ac  pietatem  a  teneris 
"aiivxis  coluit  Domimciis  ,  &ciDidaco  Oxomenfi  Epi- 
fcopo  inter  Canonicos  Regulares  ejufdem  Ecclefias 
annoMCxciv.adfcitus,  Venerabilem  illum  Antifti- 
tem  Romam  pietatis  ergo  profedum,&  deinde  ab 
InnocentioUh  Pontifice  Maximoad  Albigenfis  Ha:- 
refeos  expugnationem,  &  Haereticorum  converfio- 
nem  in  Gallias  miflum  comitatus  eft .  Immenfos 
labores  ,  quos  eo  in  munere  Apoftolico  exantlavic 
S.  Dominicusy  conftantiam  ejus  ac  zelum  in  exer- 
cendo  fibi  demandato  Sacr^e  Inquifitionis  Ofiicia 
adversus  Hsereticos  Albigenfes,  qui  viribus  pol- 
lentes  ,  &  potentiorum  favore  fuperbe  elati ,  fuos 
contumaciiis  defendebant  errores ;  infignes  deni- 
que  viftorias ,  quas  Simon  Comes  Monfortius ,  Belli 
Sacri  Dux,  S.  Dominici  precibus  atque  confiliis  ad- 
jutus  de  Hcereticis  Albigenfibus  ,  multo  licet  po- 
tentioribus,  faepius  reportavit ,  fatis  in  fuperiori- 
bus  Colloquiisdefcripfimus.  Unde  ,  his  pr^ter- 
miflis  j  ne  tibi  iteratis  repetitionibus  faftidium^» 
creem ,  pauca  dumtaxat  memoria  digna  ,  quse  iii 
evertenda  Albigenfium  H^refi  geflit  S.  Dominicus, 
hic  referre  non  pigebit .  In  primis ,  occurric  infi- 
gne  illud  miraculum ,  quo  S.  Dominicus  Fidei  Ca- 
tholic»  veritatem  confirmavit ,  quodque  Petrus  de 
Valle  Cernaij,  Ordinis  Ciftercienfis  ,  Scriptor  coaf- 
vus,  memorat  capite  7.  Hifiori^  ^lligenfium,q\xa,tn 
defcripfit .  Confenferunc  quippe  ,  tefte  illo  Scri- 
ptore,  hxretici  Albigenfes ,  ut  Schedula  ,  ia  qua-* 
S.Dominicus  Fidcm  Catholicam  fcripferat,in  igaem 
projiccretur ,  fed  ca  lcge ,  ut  fi  combureretHr,  ^er^ 

K  k     4  ejfet 


520  H    I    S    T   O    R   I    A 

ejjetfides^  immoperfidia  H^reticorum  ;  fi  vero  incom^ 
bufla  manerety  fidem,  quam  proidicabant  nofiriy  veram 
ejfe  faterentur .  Quidflura^,  Schedula  in  ignem  pro^ 
jicitur  ,  fed  ciim  in  medio  igne  aHquantnlum  moram 
fecijfet,  incombufta  penitus  ab  igne  refilimt .  Stupen^ 
tibus  qui  aderant,  unus  cateris  durior  ait  illis  :  proji'* 
ciaturin  ignemiterum  ,  iterum  refiliit  incombufla^  ; 
quod  'Didens  ille  durus  &  tardus  ad  credendum  ,  dixit 
iterum  :  Trina  'viceprojiciaturf  &  tunc  fine  dubio  rei 
exitum  cognofcemus  •  Projicitur  tertio  ,  nec  tunc  qui» 
dem  comburitur^fed  integra  ab  igne  refilit ,  &  ilUfa  • 
Contraveritatein  iJlius  miraculi  nihil  effutirepof- 
funt  hasr-etici  no(tri  temporis ,  ciini  illu J  miracu- 
lum  referatur  ab  Authore  coastaneo  ,  viro  gravi  & 
priidenti ,  qu^m  veriiimile  non  eft  voluilie  mentiri 
in  re  iplis  haereticis  notoria  ,  a  quibus  illico  men- 
dacii  coargui  potuiiJet ,  quod  ad  Catholicse  Reli* 
gionis  dedecus  &  ignominiam  non  potuiilet  noxij 
cedere  .  Eo  miraculo  confusa  Hsereticorum  turba, 
nonnuHi,  ejurata  h^r^ii,  adgremium  Ecclefia^  Ca- 
tholica:  redierunt ,  fed  novem  pra:fertim  nobiles 
mulieres,  quas  S.  Dominicus  ,  in  Monafterio,  quod 
Tok)fa?  extrui  curavit,  ac  Prullianum  dicitur^inclu- 
fitj  ut  in  eo  tutius  illce  viverent,  ac  remotis  pericu- 
lis  ,  quibui^  inter  ha^reticos  objiciebantur  ,  fand^ 
pieque  inrtituerentuff  .  Hoc  fuit  primum  Coeno- 
bium  puellarum,  quod  condidit  S.  Dominicus  ,  no- 
ftra  adhuc  astate  m  tota  Gallia  ceJeberrimum ,  fa- 
cris  Virginibus  nobilitate  ac  fanditate  illuftribus 
omni  tempore  iniigne  ^  tadem  pietate  motus  S.Z)^ 
tninicusy  Virgines  Deo  iacras  Komae  in  Monarfteria 
S.  Sixti  congregavitj  <&  illud  fuit  lecundum  Virgi- 
Qum  Deo  facrarum  Mgnalterium^  quod  iaftituic 


EcCLESIASTICAt  JZI 

SanSus  illc  Patriarcha;  ex  quo  tameti  translatis 
polka  ob  Coeli  gravicatCin  Moniaiibus  in  Clivum, 
quiolim  Balnea  Pauli ,  nunccorrupto  nomine  vul- 
go  Magnanapoli  dicitur,  aliud  Coeaobium  extru- 
dum  ert  ,  quod  ad  hanc  diem  Komse  nobiliflimum 
babetur ,  &  in  eo  bene  mult^  puell^e  ,  ex  illultrilfi- 
niis  Principum  profapiis  oriunda^,  virginitatem-ji 
fuam  ,  fpretis  Mundi  iilccebris  ,  Deo  confecrare.^ 
fummo  fibi  honoris  locoducunt .  His  duobus  in- 
clytis  Familise  Dominican^e  Monialium  Ccenobiis 
a  S.  Dominico  excitatis  tertium  adjungere  placec, 
feu  Pojfiacum  ,  quod  in  Galliis  non  muko  poft  obi- 
tum  S.  Dominici  Regia  munificentia  Philippus  PuU 
cher,  Galliarum  Rex,  extruxit  &  ornavit,  quodque 
quamplures  Virgines  ort^e  ex  Regialtirpe  eximi^ 
pietate,  &  immortali  gloriailluftrarunt  • 

Scd  revertamur  ad  feriem  rerum ,  quas  S.  Z)o- 
minicus  ad  profligandam  graflantem  in  partibus 
Tolofanis  Albigenflum  Hserefim  praeclare  geflic^ 
Prajter  Sacr^e  Inquifitionis  munus,  quod  S.Domini-» 
cus  invida  conftantia ,  atque  infatigabili  zelo  iru 
Hasreticos  Albigenfes  exercuit,  Ordinem  inftituic 
Militia]efu  Chri/ii ,  eo  potiflimiim  flne ,  ut  hi  ^  qui 
huic  Ordini  erant  adfcripti,HiEreticos  coercerent, 
Ecciefiae  jura,  libertatem  ,  immunitates  &  bona  ab 
Haereticorum  furore  &  invafione  vindicarent  ac 
ftrenue  tuerentur  .  Verum,  mortuo  S.  DominicOj 
&  exterminatis  penitiis  Ha^reticis  Albigeniibus  ^ 
ciim  ille  Ordo  haud  amplias  neceifarius  videretur, 
mutato  noiiiine  &  Inftituto,  didus  elt  Ordo  fra^ 
trum  ^  Sororum  de  Panitentia  S.  Dominici,  a  Sum* 
mis  Pontificibus  haud  paucis  Privilegiis  exorna- 
f u« .  Uppofuit  eciaai  S.  DominicHs  impicuti  Hx- 

reti* 


512  HlSTdRlA 

reticorum  Albigenfiurn  novam  a  fc  inftitutam  de- 
votionem  recitandi  I{pfarium  B.  Virginis  Deiparae, 
quam  {iiis  alumnis  ita  propriam  efle  voluir,  ut  fa- 
pkntifCimus  DodiQV  Martinus  Navarrus  y  non  du- 
bitet  arferere  ,  Rofarium  Patrimonium  ejje  Ordinis 
Dominicani  •  Scio  efle  quofdam,  qui  clam  muflita- 
re  audent,  Rofarii  Inttitutionem  S.  Dominico  acce- 
ptam  referri  non  debere ,  eo  folo  nomine ,  quod 
Theodoricus  de  ^ppoldia  in  Vita  S.  Dominici  ne  mi- 
nimum  quidem  verbum  faciat  dehacRofarii  In- 
ftitutione  a  S.  Dominico  fada ,  &  Thomas  Cantipra- 
tenfis  libro  2.cap.2p.  art.6.&  7.  tres  Salutationum 
Angelicarum  quinquagenas  a  quibufdam  B.Mariae 
Virgini  devotis  recitari  folitas  memoret ,  de  Au- 
thore  vero  hujus  dcvotionis  penitus  fileat .  Eo, 
inquam ,  argumento  petito  ex  utriufque  Authoris 
filentio  moti  quidam  Critici,  negant  S.  Dominicum 
efle  Authorem  Rofarii ,  ejufque  originem  referunc 
aut  ad  5".  Benedi£lum  ,  aut  ad  Venerabilem  Bedam  , 
aut  ad  Petrum  Eremitam ,  aut  ad  alios ,  quos  fibi 
pro  arbitrio  fingunc .  Sed  proclive  eft  oftendere  , 
morofos  illos  Criticos  hallucinari .  Et  primo  qui- 
dem  argumentum,  quo  nituntur,  mere  negativum 
cft,  ac  fubinde,  juxtaperitorum  Criticorum  Regu- 
lam,  nullius  momenti  ac  ponderis  efle  debet  con- 
tra  pofitiva  difertaque  aliorum  Scriptorum  tefti- 
monia,  contra  avitam  ac  perpetuam  traditionem, 
quse  a  tempore  S.Dominici  ad  noftra  ufque  tempo- 
ra  in  Ordine  Fratrum  Pr^edicatorum  jugiter  fuii: 
confervata;  contra  etiam  DipIomataRomanorum 
Pontificum  Leonis  X.  Pii  V.  &  Sixti  V.  qui  profi- 
tentur,  S.  DominicumcAo  Authorem  Rofarii .  Prse- 
terea,  Originem  Rofarii  nec  ad  S.  BenediStum ,  uec 

ad 


ECCLESIASTICA^  523 

ad  yenerabilem  Bedam  referri  pofle  ,  patet  eviden- 
tiflimo  argumento ,  quod  mihi  fuppeditat  dodifll- 
mus  P.  Joannes  Mabillonius  Prxfationc  in  Sa?cu- 
lum  V.  Benedidinum.quod  eft  Ecclefise  decimum> 
ubi  ex  omnibus  antiquis  Statucis  luculentiflimd 
probat,  Rwo  S.  Renediiliy^iUtP^enerabilis  Bed(ty\\cc-- 
dum  Salutationis  Angelicse  in  precibus  recitandac 
ufum  invaluiflc  ,  eumque  Sa^culo  dumtaxat  unde- 
cimo  in  Ecclefia  frequentari  coepifle,  ex  quo  palam 
fequitur,  nec  S.  Benedi^umy  nec  yenerabilem  Bedam 
Rdfarii  Authores  efle  potuiife  ,  cum  eorum  setate 
nondum  apud  fidelcs  eflfet  in  ufu  recitatio  Saluta- 
tionis  Angelicaj ,  quaj  tamen  ,  ut  omnes  plane  no- 
runt,  prascipua  pars  Rofarii  cenfetur  .  Non  inficias 
tamen  eo,  obtinuiflb  apud  nonnullos,  etiam  antcj> 
S.  Dominicum  ,  ufum  recitandi  certum  Orationuni 
Dominicarum  ,  &  Salutationum  Angelicarum  nu- 
merum ,  fed  contendo^  hanc  precandi  formulam-^ 
longe  lateque  difcrepafle  a  Rofario,quod  inftituic 
S.  Dominicusy  quodque  quinquaginta  fupra  centum 
Salutationes  Angelicas  cum  quindecim  Orationi- 
bus  Dominicis  compleftitur ,  adjunda  quindecim 
pr^cipuorum  humang  Redemptionis  Myfteriorum 
pia  meditatione  .  Hanc  precandi  Deum  in  hono- 
rem  Beatae  Virginis  formulam,  quar  B^farium  dici- 
tur,  fuifle  antc  S.Dominicum  a  Fidelibusin  Ecclcfia 
frequcntatam,  nunquam  probare  poterunt  Critici» 
Hujus  itaque  pii  B^farii  luftituti  Author  eft  S-  Dg* 
minicus,  qui  illud  juflli  B.  Virginis  Mariac  vulgavit^ 
ut  ejus  illibatam  puritatcm  tuerctur  advcrsiis  Hj&- 
reticos  Albigenfes  ,  qui  multa  impia  facrilego  ore 
adversus  illam  effutiebant :  ut  Catholicorum  erga 
caav  cultum  augcret  ac  propagarct ,  ut  deniquo 

d.ivi- 


524  H    I    S    T   O    R    I    A 

divioorum  Mytteriorum  ,  quae  ia  RofariO  percen- 
fentur,  contemplatione  piorum  corda  in  Dei  amo- 
rem  magis  ac  magis  accenderet .  Nec  eum  fane 
f^tellit  eventus.  Incredibiie  quippe  didu  eft>quan- 
ta  univerfam  Eccleiiam  utilitate  cumulavcrit ,  & 
etiamnum  abunde  ubique  terrarum  cumulet  h^c 
pia  Kofarii  Sodalitas  ,  in  quam.  Imperatores  ^  Re- 
ges  ac  Principes  ,  omnesque  certatim  adfcribi  ge- 
lliunt  ,&adBeatce  Marise  Virginis  patrocinium-j 
corde  contrito  confugientes,  tam  m  fuis  ,quam  in 
pubiicis  emergentibus  Ecclefias  neceflitatibus  per 
devotam  Rofarii  recitationem  votorum  compo- 
tes  fiunt . 

D.  Quandonam  ,  &  quo  fine  S.  Dominicus 
fuum  inftituit  Ordinem  ? 

M.  Dum  S.  Dominicus  in  debellanda  Albi- 
genfium  ha^refiplurimum  iaboraret,  &  in  partibus 
Tolofanis  veftigia  relinqueret  eximi^  fuae  pietatis 
non  prefla  Jeviter  ad  exigui  prsedicationem  tem- 
poris ,  fed  omnium  fermone  celebrata ,  &  ad  im- 
mortalitatem  glorise  confecrata  ;  voluit  firmifli- 
mam  adversus  hserefes  erigere  Arcem  ,  &  perpe- 
tuo  Ecciefiam  adversiis  omnes  fidei  hoftes  munire 
praefidio.  Quocirca  fundamehta  jecit  Ordinis  Prse- 
dicatorum,  quem  Baronius  appellat  illufire  SanSiO" 
rum  Seminarium ,  idque  vir  ilJe  immortalitate  di- 
gnus  reipfa  erat  demonftraturus  ,  fi  Ecclefiafticos 
abfolviflet  Annales,  quos  ad  annum  dumtaxat  mil- 
lefimum  centefimum  nonagefimum  oftavum  per- 
duxit,  morte  prseventus  .  Ordinem  Fratrum  Pras- 
dicatorum  a  S.Dominico  Inftitutum  confirmavic 
Honorius  IIL  Pontifex  Maximus  apud  S.  Sabinam 
XXV KaJendas  Januatii  ^mi  mccxvi.  cum  pofleflio- 
-iv:.  nibus. 


ECCLESI ASTICA.  525 

nibus,  Parociiialibus  tccleius  >  &  Decimis ,  &  hi^ 
Bulla  Coniirmarionis  idein  Summus  Pontifex  ap- 
pellat  Ordineni  Frarrum  Priedicatorum  Ordincm 
Canonicum^  feu  Canonicorum  Kegularium  :  Inpri^ 
ms  jiatuentes  (inquit  Honorius  III. )  ut  Ordo  Cano- 
nicusy  quifecundum  Deum  &  B.  ^ugujiini  B^gulam 
in  eadem  Ecclejia  injiitutus  ejje  dignojcitur  yperp^tuis 
ibidem  temporibus  in^violabiliter  obfernjetur  •  NuJlam 
aliam  Regulam  fuis  prsefcripfit  S.  Dominicus  prafter 
Regulam  S.  ^ugujiini ,  quam  ipfe  ,  ut  Canonicus 
Regularis,proiitebatur.  Addivinas  laudes  in  Ciio-* 
ro  decantandaS:,  ad  praedicandum  verbum  Dei ,  & 
ad  alia  \v\  Ecclefia  obeunda  munia ,  qu$  Canonicis 
Regularibus  conveniunt ,  Fratres  fuos  obftrinxit 
SancStiflimus  iJIe  Patriarcha,eisque  Conftitutiones, 
ad  quarum  normam  vitam  exigerent ,  tradidit  ^ 
quarum  pr^cipua  Capita  ab  Ordine  Pra^monltra- 
tenfium,  qui  veri  funt  Canonici  Regulares  ,  acce- 
pit,  perpetuam  videlicet  a  carnibus  abftiuentiam  , 
nifi  morbi  neceflitate  ,  continuum  ab  £xaItatione 
Sanftae  Crucis  ad  Pafcha  jejunium  ,  lineis  induiiis 
ad  carnem  non  uti  &c.  Poli  inltitutum  Ordinem-* 
S.  Dominicusy  ejusque  Fratres  veltem  lineam  ,  fcu  , 
ut  vocant,  Superpelliceum  ,  aliquandiu  geftarunt;^ 
quamvis poiiea  ,  feu  anno  mccxviii.  annuentc^ 
Romano  Pontifice  Honorio  IIL  Veftem  Reiigioiam, 
quam  nunc  deferunt  Fratres  Prsedicatores,  l\egi^ 
naldo  Aureliancnfi  Decano  Viro  religiofiflimo  pig- 
monftratam  induerit  S.  Dominicusy  camque  Frati !-• 
bus  tribuerit ,  inde  tamen  nec  iple,nec  eju^  Fratre$ 
defierunt  elie  Canonici  Regulares  ,  quia,  ut  obfer-- 
vavimus  in  Colloquio  iexto  in  Fiiitoriam  baculi 
fduo^ecimiaReligiofiPrsemonftrateales  funt  veri 


52(f  HlSTORIA 

Canonici  Regulares  ,  etfi  non  deferaat  vellem  lir 
neam  ,  fed  folum  cappam ,  quam  itidem  geftanc 
Fratres  Praedicatores  cum  hoc  folo  difcrimino  , 
quod  Cappa  Prasmonftratenfium  alba  lit ,  Prajdi- 
catorum  vero  nigra .  Nec  etiam  Inftitutum  Ca- 
nonicorum  Kegularium    dimifiife   cenfendus  eft 
S.  DominicHs^  diim  in  Comitiis  Ordinis  Generali- 
bus  Bononise  celebratis  anno  mcgxx.  omnes  pof- 
fefliones  abdicavit,feque  ac  fuos  Fratres  ad  arftio- 
rem  paupertatem,  feu  Mendicantium ,  ut  ajunt,  ad- 
Itrinxit ,  immo  potiiis  Inftitutum  CanOnicorum-> 
Regularium  ad  majorem  perfedionem  provexit . 
Ciim  enim  Canonici  Regulares  ex  fuo  Inftitutti 
folemni  paupertatis  voto  lint  obftridi ,  &  eo  per- 
feftius  fit  votum  paupertatis  ,  quo  arftior  eft  pau- 
pertas  ,  non  eft  dubium  quin  S.  Dominicus  Ordini 
Canonicorum  Regularium  ,  quem  pfofitebatur  j 
majorem  perfeftionem  conciliarit ,  dum  fe,  Fra- 
tresque  fuos  ardiori  paupertati ,  feu  Mendican- 
tium,  addixit.  Hinc  in  officio  S.  Dominici ,  quod 
recitant  Fratrcs  Pra^dicatores  ,  de  Sando  illoPa- 
triarcha  dicitur :  Sub  ^ugujlini  B^gula  mente  pro^ 
fecitfedula,  Tandem  Virum  Canonicum  auget  in  t/^pO" 
ftolicum  .  Sane  nemo  negare  poteft  ,  S.  Cajetanum 
inftituifle  Ordinem  Clericorum  Regularium,  & 
tamen  conftat,  illum  fuis  Religiofis  injunxifle  ,  ut 
abdicata  rerum  omnium  foUicitudine  ,  nec  reddi- 
tus  pofliderent ,  nec  vita^  fubfidia  a  fidelibus  pete- 
rent,  fed  folis  eleemofynis  fponte  oblatis  viverent.^ 
Qu^  paupertas,  ut  fatentur  omnes,ara:ior  eft  pau* 
pertate  ,  quam  profitentur  Religiofi  Ordinum-f 
Mendicantium  ,  &  tamen  non  derogat  ftatui  Cle- 
ricorum  Regularium,fed  pocius  illum  perficit .  Sj- 

mi- 


ECCLESIASTICA*  517 

militer  Patres  Societatis  ^efn  lunt  veri  Clerioi  Re- 

gulares,  quamvis  omnibus  Juribus  &Privilegiis  a 

Summis  Pontificibus  conceflis  Ordinibus  Mendi- 

cantium  fruantur  ,  ipfique  Oflicia  Religioforunu» 

Mendicantium  ,  Eleemofynas  videliceta  iidelibus 

petendoj  palam  exercere  non  dedignentur.  Quidni 

igitur  dicere  ipfe  poflim  cum  do(Siflimo  P.  Joanne 

Mabillonio  in  fuo  fecundo  Scripto  ,  quod  Galli  Fa^- 

^/iw  vocant,  FratresPrj^dicatores  veros  eflc  Ca- 

nonicos  Regulares  ,  etiamli  S.  Dominicusy  eorum-^ 

Inftitutor,  ac  Canonicus  Regularis,  eos  ad  arcSio- 

rem  paupertatem ,  feu  Religioforum  Mendican- 

tium  ,  adltriftos  eife  voluerit  ?  Cum  Ordine  Fra- 

trum  Prardicatorum  ccepit  Sandae  Inquifitionis  Of- 

ficium,  quod  Honorius  ///.  Pontifex  Maximus  ,  pri- 

mum  S.  Dominico  y  &  Fratribus  Prasdicatoribus 

praecipue  demandavit  adHasrefes  exterminandas, 

quo  Officio  etiamnum  variis  in  locis  funguntur . 

Coepit  etiam  cum  Ordine  Fratrum  Praedicatorum 

Magilterium  Sacri  Palatii  Apoftolici,quod  primus 

exercuit  S.  Dominicus  ,  qui  Romse  exiftens  ,  ciim--> 

animadverteret  >  quotidie  occupatis  cum  SumiiiO 

Pontifice  Cardinalibus  y  corum  miniftros  in  aula 

nugis  tempus  terere  ,  vehementer  indoluit ,  mo- 

nuitque  Pontificem  Honorium  UU  turpe,  &  damno- 

fum  efle  tempus  i  tanta  multitudine  ia  ludos  ac 

res  vaniflimas  abfumi ,  fibique  utile  futurum  vide- 

ri,  (i,dum  Cardinales  cum  eo  ncgotiis  Ecclefi^  va- 

carent ,  quifpiam  dofius  illos  pietatis  ac  fidei  ru- 

dimentis  imbueret .  Annuit  lubentiflime  Roma- 

nus  Ppntifex  ,  illudque  munus  demandavit  S.  Do^ 

minicoy  quod  alacriter  aggreflus,  Epiftolas  S.  Pauli , 

publice  inPalatio  Apoltolico  intcrpretari  coepit , 

inde* 


52*8  H    I    S    T    O    R    I    A 

indeqiie  hoc  perhononficum  muuus  alicui  Reli- 
giofo  Ordinis  Fratrum  Praedicatorum  ad  noftra-» 
ufque  tempora  collatum  ell ,  &  quorquot  S.  iJo- 
fninico ,  qui  primum  hoc  loco  &  nomine  donatus 
eft,  perpetua  nec  interrupca  ferie  filii  iucceUerunt, 
Parentis  cum  munere  iidem  in  Sedem  Fontiiiciam 
exceperunt,  nullus  eorum  ao  officio  amotus  eft,feci 
omnes  Magifterio  immortui  funt ,  prseter  eos ,  qui 
libi  inde  gradum  adaltiora  fecerunt.  Hic  autem 
debes  obiter  obfervare,  Sandum  Dominicum ,  con« 
temptis  Philofophorum  figmentis,  rotum  ie  dedif- 
fe  ledtioni  Scripturae  Sacrae ,  6d  ad  ilhus  ftudium^ 
faspius  Fratres  fuos  fuifie  adhortatum  ,  ficut  refta- 
^         tur  Theodoricus  de  ^ffoldia  in  ejus  Vita  libro  iv* 
cap.iv.  his  verbis :  Et  quia  ftne  Sdn£tartm  notitia 
Scripturarum  ferfe6lus  Pradicator  nemo  ejfe  foteji  , 
hortabatur  Fratres  5,  Dominicus  fideliter  ,  ut  Jemper 
in  Novi  &  Veteris  Tejlamenti  le£tione  effent ,  atquc^ 
iffe  quoque  Eijangelium  ftcundum  Matthaum  ,  & 
Tauli  Epijiolas  afudfe  ferens  ,  multum  in  eis  Leiiita-^ 
baty  ut  frofemodtim  memoria  retineret .  Evangelium 
enim  c^  ^fojiolicam  do£irinam  &  vitam  amans  & 
mifleQensy  Philofofbicafigmentanon  magnifaciebat^ 
Author  erat  etiam  S.Dominicus  fuis  Fratribus,te- 
fte  flaminio  inqus  Vita  ,  ut  Veterum  Patrum  Ope- 
ra  alfidue  verfarent ,  ab  eis  illibatam  dodrinanu» 
haurirent ,  atque  ab  eorum  documentis  ne  tranf- 
verfum   quidem  digitum  dcfcifcerent  .  Noverat 
quippe  Sandiffimus  ille  Patriarcha  ,  Catholicani 
Keligionem  fana  ,  folidaque  Sandorum  Patrum--^ 
dodrina,  feu  facra  anchora  niti,  &  ex  ea  ,  velut  ex 
munitiHmio  armamentario,  tela  ciepromi ,  quibus 

confodiautur  Hsprefes  p  , 

poft 


ECCLESIASTICA.  529 

Poft  obitum  S.  Dominici ,  qui  iacidit  In  diem 
VI.  meniis  AuguUi  anni  mccxxi.  ejufq;  Canooiza* 
tionem  folemni  Ecclcdx  ritu  peractam  a  GregAX. 
Pont.Max.  iii.Idus  Julii  an.  mccxxxiv.  fanitiliimas 
Leges  ac  Conllituciones  condiderunt  Comitia  Ge- 
neralia  Ordiais  Ff  .Praidicat.  quas  Komani  Pontiii- 
ces  approbaruat ,  quos  inter  Clemens  VllL  aiierere 
non  dubitavit,  ad  Reljgiofum  ex  DominicanaFa- 
miiia  ia  Sandorum  numerum  folemni  ritu  referen- 
dum,(iDiloco  omnium  miraculorum  fore  exadam 
fuarum  Conltit.  obfervantiam.  Adeo  huic  ^ummo 
Pontihci  landta  videbatur  Difciplina,  qua:  prcefcrx- 
pta  ett  in  Ord.  Praedicat.  Ea  Sanctinima  Dilciplina 
imDutiDominicani  fuaviffimum  omnium  virtutam 
odorem  S«c.XIII.&  XlV.loage,  lateq;  diifuderuat, 
errantes  ventatem  docuerunt,  diHiparunt  caraaies 
affedus  ,  peccatores  ad  poeniteatjam  &  pietatem 
peliexcruat ,  atque  Fidem  Catholicam  detendeadi 
ardentiHimo  zelo  accenh  ,  adverfus  Hasreticos  ia 
Conciliis  Gen.  quae  his  temporibus  celebrata  fuere, 
acerrime  difputarunt.In  Coacil.iiquidem  Later.I  V. 
fub  Innocentio  UL  habito  anno  Mccx v.  S.  Dominicus 
in  Paleatiaa  Academia  Magillerio  doaatus,^:  om* 
nigeaa  litteratura  iaftruaus  ,  ^lmurici  errores 
profligavit  .  lt\  Conciiio  Lugdunenh  prinio  fub 
Jnnocentio  if^.  anno  mccxlv.  ceiebrato ,  Hugo  Car- 
dinalis,Ordinis  Prsdicatorum,  jura  Summoruau» 
Pontihcum  magno  aaimi  seltu  tuitus  ell  contra 
Friderici  //.Impcratoris  tyraaaidemA  ^J^s  Caacel- 
larii  Petri  d  Fineis  Capuaai ,  quaatum  illa  Saecula 
ferebant,Virieloquentislibros.  In  Coacil.Lugd.il. 
quod  Gre^orius  x^  coavocavit  aaao  mcclxxiv. 
praster  S.  Thomam  ^^uinatem  ,qui,  dum  eopergc- 

Tom.l^.  L  i  rct. 


530  H    I  S   T   O   R   I    A 

ret,  ad  Deum  in  itinere  migravit ,  interfuerc  tres 
Cardinales,  triginta  Epifcopi  ex  Ordine  Prasdica- 
toruni  ailumpti,  &  ingens  ac  valida  Tlicologorum 
turma>  fub  Magifiro  Generali  ]oanm  Verc^lknfi  , 
qui  eodem  anno  Lugduni  Comitia  Generalia  ce- 
lebrabat .  Hos  inter  Dominicanos  eminebant  Pe- 
trus  dTarentafia^tiim  CardinaliSj  poftea  Pontifex 
Maximus  creatus  nominc  Innocentius  V.  &  xAlber^ 
tus  Magnusy  quo  potiflimum  Duce  vifti  fucrunt  in 
hoc  Lugduncnfi  IL  Gra:ci  Sciiifmatici,  &  abdicatis 
erroribus  atquc  Schifmate,  Romano  Pontifici  (ci^ 
fubjecerunt  •  Tandem  in  Concllio  Generali  Vien- 
nenfi,  quod  Ckmens  V^  Pontifex  Maximus  anno 
Mcccxi.  habuit>  Beguardorum,  &  Beguinarum  er- 
rorcs  ab  Eymerico,  &  Berengario  ,  Familise  Domi- 
nicanae  Theologis,  confutati  funt .  Sic  Dominicani 
in  Conciliis  Generalibus  ,  quaj  Sxculis  XIIL  & 
XIV.  coac^a  fucrunt ,  cdomandis  Ha^refibus  toti 
incubuerunt  ,  illudque  ingenitum  in  HsEreticos 
odium,  quod  a  Patre  fuo  hauferunt,  perpetua  ferie 
ad  polteros  tranfmifcrunt .  Sed  longiiis  me  argu- 
mentum  hoc  abriperct,nili  in  matcria  copiofiflima 
niihi  temperarcm .  Vela  itaque  contraho,ncc  plu- 
radicamad  commendationem  Ordinis  Fratrunu^ 
Pra^dicatorum,  qui^  ut  omnes  probe  norunt  ,  Ro- 
fario ,  Magifterio  Sacri  Palatii  Apoftoiici ,  Sanfitse 
Inquifitionis  officio>  &  Sandiffimi  Thomcc  ^quina- 
tis  doftrina,  veluti  quatuor  fluviis,  univerfam  am- 
bit,  irrigat,  ac  foecundat  Ecclefiam . 

D.  Prodicruntne  eodem  Sa^culo  decimo  ter- 
tio  Ordines  Fratrum  Minorum,  Carmclitarum,  & 
Eremitarum  5.  ^Hguflini  ? 

M.    Certum  eft ,  Ordinem  Fratrum  Mino- 

rum. 


ECCLESIASTICA#  53I 

rum  Sarculo  decimo  tertio  fuiffe  inlUtutum  aSai> 

do  Francifco^qui  Aflifii  in  Italia  ex  Bernardone, pro" 

feflione  Mercatore  ,  natus  cft  anno  mclxxxii.  Vir 

fuit  tam  aufterae  paupertatis,  ut  audito  Evangelio 

deomnibus  relinquendis^patcrnis  bonis  omnibus 

renunciaverit,  &  anno  mccvi  i  i.  fibi  duodecim  fo-> 

cios  adfciverit ,  quibus  vivcndi  normam  ardiori 

paupertatisprofeflione  infigncm  pr$fcripfit,in  La- 

teranenfi  IV.  Synodo  Generali  ab  Innocentio  HL 

atque  itcrum  ab  Honorio  Ilh  confirmatam ,  Eo 

Ordine ,  ut  nullus  pauperior,ita  &  fcecundior  fuir. 

Nam,  tefts  MattJmo  Parijio  m  Hiftoria  Anglicana 

^d  annumMccxxvii.  Fratres  Minores  ftatim  ab 

exordio  fui  Ordinis  terram  repleverunt  ^  hahitantes 

in  urbibusy  &  civitatibus  deniy  &  fepteni ,  nibil  om-^ 

ninofojjidentes  ,  de  Evangelio  ^jiventes  ^  invi^iu  & 

veJiitH  paupertatem  nimiam  praferentes  _,  nudis  pedi- 

bus  incedentes  ,  maximum  bumilitatis  exemplum  om^ 

nibus  pr^buerunt .  Praeter  Ordinem  Fratrum  Mi- 

norum ,  duos  alios  S.Francifcus  inftituit.  Secun- 

dum  nempc,  Monialium,  quas ,  Duce  S.  Clara  Vir- 

gine  Aflifinate,congregavitin  Ecclcfia  S.  Damiani, 

unde  ClariJfcBy  &  Damianctj,  feu  Dminianijiicx  didac, 

quac  primseOrdinis  afperitati  ItriSius  inhajferunt, 

&  ab  aliis  difcrepant  Monialibus  ,  quae  Vrbanijiic^ 

appellantur  ,  &  quae  mitigationem  Reguls  ab  Vr^ 

banoV.  fadam  fequuntur ,  &  pracdia  poflTident* 

Tertium  denique  Ordinem,  feu  Pcenitentium,  infti- 

tuit  S.  Francifcus  ,  qui  compkditur  non  foliim  ia 

Clauftris  dcgentes  Coenobitas  ,  qui  &  tertia:  San- 

&.i  Francifci  Kcgulae  adhasrent ,  fed  etiam  laicos  vir 

ros  &  foeminas,  qui  domi  fuae  juxta  ejufdem  Regu- 

l^  prjefcriptum  vivunt .  De  S.  Francifco^  ik  ejus  Or- 

L I     2  di- 


55i  H   1   S   T   O   R   1   A 

dine  >  ptxttt  S.  Bonaventuram  ,  qui  Vitam  Sanfti 
illius  Patriairchac  accuratiflime  icripfit  ,  Jegendi 
funt  Annales  'Wadinghi ,  qui  de  initioj  &  propaga- 
tione  illiusOrdinis  ,  necnon  de  Viris  ,  qui  Tandi- 
tate,  dignitate  &  dodrina  hunc  Ordinem  illuftra- 
srunt,  longo  latoque  calamo  differit  •  Hic  dumta- 
xat  ex  Wadingho  in  Annalibus  Minorum  ad  annum 
MCcxLiv.  breviter  obfervabo,  poft  Sandi  Francijci 
obitum,  qui  contigit  iv.  Nonas  Odobris  anni 
J4CCXXVI.  Heliam  ,  quifecundus  a  B.Francifco  Mi- 
niltri  Generalis  Ordinis  Minorum  munusexcepit, 
fuiffe  Sanftiflimo  Patriarcha^  diflimilem  ,  &  inve- 
xiflfe  in  Ordinem  infatiabilem  cupiditatem   a^difi- 
candi  loca  fumptuofa  3  procurandi  legata  pia  ,  & 
cfFraenem  libidinem  bona  temporah*a  poflidendi , 
adeo  ut  Sanftiflimum  illud  Inftitutum  funditus 
cvertiflet  ,  nifi  Sanfti  ^ntonius  ,  &  Bonaventur^ 
Tuentem  Ordinem  valide    fuftinuiflent  .  Verum 
hanc  Helia  Miniftri  Generah*s,  &  aHquorum  Ordi- 
nis  Minorum  licentiam,  casterorum  ejufdem  Ordi- 
nis  pietas  atque  obfervantia  longe  fuperavitjfirmo 
videlicet  permanente  Oraculo ,  quo  dicitur  Chri- 
ftus  S^  Francifco  pTomiRffc  ,  nunquam  defuturos  in 
ipfius  ReUgione  Viros,  qui  doftrinas  vitscq;  exem- 
plo  aliis  in  Ecclefia  tempore  quantumhbet  cahgi- 
nofo  prashicerent .  Ordinis  Minorum  plures  nunc 
funt  famiha^,  de  quibus  fuo  loco  dicemus .  Nume- 
rofiffima  eft  Obfervantium  ,  qui  &  Cordigeri  dicun- 
tur,  quod  funiculo  cingantur  .  Eorum   alii  Con^ 
'ventuales  majoris  feu  laxioris,  alii  minoris ,  ideft  , 
arcSioris  obfervantiae^  vocantur .  Illis  immobilia 
in  communi  poflTidere  permiflum ,  afiis  vetitum-» 
eft* 

De 


EcCLESIASTICAa  533 

Dc  Origine,&  Anciquitate  Ordinis  Canneli- 
tarum  non  una  omniuni  eft  fententia  •  Carmelitae 
quippe  ad  Eliam  ^  &cElizeum  Veceris  Teftamenti 
Prophetas,  &  Montis  Carmeli  incolas,  fuamorigi- 
nem  referunt  .  Sixtus  Quartus ,  Sixtus  Quintus . 
P^ius  Quintus^l.^ndref.  Societatis  Jefuj  aliique  non 
Carmelit-eA  magn«  nota?  DodoreSjidemaflcrunt. 
Ipfc  vero  fecutus  confilium  Apoft.c.j.  Epift.ad  r/- 
tum  dicentis:  Genealogiasy  &  contentiones  &  pugnas 
devita,funt  enim  inutiles  ^  van^ ;  vcl ,  ut  ait  idem 
Apoftolus  2.a.dTimotheum  capite  tertia:  Sciens 
quia  generant  lites;  confultius  efle  duco,  de  Carmc- 
litarum  Origine  penitus  in  prarfentia  filere  ,  &  ca 
tantummodo  hic  referre ,  quatde  Carmelitarum-j 
Ordine  comperta  habemus^  atque  a  nemine  ia  du- 
bium  revocantur .  f n  primisjfatentur  omnes,Bca- 
tum  ^lbertum,  qui  Ecclcliam  Hierofolymitanam 
ab  anno  mcciv.  ufque  ad  annum  mgcxiv.  rcxit,  dc- 
dilfe  Montis  Carmcli  Eremicis  Regulam  brevifli* 
mam  praelcribentem  divini  Ofiicii   &  Orationis 
quocidiana?  penfum,  conftrudionem  Oratorii  in^ 
medio  cellularum ,  ubi  mane  per  fingulos  dics 
ad  audienda  Miflarumfolcmniaconvenircnt ,  per- 
petuam  ab  efu  carnium  abftinentiam ,  jejunium  i 
Fefto  S.  Crucis  adPafcha;  folitudincm,  fugam 
otii,  Prioris  ekaioncm,  &c.  Haec  Rcgula ,  quani 
B.  ^lbertus   Patriarcha  dcdit  Eremitis  Montis 
Carmeli, fuit  confirmata  ab  Honorio  III.  Pontificc 
Maximo  annoMccxxvi.  camque  poftea  Hugo  d 
S.Charo  Tituli  S.  Sabin^t  Prcsbyter  Cardinalis  cx 
Ordine  Prxdicatorum  aflumptus  ,  &  Willelmus  ^ 
Anteradenfis  Epifcopus  ,  audoritatc  ab  Innocen^ 
Hq  If^.  fibi  commifsa ,  dcclararunt ,  corrcxcrunt , 
mitigarunt :  quam  dcclarationcm  ,  cQrrcftioncm , 

rqm.V.  3^1    3  & 


5  34         H  I  $  T  o  R  I  A 

&  niitigationem  ipfc  Pontifex  confiroiavit,  Diplo* 
fnate  dato  Lugduni  Kalendis  Septembris  anni 
i^ccxLviii.  i\Qutv(^fcnCafiiUus  prima  partc  iax 
Hifloriae,  libro  2.  capite  25,  Prseterea,  conltac  Ho- 
norium  /K.  Pontificem  Maximum  ,  anno  mcclxxxv, 
dediiie  Carmelitis  pallium  album ,  mutatis  videli- 
cet>ut  ait  Sfondanus  ad  annum  Mcctxxxv«Num.xx« 
cotum  chlamydibus ,  qua;  cx  albo  panno  latis  fa- 
fciis  puUis  (ivccanufinisintertextis  variatce  erant . 
Quam  mwtationcm  Bonifacius  VIII.  conlirmavit 
anno  ptimo  Pontificatus  fui  •  Denique ,  Religiofi 
Carmelitani  cultum  B.Maria  Virginis  ^  cujus  fo 
Itrunes  de  Monte  Carmelo  appellant ,  longe  latequc 
in  Uccidente  propagarunt  pcr  piam  Sodaiitatem^ 
Mariani  Scapulans ,  cui  Clemens  X.  Diplomate  , 
quod  incipit:  Commiffa  nobis  ^  dato  die  viiu  mcn(i& 
Maij  anni  MDCLxxiiupIurcsIndulgcntias  conceflit» 
Tcltatur  Henricus  Spondanus  adan.MCCLiv.num.xii. 
Simoni  StochOiKnglQy  Priori  Gencrali  Ordinis  Car- 
melitaruix)(qui  Burdegalx  in  Gallia  an.MccL.  mor- 
luus  eil,  ut  habet  hujus  Vrbis  Chronicon,  &  quem 
uti  Sandum  Ordo  colit)primum  Bcatillimam  Vir- 
ginem  manifefte  apparuifle  ,  &  facrum  Scapularc 
contuliile  •  S.Ludovicus ,  Galliarum  Rex,  dum  Sa- 
crum  Beilum  in  Pala^ftina  gcreret ,  amifsa  liberta* 
te  1  delcto  peftc  &  Barbarorum  armis  exercitu  j 
magno  prctio  redcmptus  ,  in  Gallias  rediit  >  non 
PaUltinarpalmas,  non  Orientis  prctiofos  uniones^ 
non  gazamKegumfecumdcportans,  fcd  horum 
omnium  loco  fecum  deduxit  antiquos  Carmeli  In-« 
colas  3  ut  teitatur  Fetrus  Matthaus  in  Vita  S.Ludo^ 
mci^  ex  quibus,  ut  cxtera  taceam  bonaj  quoe;  jara^ 
Ecckiise  obyencruntjunaprodiit  T/?^r^y/^>ad  quam 
S.LH(iQWHs  aertrandus  Ord.  Pixd.  £piftolam  fcri* 

pfic 


ECCLESI ASTICA.  53$ 

pfit  j  qua  ei  denunciavit»  Sacruni  Ordinem ,  quem 
ibat  inltauratum ,  intra  quinquaginta  annos  futu«» 
rum  in  Ecclelia  omnium  virtutum  &  laudum  gene- 
re  florentiilimum  ,  ficut  opportuniiis  ollendemus 
in  Colloquio  VI.  in  Hiiioriam  Saeculi  XVi.  Hura 
In  laudem  Ordinis  Carmelicarum  legefis  apud  Ir/- 
thtmium  in  libro  de  Ortu  &  progrelld  Carmclita- 
rum,  Lezanam  in  Annalibus  Carmcliticis  ,  Uuber* 
tum  Miraum  in  libro  de  Origine  &  incremeatis  Or- 
dinis  Carmclitarum  ,  Philippum  dfantta  Trinitute 
in  decorc  Carmeli  Religioli,&  in  Hiitoria  Carmc- 
litici  Ordinis » &  alios  • 

Haud  minus  obfcura  eil  Ordinis  Eremitarum 
S.  o^uguftini  Origo  ,  quam  alii  acceriunt  a  tenipo- 
ribus  S,  ^uguftini ,  qucm  hujus  Ordinis  Inftituto- 
rem  efle  volunt ;  &  hos  abfque  ullo  veritatis  pi  ac- 
judicio  in  fuo  fenfu  abundare  peraJttimus .  Alii, 
utvidereeft  apud  Spondanum  ad  annum  mcclvi. 
aflerunt,  ^lexandrum  l^.  Pontificem  Maxiniunx-j> 
^*  ^uguftini  moimu  fibi  per  quietcm  apparentis, 
multas  Congregationcs  Eremitarum  diverfis  Re- 
gulis,  titulis  &  veftibus  viventcs  ,  ad  tollendam--p 
omnem  confufionem  in  unam  Ordinis  &  Regul» 
S.  ^uguftini  obfervantiam  ,  in  uniformem  vivcndi 
ac  veftiendi  modum  redegifle  ,  atque  huic  Ordini 
prf  fecifle  primum  PriorcmGcncralcm  Lanfrancum 
Septalanum  Mediolancnfem  .  Qujnque  autem  cranc 
Eremitarum  Congregationes ,  ex  quibus  coaluic 
hic  Ordo  Eremitarum  S.^uguftini.  Prima  dice- 
batur  Congregatio  Eremitarum  S.  ^uguflini ,  qui 
nullum  Generalem  habcbanta  fed  parebant  Epifco* 
pis  .  Altcra  erat  Eremitarum  Congrcgatio  Bu* 
drioli  in  Carfcnatc  Dicecefi  inftituta  a  B.  ^oannt^ 
£ono  1  Sc  hxc  a  propriis  Ccaeralibus  rcgcbatur  • 

TQm.r.  Ll    4  Tcr- 


53<J  HlSTORlA 

Tcrtia  appcllabatur  Congrcgatio  Eremkarum  dc^ 
BriSiinisy  quibus  Cre^oriuslX.  Rcgulam  S.  ^ugu* 
flini  tradidit,  Quarta  vocabatur  Congrcgatio  Erc- 
mitarum  S.  Cuillelmi,  qu«  tam  latc  propagata  eft , 
ut  in  duas  fiicritilivifa  ,quarum  primx  caput  iuk 
Monaftcrium  in  Stabulo  B^odis  ^  quo  iniocoVir 
Sandus  obierat ;  akeriusTcro  Ercmitarum  S.Guil- 
Ww/ Congregationis  caput  crat  Monafterium  De^ 
Fahali  Monte ,  quae  Congregatio  proprio  Generali 
parebat  (\xbKtgu\^^\\6iiBenedi£li .  Porro,  non 
abs  rceritbic  obfcrvarCj^andum  Guillehnum/illO' 
rum  Eremitarum  Inftitutorem  ,  perperam  a  non- 
nullis  confundi  cum  Guillelmo  IX.  Aquitani«^  & 
PiSonum  Duce  ,  cum  tamen  ab  eo  fucrit  omnino 
divcrfus  .  'GuilUlmus  fiquidem  Aquitani»  &  Pido- 
num  Dux  mortuus  eft  in  fua  peregrinatione  ad 
S.Jacobum^  quam  anno  mcxxxv  1 1.  poenitcntia  mo- 
tus  fufccpcrat,  tcftc  Orderite  libro  xi  1 1.  Hiftoriar. 
Cuillelmus  vero  Eremitarum  Inftitutor ,  confiUo 
Eugenii  Papx  ///.  Hierofolymam  profedus  eft  ,  & 
ccelefti  vocc  monitus  venic  ia  Tufciam  ,  ubi  fandc 
vixit ,  &  obiit  anno  milkfimo  centefimo  quinqua- 
gefimo  feptimo,  ut  teftatur  ^lbtrtus  cjus  difcipu- 
Kis,  qui  VitamS.Cuillelmi  Eremitae  cognomcnto 
Magni  fcripfit .  Ejus  mentio  habetur  in  Martyro- 
logio  Romano  ad  diem  x.  menfis  Februarii  his 
verbis:  /;/  Stabulo  Bjjodis  (  quod  nomen  ejus  Mona- 
fterii  fuit)  in  territorio  Senenfi  San£li  Guillelmi  Ere^- 
mitae.  Adeamdemdiemx.  menfis  Februarii  Uen'^ 
fchenius  Vitam  Sandi  Guillelmi  Magni  Ercmitac 
defcripfit .  Legendus  etiam  eft  Joanues  Beslius  in 
Hilloria  Comitum  Pidavienfium,&  Ducum  Aqui- 
tanias  parte  2.  ubi  integrum  Tradatum  habet  do 
fnendaciis^  falfitatibus^  &  an^chronifmi$  infpcrfis 

Opc- 


ECCLESIASTICA^  537 

Ofcri  ]oanms  Haii ,  qui  S«culo  prxterito  Com- 
mcntarium  Hiftoricum  cdidit^in  quo  falfam  illam 
opinionem>quae  duos  illos  Guillelmos  in  unum  con- 
fiindit,  pluribus  exponit  ac  propugnat .  H«c  obi- 
ter  obfervanda  cfle  duxi ,  ut  certam  habercs  noti- 
tiam  harum  Congregationum  Eremitarum  ,  ex 
quibus  formatus  clt  Ordo  Eremitarura  S.  ^ugujii' 
ni  y  qui  Ordo  adeo  celebris  cvafit,  ut  Joannes  XXIL 
ci  tria  in  RomanaCuria  Offkia,qu«  conjunxerat, 
conceflcrit,  vidclicet  munus  cuftodiendi  Sacrarii 
Pontificii,  BibIiothec«  Pontifici» ,  &  Confcflionis 
Pontificis  pro  temporc  cxiftentis  audicndar,  ficut 
tcftatur  PamphiUis  Signinus  Epifcopus  in  Chroni- 
co  Auguftiniano  ad  annum  mcccx  ix.  fed  de  Ordi- 
nis  Eremitarum  S.  ^HguJiini  propagatione  ,  San- 
dis  &  liluftribus  Viris  plura  legefis  apud  Jar(/<z- 
num  de  Saxonia  in  Vitis  Fratrum  • 

D.  Pcrge  ,  qu«fo ,  aliorum  Religioforum-n 
Ordinum ,  qui  Satculis  XIII.  &  XIV.  originem  ha- 
buerunt ,  rcfcrre  Inftitutioncm  ? 

M.  ^  Praftermitto  Ordinera ,  qui  Sgculo  XIII. 
in  Provincia  Tarraconcnfi  inftitutus  cft,  diftufquc 
Pauperum  Catholicorum ,  qui ,  rcbus  omnibus  abdi- 
catis  ,  paupcrem  vitam  profeflTi ,  &  confilia  Evan- 
gelica  ampiexi ,  jcjuniis  &  orationibus  j  ledioni , 
cxhortationi ,  ac  difputationibus  advcrsus  H«rc- 
ticos  kiz  confccrarunt .  Hic  quippe  Ordo  ,  Jicct 
ab  Innocentio  III.  anno  mccxv.  approbatus  ,  diii 
tamen  non  ftetit .  Praetermitto  ctiam  Ordinem-^ 
Humiliatorum  ,  quem  fub  Rcgula  S.  Benediili  anno 
Mcc.  confirmavit  Innocentius  III.  eumquc  poftca 
abolcvit  Pius  y.  proptcr  infidias  B.  Carolo  Borro^ 
tneo  paratas  anno  mdlxx.  Miflis  itaque  his  jam  an-« 
tiquatis  Ordinibus ,  iilos  dumtaxat  hic  rcfcram  ,. 

qui 


5  38         H  I  s  T  o  R  I  A 

qui  adhuc  perftant ,  &  Ecclcfiam  doftrina  ac  pic* 
tatc  illuttrant  .  Omnium  antiquiflimus  cft  Ordo 
San^tijfima  Trinitatis  de  B^demptione  Captivorunu> , 
qui  inftitutus  cft  a  S.]oanne  dt  Matha  in  Gallo-Pro- 
vincia  nato,  Sacrx  Facultatis  Parifienfts  Dodorc, 
atque  iSanfto  F^//cr  Anachorcta  Vallefiano,  in 
loco  Dioecefis  Meldenfis  ,  qui  Cervus  Frigidus  di- 
citur>  ubiadhucOrdinis  Caput  j  licet  apud  Ma- 
turincnfes  Lutctix  ut  plurinium  degat  Minifter 
Generalis,  qui  femperGallus  efle  debet,  &  cujus 
cleftio  ad  folos  Gallos  j  &  inter  eos  adfolosqua- 
tuor  hujus  Ordinis  Provinciarum  ,  Franciac  vide- 
licet ,  Campanix  j  Picardix ,  &  Normannix  Mini- 
ftros  pertinet .  Hic  Ordo,  qui  captivos  Chriftia- 
nos  ab  Infidelium  fervitute  liberandi  prxcipuam-j 
curam  habet  j  confirmatus  fuit  ab  Innocentio  lll. 
anno  mcxcvi  i  i.  Pontificatus  fui  primo  >  ficut  ob- 
fervavimus  in  fccundo  CoIIoquio  .  S.  Joannes  dc^ 
Matba  ,  hujus  Ordinis  Conditor  Roma:  obiit  dic 
XXI.  menfis  Deccmbris  anni  mccxi  i  !•  &  m  Ecclc- 
lia  S.  Thom^  de  Formis  fepultus  eft . 

Ordo  ^allis  Scholarium  inftitutus  cft  a  Guillel'' 
mo  Sacrae  Facultatis  Parifienfis  Dodore,&  aliquot 
aliis  cjufdem  Academi»  Magiftris,  quibus  fcfe  ad- 
Junxeruntxxxvii.  Scholaftici ,  qui  fubRegula-» 
S.^ugufiini  Deo  militarc  decreverunt  ac  voverunt 
in  Vallc  ,  quam  ipfis  Guillelmus  "JoinvilUus  Lingo- 
nenfis  Epifcopus  afljgnavit ,  qu«  inde  nuncupa- 
tacft  f^allis  Scholarium ,  &  hoc  nomen  etiam  adhg-^ 
iit  Ordini ,  qui  confirmatus  cft  ab  Honorio  III.  an- 
no  Mccxvi  1 1.  Huic  Ordini  Vallis  Scholarium  coac- 
vus  fuit  alius  Ordp  in  Dioecefi  pariter  Lingonenfi 
inftitutusaquodam/J^/ar^a  fub  diftritftiori  Cifter- 
cicnfium  JUiftitutOj  cujus  aufteriorcm  obfervan- 

tiam 


ECCLESIASTICA»  SS9 

tiam  dcfcribit ,  &  commendat  'yacobus  de  Vitriaco 
Cap.  XVI I,  Hiftorix  Occidcntalis . 

Congregationcm  Silveftrinorum  inchoavit  an- 
no  Mccxxxi.  in  Montc  Fano ,  non  longe  a  Fabria- 
no^infigni  Piccni  oppido^  h.  Silvefler  GuzoUnus 
Canonicus  Auximasj  acdcindc  £rcmita,qui  fama 
fan6:itati$  cum  multos  Difcipulos  allcxiilctjcis  Rc- 
ligiofum  Vita:  Inftitutum  fub  Rcgula  S.  Benedi£ii 
prarfcripfit ,  abiitque  cvivis  nonagcnarius  anno 
i^ccLxvii.  Ejus  Vitam  fcripfit  ^ndreas  Jacobi^cjuC- 
dcmSihefirinorum  Congrcgationis  poft  ipfunu^ 
quartus  Abbas  Gencralis  ,  quam  apiidSurium  To- 
ino  VI.  poftcrioris  editionis  ad  dicm  xxvi.  mcnfis 
Novcmbris  Icgcre  cft  .  Hanc  Silveftrinorum  Con- 
grcgationem  confirmavit/«wocm/«j/^.  Diploma- 
tc  dato  quinto  Kalendas  Julii  ann.MCcxLVii.  quod 
incipit  his  verbis  :  B^ligiofam  Vitam  &c. 

Ordo  Sandae  Marix  de  Mercede  B^demftionis 
Captivorum  a  Maurorum&  Saraccnorum  fervi- 
tute  ,  moncnte  Dei-para  ,  Sando  Petro  Nola- 
fco  ,  natione  Gailo  ^  S.l\aymundo  Pennafortio  , 
Ordinis  Praedicatorum  3  Sc^acobol.  Aragonum-* 
Rcgi  confpicuam  fe  pr«bentc  ,  inftitutus  cft  Bar- 
cinone  dic  x.  mcnfis  Augufti  anni  mccxxi  i  i.  fub 
Rcgula  Sandi  .Auguftini ,  &  ccrtis  Conftitutioni- 
bus  a  S.  B^ymundo  Pennafortio  prxfcriptis  ,  ut  tc- 
ftatur  Clemens  VIII.  in  Bulla  Canoni2.ationis  San- 
di  B^aymundi  his  vcrbis :  i^are  hi  (fcilicct  Jacobus 
Aragonia:  Rcx  ,  &  Raymundus)  collatis  interfcj 
conJtUis  &  confentientibus  animis  ,  Ordinem  B.  Ma-^ 
ri£  de  Mifericordia  yfeu  de  Mercede  B^demftionis  ca- 
ftivorum  fnndaverunt ,  cui  Beatus  B^ymundus  cert^s 
^jivendi  leges  prafcripfit  ad  ijiius  Ordinis  vocationem 
accommodatiJiimas .  Hunc  Ordiacm  Authodtatc^ 

Pon- 


540  HlSTORfA 

Pontificia  approbavit  GregoriHs  IX.  ann.  mccxxxv. 
Sandus  vcro  Petrus  Holafcus  ,  qui  una  cum  S.  i^jjr^ 
piundo  Pennafortio  iftius  Ordinis  Inftitutor  fuit , 
obiit  dit  xxix«  men(is  Januarii  anni  circiter  mccl. 
cjufquc  vitam  ex  libro  Francifci  Zumel ,  ejufdem;-» 
Ordinis ,  De  Vitis  Patrum  &  Magijirorum  Genera^ 
////w/,defcripfit  ac  publicavit  Bollandus  inter  Ada-* 
Sandorum  menfis  Januarii  ad  dieni  xxix. 

Ordini  Servorum  B.  Mari^e  Virginis  initium-ji 
dederiint  aano  mccicxxiii.  feptem  Viri  nobiles 
Florentint ,  qui  Regulam  S.^uguflim  cum  nigra^t 
vcfte  ab  Archiepifcopoacceperunt.  Sandus  ctiam 
Petrus  Yeronenfis,  quipoftea  Fratrum  Praedica- 
torum  Ordinem ,  &  Ecclefiam  fuo  Martyrio  iilu- 
ftravit ,  pro  Servorum  Beata:  Virginis  'clariflimo 
Ordine  egregiam  navavit  operam ,  &  diligentifli- 
me  examinatis  ac  rccognitis  hujus  Ordinis  Relt- 
gioforum  moribus  ac  regulis,  dc  optima  hujus  Rc- 
ligionis  inftitutionc  certiorem  fecit  Innocentiu.IP^. 
qui  hunc  Ordinem  approbavit .  Hinc  Officiunw 
S.  Petri  Martyris  habet  Ordo  Scrvorum  B.  Virgi- 
nis  fub  ritu  duplici  in  Conftitutionibus  ab  immc- 
morabili  tempore  celebrandum ,  eidemque  S.  Pe- 
tro  Martyri  ac  Fratrum  Pra?dicatorum  Ordini  Re- 
ligio  Scrvorum  B.  Virginis  fumme  fe  obftridam 
profitetur,qua  de  re  videri  poffunt  Annales  Servo- 
rum  Centuria  prima ,  libro  fecundo ,  capite  quar- 
to.  Inter  Generales  hujus  Ordinis  ServorumL^ 
B.  Maria:  Virginis  ccnfetur  S.  Philippns  Benitius , 
qui  obiit  die  xxii.  menfis  Augufti  an.  mcclxxxv. 
quo  die  ejus  memoria  in  Ecclefia  cohtur  • 

Cceleftinorum  Congrcgatio  erefta  eft  a  Petro 
deMoronCy  quiprope  SulmonemEremiticam  vi- 
tam  profeirus,ac  peftca  Summus  Ponrifex  creatus. 


ECCLESIASTICA.  54I 

Caleflinus  F.  diAuscili  iiideque  huic  Congrega- 
tioni  Cceleflinorum  inditum  nomen  .  Coepit  hoc  h\- 
ftitucum  inMagellana  Apuliae  Erenio  ,  multis  ob 
famam  Pem  fanditatis  eoconflucntibus,  extru- 
daque  Ecclefia  &  Monafterio  fub  nomine  Spiritus 
San6ii  circa  annum  mcclxx,  Confirmata  eft  hax 
C(xlefli7iorum  Congregatio ,  &  ampliflimis  Privile- 
giis  donata  a  Caleflino  V.  Pontifice  Maximo  ,  qui 
poft  quintum  menfem ,  Pontificatu  abdicato,  pri- 
ftin^  vitae  normse  rerinendf  cupidus,ad  hanc  Con- 
gregationem  ,  a  qua  segre  divulfus  fuerat ,  rediit . 
Sequuntur  Caleflini  Regulam  S.  Benedi£li .  Sub  ea- 
dem  S.  Benedicti  Regula  Congregatio  S.  Maria 
Montis  Oliveti  anno  mcjccxi  i  i.  inftituta  eft  a  Bea- 
to  Bernardo  Ptolomao  nobili  Senenfi,  quijuris  pri- 
mum  Profeflbr  ,  poft  ufum  oculorum  invocationc 
B .  Mari^e  Virginis  receptum  ,  in  Montem  ejus  no- 
minis ,  in  Aretina  Dioecefi  feceflit ,  afperam  vi- 
yendi  rationem  amplexus .  Sed,  inftig^nte  Diabo- 
lo,  novitatis  nomine  Avenione  apud  ]oannem  XXll. 
accufatus  ,  ab  eodem  Pontifice  de  ejus  vivendi  ra- 
tione  ac  Inftituco  certiore  fado,  abfolutus  eft,  fuse- 
que  Congregationis  confirmacionem  a  Clemente  /^/. 
Pontifice  Maximo  anno  mcccxliv.  obtinuit,ac  tai>- 
dem,  faevicnte  per  Ecruriam ,  immo ,  per  tota  Ita- 
liam  ,  peftilentia,  dum  Fratribus  fuis  ,  quorum-> 
magna  pars  hac  graflante  pcftilenti  lue  id:a  erat  , 
fo:atium  auxiliumque  fumma  charitate  inccnfus 
afferre  adnititur,Iethiferoipfe  morbo  correptus  ac 
brevi  confeftus  ad  vicam  migravit  immortalem-i 
X I . Kalend.  Septembris anni mcccxlv ii i . 

Eremitx  San£li  Pauli  Budx  in  Hungaria,  cx  In- 
ftitutommirum  S.  p^«//primi  Anachoreta: ,  Au- 

ihore 


54i  HlSTORlA 

thorc  B.  Eufebio  Strigoncnfi  Archiepifcopo ,  coepc- 
runt  cira  annum  mccxv,  Sed  eorum  Ordinem  anno 
dumtaxat  mcccxxvi  i  i.  confirmavit ,  multifqucj» 
auxit  Privilegiis  ]oanms  XXII.  addud:us  precibus 
Caroli  Hungari^e  Regis,  ut  videre  eft  in  cjus  Diplo- 
mate  ea  de  re  dato  Avenione  anno  mcccxxvi  1 1. 
quod  Odoricus  I\aynaldus  refert  ad  hunc  annum-* 
num.Lxxxiii. 

Sanda  Brigida,  vel  Birgitta,  Danig  Regis  filia, 
Vlphonis  Neritig  in  Svccia  Principis  Vidua  ,  Rcli- 
giofum  Ordincm  S.  Salvatoris  circa  ann.MCccLxiii* 
inftituit  apudWaltenam  inSvecia,  fubRegula-> 
S.  ^uguflini ,  additis  novis  faia^ionibus  >  Chrifto  , 
ut  ferunt,  didante.  Vefte  &  Chlamyde  grifei  colo- 
ristam  Viri,quam  Moniales  illius  Ordinis  induun- 
tur ,  Cruce  rubea  chlamydi  intcrtexta  ,  cum  albo 
circulo  in  mcdio .  Hunc  Jiabitum  Monachalem_-» 
non  fumpfit  B.  Birgitta ,  fed  Ordinis  fui  confirma- 
tioncm  anno  mccclxx.  impetravit  ab  Vrbano  V. 
Pontifice  Maximo .  Obiit  Sanda  illa  Vidua  ,  Pere- 
grinationibus,  revclationibus ,  &  miraculis  clara^ 
Romse  x.  Kalend.  Augufti  anni  mccclxxi  i  i.  eam- 
quc  primiim  Romani  Pontificcs  Bonifacius  IX,  &c 
Joannes  XXIII.  in  San6iarum  numerum  retulcrunt . 
Sed  nc  ifta  Canonizatio  fafta  ab  his  duobus  Pon- 
tificibus  ,  quos  ,  tcmpore  Schifmatis  ,  univerfa-» 
non  agnofcebat  Ecclefia ,  vacillaret ,  ad  removen- 
dum  omnem  fcrupulum  ,  Martinus  V.  Pontifex 
Maximus  fadam  a  laudatis  Pontificibus  S.  Birgitt<z 
Apotheofim,fcu  Canonizationem,  ultimo  fanxit  ac 
confirmavit  Conftitutione  data  Florenti^  Kakndis 
JuliianniMccccxix. 

Hicronymiani ,  fivc  Monachi  S.  Hieronymi^  Au- 

dore 


E  C  C  LESIASTICA.  543 

ftorc  Petro  Fer  nando  Hifpano ,  ejufque  Socio  Petro 
Romauo,  B.  i\uguftini  Regulam  amplexi ,  Infli- 
tuci  fui  approbationem  a  Gregorio  XL  circa  annum 
McccLxxiv.  obtinuerunc  .  Hujus  Ordiuiscaput  ell 
Lupiana  ,  vulgo  Fanum  Beat^  Virginis  de  Gua- 
dalupe  in  Dioe^cefi  Toletana  .  Teitatur  Philippus 
Brietius  Societatis  Jcfu  in  Annalibus  adannum^» 
MCCCLxxiii.  hos  Religiofos  Hieronymianos  nunc 
in  Hifpania  majgni  nominis  ejfe ,  &  Sancii  Laurentii 
Efiurialis  inqinlinos  &  cuflodes  ,  atque  Bibliotbe- 
carios  .  Alii  tiremitas  Sandi  Uieronymi  a  Beato  Pe- 
tro  Gambacuna  nobili  Pifano  fuerunt  inrtituti 
fub  annum  mccclxxx.  qui  nullis  initio  votis  ad- 
ftridi ,  vidum  fibi  manibus  quserebant  ,  &  fub- 
lcvandis  pauperibus  incumbebant  •  At  S.  Piil^. 
Ponti/icis  Max:imi  authoritatc  Vota  folemnia-» 
amplexi  ,  litceris  &  concionibus  operam  darc 
coeperunt , 

Denique  ,  Ordinem  S.  ^mbrofii  dudum  infti- 
tutum ,  fed  abfque  certa  Regula  a  Scde  Apofto- 
licaapprobata  ,  confirmavit  Gregorius  XL  fub  Re- 
gula  S.  Auguftini,  cum  poteftace  recicandi  Ambro- 
lianum  Offiicium  ,  Priorem  eligendi ,  Verbum  Dzi 
pra^dicandi ,  Confefliones  audiendi,  &  morcuos  fe» 
pelieadi,ficiuc  legicur  in  ejus  Diplomace  daco  Ave- 
nione  3.KaAend.  Decembis  anni  mccclxxv.  quod 
excat  Tomo  1.  Bullarii  Romanipag.  289.  Capuc 
hujus  Ordinis  cft  Monafterium  Mediolanenfo 
S.  ^mbrofii  adlslemus  . 

Conful!;6  pra;cermifi  Ordinem  ]efuatorunu, 
ficappellacum,  quod  Sanaiffimum  nomen  ]efH  fre- 
qucnter  in  ore  haberenc  ;  quia  licechicOrdo  a 
J>.  ]Qanne  CQimbano  Seaisin  Jtcruria  fuerit  infticu- 

tus^ 


544         H  I  s  T  o  R  I  A 

tus ,  ^  ab  yrbano  V.  fub  ReguU  S. . /iHguflini  anno 
McccLxvii.  conhrmatus;  attamein  poitea  extia- 
dtus  clt  a  Clemente  IX.  Oiplomate  d.ato  dic  iv.mea- 
fis  Decembris  anni  mdclxvi  1 1. 

D.  Hi  funt  igitur  omnesOrdines  ,  qui  S«- 
culls  XIII.  &  XIV.  fuerunt  inftitut  i  ? 

M.  Praeter  iftos  Ordines  Rc.*ligiofos  ,  quos 
haftcnuspercenfui  ,  alii  Equeftre.s  Ordines  S^ecu- 
lis  Xlil.  &  XIV.  fuerunt  inUituti ,  Cj^uorum  primus 
circa  annum  mccxxxi  i.  conditus  a  i^.Banholom^Oi 
patria  Vicentino,  Ordinis  Fratruni  Prasdicato- 
rum  ,  dicitur  Ordo  Equitum  S.  Mari^  Gbriofe  ,  fu- 
itq;  conlirmatus  ab  Vrbano  /^.  Conftitutione  data 
Viterbii  Kalend.Januarii  an.&iiccLxi.  Uorum  tqui- 
tum,  qui  Regulam  S.  ^ugujiini  proftrebantur,  erat 
Viduarum ,  &  pupillorum  fufciperc  patrocinmm, 
pacem  &  concordiam  inter  homines  pro  viribus 
promovere  ac  foverc,prgl"ertim  in  his  Italiae  civita- 
tibus  ,quas  cruentis  Gibellinorum  &  Guelphorum 
Factionibus^acinteftinis  odiis,  bellifci;  conflagra- 
bant.Tunicaalba,&  fubcinericia  toga  induti,Cru- 
cem  purpuream  in  campoalbo,duat>us  fupra  pofi- 
tis  ftellis,  prseferebant ,  &  vulgo  Fratres  Gaudentes 
appellabantur  ,  quod  nullis  Religionis  folemnibus 
votis  addidi ,  in  aedibus  fuis  cum  uxor  ibus  &  libe- 
ris  vitam  agerent .  Eodem  Saeculo  XUI.  hoc  eft  , 
annoMCCLiv.  ^lexander  ly.l^onukx  Maximus,Or- 
diiiQiW  Fravrum  &  Militum  Hofpitalis:  Leproforu7nj> 
6.  Lazari  tiicrofolymitani  fub  Regula  S.  ^uguflini 
conrirmavic  ,eumque  Privilegiis  auxit  Ciemens  If^. 
AliosduosEqueftres  Ordincs  ^xcalo  XlV.  appro- 
bsiVit  ioannes  A^^//.unum  videlicet  it\  Aragonia,di- 
^um  Ordimm  Montefix  ab  urbe  Regnii  Aragoaii,  iu 

qua 


ECCLESIASTICA.  545 

quahujus  Ordinis  Sedes  prarcipua  conftituta  eit . 
Obftringebantur  novi  iftius  Ordinis  Milites,  qui 
veftecandida  cuoi  rubra  Cruce  erant  infigniti,  Ci- 
ftercienfiuniLeges  fub  proprio  Magiftro  fervare,& 
Valentinum  Regnum  a  Maurorum  incurfibus  tue- 
ri .  Hunc  Militarem  Ordinem,  rogante  Aragonio 
Kege  ,  confirmayit  ]oannes  XXIL  anno  mcccxvi  i. 
&  poft  biennium  idem  Pontifex  alreram  approba- 
vit  Sacram  Militiam  inLufitania  inftitutam,  di- 
iSamque  Mllitiam,  feu  Ordinem  Chrifli  •  Haec  nova 
Militia  in  LufitaniiC  Regno  ad  propulfandos  Mau- 
ros  ac  Saracenos  conftituta  eft,  Cruce  rubraj  linea 
candida  interfecante  diftinda  ,  cujus  Sedes  prin- 
cipalis  Caftrum  Marinum  Silvenfis  in  Algarbiis 
Dioeccfis  ,  unde  poftea  Tomarium  hujus  Ordim*s 
Milites  migrarunt ,  ut  videre  eft  apud  Spondanum^ 
ad  annum  mcccxvii,  Num.3.  De  utroque  illo  Mi-i 
litari  Ordine,  videlicct  Monte/ia ,  &  Clnifli ,  legen- 
dus  etiam  eft  ]oannes  Mariana  Soc.  ]efH  libro  xv. 
F\er um  Hifpanicarum  cap.  xv.  Mitto  Ordinem  Mi- 
Jitarem  Eqmtum  NavaliHm  ,  feu  de  iV^wdictorum 
quem  Carolus  Dirrachinus  ,  Rex  Siciliaj ,  ut  renv-> 
maritimam ,  qua  multiim  indigebat ,  in  Regno 
luo  promoveret ,  anno  mccclxxx  1  j^.  inrtituit ,  cu- 
jus  ipfe  Princcps  efle  voluit,  ele6to  h\  protedorem 
Ordiiiis  S.  Wcolao  Epifcopo  Mirenfi  ,  eredoque^ 
inejus  memoriam  Tcmplo  5  ut  refert  idem  Spon" 
danus  adannum  mccclxxxii.  Num.3.  Mittoetiam 
Ordinem  Perifcelidis  ,  feu  de  la  'Jarretiere  ,  quem.^ 
Eduardus  VI,  Anglias  Rex ,  fuo  iu  Regno  circa  an- 
iium  McccL.  inftituitcum  hac  Gallica  Infcriptione: 
Jlony  Soit  qui  malypenfe ,  oecafione  ,  ut  vulgo  di* 
citur  ,  orta  ex  Perifcelidc  defluenti  Comitilfg  Sa- 
Tom.F.  M  m  rif- 


54<^  H   I   S   T   O   R   I   A 

risberienfis,  quam  Rex  deperibat,  &  quam  ei  cum 
publica  amoris  fignihcatioue  reddidic  ,  in  cujus 
rei  memoriam  Rex  hutic  i£queftrem  ,  fed  non  Mi- 
litarem  ,  Perifcelidis  Ordinem  inftituit  ,  qui 
ctiamnum  in  Anglia  magno  in  honore  habecur  • 
Mitto  dcniquealium  Equeitrem/ed  nonMihtarem 
Ordinem  StelU  dicSlum  ,  quem  joannes,  Galliarum 
Rex,anno  Mcccn.inftituit  in  memoriam  illius  Sy- 
deris,quod  Magos  ab  Oriente  ad  Chriltum  recens 
natum  adorandum  perduxit  •  £quites  hujus  Ordi- 
nis  deferebant  fignum  Stell^e  torqui  aureo  appen- 
fum  ,  necnon  vellis  confpicuo  loco  Phrygio  opere 
adtcxtum  cum  hoc  Symbolo :  Monjirant  [{egibus 
^flraviarn  ,  fed  diuturnus  non  fuic  hujus  Ordinis 
fplendor  ,  quia  ob  multitudinem  gregariorum-f 
qui,  ferventibus  bellis,  in  illum  admifli  funt,  adeo 
viluit ,  ut  Carotus  F.  Galliarum  Rex,  Jo^«^//.r  filius, 
illum  Excubiarum  Prajfedo ,  ejufque  Satellitibus 
dimiferit  • 

D,  In  referendis  Religiofis  Ordinibus  ,  qui 
Sa^culis  XIII.  &  XIV.  fuerunt  inftituti ,  cumulatif- 
fime  mihi  fecifti  fatis.  Sed  quid  Sacri  Canones  cir- 
ca  Monafticam  Diiciplinam  m  his  duobus  S^culis 
pra^cipue  ftatuerint ,  mox  necefle  eft  ,  ut  paucis 
verbis  attingas . 

M.  Nimius  profe<9:6  forem  ,  fi  fingula ,  qua* 
Saeculis  XIII.  &  XIV,  circa  Monafticam  Difcipli- 
nam  Sacris  Canonibus  fancita  funt ,  perfequi  vel- 
lem.  Rcm  totam  igitiir  paucisabfolvam.  In  pri- 
tnis  ,  pretiwm  proingreflu  Monafterii ,  feu  pro  re- 
ceptione  ad  ReligioTam  Profeflionem  exigere  fi- 
moni^e  damnant  Canones  Couciliorum  ,  quse  Sx^ 
culis  XIII.  &  XIV,  fuerunt  celebraca .  Si  tameii^ 

Mona- 


ECCLESIASTICA#  547 

Monafterium  tenue  eflet ,  poterat  abfque  fimoni» 

labe  aliquid  acciperc  pro  vidu  perfona: ,  quas  in^ 

Monaftcrio  recipiebatur .  Ita  docet  S.  Tbomas^  qui 

Sajculo  Xdl.  floruit,&  Difciplinas  Monaftica:  illius 

temporis  teftis  lucuplctiflimus  eflfe  debet .  Sic  au- 

tem  loquitur  Angelicus  ille  Dodor  in  4.  Sent.  Di- 

ftind;.25.  Quasft.z.Art.a.  ad  7.  Dicendum,  quodcum 

fojfejjiones  alicujus  loci  ^eligiofi  non  fujficiunt  adfu" 

fientandum  plures  ,  tunc  poteft  exigi  ab  eoy  qui  in  loco 

illovult  fervire  Deo  ^  non  quafi  pretium  B^ligionis  ^ 

fed  ut  habeat  Monaflerium  unde  ei  poffit  provideri,  e^ 

ideo  non  committitur  fimonia  •  Et  in  fua  Summa-» 

Theologica  Secunda  Secunda:  Quaeft.  100.  Art.  ?• 

in  Refponfione  ad  tertiam  Objedionem  ,  iiaec  ha- 

bet :  pro  ingrejfu  Monafterii non  licet  aliquid  exigere 

wl  accipere  quafi  pretium .  Licet  tamen  3  fi  Monafte- 

rium  fit  tenue  ,  quod  non  fufficiat  ad  tot  perfonas  nu- 

triendas  ,  gratis  quidem  ingrejfum  Monafterii  exhibe" 

re ,  fed  accipere  aliquid  pro  vi£lu  perfon^^qua  in  Mo-- 

nafterio  fuerit  recipienda  ^fi  ad  hoc  non  fufficiunt  Mo^ 

nafterii  opes .  Parentes  filios  fuos  minorennes  ,  uc 

conftat  exemplo  S.  Thom^  ^quinatis  ,  Vit^e  Mona- 

ftic^e  Sa:culis  XIir.&  XIV.  quaadoque  devovebant, 

fed  tamen  ad  fa^culum  redire  poterant ,  nifi  anno 

astatis  decimo  quinto  Parentum  Oblationem  con- 

firmarent ,  ficut  exprefse  definivit  Innocentius  Ilf. 

in  Epiftola  cxvi.  libri  xv.  ad  Lugdunenfem  Ar- 

chiepifcopatum  data  ,  ubi  ait :  Cautum  reperitur  in 

Canone ,  ut  minoris  atatis  filii ,  qui  oblati  Monafterio 

fuerint,fufcipientes  habitumvel  Tonfuram  ,fi  d  Prce^ 

latis  fuis  anno  quintodecirao  requifiti ,  fe  in  affumptce 

I{eligionis  propofito  confenferint  permanfuros  ,  posni^ 

tendi  licentia  prMludatut ,  alioquin  eis  non  adima^ 

M  m     z  tur 


548  H  I  s  T  o  R  I  A 

tur  ad  f^eculnm  redeundi  facuUas  ,  ne  coa£la  prxftare 
jDeo  fer^vitia  'vi^eantur  .  Inoleverat  ia  Gallis  Ssecu- 
lo  XIII.  gravillimus  abufus  ,  quo  Parentes  ,  ut  fi- 
Jios  iuos  ab  hsereditate  arcerent ,  illos  in  Monafte- 
ria  detrudebant  •  Contra  quem  abufum  infatiabi- 
li  Parentum  cupiditate  invedum  Guillelmus  Pari- 
fienfis  Epifcopus  lib.  de  Moribus  capAx.  itafcribit: 
^4lii  d  Parentibns  &  Propinquis  eornqdo  inclaujiro 
froiiciuntur  ,  quemadmodum  catuli  .&  porcuU ,  quos 
Matres  non  Jujficiunt  enutrire  y  ut  "videlicet  mundo 
non  fpiritualiteryfed  (  ut  ita  dicam  )  civiliter  morian- 
tur ,  videlicet  ut  portione  h^reditaria  priventur  ,  & 
ad  eosy  qui  in  Saculo  remanent,  de<volvatur,  &•  quan- 
tum  ad  hoc  Simoniaca  eji  hujufmodi  projeCiio,  immer-- 
fio  j  <vel  intentio  .  Quapropter  ,  ut  obiter  dicam  , 
ficut  merito  culpari  debent  parentes  ,  qui  filios 
iiios  ab  ingreflU  Religionis ,  quando  vocantur  a 
Deo,  praepoftero  affedu,  vel  intuitu  commodi 
temporalis  deterrent ,  itavehementer  improbari 
debet  eainfatiabiliscupidicas  parentum  ,  qui  fa- 
miliam  aplurium  liberorum  onere  liberare  volen- 
tes,  his  liberis  ingreilum  Keligionis  procurant,veI 
quod  natura  lint  ad  res  gerendas  inepti,animo  he- 
betes  ,  vel  corpore  vitioli ,  vel  ut  aliis  Iiberis,quo$ 
plus  diligunt,  iftorum  quali  ablegacione  ,  amplio- 
rcs  relinquant  opes .  Certe ,  hunc  abufum  Stacui 
Religiofo  ,  &  Ecclefias  valde  infeftum  deplorac 
S.Hieronymus  m  Epiftola  8.  ad  Demetriadem  his  vct- 
his  :  Solent  miferi  Parentcs  ,  &  non  plenc^  fidei  Chri^ 
fiiani ,  deformes  ,  &  aliquo  membro  debiles  filias  , 
quia  dignos  generos  non  fnveniunt,  'virginitati  trade-^ 
re  :  tanti ,  ut  dicitur  <vitrum ,  quanti  margaritum  • 
Certc  ,  qui  rcligiofiores  fibi  fvidentur  ^  parvo  fumptu^ 


ECCLESIASTICA,  5  45? 

&  quivix  ad  aliment^  fujficiaty  Virginitati  datOfOm^ 
nem  cenfum  inutroquefexufacularibusUiberislar^ 
giuntitr  .  Quodnuper  inhac  urbe  dives  quidam  fecit 
Presbyter  ,  ut  duas  filias  in  propojito  virginali  inopes 
relinqueret ,  &*  aliorum  ad  omnem  copiam  filiorunL» 
luxuria  atque  deliciis  provideret .  Fecerunt  hoc  mul^ 
tcCy  proh  dolor^  no/iri propo/iti  fcemina  ;  atque  utinam 
rarum  effet  exemplum.  Qjiod  quantb  crebrius  efi,  tan^ 
tb  iflafelicioresy  qua  ne  plurimarum  quidem  exempU 
fecuticfunt . 

Religiofos  Viros^Ordinum  etiam  Mcndican- 
tiuin  y  SsEculis  XIII.  &  XIV.  ad  curam  &  regimeiu> 
animarum  ,  ad  Ecclc/iae  munera  frequent^r  affum- 
ptos  ,  ad  Cardinalitiam ,  Parriarchalem  >  Archie- 
pifcopalem  ,  Epifcopalem  dignitatem,  immojali- 
quos  ad  Summum  Pontiiicatum  fuifle  provedos 
teftantur  Ecclefia: ,  fingulorumque  Ordinum  An- 
nales .  Religiofi  tamen  ,  qui  ad  Ecclefiafticas  di- 
gnitates  erant  affumpti ,  fui  Ordinis  habitum  de- 
ferre,  &  Regulam,Conftitucionesque,  quanttim  eo 
in  ftatu  fieri  poterat ,  obfervare  tenebantur ,  ficuc 
S.  Thomas ,  qui  Saeculo  XIII.  floruit  ^  aperte  do- 
cet  Secunda  SecundcB  Quaeft.  clxxxv.  Art.  3.  his 
verbis :  Dicendum  e/ij  quodfi  quafunt  in  B^gularibus 
Obfervantiisy  quce  non  impediant  Pontificale  Officium, 
fed  magis  valeant  ad  perfeStionis  cuflodiam  ,  ficut  e/i 
continentia  ,paupertas  hr  alia  hujufmodi ,  ad  hxc  r^- 
manet  I{eligiofus  ,  etiam  fa£ius  Epifcopus  ,  obligatus  ^^ 
&  per  confequens  ad  portandum  habitum  fuiC  I{eligio^ 
nis  y  qui  efl  hujus  obligationis  fignum .  Addit  etiam 
Sandus  ille  Doftor  in  Refponfionc  ad  tertiam^ 
objeaionem ,  Epifcopum  ex  Ordinibus  Religiofis 
^HbAmTptixm  proprium  nullo  modo  habere  fojfe  ,  nec 

Mm     i  Tefti^'^ 


550  HlSTORlA 

Tcflamentum  facere .  Si  tamen  ex  concejjione  Papa 
Teflamentum  faciat ,  non  intelligitur  ex  proprioface^ 
re  Tefiamentum  ;  Sed^poflolica  authoritate  intelli* 
gitur  ejje  ampliata  poteflasfua  difpenfationis ,  ut  ejus 
difpenfatiopoffit  valere  pofl  mortem  .  Ordinibus  Re- 
ligiofonam  Mendicantiutn  Sacculis  XIII.  &  XIV* 
multa  Romani  Pontifices  conceflferunt  Privilegia, 
qu<e  in  Galliis  occafionem  dederunt  Guillelmo  a 
SanSio^more ,  aliifque  ejufdem  furfuris  homini- 
bus  &  Status  Religiofi  ^emulis  obtredatoribus  in 
ruinam  illorum  Ordinum  confpirandi .  Contendc- 
bat  Guillelmus  a  San6lo  ^more  in  libro ,  quem  cdi- 
<iit ,  Depericulis  KloviJJimorum  Temporum ,  Religio- 
fos  Mendicantes  ,  juxta  illud  ChrilH  Domini  di- 
^um  Matthaei  cap.  xxi  1 1.  Tsfolite  vocari  ab  homini^ 
bus  I{abbi  y  fibi  nullo  pafto  vindicare  pofle  munus 
Magifterii ,  feu  publice  docendi,  praedicandi,Con- 
feiTiones  audiendi ,  aliaque  Ecclefiaftica  munia^ 
obeundi ,  fed  illos  e  commercio  &  focietate  ho- 
jninum  omninofemotospeccata  fuaplangere  ac 
manibus  operari  debere .  Contra  hunc  Religiofo- 
rum  Ordinum  impugnatorem  Opufculum  ,  feu 
Apologiam,pro  ReiigiofisOrdinibus  fcripfit  S.T/70- 
mas  ^qui  fuit  hujus  perfecutionis  particeps.  Pro- 
bat  autem  Angeh'cusille  Dodor  ,  Viros  Religio- 
fos  munus  docendi  ,  ut  minifterium  fuo  ftatui 
congruum ,  fufcipere  poflc ,  quia  Viri  Religiofi 
magis  funt  ad  docendum  idonei,  utpote  qui  rerum 
divinarum  contemplationi  plus  coetcris  vacanc  • 
Hinc  multi  Sanfti  Patres ,  qui  Religiofam  vitam 
profefll  funt ,  publice  docuerunt ,  &  ad  Epifcopa- 
leslnfulas  fuerunt  fublimati .  Si  ergo  ViriReli- 
giofi  JEpifcopale  muuus,  quQd  cft  maxiuium  in-f 

£cck'^ 


ECCLESIASTIC  A.  $$1 

Ecclefia  ,  obire  poflunc  ,  quidni  doccndi  ,  Sc 
praedicandi  Oflicium ,  quod  minus  efl:  ,  exerce- 
re  poterunt?  Sa,n6tmn  Gregorium  IsiazianzenunLs  , 
licet  Monachus  eflet  ,  Conftantinopolim  addu- 
duni  fuifle  ,  ut  ibi  Sacram  Scripturam  docerec  > 
Ecclefiafl:ica  narrat  Hiftoria ,  &  Sanftus  H/erowy- 
mus  in  Epiftola  ad  I{ufiicMm  Monachum  ait.  Sic 
vive  in  Monajierio ,  ut  Clericus  ejfe  merearis  ,  w«/- 
to  tempore  difce  ^  qu£  foflmodum  doceas.  Non  er- 
go  ab  Oflicio  docendi ,  prasdicandi ,  &  Confeflio- 
nes  audiendi  arceri  debent  Viri  Religiofi  ,  qui 
ad  illud  in  Ecclelia  exercendum  ftmt  inftituti  j^  fi- 
cut  Ordines  Reh*gioforum  Mendicantium .  His^ 
&  aliis  luculentifllmis  rationibus  refellit  Sandus 
Thomas  Status  Religiofi  impugnatores  ,  &  ad  illud 
Scriptura*  Sacras  teftimonium  :  Holite  vocari  B^ab^ 
bi  ,  quod  Guillelmus  d  San£lo  ^Amore  obiiciebat , 
refpondet  Sandus  Dodor ,  per  h*ec  Chrifti  ver- 
ba  non  prohiberi  quemlibet  Magifterii  appeti- 
tum  ,  fed  prsepofterum  dumtaxat  &  indebitum-n 
Magifterii  defiderium  ,  a  quo  abhorrenc  Viri  Re- 
gulares  j  ciim  non  appetant  Magifterium  ,  nifipropter 
fublicam  utilitatem  j  nec  velint  fieri  Magiflri  Schola^ 
flici ,  nifi  de  confenfii  Pralatorum  fuorum .  Demum  , 
Viros  Religiofos  ad  opus  manuum  non  teneri ,  ni- 
fi  fit  Regulis  &  Conftitutionibus  Monafticis  pra:- 
fcriptum  ,  probac  Sanftus  Thomas  contra  Guillel^ 
mum  d  Sanito  ^more\tii\x\t\%  argumentis,  cx  qui- 
bus  hoc  unum  fubiiciam  :  Q^i  habent  und^  alids  v/- 
vant  /mquit  S.  Thomas,  qudm  deUbore  manuum  , 
quia  habent  pojfeffiones ,  qua  ad  eorum  vitam  fuflen- 
tandam  d  Fidelibus  collat^funt ,  vel  habent  minifle^ 
rium  pr^dicationis  fibi  CQmmiJfum  ,  de  quo  vivere  pof-* 

Mm     4  funt. 


552r  H    I    S    T    O    R    I    A 

ftmt: ,  prim£  ad  Corinth,  cap*  p,  Dormnus  ordinavit  his 
qui  Evangeiium  anmmtiant ,  de  E^vangelio  vivere  . . . 
Similiter  aliqui  ^eligiofi  funty  qui  Eccleft^  deferviunt 
in  divino  Officio,  &  de  hoc  etiam  licite  viverepoffunt. 
Vnde  dicitur  prim^  ad  Corinth.  cap.  9.  Qui  altari  de- 
fcrviimt ,  cum  altari  participant .  Et  adduda  aucto- 
ricate  S.  ^ugujlini  in  libro  de  Opere  Monachorum  , 
fubjungit  S.  Thomas :  Similiterfunt  aliqui  t{eligiofiy 
qui  Sacra  Scriptura  vacant ,  C^  de  hoc  etiam  licite 
viverepojfunt .  Non  ergo  omnes  Religiofi  tenen- 
tur  manibus  laborare .  Legendus  eft  ideni  Sandus 
Dcftor  Secunda  Secundse  C^a^ft.  clxxxvii.  Art.  i. 
ubiprobat ,  Religiofos  pofle  docere  ,  prsedicaro, 
&  alia  Officia  exercerc  in  licclefia  ,  ^  in  Artic.  iii. 
ejui^iem  qu^ftionis  docet ,  Religiofos  ,  qui  Scrip- 
turar  Sacrae  ftudio  incumbunt ,  vel  prsedicationis 
minifterio  funguntur,non  teneri  manibus  operari, 
fcd  potins  ad  procurandam  falucem  animarum  de- 
bere  a  labore  manuum  omnino  abftincrc .  Nec  fo- 
lum  S.  Tbomas  ,  fcd  etiam  S.  Bonaventura  ,  fpiendi- 
diflimum  Ordinis  Minorum  decus  ,  Sxculo  XIIL 
Cuillelmum  d  San£fo  ^wore^Capitalem  Status  Reli- 
giofi  hoftem  ,  co«futavit  tam  in  Opufculo  de  PaU'^ 
fertate  Chrifii  ,  quam  in  ^pologia  Pauperum  .  Un^ 
de  fa(5tum  eft  ,  ut  Romani  Pontilices  Ordinum,-» 
Mendicantium  caufam  Statumq;  femper  protexc- 
rint .  ^iexundcr  I^^*  Pontikx  Maximus  profcripfit 
pcftiientem  librum  de  periculis  novijjimorum  tempo-' 
runiy  quem  contra  Ordines  Mendicantium  fcriptu- 
rierat  Guilklmus  d  SanSlo  ^mere^  6c  in  eorum  gra- 
liam  quadraginta  Pontificia  Diplomata  dedit  . 
Clemens  V.  Religioforum  itidem  patrocinium  fu- 
kepit,probans  cos  d  Dcq  &  E.cclefia  vocatos  ad  auxi-' 

lium 


\ 


\ 


ECCLESIASTICA.  555 

Unm  regiminis  Ecclefi^  ,  lich  tardius  quam  de  multis^ 
ctiam  eof:  inter  alios  'vocatos  deberi  merito  computan" 
dos ,  ut  referc  Continuator  Guillelmi  }\[angii  apud 
Lucam  Dacherium  tomo  xi.  Spicilegii .  Nec  minus 
Religiofis  Mendicantibus  favit  InnocentiusVI.  Pon- 
tifcx  Maximus  contra  /^V/74rrf«?wArmachanum  Ar- 
chiepifcopum,  &  Hibcrnise  primatem,  ficut  ad  an- 
num  MCCCLvi  1 1.  rcfert  Thomas  ^alfinghamus,  qui 
tamen  hic  &  quavis  data  occafione  virulentocala- 
mo  Religiofos  Mcndicantes  perftringit .  Hcec  pau- 
caobfervanda  efle  duxi  ad  vindicandum  Statum-» 
ReUgiofum ,  cujus  tanta  dignitas  ac  perfedio  cft  j 
ut  S.  Thomas  Quodlibeto  iii.  Quasft.  vi.  Art.  xvi  i. 
pluribus  momentis  evincat,  Religiofos  efle  majo- 
ris  pcrfedionis  ,  quam  fint  Presbyteri  Parochia- 
les . 

Nonpoflum  etiam  ,  nec  debeo  hlc  prsetermit- 
tere  fpccialemRitum,feu  Difciplinam,  quasetiam- 
num  vigct  in  Ordine  Fratrum  Frsedicatorum ,  & 
&  cx  qua  imperiti  quidam  &  malevoli  homine§ 
anfam  &  occafionem  temere  arripiunt  celeberri- 
mum  hunc  Ordinem  calumniandi .  Hic  autem  Ri- 
tus  ,  feu  Difciplina  in  hoc  confiftit ,  quod  Fratres 
Prsedicatores  inter  celcbrandum  Miflg  Sacrificium 
finiftra  manu  Corpus  Chrifti  Domini  fumant  . 
Hunc  ritum  nonnulli  maledici  poenam  efle  didi- 
tant  omnibus  Frarribus  Praedicatoribus  d  Roma- 
no  Pontifice  impofitam  ,  co  quod  Bernardus  Poli^ 
tianus  ,  ejufdem  Ordinis  ,  vcnenum  in  Euchariftia 
Henrico  VU.  Imperatori  porrexiflet ,  &  facrilegum 
ac  parricidiale  facinus  pcrpetraflct.  Verum  ,  hxc 
putida  calumnia  cft  ,  tum  quia  certiflimis  monu- 
TOcntis ,  qusc  ia  Colloquio  II.  adduxi ,  conftat  ^ 

Hen* 


554         HisTORiA 

Benricum  VII.  Imperatorcm  noa  veneno ,  fed  na- 
turali  morte  extindum  fuifle  ;  tum  etiam  ,  quia-» 
Ricus  ille ,  qucm  adhuc  obfervant  Fratres  Prasdi- 
<;atores ,  diim  facrum  faciunt,  tenendi  finiftra  ma- 
nu  Hoftiam  ufque  ad  Communionem,  ab  ipfo  Or- 
dinis  exordio  invaluit ,  &  ante  Henrici  VU.  Impe- 
ratoris  obitum  ,  qui  contigit  anno  millefimo  tre- 
centcfimo  decimo  tertio  .  Vidi  quippe  ipfe  ,  diim 
Parifiis  cflem,  antiquum  Rituale  ,  quod  in  Pari- 
fienfi  Ordinis  Fratrum  Prasdicatorum  Conventu  ^ 
&  Collegio  S.Jacobi  afleruatur,&  quod  an.MccLvi. 
manu  fcriptu  eft,  in  quo  ftatuiturjUt  Sacerdos  Ho- 
ftiam  manu  finiftra  ufq;ad  Communionem  teneat. 
Qua  ex  Rubrica  nullus  dubito  ,  quin  hxc  confue- 
tudo ,  quae  adhucapud  Fratres  Pr^dicatores  obti- 
net ,  fumendi  manu  finiftra  Corpus  Chrifti,  mana- 
verit,  CLim  Hoftia  fic  fracia  commode  ac  decenter 
a  finiftra  in  dexteram  transferri  haiid  poflit .  Hic 
autem  ritus  folis  Fratribus  Pr^dicatoribus  pecu- 
Jiaris  eft  ,  quia  SacramHoftiam  fuper  Patena  noa 
frangunt  ac  deponuntjUt  faditare  folent  faeculares 
Sacerdotes  ,  &  aliorum  Ordinum  Regulares  ,  fed 
fuper  Calicem  frangunt .  Id  c£rewoniie  ,  inquit 
Bzovius,  Ordinis  Prasdicatorum,  in  Continuatione 
Baronii  ad  annum  mcccxh  i.  Siniflra  communican^ 
di  manu  datum  etiam  d  Sede  ^pojiolica  Ordini  PrX" 
dicatorum ,  propter  triumphatam  d  Fratribus  Beren^ 
garianam  H^refim  in  contumeliam  San^iffimce  Eu- 
charijiia  in  Europa  temporibus  D.Dominici ,  &  Petri 
Martyris  revi^vifcentem,  ut  tum  pofl  Agnus  Dzifini^ 
fira  manufuper  Calicem  elevata  Hofliam  teneant,tunc 
univerfo  populo  adorandum  Chriflum  Deum  verum  & 
hominm  fiib  fj^ecie.bus panis  &  vini pnefcntcm  expo^ 

nerent; 


ECCLESI ASTICA*  555 

ierent;  tum  ipfi  tunftone  pe£loris  interiorem  animila^ 
triam  oflenderent  in  Sacro  SanSium  pignus  falutis  • 
Hunc  fpecialem  Ritiini  cx  fingulari  Privilegio  Or- 
dini  Praedicatorum  fuiflTe  ab  Ecclefia  conce(fum-» , 
teftatur  itidem  alter  ejufdem  Ordinis  Scriptor 
Leonardus  de  Vtino^  qui  floruit  circaan.MCCCCXLiv. 
&  in  fuo  Quadragefimali ,  Sermonc  42.  hasc  habet: 
In  principio  Ordinis  noftri  infurrexit  qu^dam  h^rejis 
afjerens  ,  non  effe  verum  Corpus  Chrifli  in  ^ttariy  nifi 
quandiu  elevatur  .  Cujus  opinionis  fuit  Magifter  ^a- 
annes  Wiclef.  Ordo  autem  nofter  pr^valuit  contrn^ 
hanc  Harefim  ,  miro  modo  eam  confutando ,  in  cujus 
fignum  datum  eft  Ordini  noftroj  ut  in  Miffa  poft  ^gnus 
Dei  antt  Communionem  tenerent  Fratres  Hoftiam  ele^ 
^atam  fupra  Calicem  j  ut  fic  adoraretur  abuuiverfa 
populo  y  tanquam  verum  Corpus  &  Sanguis  Chrifii  » 
&  ne  deponereturfoft  Communionem  •  Et ,  polt  pau- 
ca  interjeda ,  fubdit  idem  Scriptor :  Plures  Fratres 
noftri  Martyrio  coronati  funt  ab  Hareticis  ,  d^  dtinL^ 
effem  in  Concilio  Ferrarienfi  tcmpore  EugeniiPap^  IF. 
relatum  eft  ,  plures  Conventus  noftri  Ordinis  funditus 
everfos  ab  Huffitis  in  Boemia ,   &  Fratres  trueidatos 
ab  eifdem .  Ordo  enim  nofter  vaidi  infudavit  contra 
H^refes ,  ad  earum  extirpationem  pnecipu^  circd  hoc 
Sacramentum  Corporis  Chrifti .  Sed  haec  facis  dida 
fint  ad  hanc  infamem  propulfandam  calumniam  , 
quse  diflimulata  &  celeberrimo  Fratrum  Prxdica- 
torum  Ordini  dedecori  ,  &   Ecclefi*  ofFenfioni 
verteretur;  Si  tamen  pluraea  de  rc  fcire  dcfideres, 
legefis  librum,  quem  ann.  mdclxxxvi.  edidic  Mar^^ 
cellus  de  Cavalleriis  ,  Ordinis  Prsedicatorum  ,  iu« 
fcriptum  :  Statera  Sacra  Mijfam  juxtd  ritum  Ordinis 
Pr^^dicatorum  expendens  . 

D.  Ex- 


55(J  H  I   S  T   O   R   1   A 

D.  Expedo  niinc  pro  coronide  noftri  Col- 
loquii  Synopfim  Dodrin^  iMoralis  Chriftian^  3  & 
hoc  unum  fcire  veh'm  ,  an  Dodrina  Morah's  Chri- 
ftiana  fuam  Sseculis  XIII.  &  XIV.  puritatem  ac  in- 
tegritatem  retinuerit ,  quam  in  S^culis  prseceden- 
tibus  obtinuifle  jam  vidinius  ? 

M.  Moralem  Dodrinam  S^cuh's  XIII.  & 
XIV.  avitam  ftiam  retinuifle  puritatem  ,  fat  fuper- 
que  probant  Opera  S.Thoma  ^quinatis  ,  qui  Sse- 
culo  XIII.  floruit;,  &  in  rebus^  quss  fpedant  mores, 
tritas  Sandorum  Patrum  vix  ita  adhaefit ,  ut  ab  ea 
nunquam  deflexerit  •  Infinitus  profedo  effem  ,  fi 
fingula  percurrere  vellem  ,quse  Angelicus  ille  Do- 
dor  y  prstfertim  in  Secunda  Secunda  fua?  Summ^ 
Tripartita^  contra  Ufuram  ,  SimoHiam  ,  Homici- 
dium,  &  alia  id  genus  vitia  moribus  oppofita,  me- 
thodo  perfpicua  docet ,  ubique  Ethices  caftiflim^s 
fuppeditando  Regulas  ac  prajcepta ,  quibus  fide- 
lium  mores  informari ,  corrigi  &r  emendari  de- 
bent.  Quatuor  dumtaxat,  quaj  maxime  commen- 
dant  dodrinam  Moralem  S.  Thomse,  &  ad  ejus  pu- 
riratem  contra  emergentes  Jaxitates  confervan- 
dam  plurimum  conducerepofliint,  hicgeneratim 
annotabo . 

In  primis,  perpetuo  docet  S  Thomasy  in  rebus 
fpedantibus  mores,  neminem  excufari ,  fi  fequatur 
erroneas  opiniones  alicujus  Magiftri ,  quia  in  tali- 
bus  ignorantia  non  excufat .  Sic  fuam  menrem  di- 
lucidc  aperit  Angelicus  ille  Prseceptor  Quodlibe- 
to  tertio,  Articulo  decimo  his  verbis:  I{efpondeo  di- 
ecndum ,  quod  fi  fient  di^verfie  opiniones  Doiiorum 
Scriptur(C  Sacr^eyfiquidem  non  pertineant  adfidem  & 
bonos  morcs;^  abfque  pericuh  auditgr^^  utramque  opi- 

nio' 


ECCLESI  ASTICA.  557 

nionem  fequi  fojjunt .   Tnnc  enini  habet  locum ,  qnoi 
^pofioius  dicit   ad  I\gmanos  cap.  1 4.  Vnufquifquc  iti 
fiiofcnfii  abundet .  In  bis  ^^ero  quce  feninent  adfidem. 
^"  honos  mores  ,  nullus  excufatur ,  //  fequatur  errO'^ 
neam  opinionem  alicujus  Magijiri- .  In  talibus  enim^ 
ignorantia  non  excufat ;  alioquin  immunes  n  peccato 
tuijjenty  qui fecutifunt  opimonem  ^riiyl{e/iorii ,  ^ 
aliorum  i-ictrcfiarcharum  .  Hec  poteji  excufationem 
haberc  propter  Jimpiicitatem  auditorum ,  Ji  in  talibns 
opinionem  fequantur  ^  In  rebus  enim  mbiis  non  eji 
de  faciii  pr^jtandus  ajjenjus  ,  quin  immb  ,  ut  ^Augujti^ 
nus  dicit  in  libro  3.  de^  Doctrina  Chrijiiana  :  Cmjuiere 
debet  quis  regulam  Jidti  >  quam  de  Scripturarur»  ple-- 
nioribus  lotis  ,  &'^£ccl€jia  authoritate  percepit .  Icl 
confirinac  S.  Thomas  Quodlibcto  8.  Ardc.13.  ubi 
quierit:  ^n  quandojunt  dwerfv  opiniones  ,  de  aiiquo 
faito  i  ille  qui  fequitur  minus  tutam  ,  peccet  i  Cui 
quasftioni  iic  relpondec  Dodtor  Angelicus  :  ^Jpou^ 
deo  diccndum  y  quod  duobus  modis  aliquis  ad  peccatum 
obligatur:  uno  modo  faciendo  contra  iegem  ,  ut  cum 
aliquis  fornicatur:  atio  modo  faciendo  contra  conjcien- 
tiam,  etiamfi  npnjit  contra  legem  ,  ut  fi  conjcietuja  di- 
fiat  aiicui,  quod  levart;  fejiucam  de  terrajit  peccatum 
mortale  •  J^x  conjcientia  autem  aiiquis  obiigatur  ad 
peccatunj^five  habeat  certamfidem  de  contrario  ejus 
quodagit  ,  Ji^e  etiam  l^abeat  qpinionem  cum  aiiqua 
dubitatione  ^  llludautem  quod  agitur  coiitra  legcm^ 
femper  cjt  malumj  nec  excujatur  per  hoc ,  quoci  tjtjer 
cundilm  conjcientiam^  fC^Jmiliter  ciuod  eji  contracon^ 
fcientiam  eji  malum  ,  quam^vis  nonfit  contra  iegaru  • 
iQ^iod  autem  nec  contra  confcientiami  nec  contra  iegertt 
cjti  nonpotefi  ejjepeccatum  .  Accende  ,  quseib  ,  ad 
iiac  vcrba  S.Thoui«e:  lilud  qiwdagitur  cgntra  leg^m^ 

jem" 


558  H  I  s  T  o  R  I  A 

femfer  efi  malumi  nec  excufatur  per  hoc  ,  quod  eft  fc" 
(undum  confcientiam,  quibus  vcrbis  SancSfcus  Dodor 
fiovum  probabilitatis  comcnentum  ,  ex  quo  varii 
in  dodrina  Moraii  pullularunt  errores  Vaticanis 
protriti  fulminibus  ,  praefocavit  .  Sic  S.  Thomas 
Rcgia  via  incedens,  certas  tutasque  fententias  Pa- 
tribus  &  Ecclefix  communes  delegit ,  eoque  dele- 
du  (ibi  ac  fuis  difcipulis  ab  erroribus  ,  a  periculo, 
aut  metu  cenfurarum  immunitatem  comparavit , 
&  proprium  fecit  veluti  fuae  Schola?  characterem  . 
Voluitquippe  Angelicus  Do6tor,  ut  fui  Dilcipuli 
tam  a  laxis  opinionibus  &  corruptelis  doctrina; 
Moralis  abhorrerent ,  quam  a  rigidioribus  fenten- 
tiis  quorumdam  Theologorum  ,  qui  zelum  haben* 
tes,  fed  non  fecundiim  fcientiam ,  onera  importa- 
biliaimponunt ,  afperiorem  reddunt  viam  faiutis  ^ 
&  in  quaeitionibus  ambiguis,  ia  quibus  de  peccato 
mortali  agitur,  femperad  rigorem  defledunt,pcc- 
catorum  mortalium  numerum  augent ,  ac  nimia 
afperitate  peccatoribus  aditum  poenitentiae  fic  prg- 
cludunt,  ut  in  caufa  iint ,  cur  ilii  m  defperationem 
fuae  falutis  addudi ,  fe  in  prascipitium  proripiant , 
&  cum]uda  fugiant  adinfelicem  Iaqueum>.  Hunc 
intempeftivum  in  doftrina  Morali  rigorem  impro- 
bat^.  Thomas  Quodlibetop.  Art.  15.  ubi  docet, 
periculose  determinari  quasIHones ,  in  quibus  agi- 
tur  de  peccato  mortali :  Omnis  quajiio  ,  inquit ,  in 
qua  depeccato  mortali  agitur,nifi  exprefse  veritas  ha^ 
heaturypericulose  determinatur  ,  quia  error  ,  quo  non 
creditur  ejfe  peccatum  mortale ,  quod  e/i  peccatum 
wortale^confcientiam  non  excufat  a  toto  ,  licet  fortc 
a  tanto  ,  Error  vero  ,  quo  creditur  ejfe  mortale  ,  quoi 
non  efi  mortale ,  ex  conjcientia  ligat  adpeccatum  mor^ 

tale. 


ECCLESIASTICA.  5  59 

tale  .  Praecipue  autem  periculofum  efl  ,  -  uhi  veritas 
ambigua  efl  &c.  In  deledu  itaque  opinionum  >  prse 
ca^teris,  qui  Summas  Cafuum  confcientia:  confcri- 
pferunc,  fequere  S.Thomam  ,  &  non  miniis  a  laxio- 
ribus,  quam  a  rigidioribus  declina  fentcntiiSjquas 
in  Scholas  invexerunt ,  &  hominum  generi  propi- 
narunt  recentiores  Cafuiftse.  Utere  etiam  pru- 
dentidimoconfilio  ,  quod  olim  Cardinalis  Beilar^ 
minus  dedit  Epifcopo  Theanenfi  nepoti  fuo  in  Opu- 
fculo  quod  ad  ipfum  direxit^ubi  ha?c  habet:  Si  quis 
^elit  in  tuto  falutem  fuam  collocare  ^  is  omnino  debet 
i:ertam  ^veritatem  inquirere  ^  &  non  refpicere  quid 
multi  boc  tempore  dicant,  aut  faciant  i  &  fi  rei  certi^ 
tudo  non  pojjit  ad  liquidum  apparere  ,  debet  omnind 
tutiorem  partemfequi ,  &  nulla  ratione  ,  nullius  im^ 
perio,  nuUa  utilitate  temporali  propofita  ad  minus  tu- 
tam  partem  declinare .  ^gitur  enim  de  fummarei^ 
cum  de  falute  aterna  tra£latur  ,  €^  facillimum  eji 
confcientiam  erroneam  exemplo  aliorum  induere  ,  Zfr 
eomodo  y  confcientia  non  remordente ,  adeumlocum 
defcenderejt  ubi  <vermis  non  moritur  ,  &  ignis  non  ex- 
tinguitur . 

Aiterum ,  quod  circa  DodrinamMoralcni^ 
S.  TbomiG  obfervare  debes  ,  fpedat  magnum  dile- 
dionis  divina?  pra:ceptum  ,  quod  fi  totius  Moralis 
ChrilUana^Compendium,  Evangelii  Summamji  le- 
gis  finem  ,  &  folid«  pietatis  principium  dixeris  , 
a  veritate  non  aberrabis  .  Hocautcm  de  diledio- 
ne  divina  prasceptum  adeo  necellarium  efle  exilti- 
mavit  6\  Thomas  ,  ut  i.  2.  quasft.Sp.  art.6.  doceat , 
teneri  omnem  creaturam  rationalem  in  primo 
rationis  diluculo  ad  Deum  fe  convertere ,  illuMi 
ccu  ukimum  tinem  agaofcere ,  &  primitias  amoris 

itti 


5  (?0  H    I    S    T    O    R    I    A 

fui  ci  confecrare  :  tunc  enim  inquit  Angelicus 
Dodor  ,  frimum  quod  occurrit  homini  difcretionem 
habenti ,  cji  deliberare  de  feipfo  •  Quibus  verbis  in- 
nuic  S.  Thcmasy  in  illa  prima  rationis  aurora  Solem 
invifibilem  ,  qui  illuminat  omnem  hominem  ve- 
nientem  in  hunc  Mundum,  pias  immittere  cogica- 
tiones  deliberandi  de  (e,  quibus  intimatur  ,  ^  ve- 
luti  promulgatur  lex  naturalis  ;  cui  legi  obtempe- 
Tans  ,  Ji  ad  debitum  finem  fe  ipfum  ordinaverit ,  per 
gratiam  confequetur  remiffionem  peccati  originalis  ;fi 
verb  non  ordinet  feipfum  ad  debitumfinem  ,  fecundum- 
quod  in  illa  c^tate  efi  capax  difcretionis ypeccabit  mor-r 
taliter  ,  non  faciens  quod  infeefl  •  Ciim  igitur  ho^ 
mines,  dum  ipfis  affulgere  incipit  rationis  crepu- 
fculum  ,  ad  dilectionis  diviaas  prseceptum  obitrin- 
gantur,  neceHc  eft,utomnibus  incumbat  obligatio 
divinas  illius  Legis:  Diliges  Dominum  ex  toto  cordc^ 
tuoy  ex  tota  mente  tua^  &  ex  totis  viribus  tuis  •  Sed 
quopacto  a  nobis  impleri  debeac  divinumiftud 
pr^ceptum  ^  luculenter  juxta  ac  folide  explicac 
idem  S.  Thomas  opufcuio  1 8.  cap.5.  bis  yerbis :  alio 
Viodo  ex  toto  corde ,  mente  ,  anima  ,  &  fortitudinc^ 
JOeum  diligimus  ,  fi  nihil  nobii  defit  ad  divinam  dile" 
iiionem  ,  quod  a£tu ,  velhabitu  in  Deumnon  refera- 
TKUSj^  huJHs  di^vina  dile£iionis  perfeflio  datur  homi^ 
ni  in  pr^cepto.  Vrimo  quidem  ^  ut  omnia  in  Deunt 
referatyficut  infinQmyficut  ^poflolus  dicit  x.  ad  Co^ 
rinth.  cap. 10.  Sive  manducatis^five  bibitis  yomnia  in 
gloriam  Deifacite:  quod  quidem  impletur,  cum  aliquis 
mtam  fuam  ad  Dei  fervitium  ordinat ,  &  per  confe^ 
quens  omnia  qua  perfe  ipfum  agit ,  omnia  virtualiter 
crdinantur  in  Deum ,  nififint  talia  3  qua  ab  eo  abdu^ 
cant^ficktfunt  peccata  j  ^jic  DeHm  diligit  bomx>  ex 

toto 


ECCLESIASTICA#  $61 

toto  corde  •  Secunda,  ut  intelle£ium  fuum  homo  fubji" 
ciat ,  ea  credens  qua  divinitus  traduntur ,  fecundum 
illud  x/fpofioli  2.  ad  Corinth.cap.io.  In  captivitatem 
redigentes  omnem  intelle£lum  in  objequium  Chrijli  i 
&  Jic  Deus  diligitur  ex  tota  mente .  Tertio ,  ut  qu£^ 
cumque  homo  amaty  in  Deo  amet,  &  univerjaliter  om-* 
nem  fuam  affeSlionem  ad  Dei  dileitionem   referat . 
^nde  dictbut  ^pojlolus  2,ad  Corinth.  cap.^.Jive  enim 
menteexcedimusy  Deo  ifi^ve  fobrii  fumus^  vobis  :  Cha^* 
ritas  enim  Chrifli  urget  nos:  &fic  Deus  ex  tota  anima» 
diligitur.  Quarta^  ut  omnia  exteriora  noflra  verba^ 
C^  opera  ex  divina  charitate  firmentur  ,fecundum  il-' 
lud  ^pofloli  i^^ad  Corinth.  cap<,ultimo  :  Omnia  enim 
^eflra  in  charitatefiant :  &  fic  Deus  ex  totafortitu-- 
dine  diligitur .  Hic  efl  ergo  tertius  perfeii<e  dileStioms 
modus  ,  ad  quem  omnes  ex  necejfitate  pracepti  obli^ 
gantur  .  Eamdem  vcrkatem  inculcat  S.  Thomas: 
in  Quseftionibus  difputatis ,  quseftione  de  Charitate 
art.x  I.  ad  2, 8c  in  £ua  Summa  TheoIogica>  feu  2.  2« 
quaft.44.  art.4.  Difce  itaque  a  S.  Ihoma  ,  Scholae; 
Angelo  ,  modum  adimplendi  divin»  diledionis 
prseccptum,  cujus  neceflitatcm  clamat  ipfa  natura, 
&  hanc  naturse  vocem  Sacras  Scripturac  pagina:  al- 
tiiis  infonantj  omnesque  hiftorise^prophetias^  hgu- 
tx ,  myfteria  3  minaz ,  &  documenta  nihil  aliuct 
agunt,  quam  ut  diligendi  Dei  pr^ccptum  omnium 
animis  penitius  Infigant»  doceantque  ,  totum  ani- 
inum  noftrum  foli  Deo  cafta  ac  gratuita  charitat^ 
cffe  confecrandum  .  Hinc  jure  merito  Romani 
Pontifices  quafdam  flagitiofas  damnarunt  propoft- 
ciones  j  qus  ad  negandum  maximum  divinx  dile- 
i6tionis  pr^eceptum  apcrtc  collimarc  vidcbantur  • 
^iexanaer  yil.  anno  MDgixv.  hanc  propofitionem 
Jow.r.  N  n  pro- 


56^2  HlSTORIA 

ptokriprit:  Homo  nullo  unquam  "viu  fua  tempore^ 
tenetur  elicere  a£lum  fidei,fpeij  e^  charitatis  ,  ex  vi 
frxcePtorum  ad  eas  ^virtutes  fertinentium  •  IdexiUf 
opinionis  monftrum  contrivit  Innocentius  ir/.quan- 
do  anna  mdclxxix.  probrofo  ftigmate  confixit 
has  propofitioncs:  ^n  feccet  mortaliter ,  qui  a£tum 
dilehionis  Dei  ferhel  tantum  in  ^itaeliceret  ^  conde' 
wnare  non  audemus.  It^m  \  Probabile  eji  ^nec  fingU" 
lis  quidem  rigorosi  quinquenniis  ferfe  obligare  fra^ 
ceftum  charitatis  erga  Deum  •  Item :  Tunc  folum 
chligatiquando  tenemur  juftificari  ^  &non  habemus 
aliam  viam ,  qua  juftificari  foffumus .  Deniquo  , 
^lexander  VUl.  Pontifex  Maximus  ,  annoMDcxc* 
hanc  facrilegam  damnavit  propoiitionem :  Bonitas 
ebje£iiva  confiftit  in  convenientia  obje^ii  cum  natura 
rationali :  formalis  vero  in  conformitatc  aSlus  cum 
regula  morum .  %Ad  hoe  fufficit ,  ut  a£ius  moralis  ten^ 
dat  in  finem  ultimum  interfretativd  •  Hunc  hom0  non 
tenetur  amare  neque  in  frincifio  y  neque  in  decurfu^ 
neque  in  fine  ^it^efux  mortalis ,  Qua:  propofitiones, 
ut  nemo  non  videt ,  totam  fimul  Chriftianam  Re- 
ligionem  evertunt  ,  Incarnationis  confilium  dc- 
ilruunt,  omnium  myfteriorum  fruftum  evacuant, 
delent  Scripturas  omncs ,  omnium  crrorum  vi- 
rus  compleduntur ,  &  cor  ipfum  Rcligionis  ia- 
vadunt • 

Tertia  obfervatio  gencralis ,  quara  hic  attc* 
:xcre  animus  cft  ,  &  qua  pra^cipue  commendatur 
puritas  dodrinae  Moralis  S.  Tboma  ,  verfatur  circi 
difpofitiones  ,  quas  neceflarias  efle  docet  Angeli- 
cus  Dodor  ad  conlequendam  in  Sacramento  Pce-» 
nitcntiaj  rcmiflioncm  pcccatorum  •  Sic  enim  San- 
^iflimus  Prasceptor  j.part.  quxft.8s.  art.j.ia  quo 

in- 


ECCLESIASTIGA.  ^6$ 

inquirit:  utrum  principium  posnitentia  /it  ex  timore  i 
Scatuit  in  quo  fit*i  fit  vera  poenitentia :  ^{efpondeo  , 
inquit,  dicendum  ,  qubd  de  posnitentia  loqui  poffumus 
duplici  modOf  quantum  ad  habitum  j  &fic  immediatc 
a  Deo  infunditur  fine  nobis  principaliter  operantibus, 
non  tamenfine  nobis  difpofitive  cooperantibus  per  ali^ 
quos  a£lus  •  ^lio  modo  pojfumus  loqui  de  fcdnitentia 
quantum  ad  a^us,  quibus  Deo  operanti  in  posnitentia 
cooperamur  ,  qnorum  a£iuum  primum prmcipium  efi 
Dei  operatio  cowvertentis  cor ,  fecundum  illud  Thren. 
ult.  Convcrte  no5,  Domine,  ad  tc,  &  convertemur. 
Secundus  a6lus  efi  motus  fidei,  tertius  efl  motus  timo- 
ris  fervilis^  quo  quis  timore  fuppliciorum  d  peccatis 
retrahitur .  Quartus  aSlus  eft  motusfpei^  quo  quis 
fubfpe  *veni£  confequend^  affumit  propofitum  emen^ 
dandi.  Quintus  a£tus  eft  motus  charitatis ,  quo  alicui 
feccatum  difplicet  ifecundumfe  ipfum  y  &  non  jam^ 
fropter  fupplicia  •  Sextus  a£lus  efi  motus  timoris  fi^» 
lialisy  quo  propter  reverentiam  Dei  aliquis  emendam 
Deo  voluntarius  offert .  Sic  igitur  patet ,  quod  a£ius 
fanitentia  d  timorefervili  procedit^ficut  dprimomo- 
tu  afeiius  ad  hoc  ordinato :  d  timore  autemfiliali ,  fi^ 
cut  ab  immediato  &  proximo  principio  .  Vicl«n,Saa- 
^um  Thomam  aftuum  poenitcntis  feriem  praefor- 
niando  exprefse  afFedum  dileftionis  requirero  , 
cumquc  charitatis  uomine  donare  ,  ac  fubindc  in 
Sacramento  poenitentix  neceflarium  efle  ad  remif- 
fionem  pcccatorum  acftum  initialis  amoris  Dci 
fuper  omnia  diledi ,  ficut  apcrte  declarat  idcm-^ 
Sandus  Dodor  3.  parte,  quxfl:.86.  art.  3*  his  ver- 
bis :  Vnde  non  potefi  effe  vere  panitens  ,  qui  de  uno 
-peccatopanitet,  &  non  de  alio .  Si  enim  difpliceret  ei 
illudpeccatum,  quia  eft  contra  Deum  fuper  omniA  di- 


5(?4  HlSTORIA 

kilum  (quod  requmtur  ad  rationem  'vera  pcenitentiie) 
fequeretur  quod  de  omnibus  feccatis  faniteret .  £c 
fane,  ut  homo  fit  vcre  poenitens ,  debet  primo  do- 
lere  de  pcccato,  ut  eft  ofFenfa  Dei ,  injuria  Deo  il- 
lata^  &  privatio  amicitias  ejus  •  Secundo ,  dcbet  fe 
convertcre  ad  Deum ,  juxta  illud  ]oelis  Prophctse 
cap.2.  Con*vertimini  ad  me  in  toto  corde  vefiro  •  De- 
nique,  oportet  ut  ejus  voluntas  recedat  a  peccato. 
Porro  haec  tria  poenitens  habet  cum  Sacramcnto 
poenitcntiaj  pcr  motum  inchoatg  dilcdionis  divina?. 
^ens  quippe  noftra  ,  ut  ait  S.  Thomas  lib.  4.  contra 
Gentes  c.72.  debite  ad  Deum  converti  non  fotefi  fine 
charitate  .  Pra^tcrea,  ^5lus,  quo  alicui  difplicetpec^ 
catum  frofter  feiffum  y  efl  motus  charitatis ,  ut  ait 
idem  Sandus  Dodor  loco  mox  citato,  fcu  j.  parte 
quxft.85.  art.5.  Demum>  qui  timore  fosnce  ab  aliquo 
feccato  abftinet  ,nonfimfliciter  ejus  voluntas  a  pec-* 
cato  recedit ,  ficut  mluntas  ejus ,  qui  amore  jufiiti^ 
nbftinet  d  feccato,  ut  inquit  S.  Thomas  i.  2.  qu.io/. 
art.2.ad  i.Non  pbteft  igitur  juxta  principia S.TAa- 
nne  fieri  in  Sacramento  pcenitentias  rcmiflio  pcc- 
catorum  fine  aliquo  adu  initialis  amoris  Dei  • 
H«c  doftrina  de  neceflitate  diledionis  divinas  itx 
Sacramcnto  Pcenitenti»  ad  obtincndam  remiirio-n 
nem  pcccatorum ,  connexa  omnino  eft  cum  fea-^ 
tcncia  S.  Thoma  docentis,  ut  fupcrius  dixinrius  ,  te- 
neri  omnem  creaturam  rationalcm  in  primo  ra* 
tionis  diluculo  kk  convcrtere  ad  Deum  ,  uc  ulti» 
mum  iiiiem ,  eumque  diligcre .  At  cnim ,  fi  puej: 
tenetur  in  primo  rationis  diluculo  ad  Deum  fince-* 
xo  corde  kk  convcrterc  (  converti  autem  non  po- 
teft  ad  Deum  ,  &  in  illum  fe  fuaque  omnia  referrQ 
abfque  amorc)  a  fortiori  peccator,  Qui  poS  patrat 

W 


ECCLESIASTIC  A*  56^5 

ta  flagitia  novitatcm  vita:  inircvult^  adDeunL^ 
aftringitur  amore  converti . 

Ultimo,  circa  Dodrinam  Moralem  S.  ThowiC, 
duas  potiflimum  Regulas  obfervare  debes  ,  quas 
prasfcribit  Angelicus  ille  Do(9:or  ad  digne  admi- 
niftrandum  ,  vel  percipiendum  Eucharifti^  Sacra- 
mentum  apprime  nece/larias .  Prima  Regula  hasc 
eft :  Si  peccatum  efl  manife[tum  ,  debet  denegari  Eu- 
chariflia^ftve  in  occulto ,  ft^ve  in  manifeflofetat.  Ita 
docet  S.  Thomas  in  4.  Sentent.  diftinft.p.  art.  5.  in 
Rclponf.  ad  i .  quxft.  Ex  qua  S.  Dodoris  Regulau» 
fequitur  primo,  publice  criminofos ,  manifefteque 
infames  a  Sacra  Communione  arceri  omnino  dc^ 
bere  ,  vidclicet  meretrices  ,  publicos  concubina- 
riosj  foencratores,  magos,  fortilegosj  blafphemos» 
hiftriones  ,  &  joculatores  notorios  ,  alcatores  ,  &: 
eos,  qui  choreas  agunt ,  fuisque  geftibus  &  canti- 
lenis  ad  libidinem  fe  &  alios  provocant ,  necnoa-» 
eos,  qui  odia  &  inimicitias  exerccnt ,  vcl  qui  ia 
aliqua  peccandi  occafione  verfantur  .  Secundo,  ex 
hac  S.  Thom£  Rcgula  fequitur ,  muliercs ,  qUflc  im- 
pudice  &  inhoneftc  fe  ornant,  crinibus ,  coloribus, 
vcftibusj  non  ut  fuis  maritis  placeant ,  fcd  ut  ad« 
fcititiis  ornamcntis  oculos  hominum  in  fe  convcr- 
tant,  cisquc  ofFcnfionis  &  damiiationis  laqueos 
parentj  ad  Sacram  itidcm  Communioncm  admittl 
non  dcbere .  Hinc  Innocentius  XI.  Pontifcx  Maxi- 
mus,  anno  mdclxxxiii.  die  xxx.  Novcmbris  Edi- 
dum  Romse  promulgavit,  quo  diftride  praccepit , 
ut  mulicrcs ,  cujufcumque  gradus  &  conditionis 
iintj  in  platcis,  &  in  aliis  locis  publicis  ^  fcd  prac- 
fcrtim  in  EccIcfiiSjinduta:  apparcant  non  fumptuo- 
^fj  oon  (:4Mdati$  v^ftil^US  ^  "on  criuibus  inanitt  r 


$66  H    I    S    T    O    R    I    A 

intortis,  non  fuco  ac  pigmentis  vultu  illito  ,  non 
pectore  nudo,  aut  tenui  velo  obtedo ,  fed  ita  vc- 
ilito,  ut  ne  pr^ter  faciem  quidquam  cernatur  ,  fi- 
mulque  prohibet  Sanftiflimus  ille  Poiuifex  Sacer- 
dotibus>  ne  hujufmodi  mulieres,  quse  humeris,  pe- 
dore,  mammillis,  brachiisve  nudatis  adEuchari- 
llix  Sacramentum  accedere  non  formidaat,  con- 
ftanti  cordis  robore  ac  zelo  muniti,  Divino  Sacra- 
mento  pafcant . 

Altera  Regula  S.  Thom^  hsec  eft  :  Euchari" 
fii£  Sacrawentum  potefi  conftderari  ex  partefumentis; 
in  quo  requiritur ,  ut  cum  rnagna  devotione  e^  reve^ 
rentia  ad  hoc  Sacramentum  accedat  >  t^  ideoji  aliquis 
fe  qiiotidie  ad  hoc  paratum  invcniat  ,^  laudabile  efl , 
quod  quotidie  fumat .  Vnde  ^uguflinus^  cum  dixifjeti 
^ccipe  quotidie  ,  ut  quotidie  tibiproflt ,  fubjungit : 
Sic  vioie  ,  tit  quotidie  merearis  accipere .  Sed  quia 
multoties  in  pluribus  hominum  impcdimtnta  hujus 
devotionis  occurrunt  propter  corporis  indifpofltionem 
*vel  anim^  ,  non  efl  utile  omnibus  hominibus  quotidie 
ad  hoc  Sacramentum  accedere  ,fed  quotiefcumque  fc^ 
ad  illud  homo  invenerit  pr^paratum .  Vnde  in  libro 
De  Eccleflaflicis  Dogmatibus  dicituri  Quotidie  Eucha- 
rifli^  communionem  acciperCy  nec  laudoy  nec  vitupero; 
ita  docet  Angclicus  Dodor  3.par.qu^ft.8o.art,io. 
iibi  qucerit ,  utrum  liceat  quotidie  Euchariflia  Sacra^ 
mentum  fufcipere  ?  Ab  hac  Regula  >  m  qua  Dodor 
Angelicus ,  poft  Sandos  Patres ,  magnam  animi 
fandimoniani  ad  facram  quotidie  percipicndam-» 
Euchariftiam  rcquirit,  &  (inguiarcm  diligentiam  , 
curam,  &  reverentiam  in  parando  ad  ejus  fufcc- 
ptioncm  animo  poftulat ,  omuino  receflerunt  mo^ 
derni  aliquot  Caiuift» ,  qui  vcl  maxinj^'  indignos  j 


ECCLESIASTICA.  5(^7 

&  divina?  gratise  inaniffimos  homines  ad  Sacram^ 
Communioncm  impellebant ,  ut  patet  ex  hac  hot- 
renda  propofitione  ,  qusc  ab  Innacentio  XI.  Pontifi- 
ce  Maximo  anno  mdclxxix.  profcripca  fuit :  fre- 
quens  Confeffio  &  Communio,  etiam  in  bis ,  qui  geii^ 
tiliter  "ui^untj  efi  nota  Prade/iinationis  .  Ccrte  hxc 
propofitio  recenter  inveda  3  &  toti  rctroantiqui- 
tatiPatrumignota,  quse  quoslibct  fui  &  Mundi 
amore  tumentes,  ac  gentiliter  viventes  ad  tremen- 
dum  myfterium  per  nudam  peccatorum  confeffio- 
nem  admittit,  tantiim  abhorret  &  diftat  a  dodri^ 
na  S.  Thom^^  quantum  lux  a  tencbris,  a  die  nox,  Sc 
Oriens  diiiat  ab  Occidente  . 

Plura  non  dicam  de  Dodrina  Morali ,  qua 

S.  Thomas  Sseculo  decimo  tertio  Ecclefiam  illuftra-^ 

vit,  quamque  in  fequentibus  fasculis  compkxi  Ca- 

tholict  Dodores  Theologiam  Moralem  illibatani 

confervarunt ,  exitialem  morum  depravationem«j» 

profligarunt,  ac  maxima  follicitudine  caveruut  , 

ne  bene  fundataantiquitas  fcelefta  novitatc  fubru- 

cretur  ,  ne  Superiorum  inftituta  violarentur ,  ne. 

refcinderentur  fcita  Patrunijne  conveliercntur  de- 

iinita  Majorum,  fed  fefc  intra  facratse  atque  incor- 

ruptas  vetuftatiscaftiffimoslimitcs  prophanse^ac 

novella:    cuf  iofitatis  libido    contineretur .  Hinc 

^lexander  V^I.  Pontifex  Maximus  ,  ut  oftenderct , 

quantiim  dsteftaretur  pervcrfa  quorumdam  laxio- 

rum  Cafuiftarum  dogmata,  quibusmores  &  Di« 

fciplina  Chriftiana  corrumpuntur ,  &  Evangelio 

penitus  contraria  invehiturmorum  diflblutio;  ve- 

hementer  optabat,  ut  aliquis  Ordinis  Dominicani 

Theologus  DodrinsB  Moralis  Regulas  non  ex  mo- 

dcrnorum  Cafuiftarum  libris  cxccrptas ,  fed  ex  fa- 

N  n    4  cris 


S6S  HlSTORIA 

cris  Htteris,  ex  Decretis  Romanorum  Pontlficum, 
ex  Conciliorum  Canonibus ,  ex  Operibus  Sando- 
rum  Patrum ,  ex  libris  dodiorum  Theologorum  , 
SS.  Tbowa  3  B^ymundi ,  ^ntonini  ^  &  ex  Inftruftio- 
nibus  S.  Caroli  Borrom^i  hauftas  traderet,  &  adeas 
omnesTheoIogi  in  dirigendis  fidelium  moribus 
communiaPlacita  conformarent.  Ut  igitur  in^ 
lana  EcciefiasRomansemorum  dodrina  fanus  ac- 
que  integer  permanere  po(lis,chari(Iime  difcipule  , 
uni  firmiter  adhsere  S.  ThomiC  doftrinae  morali , 
quam  Summi  Pontifices  maximis  elogiiscommen- 
darunt .  Coaceruent  fibij  qui  voluerint,  Magiftros 
prurientes  auribus  :  Tu  fequere  Sanftum  Thomam , 
Schola^  Angelum ,  qui  unus  pro  decem  millibus 
computatur ,  fimiiis  huic  Angelo,  qui^  ut  ait 
Propheta  Daniel  cap.  lo.  v.  6.  ita  loquebatur  ,  ut 
ejus  verba  viderentur  a  multis  una  loquentibus 
prolata :  Fox  Sermonum  ejus ,  utvox  multitudinis  • 
Vox  fiquidem  S.  Thom^y  Sanftorum  omnium  Do- 
Gorum  vox  eft  ,  quorum  doftrinam  feftatus  eft , 
cxpofuit,  illuftravit ,  roboravit,  & ,  ut  verbis  utar 
Tetri  Labbei  doftiifimi  Societacis  "^tfu  Scriptoris  j 
collegit  S.  Thomas  infua  Summa  quidquid  doceri  po^ 
teji  ,  aut  fciri .  Inclufit  ^mbrofioSyHieronymos,  GrC'^ 
gorios  .  Inclufit  fe  ipfum  y  majorfeipfo  &  minor  m 
Mpitomen  fecit  alieme  Sapienti^  ,  ^  Summam  fua  • 
Didicit  omnes ,  qui  Thomam  intelligit ,  nec  totum 
Th&mamintelligit  ^  qui  omn^s  didicit  *  Vox  itaque 
S.  Thomce  eft  vox  muititudinis  ,  6c  diim  eam  audi- 
inus,Sanftorumomnium  Doftorum  vocem  nobis 
audire  videmur  .  Felicem  te  ]  Si  inter  tot  difcri- 
mina ,  qug  paftim  in  Dilciplina  morum  occurrunt, 
Duccm  tibi  adficivcri^  S»  Thomam ,  qui  vias  tuas 


ECCLESIASTICA»  $69 

diriget ,  pericula  deteget ,  falebrofa  complanabit* 
Abfque  eo  Duce  quam  periculofuni  fit  arduamji 
iftam  aleajque  plenam  fufcipere  provinciam,  difce 
exemplo  multorum  ,  qui  in  doftrina  morum  nul- 
lius  Ducis  &  redoris  veftigia  fequentes>per  incx-» 
tricabilestenebrasoberrarunt,&  ptfeunte  ratiun-^ 
cuiarum  fallaci  fulgore  delufi,  in  varia  pt^secipiti* 
dilapfi  ,  cxci  fafti  lunt  &  duccs  cacorum  :  Ducem 
^  re^orem  non  habere  malum  €fi^&  multarum  ca^ 
lamitatum  argumentum  ,  necnon  inordinata  pertur" 
bationis  e^  confufionis  principium .  Quemadmodun% 
enim  fi  Coryphaum  Zir  ducem  fufluleris  ,  non  erit  am^ 
plius  Chorus  concinnus  &  ordinatus  i&fid  phalanga 
exercitus  amoveris  Imperatorem ,  non  erit  ampliiis: 
ordinata  acies  ;  ^fi  d  navigio  ademeris  Guhernato^ 
rem  ,  navem  demerges :  ita  malum  quidem  efi ,  atqua 
everfionis  occafio  reiiore  carere  •  Verba  funt  S,  ^0-« 
annis  Chryfoflomi  Homil.  xliii.  inEpiftolam  ad 
Hebreos  .  Qua?  cum  ita  fint ,  Chariflimc  difcipi^ 
le  ,  fac  ut  doctrina  S.  Thoma  nonrecedat  ab  ore  ,  non 
recedat  dcorde  ,  quia  ipfam  fequens  ,  non  devias  ;  ip>^ 
fam  cogitans ,  non  erras ;  ipfam  tenens ,  non  corruis  ; 
ipfam  loquens ,  non  mentiris  ;  ipfifludens  ,  ad  verita* 
tempervenis  ,  ut  teftatur  Clemens  VU  Pontifex  Ma« 
ximus  in  Sermone  de  S.  Thoma  ,  cujus  thema ,  Ecci 
flufquam  Salomon  hic  • 

D.  Noa  opus  eft  ,  ut  mihi  ftimulos  fubdas 
ad  fedandam  dodrinam  S.Tfjom:^,  quem  tanquam 
Magiftrum  audit,  ac  certatim  prasciaris  encomiis 
exornatomnis  eruditorum  homiaum  natio.  Hunc 
quippe  Angelicum  Do6torem,  divinas  mentis  fide- 
liHimum  Incerpretem  ,  cui  quidquid  fcio  iubens 
acccptum  rcfcro ,  Ducem  ^  ^  in  itudiis  aKi$  Re- 


570  HlST.   ECCLES. 

dorem  hadienus  fecutus  fum  ^  &  ejus  do6ttmx  af- 
furgere ,  fafcefque  fubmittere  femper  gloriabor  , 
cam  in  Ipem  certiflime  eredus ,  fore  ut ,  quemad- 
modiim  Tobias  ,  Angeli  dudu  &  ope  adiutus,iter, 
quod  fufceperat ,  aufpicato  confecit ,  &  immancm 
cx  aquis  erumpentem  pifcem  impavidus  vivum-> 
arripuit  ac  cxenteravit ;  Sic  ipfe  S.  Thomce,  Scholse 
Angeli^prflidio  fretus,ftudioru  meorum  curfum  fe- 
liciter  ablolvam,  &  munitus  Sanftifllmi  iUius  Pr«- 
ceptoris  do£i:rina,ex  qua^ut  legitur  Cantici  Cantic. 
cap.  4.  V.  4.  mille  clypei  fendent  y  omnis  armatura^ 
fortium  ,omnia  errorum  monftra  intrepidus  con- 
fodiam;  FaxitDeus,  Optimus  Ma;cimus  ,  utfe- 
dando  S.  Thoma  doc5i:rinam ,  virtutes  ejus  semular  i 
pofiim  5  vitam  caftiflimam  ,  Orationem  afllduam  , 
humilitatem  fingularem,charitatem  heroicam,  re- 
rum  humaaarum  contemptum ,  nihilque  proeter 
Deum  ,  quem  Sandus  ilje  Dodor  unice  concupi- 
vit ,  &  fcliciter  confecutus  eft ,  defiderem,  ac  tan- 
dem  folam  Dei  gloriam  ,  &  Ecclefiae  utilitateni-^ 
unicum  mihi  ftudiorum  ac  laborum  meorum  fru- 
&um  proponam  •  £6  collineat  votorum  meorum 
Summa  • 


Finh  Tomi  qiiinti . 


M    E    N    D    A, 


QviX  ifrcpfcrunt  in  Editionem  hujus  To- 
mi  Quinti  in  Hifloriam  £cclcfiafticam« 


MENDA 
Pag.  ii.Lin.  22* 

228.  9. 

235.  10. 

263.  23. 


fucccfiit 
Rudophus 
Cregorii  XI. 
in  quo 
ac 


CORRIGE 

fucccfllt 
Rodulphus 
Gregorius  XL 
inqua 
ad 


\4lia ,  fi  qu^  occurrunt  y  leviova  menda ,  facili  nego^ 
tio  inter  legendum  emendabis  ,  tudque  humanitate, 
fiudiofe  Le^or ,  ultro  condof^a  bis  • 


n 


M    E    N    D    A, 

^^[xx  irrcpfcriint  in  Editionem  hujus  Tomi  Quin- 
ti  in  Hiftoriam  Ecclcfiafticam  • 


MENDA 

CORRIGE. 

?ag.  ii.Vm.22.  fucccfiit 

fucceffit 

29. 

I.  l{udolphus 

Bsodulfhus 

152. 

22.    MCCXVI, 

MCCXXVI. 

228. 

9*  GregoriiXL 

Gregorius  XI. 

2J5- 

10.  inquo 

inqua 

247. 

27.  propugnatos 

propugnatas 

26J. 

2i.  ac 

ad 

282. 

27.  mcJIcus 

malleus 

A 


^iia,fi  qu^  occurrent ,  leviora  menda,  facili  nego- 
tio  inter  legendum  emendabis ,  tuaque  humanitate, 
(iudiofe  Le£lor^  ultro  condonabis  • 

Dvertc  etiam  ,  bcnigne  Lc<aor ,  nonnuiU 

.  inhocccTomoV.  Hiftorix  Ecclcfiaftic» 

jam  typis  cdito  fuiflc  a  quibufdam  deprehenfa  , 
quic  hic  corredione ,  auc  explicationc  aliqua 
indigcre  vifa  funt . 

Primo,  pag.77Jin.28.  dico,  Innocentium  III. 
crcatum  fuifrc  Cardinalcm  a  Cosleflino  m.Qua  in 
rc ,  ut  ingenue  fatcar ,  lapfum  mcmorix  paflus 
fum  .  Innocentius  quippc  III.  non  fuit  creatus 
Cardinalis  a  CoelefUno  lll.  fed  a  Clemente  IIU  Dc- 
ceflbrc  Co^leflini  lU.  Cardlnalium  aibo  adfcriptus 
cft,  ut  videre  cft  apud  Vlatinam  ,  Ciacconium  ,  & 
aiios,  qui  de  Vitis  Romanorum  Pontificum  ,  5c 
Cardinalium  fcripferunt .  Scd  Opere  in  longo  fas 
ffi  obrepere  fomnum  . 

Sccundo,  pag.178.  dccem  recenfco  articu- 
ios  Concilii  Parifienfis ,  quorum  poftrcmus  his 

ycr- 


vcrbis  conccptus  cft:  Matus  Mgelm&  Mam  hcu 
buemnt,  und^  pojfentftare  ,  etfi  non  unUi  pojjent  profi-^ 
ccre .  Quibus  vcrbis  prxdida  Synodus  innucre 
dumtaxat  voluit,malum  Angcium,&  Adamum 
habuifle  auxilium  fufficlens,  lcu  auxiliumfine  quo 
non  perlevcrare  poterant,  led  non  habuiflc  auxi- 
lium  efficax ,  lcu  auxilium  quo  pcrfeverarcnt ,  uti 
docct  S.^ugufiinus  in  libro  de  Correptione  y&gra,- 
ri^Cap.xi.&xii. 

Tcrtio,  ^zg.i97^^^co,SJ^ominicum  Ordinis 
Prxdicatorum  Fundatorem ,  omnigena  quidem 
literatura  praeditum  fuifle  ,  nuiium  tamcn  edi* 
diflc  librum.  Aft,  nolens  cum  nemine  fupcr  hac 
re  contcntiofuni  ducere  funem,  nec  quidpiam-» 
decerpere  de  gloria  Sandifsimi  illius  Patriarch» 
(quem ,  ut  meum  amantifsimum  Patrcm ,  im- 
pcnfifsime  coiere  eximix  fcliciratis  &fumnio 
lempcr  honoris  loco  ducam  )  ampiifsimam  Lc- 
£tori  potcftatem  permitto  amplcdendi  fcnten* 
tiam  corum  ^  qui  S.Dominicum  ,  dc  Ecclefia  opti- 
mc  mcritum,  inter  clarifsimos  S^cuU  Xlll.  Scri- 
ptorcs  rcfcrendum  efle  cenfent  ^ 

Quarto,  pag.410.  aflero,S.r/?<^»^^w,Dod:o- 
rcm  Angelicum,  cum  e  Caftro,iii  quo  a  Matre> 
fuisque  fratribus  captivus  dctinebatur ,  dimiflus 
cft5  ftatim  Coloniam  miflum  eflc,  ut  fub  ^lberto 
Magno  Philofophi^  &  Theologix  operam  daret, 
quod  nullo  pado  adverfatur  Breviario  Roma- 
no,  in  quo  ad  dicm  vi  i.  menfis  Martii  legitur, 
S.Thomamyikmm  ac  e  Caftro  dimiflus  eft  ,  Lute^ 
tiam  Parifiorum  fuifle  profeftum ,  fed  potius 
utrumque  cum  veritate  Hiftorix  optime  cohx- 
rct.  l^^mS.Thomas  libcr c Caftro dimiflus  Pa- 

ri- 


rifios  quidcm  a  yomne  Teutonicoy  Oifdinis  Prasdi- 
carorum  Gcnerali  Magiftro,dud:us  cft  ,  non  ut 
ibi  Philoibphi^  &  Theologi^  ftudio  incumbe- 
ret,  fed  ut  in  Capitulo  Generali  ea  in  Urbe  celc- 
brando  ipfi  de  Collegio  ^  leu  dc  Studio  GeneraU 
provideretur,  quo  fadum  eft  ,  ut  Parifiis  confe- 
ftim  feccdens  S.ribom^^^Coloniam  miflusfuerit, 
Ut  fub  ^lberto  Magno  Philofophicis  &  Thcologi- 
cis  excolerctur  Difciplinispficut  teftantur  Cuillel- 
mus  de  TocOy  tcftis  fuppar ,  &  vita^  S.  Thoma  Scri- 
ptor  antiquifsimus,  necnon  S.  ^ntoninus  3.  part. 
Chronicorum  tit.22.  cap.7.  parag.4. 

QuintOppag.  5  22.  Affirmo  poft  dodifsimum 
Mabillonium  ,  Salutationem  Angelicam  Sasculo 
dumtaxat  Ecclefice  XI.  frequentari  ccepifle ,  fed 
hoc  intelligendum  velim  dc  Horis,  fcu  precibus 
Canonicis,quibus  ante  Xl.SgcuIum  poft  Oratio- 
nem  Dominicam  necdum  adjefta  crat  Sahuatio 
Angclica,ficut  cxantiquifsimis  ciim  Monacho- 
rum,tum  Rchgioforum  Ordinum  Statutis  cvin- 
cit  a  mc  laudatus  MabUlonius .  Non  co  tamcn^ 
inficias ,  Salutationcm  Angelicam  cfle  in  Ecclc- 
fia  antiquifsimam ,  ac  fisepius  a  Sandis  Patribus 
fuiflc  ufurpatam^prsefcrtim  a  S.Cyrillo  Patriarcha 
Alcxandrino  ,  qui  prscfuit  Conciho  Occumcni- 
co  Ephcfino  contra  Hasrcfiarcham  isiefiorium  an- 
no  ccccxxxi .  celcbrato . 

Sext6,pag.56i.aflcro,  omncs  hiftorias, 
Prophetias,  Myftcria  doccrc  ,  totum  animum^ 
noftrumfoii  Dco  cafta  ac  gratuita  charitateeflc 
confccrandum  >  abfit  tamen  ut  his  vcrbis  cxclu- 
derc  volucrim  amorcm  fpei ,  pcr  qucm  Deum 
diligimus  ,  ccu  mercedcm  &  objeftivam  Bcati- 

tu- 


tudincm  noftram  >  cum  S.  Mgujlinui  plutlbus  m 
locis  amorcm  fpei  commcnclct,pra5fertim  Enar- 
ratione  in  Pfalmum  iJ4*  ubi  \\xc  habet  ;  sic 
AniAre  debes,  ut  ipfum  ,  fcilicet  Deum  ,  pro  ivrceic 
defiderare  non  defmasy  quifolus  tefatietjficta  Thilip* 
pus  defiderabat,  cum  diceret ;  Ofiende  nobis  Tatrem  > 
&  fufficit  nobis . 

Poftremo,  non  foliim  In  hoccc  Tomo,  fed 
in  quatuor  aliis  prioribus  ,  compello  interdum 
cumaliquo  honoris  titulo  aliquot  Scriptores,, 
quorum  Opera  fucrunt  Romsc  cenfono  ftig- 
niate  confixa ,  non  quod  eorum  mihi  probetur 
dodrina,  qux  abEcclefia  profcripta  eft,  fed 
quod  cx  ipus  certa  qusedam  pofsint  hauriri  do- 
cumenta,  quse  antiquitati  iiluftrandaj ,  Catholi- 
C2e  Religionis  vcritati  aflerendas  infcrvire,  &  Hi- 
ftoria:  tcclefiafticas  haud  modicam  lucerfi  af- 
fundcre  poflunt  ♦ 


l   ^ 


J